Դանթեի արձանը Ֆլորենցիայում

Ինչպե՞ս էր գրում Դանթեն. Ֆլորենցիայում XIII-XIV դարերի բացառիկ ձեռագրեր են գտել

79
(Թարմացված է 22:45 11.07.2021)
Դանթեի ստեղծագործությունները հետազոտող Ջուլիա Բոլթոն Հոլոուեյը երկու ձեռագիր է հայտնաբերել, որոնք, ըստ նրա, կարող են պատկանել Դանթեին։ Սակայն սա դեռ ստուգման ենթակա վարկած է։

ԵՐԵՎԱՆ, 11 հուլիսի – Sputnik. Ֆլորենցիայում XIII-XIV դարերով թվագրվող նոր ձեռագրեր են հայտնաբերվել։ Daily Mail–ը գրում է, որ Դանթեի արվեստն ուսումնասիրող Ջուլիա Բոլթոն Հոլոուեյը պնդում է, որ ստեղծագործությունները կարող են պատկանել Դանթե Ալիգիերիի գրչին, դրանք գրվել են Ֆլորենցիայում նրա ուսումնառության  տարիներին:

Փրինսթոնի համալսարանում Հոլոուեյը միջնադարյան գրականություն ու մշակույթ էր դասավանդում, որից հետո որոշեց հրաժեշտ տալ աշխարհիկ կյանքին և կաթոլիկ միանձնուհի դառնալ։ 

Նրա խոսքով` ձեռագրերում ներկայացված են գաղափարներ արդար տիրակալների մասին, որոնք հետագայում Դանթեն ավելի ընդարձակ շարադրել է իր «Աստվածային կատակերգության» մեջ։ Ըստ Հոլոուեյի, հայտնաբերված ձեռագրերը ենթադրաբար պատկանում են 1280-1290 թվականներին, երբ Դանթեն ուսանում էր հայտնի դպիր և պետական գործիչ Բրունետո Լատինիի (Լատինին Դանթեին նաև այլ աջակցություն էր ցուցաբերում, քանի որ Ալիգիերին վաղ էր կորցրել հորը) մոտ։

 «Իմ կողմից հայտնաբերված ձեռագրերի թվում, սրանք միակն են, որ գրվել են cancelleresca տառատեսակով, որը Դանթեն կարող էր սովորել հորից։ Բացի այդ դրանք ավելի էժան մագաղաթի վրա են գրվել, ինչը տրամաբանական է, հաշվի առնելով, որ Դանթեն իր ուսումնակիցներից ավելի աղքատ էր», – ասում է նա։

Երկու ձեռագրերի կարմիր լուսանցքներում քառակուսու մեջ վերցված շրջան է պատկերված. խորհրդանիշ, որը Դանթեն կիրառում էր Աստծուն  բնորոշելու համար։ Սա Դանթեին այս ձեռագրերի պատկանելիության մասին վարկածն ավելի համոզիչ է դարձնում։

Այնուամենայնիվ, սրանք դեռ միայն ենթադրություններ են, որոնք ստուգման ենթակա են։ Ինչ ձեռագրով էր գրում Դանթեն, մենք չգիտենք։ XIV դարի ընթացքում նրա պոեմները տարածվում էին բազմաթիվ ձեռագրերով (որոնք ի դեպ, միմյանց լիովին չեն համապատասխանում)։ Այնուամենայնիվ, դրանց շարքում չի պահպանվել գոնե մեկը, որն անձամբ Դանթեի ձեռքով գրված լինի։

Մաեստրո Մուտին Երևանում կկատարի Մանսուրյանի երաժշտությունը, ապա «կբարձրանա Արարատ»

Գիտնականները ենթադրում են, որ «Աստվածային կատակերգության» հեղինակները, ինչպես և այդ ժամանակների մի շարք գրագետ տոսկանացիներ, գոթական տառատեսակով էին գրում, այդ տառատեսակը հյուսիսային և կենտրոնական Իտալիա էր ներթափանցել Գերմանիայից և տեղի գեղագրության ավանդույթների համաձայն` որոշակի փոփոխությունների ենթարկվել. տառերն ավելի կլոր  ու ցածր էին դարձել (բոլոնյան տառատեսակ)։

Մանսուրյանի «Քավարանը». հայ դասականը դիմել է իտալացի դասականին

Նշենք, որ նույն տարվա մարտին Իտալիայի Պավիա քաղաքի Գիսլերի համալսարանի (քոլեջ) գրադարանում ձեռագիր երեք թերթ է հայտնաբերվել Ասվածային կատակերգության «Դրախտի» մի քանի հատվածներով։ Դրանք գրված են բոլոնյան տառատեսակով, գրեթե առանց կետադրական նշանների և ուղղագրության կանոնների, ինչը բացատրելի է,  քանի որ այն ժամանակ գրական տեքստերը գրեթե միշտ լատիներեն էին գրվում,  և ժամանակակից եվրոպական լեզուների համար ուղղագրության նորմեր դեռ մշակված չէին։

Այս և այլ հատկանիշներով գիտնականները թվագրում էին գտած ձեռագիրը ոչ ուշ քան XIV դարի կեսերով, այսինքն` դա «Աստվածային կատակերգության» հնագույն ձեռագրերից մեկն է։ Ենթադրաբար, այն պահվել է Միլանի դքսերի (Վիսկոնտի և Սֆորցա) գրադարանում և այն կարդացել է վաղ Վերածննդի մեկ այլ հանճարեղ բանաստեղծ Ֆրանչեսկո Պետրարկան։

79
թեգերը:
Իտալիա, Դանթե Ալիգիերի
Տիգրան Եկավյան

«Ֆրանսիայում մեզ թուրքերից շատ են սիրում». ինչ անել պատրանքներին չտրվելու համար

111
Հայ համայնքը սիրված և հարգված է Ֆրանսիայում, սակայն անհեռատեսություն է այդքանով բավարարվելը։ Պետք է նորովի կառուցել հարաբերությունները Ֆրանսիայի հետ, հատկապես որ դա վաղուց են սկսել Թուրքիան ու Ադրբեջանը։

Եթե ֆրանսահայ համայնքը ավանդաբար ճանաչված և սիրված է, արդյոք դա նշանակում է, որ կարող ենք այլևս հարաբերություններ չզարգացնել Ֆրանսիայի հետ։ Իրականությունը ցույց է տալիս, թե ուր է տանում նման ինքնահանգստացնող մտածելակերպը, Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշում է ֆրանսահայ լրագրող, վերլուծաբան և հետազոտող Տիգրան Եկավյանը։

Տիգրանը Ֆրանսիայում հայտնի է որպես Միջին Արևելքի կրոնական համայնքների (քրիստոնյաների և եզդիների) հարցերի հետազոտող։ Այս համայնքների պատմության և ներկա վիճակի մասին նա գիրք է հրատարակել, որը ֆրանսախոս աշխարհում անտեսված այս հարցին նոր ուշադրություն է հաղորդել։ Շնորհիվ իր համբավի, Տիգրանը պարբերաբար հրավիրվում է Ֆրանսիայի ճանաչված ԶԼՄ–ներ` մեկնաբանելու Հայաստանի և Արցախի շուրջ իրավիճակը։ Սակայն մեկ կամ մի քանի անհատի գործը բավարար չէ պետական խնդիր լուծելու համար, ընդգծում է նա։

Ճիշտ է, ֆրանսիական մամուլը թե՛ պատերազմի ընթացքում, թե՛ զինադադարից հետո պարբերաբար անդրադառնում է Արցախյան հիմնահարցին կամ ՀՀ սահմանային իրավիճակին, սակայն պետք չէ ենթադրել, որ բոլոր ֆրանսիացիները գիտեն իրողությունը և «իմունիտետ» ունեն թուրք–ադրբեջանական քարոզչության դեմ, ընդգծում է Եկավյանը։

«Հայ հասարակությունը Ֆրանսիայում ընդհանուր առմամբ համակրանք ու հարգանք է վայելում, բայց դա չի նշանակում, որ այսքանով պետք է բավարարվենք, որովհետև հակառակ կողմը շատ ագրեսիվ էր լրատվական պատերազմի ժամանակ ու շատ ջանք թափեց, որ բոլոր ուժերը` ծայրահեղ աջակողմյաններից մինչև ձախակողմյաններ, իրենց կարծիքն ընդունեն», – նշում է Եկավյանը։

Վերջին մի քանի տարիներին ադրբեջանական իշխանությունները գումարներ են տրամադրել Նորմանդիայում մի քանի լքված եկեղեցիների նորգման համար` այն ակնկալիքով, որ Ֆրանսիայում չբարձրացնեն Շուշիում կամ այլ վայրերում հայկական վանքերի ու հուշարձանների հարցը։ Արդյունքում, օրինակ, «ալբանական ժառանգության» մասին մտացածին թեզերը, որոնք հինգ–վեց տարի առաջ ֆրանսիական հասարակության համար ծիծաղելի էին հնչում, հիմա հայկական կողմից լուրջ բացատրական աշխատանք են պահանջում։

«Որոշ ժամանակ առաջ նրանք ջանքեր գործադրեցին՝ մի հայտնի հրատարակչատանն իրենց «գրականությունը» տպագրելու համար։

Կարողացանք դա խոչընդոտել, բայց ընդհանրապես ակնհայտ է, որ ադրբեջանցիները նոր ֆրանսախոս էլիտա են պատրաստում՝ Ֆրանսիա ուսանողներ ուղարկելով, ինչպես  նաև  ընդլայնելով ֆրանսերենի ուսուցումը Բաքվում, ուր արդեն կա ֆրանսիական համալսարան և ծրագիր կա վարժարան ստեղծելու։ Հայաստանը վաղուց ունի, բայց անհրաժեշտ է  հզորացնել դրանք, որովհետև ակնհայտ է, որ ֆրանսախոս մասնագետների, ներառյալ՝ դիվանագետների կարիք ունենք։ Նրանց պակասից է, որ պատերազմական գործողությունների օրերին չկարողացանք բացատրել մեր դատն ու կեցվածքը», – նշում է Տիգրանը։ 

Մեծ և բազմազան Ֆրանսիա

Տարբեր ուժերի հետ տարբերակված աշխատանք է պետք, նշում է նա։ Ֆրանիական հասարակությունում հետզհետե ընդլայնվում են արմատական տրամադրությունները, և պահպանողական ուժերի կշիռն աճում է։ Այս թևում Արցախյան խնդիրը դիտում են որպես քրիստոնյա հավատքի պաշտպանություն, իսկ Արցախի հայերը համարվում են հավատքի պաշտպաններ (ինչպես Միջին Արևելքի քրիստոնյաները)։

Ընդգծված հայասեր վերաբերմունք է որդեգրել նաև Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցությունը` ի հիշատակ Միսաք Մանուշյանի (որը, ինչպես հայտնի է, կոմունիստական կուսակցության ակտիվ անդամներից էր)։ Դրանից բացի, Ֆրանսիայի Կոմկուսը պաշտպանում է Կատալոնիայի ու քրդերի անկախությունը, նույն համատեքստում էլ` Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը։

Ֆրանսիացիները տապալեցին միապետությունը՝ է՛լ ավելի անսահմանափակ միապետություն ստանալով

Մի շարք այլ ձախակողմյան ուժեր, սակայն, փորձել էին հարել ադրբեջանական կողմին, մանավորապես սա երևում էր mediapart.fr կայքի ու Liberation թերթի դեպքում։

Վերը նշվածը կրկին ստիպում է հիշել մի բան, որը Հայաստանում շատ հաճախ մոռանում ենք. Ֆրանսիայում կա ոչ միայն կես միլիոնանոց հայ համայնք, այլ նաև 65 միլիոնանոց հասարակություն, որի հետ պետք է մշտապես հաղորդակցվել (այդ թվում` պետական ծրագրերով)։ Այս գործն է, որ տարիներ շարունակ կատարում են բազմաթիվ ֆրանսիացի գործիչներ. պատգամավոր, այժմ սենատոր Վալերի Բուայեն, Ֆրանսիա–Արցախ խորհրդարանական խմբի նախկին և ներկա նախագահներ Գի Տեսյեն ու Ֆրանսուա Պուպոնին և այլք։

«Մենք պետք է աշխատենք ոչ միայն հայ համայնքի օրակարգի, այլև Հայաստան-Ֆրանսիա օրակարգի համար։ Սա թերևս մեր գլխավոր թույլ կողմն է. մենք չունենք թե՛ համայնքի, թե՛ Սփյուռքի հետ հարաբերությունների օրակարգ։ Թուրք և ադրբեջանական համայնքներն ունեն այդ տեսլականը և կարգապահությունը։ Մենք ի՞նչ պատասխան ունենք նրանց տալու», – նշում է Տիգրանը։

Բարեկամներ և դաշնակիցներ

Հայ համայնքը Ֆրանսիայում ունի ոչ շատ հզոր ու հարուստ, բայց հավատարիմ բարեկամներ, ի դեմս ասորական և հունական համայնքների, որոնք մշտապես նեցուկ են կանգնում Հայ դատի պաշտպանությանը։ Նրանց հետ կապը պետք է ուժեղացնել` արդարության միասնական պահանջ բարձրացնելով, ընդգծում է Տիգրանը։

Դրանից բացի, հսկայական աշխատանք կա անելու Ֆրանսիայի հրեական համայնքի հետ, որի հետ կապը շատ թույլ է։ Թեև վերջին քսան տարվա մեջ նրանք ընդունեցին Ցեղասպանությունը և աջակցում են հայ համայնքին, բայց կան նաև այնպիսիք, որոնք չեն ուզում դեմ կանգնել Իսրայելի պաշտոնական քաղաքականությանը։ Կարևոր խնդիր է`  նորովի մոտենալ այս հարաբերություններին և երկխոսություն ծավալել նրանց հետ, ընդգծում է Տիգրանը։

Realpolitik

Ֆրանսիա–Թուրքիա և Ֆրանսիա–Ադրբեջան հարաբերությունները հիմնված են նախևառաջ գործարար կապերի և ներդրումային ծրագրերի վրա։ Հայաստան–Ֆրանսիա բարեկամությունը մեծապես զգայական հիմքեր ունի. Հայաստանում եղել է և կա ֆրանսիական հումանիստական մտքի և մշակույթի խորը գնահատանք։ Սա շատ կարևոր է, բայց կա նաև ավելորդ խանդավառություն, որով Հայաստանում դիմավորում են Ֆրանսիայի ղեկավարների ելույթները հօգուտ Հայաստանի, նշում է Տիգրանը։

Նույնը վերաբերում է Եվրահանձնաժողովի նախագահ Շառլ Միշելի վերջին հայտարարություններին Ղարաբաղի մասին։ Բրյուսելը քննադատում է ատելության խոսքը, բայց ոչինչ չի անում դրա դեմ, մինչդեռ ԵՄ մի շարք երկրներ,իրենց շահերից ելնելով, շարունակում են ադրբեջանամետ քաղաքականությունը։

«Պետք է հստակ գիտակցենք, թե որտեղ է, որ Ֆրանսիան ու ԵՄ–ն կարող են ու ցանկություն ունեն ինչ-որ բան անել, և որտեղ հայտարարություններից այն կողմ բան չսպասենք։ Քննադատական հայացքն է, որ մեզ պակասում է (և որն, ի դեպ, ֆրանսիական մշակույթի անբաժանելի մասն է)», – նշում է Տիգրանը։

Ինչու են Ադրբեջանում Ռուսաստանի, ԱՄՆ–ի և Ֆրանսիայի դեսպանները հրաժարվել մեկնել Շուշի

Նույն կերպ այն պակասում է ֆրանսահայ կուսակցական կառույցների մոտ, երբ հայացք են գցում Հայաստանին։ Ավանդական կուսակցությունները (ՀՅԴ և այլն) երկրորդում են Հայաստանի իրենց կուսակիցների քարոզչությունը` առանց ընկալելու Հայաստանի իրականությունը։ Ցավալի է, որ ինչպես Հյաաստանում, այնպես էլ Սփյուռքում այնպես էլ չձևավորվեց միմյանց խնդիրներն ըմբռնելուև քննելու մշակույթը, ընդգծում է Եկավյանը։

Որպես հետևանք`  թուլացել են նաև համայնքային կառույցները (առաջին հերթին` Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող կոմիտեն` CCAF-ը), որոնք կարող էին ամրապնդել ներդրումային և քաղաքական համագործակցությունը։ Ընդհանուր այն պիտի ավելի շատ հիմնված լինի փոխադարձ կախվածության ու շահերի ըկնալման վրա, եզրափակում  է Տիգրանը։

Այս խնդիրները Տիգրանը նախատեսում է ներկայացնել իր նոր գրքում, որի վրա արդեն սկսել է աշխատել։

111
թեգերը:
Տիգրան Եկավյան, Հայաստան, Ֆրանսիա
Ըստ թեմայի
Ֆրանսիական հիփ-հոփ և հայկական երաժշտություն. Jinj–ը նորովի է բացահայտել Փարաջանովին
«Կարևոր քայլ». Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ն՝ հայ գերիների ազատ արձակման մասին
Ով չհասցրեց, եկող տարի կուտի. Ֆրանսիայում սկսել են տոննաներով հայկական ծիրան վաճառել
Ձեռնաշղթա

Ձերբակալվել է Ստավրոպոլում հայազգի ոստիկանի սպանության մեջ կասկածվողը

117
(Թարմացված է 20:22 24.07.2021)
Ձերբակալվածը 28 տարկան է։ Հարուցվել է քրեական գործ՝ սպանության և զենքի ապօրինի շրջանառության մեղադրանքով։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 հուլիսի - Sputnik. Ստավրոպոլի երկրամասում ձերբակալվել է տեղի ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի պետի տեղակալ Ռուսլան Աբովյանի սպանության մեջ կասկածվողը։ Այս մասին ՌԻԱ Նովոստիին հայտնել են ՌԴ քննչական կոմիտեի մարզային վարչությունում:

Ձերբակալվածը 28 տարկան է, նրա անունը չի հրապարակվում։ Նշվում է, որ առաջիկայում նրան կտեղափոխեն քննչական կոմիտե՝ քննչական գործողություններ կատարելու համար։

Միջադեպը տեղի էր ունեցել հուլիսի 23-ի գիշերը Ստավրոպոլի բազմահարկ տներից մեկի մոտ՝ կայանատեղիում։ Մի քանի հոգի հարձակվել էին ոստիկանության պաշտոնյայի վրա, նրանցից մեկը սկսել էր կրակել։ Հանցագործները դեպքի վայրից դիմել էին փախուստի։

Ոստիկանության քրեական հետախուզության բաժնի պետի տեղակալը մարմնի տարբեր հատվածներում հրազենային 9 վնասվածք էր ստացել և մահացել վերակենդանացման բաժանմունքում:

Հարուցվել է քրեական գործ ՝ սպանության և զենքի ապօրինի շրջանառության մեղադրանքով։

«Ի՞նչ եմ արել, որ տաք սուրճ էլ չեք տալիս. ընդամենը 77 մարդու եմ սպանել»

117
թեգերը:
Ձերբակալություն, Ստավրոպոլ, Սպանություն
Ըստ թեմայի
Բացահայտվել է անցած տարի կատարված ահասարսուռ սպանությունը. մանրամասներ
Ղասեմ Սոլեյմանիի սպանության հետ առնչություն ունեցող ամերիկացի սպային մահացած են գտել
Հայիթիի նախագահի այրին ամուսնու սպանությունից հետո առաջին հայտարարությունն է արել
Արխիվային  լուսանկար

Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա, ապա կրկին կիջնի. եղանակի տեսություն

0
(Թարմացված է 19:03 24.07.2021)
Օդի ջերմաստիճանը 25-26-ի ցերեկն աստիճանաբար կբարձրանա 2-4 աստիճանով, 28-29-ը կնվազի 3-5 աստիճանով։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 հուլիսի - Sputnik. Այսօր Հայաստանի տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության մամուլի ծառայությունը։

Եղանակի կանխատեսում
Եղանակի կանխատեսում

Քամին՝ հարավ-արևմտյան՝ 5-10 մ/վ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում՝ 18-23 մ/վ արագությամբ։

Օդի ջերմաստիճանը 25-26-ի ցերեկն աստիճանաբար կբարձրանա 2-4 աստիճանով, 28-29-ը կնվազի 3-5 աստիճանով։

Անոմալ շոգեր են. ի՞նչ կանչեր է ստանում Շտապօգնությունը

Երևանում հուլիսի 25-27-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Հուլիսի 28-ին ժամանակ առ ժամանակ սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, ամպրոպի ժամանակ հնարավոր է քամու ուժգնացում՝ 18-20 մ/վ արագությամբ։

0
թեգերը:
օդի ջերմաստիճան, Հայաստան, եղանակ
թեմա:
Եղանակը Հայաստանում
Ըստ թեմայի
Կանադայում շոգից ավելի քան հարյուր մարդ է մահացել
Երկիր մոլորակի վրա կարող է անտանելի շոգ լինել. գիտնականներ
Սննդաբանն ասել է՝ ինչ չի կարելի ուտել նախաճաշին շոգ եղանակին