Իսկանդեր Մ

Ինչպես են թռչում, մանևրում և խոցում թիրախը․ ամեն ինչ «Իսկանդերի» մասին

92
Քչերին է հայտնի, թե ինչ կառուցվածք ունեն «Իսկանդեր» համակարգերի հրթիռները, ինչպես են մանևրում օդում և խուսափում ՀՕՊ-ից, ինչպես են ուղղվում թիրախին։

Ռուսական Naked Science գիտահանրամատչելի կայքը հրապարակել է 2006 թ․-ին Ռուսաստանում սպառազինության ընդունված «Իսկանդեր» հրթիռային համալիրի վերլուծությունը: Բնականաբար, նշվում են հրթիռների գործողության միայն ընդհանուր սկզբունքները, իսկ մանրամասները և ճշգրիտ ՄՏԲ-ն (մարտավարական-տեխնիկական բնութագրեր) գաղտնի են մնում։

Արխիվային լուսանկար
Группа внешних коммуникаций ООО "ССК "Звезда"

Արտահանվող տարբերակը՝ «Իսկանդեր-Է»-ն, պարզեցված մոդիֆիկացիա է, որում թռիչքի հեռահարությունը 400-ից կրճատված է մինչև 280 կմ, հրթիռները մատակարարվում են առանց կասետային լիցքերի, իսկ ինքնաթիրախավորման համակարգն այդքան բարդ չէ։ Առայժմ «Իսկանդեր-Է»-ն տրամադրվել է միայն մեկ պետության՝ Հայաստանին։

Հրթիռի կառուցվածքը

Հրթիռի հետնամասում գտնվում է շարժիչը, առաջնամասում՝ մարտական մասը, կեղծ թիրախները (որոնք նետվում են ՀՕՊ-ը մոլորեցնելու համար) և մյուս սարքավորումները։

Հրթիռը պատված է ջերմակայուն նյութերով, քանի որ մեծ արագության ժամանակ ավելանում է օդի շփումը, և այն տաքանում է մինչև 1000 աստիճան։ Դրա համար հրթիռի վրա պոլիմերային ծածկույթ է կիրառվում, որը միաժամանակ այն անտեսանելի է դարձնում ռադարների համար։

Հրթիռը տեղորոշումը ստանում է միաժամանակ մի քանի ճանապարհով՝ «ԳԼՈՆԱՍՍ» համակարգով, ինքնաթիրախավորման ռադիոլոկացիոն կամ օպտիկական գլխիկից։

Թռիչք

Հրթիռը պոչային մասում հագեցած է ղեկերով, որոնց օգնությամբ կարելի է փոխել թռիչքի ուղղությունը։ Թռիչքի մեծ արագության պատճառով աճում է նաև վերամբարձ ուժը, որը ներքևից հրում է հրթիռը (ինչպես և մյուս բալիստիկ հրթիռների դեպքում)։ «Իսկանդեր» համակարգի որոշ հրթիռներ կարող են դուրս գալ մթնոլորտի սահմաններին՝ հասնելով տիեզերքի ստորին շերտերին, որտեղ ռեակտիվ շարժիչների օգնությամբ նույնպես կարելի է մանևրել։

Թռիչքի ընթացքում հրթիռը մանր մանյովրներ է իրականացնում՝ փոխելով ուղղությունը (այդ պատճառով էլ քվազիբալիստիկ է կոչվում, այսինքն՝ «իբր» բալիստիկ)։ Հրթիռը մշտապես շեղվում է բալիստիկ ուղղությունից, բայց քիչ, որպեսզի հակառակորդի ՀՕՊ-ը չնկատի այդ շեղումները և չկարողանա առանձնացնել դրանք ինֆորմացիոն աղմուկից, այսինքն՝ սարքերի ֆոնային շեղումներից։

Հրթիռի այդպիսի տատանումները մեծ գերբեռնվածություններ են պահանջում (30-40g): «Բռնող» հրթիռի համար ավելի շատ է հարկավոր, իսկ այսօր այդպիսի մեծություններն անիրական են։

Հետազոտության մեջ նշվում է նաև պատահական շեղումների հնարավոր մեխանիզմը։ Հրթիռն իր շուրջը գտնվող տարածքը քառակուսիների է բաժանում (ինչպես «крестики-нолики» խաղում), և պատահական շեղվում է դեպի դրանցից մեկը։ Շեղման կետի ընտրությունը պետք է լինի «մատը պատահական դնելու» սկզբունքով, ոչ թե ալգորիթմով, ուստի այն կանխատեսել հնարավոր չէ։ Ճիշտ է, թռիչքի ընթացքում հրթիռը չպետք է շատ շեղվի հետագծից, ինչին նույնպես հետևում է դրա կառավարման համակարգը։

Թիրախառում

Հրթիռի հիշողության սարքում կարող է պահվել թիրախի շուրջ տեղանքի լուսանկարը, որը ներբեռնվում է թռիչքից առաջ։ Դա հրթիռին օգնում է իր թռիչքը շտկել թիրախի վրա ընկնելու պահին։ Ընդ որում՝ համեմատվում են նկարի և իրական իրավիճակի տարբերությունները (վերջինիս դեպքում պատկերը երևում է շարժման մեջ, տարբեր անկյուններից):

Հատուկ մաթեմատիկական սարքի միջոցով հաշվարկվում է, թե երբ լուսանկարն ու իրական պատկերը առավելագույնս կհամընկնեն։

Հրթիռը ուղղահայաց է ընկնում, ինչը պարզեցնում և արագացնում է հարվածը։

Հարվածային մասը

Հրթիռի հարվածային մասը 480 կգ է և կարող է տարբեր լիցքեր ունենալ՝ թե՛ թերմոմիջուկային, թե՛ ֆուգասային։ Ֆուգասային արկերը լինում են ինչպես բեկորային, այնպես էլ թափանցող՝ շինությունները խոցելու համար։ Դրանք առաջին հերթին ավելի ամուր են պատրաստվում, որպեսզի ծակեն ծածկույթները, և երկրորդ՝ պայթում է մի փոքր հապաղումով, որպեսզի պայթյունը շենքի ներսում լինի։

Սա արդեն «Ջավելիններից» լուրջ է. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային նոր զենք կփոխանցի

Ինքնագնաց

Հրթիռային համակարգը ներառում է, բնականաբար, ոչ միայն հրթիռը, այլև ինքնագնաց արձակման կայանը՝ 8х8 շասսիի վրա, որը կարող է դուպլետով երկու հրթիռ արձակել մեկ րոպե ընդմիջումով։

Համալիրի բարձր տեխնոլոգիական հագեցվածության շնորհիվ հրթիռները կարելի է շատ արագ գործարկել երթային վիճակում՝ ընդամենը 16 րոպեում, ընդ որում՝ մեկնարկային դիրքի համար խրամատավորվելու կամ այլ ինժեներական աշխատանքների իրականացնելու անհրաժեշտություն չկա։

Բնութագրեր

Նշվում է նաև «Իսկանդերների» բնութագրերի մի մասը։ Հրթիռի արագությունը վայրկյանում մինչև 2600 մետր է, իսկ թիրախի մոտ՝ 700-800 մ/վ։ 9М723 աերոբալիստիկ հրթիռի զանգվածը կազմում է 3,8 տոննա, խոցման ճշգրտությունը՝ 30-70 մետր, իսկ ինքնաթիրախավորման համակարգով՝ 5-7 մետր։

Սև ծովում պայմանականորեն «ոչնչացվել է» ամերիկյան ականակիրը

92
թեգերը:
Հակաօդային պաշտպանություն (ՀՕՊ), Զենք, Իսկանդեր
Ըստ թեմայի
Պատրաստվում են հարվածի, կամ ինչու է ՆԱՏՕ–ն իր կողմը գրավում Հյուսիսային Մակեդոնիային
«Սա դեպի աշխարհի վերջ տանող քայլ է». ինչ կլինի, եթե ԱՄՆ–ն դուրս գա ՌՀՍ-3 պայմանագրից
«ՆԱՏՕ-ի ձեռքի գործն է»․ ի՞նչ է կատարվում ռուսական սահմանների մոտ

Հաղթանակի հպարտությունից մինչև կորստի ցավ. մայիսի 9-ը Հայաստանում ու Արցախում

55
(Թարմացված է 00:09 10.05.2021)
  • Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում
  • Զինծառայողները «Հաղթանակ» զբոսայգում
  • Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում
  • ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն ու ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը «Հաղթանակ» զբոսայգում՝ Անմար կրակի մոտ
  • ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն ու ՀՀ-ում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինն այցելել են Երևանի քաղաքային պանթեոն։
  • ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն այցելել է Երևանի քաղաքային պանթեոն ու ծաղիկներ դրել Մեծ Հայրենականի զոհերի հուշարձանին։
  • Հայրենիքի ապագա պաշտպանը դրոշը ձեռքին `Հաղթանակի օրը
  • Հարազատները Ստեփանակերտի ռազմական պանթեոնում ոգեկոչում են ղարաբաղյան պատերազմում զոհվածների հիշատակը
  • Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ
  • Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ
  • Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը ծաղիկներ է դնում Ստեփանակերտի հուշահամալիրում
  • «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում
  • «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում
  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
  • Եպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյան
  • Երթ դեպի Եռաբլուր
Sputnik Արմենիայի տեսախցիկն արձանագրել է հայկական երկու հանրապետությունների մայիսյան տոնի ու տխրության ողջ գունապնակը` հիշատակի ու շնորհավորանքների պաշտոնական արարողություններից մինչև կորստի անդառնալի ցավով լցված աչքեր։

Հաղթանակի օրն այս տարի թե՛ Հայաստանում, թե՛ Արցախում տարբերվում էր նախորդ բոլոր տարիների մայիսի 9-երից։
Sputnik Արմենիայի տեսախցիկն արձանագրել է հայկական երկու հանրապետությունների մայիսյան տոնի ու տխրության ողջ գունապնակը` հիշատակի ու շնորհավորանքների պաշտոնական արարողություններից մինչև կորստի անդառնալի ցավով լցված աչքեր։

Հայաստանի ու Արցախի մայրաքաղաքներում անցակացվեցին նաև Հայրնական Մեծ պատերազմի ու Արցախյան 3 պատերազմների զոհերի լուսանկարներով «անմահների» երթեր։

Օրվա խորհուրդը մոռացության չմատնեց նաև հայաստանյան ներքաղաքակա իրադարձությունները։ ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն ու Սյունիքի նախկին մարզպետ Վահե Հակոբյանի ղեկավարած «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցություններն այսօր հայտարարեցին արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին «Հայաստան» դաշինքով մասնակցելու իրենց որոշման մասին։

Համագործակցության հուշագրի ստորագրությունից հետո Ռոբերտ Քոչարյանը համակիրների առաջ հանդես եկավ հանրահավաքային ելույթով։

Երևանում այսօր կայացավ նաև Արցախյան 44-օրյա պատերազմի զոհերի հիշատակին նվիրված երթ Շառլ Ազնավուրի հրապարակից մինչև Եռաբլուր։

«Մի գնդակ չենք կրակել Շուշիում, թուրք չենք տեսել». ազատամարտիկը` քաղաքի գրավման մասին

55
  • Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում

  • Զինծառայողները «Հաղթանակ» զբոսայգում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Զինծառայողները «Հաղթանակ» զբոսայգում

  • Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մեծ Հայրենական պատերազմի վետերանները «Հաղթանակ» զբոսայգում

  • ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն ու ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը «Հաղթանակ» զբոսայգում՝ Անմար կրակի մոտ
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն ու ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը «Հաղթանակ» զբոսայգում՝ Անմար կրակի մոտ

  • ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն ու ՀՀ-ում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինն այցելել են Երևանի քաղաքային պանթեոն։
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն ու ՀՀ-ում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինն այցելել են Երևանի քաղաքային պանթեոն։

  • ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն այցելել է Երևանի քաղաքային պանթեոն ու ծաղիկներ դրել Մեծ Հայրենականի զոհերի հուշարձանին։
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    ՀՀ պաշտպանության նախարար Վաղարշակ Հարությունյանն այցելել է Երևանի քաղաքային պանթեոն ու ծաղիկներ դրել Մեծ Հայրենականի զոհերի հուշարձանին։

  • Հայրենիքի ապագա պաշտպանը դրոշը ձեռքին `Հաղթանակի օրը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Հայրենիքի ապագա պաշտպանը դրոշը ձեռքին `Հաղթանակի օրը

  • Հարազատները Ստեփանակերտի ռազմական պանթեոնում ոգեկոչում են ղարաբաղյան պատերազմում զոհվածների հիշատակը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Հարազատները Ստեփանակերտի ռազմական պանթեոնում ոգեկոչում են ղարաբաղյան պատերազմում զոհվածների հիշատակը

  • Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ

  • Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Հաղթանակի օրը պատերազմում զոհվածների հիշատակին նվիրված պատարագ

  • Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը ծաղիկներ է դնում Ստեփանակերտի հուշահամալիրում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը ծաղիկներ է դնում Ստեփանակերտի հուշահամալիրում

  • «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում

  • «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    «Անմահների գնդի» երթ Ստեփանակերտում

  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում

  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում

  • Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ռոբերտ Քոչարյանը Ազատության հրապարակի հանրահավաքում

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

  • Եպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյան
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Եպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյան

  • Երթ դեպի Եռաբլուր
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan

    Երթ դեպի Եռաբլուր

թեգերը:
Հայաստան, Արցախ, տոն, Պարտություն, հաղթանակ
Ըստ թեմայի
Մայիսի 9-ի գույնն Արցախում՝ առանց Շուշիի
Կարմիր Շուկան ռազմագերիների հետ փոխանակելը քննարկման ենթակա չէ․ Արցախի արտգործնախարար
Այս ամենը ցավոտ է. հիշում են Շուշին ազատագրած կամավորները
Հենրիխ Մխիթարյանը նշում է խփած գոլը. 9 մայիսի, 2021

«Ռոման» հաղթեց խոշոր հաշվով. Մխիթարյանը՝ գոլի և գոլային փոխանցումների հեղինակ

73
(Թարմացված է 22:16 09.05.2021)
Այս հաղթանակից հետո «Ռոման» Սերիա Ա-ի մրցաշարային աղյուսակում բարելավեց դիրքը մեկ հորիզոնականով և այժմ 7-րդն է:

ԵՐԵՎԱՆ, 9 մայիսի - Sputnik. Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային թիմի կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը դարձել է գոլի և գոլային փոխացման հեղինակ իտալական «Ռոմայի» կազմում:

Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության 35-րդ տուրում «Ռոմա»-ն սեփական հարկի տակ ընդունեց «Կրոտոնե»-ին: Առաջին կեսում դարպասի գրավում չարձանագրվեց, իսկ ահա երկրորդ 45 րոպեների ընթացքում տանտերերը 5 անպատասխան գնդակ ուղարկեցին «Կրոտոնե»-ի դարպասը:

Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային թիմի ավագ Հենրիխ Մխիթարյանը մասնակցեց ամբողջ խաղին, դարձավ երկու գոլային փոխանցման ու մեկ գոլի հեղինակ (78-րդ րոպեին):

Ակումբի կազմում Հենրիխ Մխիթարյանը դարձավ 10 գոլի ու 10 գոլային փոխանցման հեղինակ։

Այս հաղթանակից հետո «Ռոման» Սերիա Ա-ի մրցաշարային աղյուսակում բարելավեց դիրքը մեկ հորիզոնականով և այժմ 7-րդն է:

 

73
թեգերը:
Հենրիխ Մխիթարյան, «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբ
Ըստ թեմայի
«Յուվենտուսը» բանակցություններ է վարում Հենրիխ Մխիթարյանի հետ
«Ռոման» խոշոր հաշվով պարտվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդին». Մխիթարյանը նույնպես խաղադաշտում էր
Մոուրինյոն` Մխիթարյանի հետքերով. ՄՅՈւ–ի նախկին մարզիչը տեղափոխվելու է «Ռոմա»
Քիմ Քարդաշյան

Նման է հայի, հիշեցնում է պապիկիս. Քարդաշյանը հրապարակել է 2 տարեկան որդու լուսանկարը

373
(Թարմացված է 00:09 10.05.2021)
Քիմ Քարդաշյանի խոսքով ՝ երկու տարեկան Փսալմը ընտանիքի սիրելին է, որն իրենց կյանքում խաղաղություն է բերել:

ԵՐԵՎԱՆ, 9 մայիսի - Sputnik. Աշխարհահռչակ հեռուստաաստղ Քիմ Քարդաշյանն Instagram-ում շնորհավորել է իր կրտսեր որդու ծննդյան օրը, ով մայիսի 9-ին դարձել է 2 տարեկան։

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Kim Kardashian West (@kimkardashian)

«Իմ փոքրիկին ես ամենաշատը հայի եմ նմանեցնում։ Նա ինձ չափից շատ հայ է թվում` պապիս պես, և հիշեցնում է հայրիկիս: Նա ամենաքաղցրիկ բալիկն է: Ես նույնիսկ չեմ կարող նկարագրել նրա ժպիտն ու քաղցրությունը»,– գրում է Քարդաշյանը։

Նա նաև նշում է, որ փոքրիկն իրենց ընտանիքին ու իրենց կյանքին հանգստություն և խաղաղություն է բերել:

«Քո բոլոր զարմիկները և եղբայրները շատ են սիրում քեզ: Դու իսկապես մեր ուրախությունն ես: Մայրիկը քեզ շատ է սիրում »,– գրում է նա։ 

«Ուզում եմ անձամբ ձեզ ասել». Քիմ Քարդաշյանն արտասվել է իր շոուի նկարահանման ժամանակ

Հայտնի ռեփեր Քանյե Ուեսթի հետ ամուսնությունից Քիմը 4 երեխա ունի։

Աստղային զույգը պաշտոնապես ամուսնալուծվել է այս տարվա սկզբին:

373
թեգերը:
երեխա, Քիմ Քարդաշյան
Ըստ թեմայի
Քիմ Քարդաշյանը սկսել է հանդիպել CNN-ի լրագրողի հետ. լուսանկար
Քիմ Քարդաշյանը պատասխանել է ՀՀ նախագահի նամակին
Քիմ Քարդաշյանը, Թանկյանը` հանուն հայ երեխաների կրթական հնարավորությունների ընդլայնման