ԱՄՆ զորքերը Իրաքում

Ամերիկա-իրանյան առճակատման գերին. ԱՄՆ-ի հաղթանակներն ու պարտություններն Իրաքում

50
(Թարմացված է 18:56 01.09.2020)
Միջազգային կոալիցիայի ռազմական գործողությունից տարիներ անց էլ Իրաքը դեռ մնում է թիրախում։ Սպիտակ տունը դեռ բաց է թողնում իրաքյան «դուռը»։

Սոֆյա Մելնիչուկ, ՌԻԱ Նովոստի

«Ծայրահեղականները շարունակում են ռումբեր պայթեցնել, հարձակվել խաղաղ բնակիչների վրա ու թշնամանք բորբոքել», - զգուշացնում էր Բարաք Օբաման՝ հայտարարելով Իրաքում ռազմական գործողության ավարտի մասին։ Կոալիցիան կատարել էր իր առաքելությունն այդ երկրում, տուն վերադառնալու ժամանակն էր։ Այն ժամանակվանից 10-ը տարի է անցել, բայց ամերիկացիները դեռ Բաղդադում են։ ՌԻԱ Նովոստին վերհիշում է, թե ինչ հետևանքներ է ունեցել իրաքյան ժողովրդի վրա Վաշինգտոնի օգնությունը։

Համալրում «Չարիքի առանցքում»

«Այս ժամերին կոալիցիոն զորքերը ռազմական գործողություն են սկսում՝ Իրաքը զինաթափելու, ժողովրդին ազատելու ու մահացու վտանգից փրկելու համար», - Ջորջ Բուշ կրտսերն այս խոսքերով 2003 թվականի մարտի 19-ին Իրաք ներխուժեց։

Մեկուկես ժամ անց ծովային տեղակայման «Տոմահավկները» Պարսից ծոցից խոցեցին առաջին թիրախները, իսկ կոալիցիան հարձակման անցավ Քույվեյթի սահմանին։

Միացյալ Նահանգների համար սա 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին հայտարարված միջազգային ահաբեկչության դեմ պատերազմի քայլերից մեկն էր։ Այդ օրը Ալ-Կաիդայի* գրոհայինները գրեթե երեք հազար մարդ սպանեցին։ Ջորջ Բուշը իր ժողովրդին խոստացավ, որ մեղավորները կպատժվեն։ Աֆղանստանի պատերազմում «համար առաջին ահաբեկիչ» Ուսամա բեն Լադենին չբռնեցին։ Բայց ամերիկացիներն իրենց ուշադրությունը տեղափոխեցին մեկ այլ առաջնորդի՝ Սադամ Հուսեյնի վրա։ Նրանք պնդում էին, որ հետախուզության տվյալների (հետագայում պարզվեց, որ ոչ ստույգ) համաձայն` նա աջակցում էր ահաբեկիչներին։  

2003 թվականի հունվարին Բուշը հայտնեց՝ ԱՄՆ հետախուզությունն ապացույցներ ունի, որ Սադամ Հուսեյնը զանգվածային վերացման զենք, մասնավորապես՝ սիբիրյան խոցի սպորներ է թաքցնում։ Ու թեև վերջում Իրաքում հայտնաբերվեց միայն 1980 թվականի մնացած քիմիական զենք, որն անպիտան էր զանգվածային ոչնչացման համար, այնուամենայնիվ դա «Իրաքյան ազատություն» գործողությունը սկսելու պաշտոնական պատրվակ դարձավ։

Արագ ներխուժում

ԱՄՆ-ի և Բրիտանիայի զորքերն իրաքյան զորքերից շատ ավելի հզոր են։ Գործողության ակտիվ փուլը տևեց 26 օր, 2003 թվականի մայիսի 1-ին ամեն ինչ ավարտվեց։ Սկսվեց երկար օկուպացիան և Սադամ Հուսեյնի «որսը»։

Президент США Джордж Буш в сопровождении вице-президента Дика Чейни, выступает с заявлением после встречи со своими экономическими советниками (8 августа 2007). Вашингтон
© AP Photo / Evan Vucci
ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջորջ Բուշը

Նրանց բռնեցին ինն ամիս հետո «Կարմիր լուսաբաց» առաքելության ընթացքում։ Դրանից 2 տարի անց նախկին նախագահին մահապատժի դատապարտեցին և կախաղան բարձրացրին։ Սակայն պատերազմը չավարտվեց։ Իրաքում միջկրոնական բռնության շարք սկսվեց։

Ընտրություններ և կրկին արյունահեղություն

2004 թվականին, հարաբերական անդորրից հետո, սրվեց սունի փոքրամասնության (որը Սադամ Հուսեյնի օրոք իշխանության ղեկին էր) ու շիա և քուրդ մեծամասնության հակամարտությունը։

Արքայազն և նախագահ. ինչու է ԱՄՆ-ին անհանգստացնում Պուտինի և Մուհամեդի մտերմությունը

Երկու տարի անց 50 տարվա մեջ առաջին անգամ, երկրում տարբեր կուսակցությունների մասնակցությամբ խորհրդարանական ընտրություններ կայացան, թեև գրոհայինների սպառնալիքների ներքո։ Ճիշտ է, սունիները գրեթե բոյկոտեցին դրանք, այնուամենայնիվ, հաջողվեց ձևավորել անցումային կառավարություն, որը պետք է նոր սահմանադրություն ներկայացներ։

Գործընթացն արգելակվեց շիաների, քրդերի ու սունիների հակասությունների պատճառով։

Սունիները, որոնք ավանդաբար կազմում էին երկրի քաղաքական վերնախավի հիմնական մասը (նրանց թվին էր պատկանում նաև Սադամ Հուսեյնը), չէին ուզում իշխանությունը տալ։

Արյունահեղությունը շարունակվում էր, խաղաղ բնակիչներ էին մահանում, ողջերը փախչում էին երկրից։

Солдаты армии США на месте взрыва на Шоссе Аэропорта в Ираке (27 октября 2004). Багдад
© AP Photo / HADI MIZBAN
ԱՄՆ զորքերը Իրաքում

Երբ Բարաք Օբաման Սպիտակ տան «տերը» դարձավ, որոշեց ամերիկյան զորքերը հանել Իրաքից։ Մինչ 2010 թվականի ամառ 90 հազար զինվորական հայրենիք վերադարձան։ Իրաքում մոտ 50 հազար զինվոր մնաց։ Օգոստոսի 31-ին Օբաման դիմեց ազգին ու հայտարարեց Իրաքում ԱՄՆ ռազմական գործողության ավարտի մասին։

Ցնցող արդյունք

Միջազգային գործերի ռուսական խորհրդի ծրագրային տնօրեն Ռուսլան Մամեդովի կարծիքով` պետականությունն ու անվտանգության ինստիտուտները, որոնք ԱՄՆ-ն փորձում էր կառուցել Իրաքում, այդպես էլ չկայացան։ «Այդ կառույցները պատրաստ չէին պատասխանել ո՛չ ներքին, ո՛չ էլ արտաքին սպառնալիքներին։

Զարմանալի չէ, որ ամերիկյան գործողություններից ու Իրաքի ընտրություններից հետո այն ժամանակվա վարչապետ Նուրի ալ Մալիքը իշխանության կենտրոնացման  ուղղված խիստ քայլերի դիմեց։ Նա սկսեց հետապնդել անհաճո քաղաքական գործիչներին, մեղադրեց նրանց ահաբեկչական գործունեություն իրականացնելու մեջ։ ԱՄՆ—ի հեռանալուց հետո նրան այլևս ոչինչ չէր զսպում, ու արդյունքում իրաքյան հասարակության զգալի հատվածը, մասնավորապես՝  սուիները, մարգինալ դարձան»։

Սակայն Վաշինգտոնի հիմնական սխալ հաշվարկը սունիների աշխարհազորն էր, որն օգնում էր ամերիկացիներին ծայրահեղական խմբավորումների դեմ պայքարում։

«Երիտասարդները զինված տուն գնացին։ Այդ խմբերը չներառվեցին անվտանգության ընդհանուր համակարգի մեջ, նրանք առանց աշխատավարձի մնացին, նրանց առաջնորդներին հետապնդում էին», - թվարկում է Մամեդովը։

Հենց սունիների ծանր դրությունը հանգեցրեց ծայրահեղական գաղափարների տարածմանը։

«2014 թվականին բոլորը շոկ ապրեցին։ «Իսլամական պետությունը» * գրավեց երկրի հյուսիս-արևմուտքը, ու իրաքյան կառավարությունը կորցրեց տարածքի կեսի վերահսկողությունը», - ասում է Մամեդովը։

Իրաքն ամեն դեպքում հաղթեց «Իսլամական պետությանը», այդ թվում՝ ամերիկացիների վերադարձի շնորհիվ։ Սակայն  փորձագետն ընդգծում է, որ ընդհանուր առմամբ չափազանցություն կլինի ԱՄՆ գործողությունն Իրաքում հաղթանակ համարել։

Մինչ այժմ էլ հայտնի չէ՝ քանի իրաքցի է մահացել պատերազմի ժամանակ։ Ամերիկյան լրատվամիջոցների համաձայն՝ 100-ից 300 հազար։ ԱՀԿ տվյալներով` միայն առաջին երեք տարվա մեջ 150-ից 223 հազար մարդ է պատերազմի զոհ դարձել։ Որոշ գնահատականներով՝ այդ թիվը 700 հազար է կազմում։

Իրաքում ռազմակայան է հրթիռակոծվել

Ամերիկացիները շատ ավելի քիչ կորուստ են ունեցել՝ մոտ 4,5 հազար զինվոր է մահացել, 30 հազարը վիրավորվել են։

Ընդհանուր առմամբ ԱՄՆ մեկուկես միլիոն քաղաքացի ծառայություն են անցել Իրաքում։ Հարկատուների վրա այդ ներխուժումն ավելի քան երկու տրիլիոն դոլար է արժեցել՝ հաշվի առնելով վճարումները վետերաններին։

ԱՄՆ-ում այդ առաքելության կարևորության մասին միասնական կարծիք չկա։ Բայց ընդհանուր առմամբ հասարակությունն ավելի շատ այն ընկալում է որպես ոչ պարտադիր ու ավելորդ գործողություն։

Չնայած Բարաք Օբամայի ու Դոնալդ Թրամփի խոստումներին, ամերիկացիները դեռ Բաղդադում են։ Իրաքը կարևոր է Վաշինգտոնի համար։ Այդ երկիրը նախկինի պես ամերիկա-իրանական առճակատման գերին է։ Սպիտակ տունը դեռ բաց է թողնում իրաքյան «դուռը»։

*ԻՊ–Ռուսաստանում արգելված ահաբեկչական կազմակերպություններ

50
թեգերը:
Պատերազմ, Բուշ, զորք, ԱՄՆ, Իրաք
Ըստ թեմայի
«Արդեն շտաբներ են տեղակայում»․ ի՞նչ է ԱՄՆ-ի բանակը պատրաստում Եվրոպայի արևելքում
Կիբեռհարձակումների 75%-ն ԱՄՆ-ից է իրականացվում․ ՌԴ անվտանգության խորհուրդ
Բայդենը շահեկան դիրքում է. կհաջողվի՞ Թրամփին վերընտրվել ԱՄՆ նախագահի պաշտոնում
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփ

Թրամփը չի ցանկանում խառնվել Նավալնու հետ կապված «մութ պատմությանը»

8
Ամերիկյան սենատորների խումբը Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների վերաբերյալ օրինագիծ է շրջանառության մեջ դրել Նավալնու հետ կապված միջադեպի պատճառով։ Sputnik ռադիոկայանի եթերում քաղաքագետ Վլադիմիր Մոժեգովը այդ նախաձեռնությունն «օդի տատանում» է անվանել և պարզաբանել` ինչու։

Ալեքսեյ Նավալնու հետ կապված միջադեպի պատճառով ամերիկացի սենատորների խումբը Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների վերաբերյալ օրինագիծ է շրջանառության մեջ դրել, գրված է հանրապետական սենատոր Մարկո Ռուբիոյի կայքում։

Փաստաթուղթը սահմանափակումներ է ենթադրում ռուսաստանյան այն պաշտոնյաների նկատմամբ, որոնք, ըստ հեղինակների, «առնչություն ունեն միջազգային իրավունքի բացահայտ խախտման», այդ թվում՝ Նավալնու «թունավորման» հետ։

Օրինագիծը ամերիկյան իշխանություններից պահանջում է կոնգրեսին հաշվետվություն ներկայացնել այն մասին, թե ինչ է իրենց հայտնի ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և նրա մերձավոր շրջապատի ֆինանսների մասին։ Բացի այդ, այն պարտավորեցնում է Սպիտակ տանը պատասխանել այն հարցին, թե արդյո՞ք Ռուսաստանը խախտել է քիմիական և կենսաբանական զենքի կիրառումն արգելող ԱՄՆ օրենքները։

Մարկո Ռուբիոյից բացի՝ փաստաթուղթը հավանության են արժանացրել հանրապետական սենատոր Միթ Ռոմնին, ինչպես նաև դեմոկրատներ Քրիս Քունսը, Բեն Քարդինն ու Քրիս Վան Հոլենը։

Գերմանիան Նավալնուն կստիպի լռել, քանի որ նրա վերադարձը հղի է կանխատեսելի հետևանքներով

Որպեսզի օրինագիծն ընդունվի այն պետք է հաստատվի սենատի ու ներկայացուցիչների պալատի կողմից, ապա պետք է ստորագրի ԱՄՆ նախագահը։

Sputnik ռադիոկայանի եթերում քաղաքագետ Վլադիմիր Մոժեգովը մեկնաբանել է սենատորների նախաձեռնությունը։

 «Սա զուտ հրապարակային աշխատանք է։ Ինչ հաշվետվությունների մասին է խոսքը։ Դրանք բացարձակապես անիրական բաներ են։ Այդ ամենը խոսակցություններ են հօգուտ աղքատների, նախընտրական հիստերիան սրող հռետորաբանություն։ Եվ հետո. Նավալնու գործը ավելի շուտ դեմոկրատների օրակարգն է։ Հանրապետականներն դժկամությամբ են այդ ամենին միջամտել։ Եվ ինչպես ինձ է թվում՝ չեն շարունակի աջակցել դրան։ Համենայն դեպս, Թրամփը բավական զգուշորեն ու հեռավորություն պահպանելով այդ ամենը տեղ հասցրեց։ Եվ (պետքարտուղար Մայք) Պոմպեոն ասում էր, որ արձագանքել պետք է, երբ հայտնի դառնան բոլոր փաստերը, և որ դեռ այդքան էլ հայտնի չէ, ինչ է կատարվում», – ասել է Վլադիմիր Մոժեգովը։

Ըստ նրա` ամերիկացիները կարող էին գերմանացիներից Նավալնու մասին տեղեկություն ստանալ, սակայն այդպիսի հարցում չեն արել։

«Դա պատժամիջոցների համար որոշակի հիմք կլիներ, սակայն դեռ նման հարցումներ չեն ստացվել։ Այդ պատճառով ինձ թվում է, որ այդ ամենը օդի տատանում է... Ինչ–որ մութ պատմություն է, այդ պատճառով Թրամփը չի ցանկանում խառնվել, դեմոկրատների խարդախություն է, որին պարզապես խառնվելու ցանկություն չկա։ Ինչպես ինձ է թվում, դեմոկրատներն այդ օրակարգը գովազդելու են, իսկ Թրամփն այդ ամենից փոքր-ինչ հեռու կանգնած է մնալու», – կարծում է քաղաքագետը։

Հիշեցնենք, որ Նավալնուն հիվանդանոց էին տեղափոխել օգոստոսի 20-ին Օմսկում, երբ նրա ինքնազգացողությունը վատացել էր Տոմսկից Մոսկվա թռչող ինքնաթիռում։ Զննումից հետո Օմսկի հիվանդանոցի բժիշկները որպես հիմնական ախտորոշում նշել են նյութափոխանակության խանգարումը, որն առաջացրել է արյան մեջ շաքարի մակարդակի կտրուկի անկում։ Խանգարման պատճառը դեռ պարզ չէ, բայց Նավալնու արյան և մեզի մեջ թույնի հետքեր, Օմսկի բժիշկների տվյալներով, չեն հայտնաբերվել։

Ալեքսեյ Նավալնին կոմայի մեջ է. նրան հոսպիտալացրել են Օմսկում

Ավելի ուշ ընդդիմադիր գործչին ինքնաթիռով տեղափոխեցին Գերմանիա։ ԳԴՀ կառավարությունը, հղում անելով ռազմական բժիշկներին, հայտարարեց, որ Նավալնուն թունավորել են «Նովիչոկ» թունավոր նյութերի շարքին պատկանող սուբստանցիայով։ Կրեմլում այդ կապակցությամբ հայտարարեցին, որ Բեռլինը Մոսկվային չի տեղեկացրել Նավալնու՝ «Նովիչոկով» թունավորված լինելու իր եզրակացությունների մասին, Ռուսաստանը նման տվյալներ չունի:

Ընդ որում հայտնի է, որ Գերմանիայի Հետախուզության դաշնային ծառայությունը (BND) 1990-ականներից հասանելիություն է ունեցել «Նովիչոկին»։ Բացի այդ, այն ուսումնասիրել է մոտ 20 արևմտյան պետություն, այդ թվում Մեծ Բրիտանիան, ԱՄՆ–ը, Շվեդիան, Չեխիան։

Ռուսաստանը 1992 թվականի նախագահի հրամանագրի համաձայն, դադարեցրել է քիմիական զենքի ոլորտում իր մշակումները, իսկ 2017-ին ոչնչացրել նման նյութերի առկա ողջ պաշարը, ինչը հաստատել է Քիմիական զենքի արգելման կազմակերպությունը։

8
թեգերը:
Նովիչոկ, Դոնալդ Թրամփ, ԱՄՆ սենատ, ԱՄՆ, Ալեքսեյ Նավալնի
Ըստ թեմայի
«Նավալնու գործն» ու Եվրոպայի քայլերը. Արևմուտքը հայտնվել է թակարդում
«Բեռլինը բլեֆ է անում». Զախարովան մեկնաբանել է Նավալնու գործը
ՌԴ–ն ապակառուցողական է համարում Նավալնու գործի վերաբերյալ Գերմանիայի մոտեցումը
Ֆրանսիայի վարչապետ Ժան Կաստեքսը (կենտրոնում) և Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարար Ժերալդ Դարմանենը «Charlie Hebdo» ամսագրի նախկին գրասենյակի մոտ դանակով զինված տղամարդու հարձակումից հետո: Սեպտեմբերի 25, Փարիզ

Փարիզում անհայտ անձինք հարձակվել են անցորդների վրա, կան տուժածներ. տեսանյութ

35
(Թարմացված է 18:28 25.09.2020)
Քաղաքի այն շրջանը, որտեղ տեղի է ունեցել հարձակումը, շրջափակված է, տեղում աշխատում են իրավապահները։ Կան ձերբակալվածներ։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 սեպտեմբերի – Sputnik. Փարիզում`«Charlie Hebdo» ամսագրի նախկին խմբագրության մոտ, անհայտ անձինք հարձակվել են անցորդների վրա, կա 4 տուժած, երկուսի վիճակը ծանր է։

Տարածքը շրջափակված է, տեղում աշխատում են ոստիկանները։ Ձերբակալվել են հարձակման մեջ կասկածվող երկու անձինք։

ԱԴԾ հատուկ գործողությունը. Ռուսաստանում ահաբեկիչների խումբ են ձերբակալել. տեսանյութ

Ինչպես հաղորդում են ֆրանսիական ԶԼՄ-ները, հետաքննություն է սկսվել ահաբեկչության և ահաբեկչական կազմակերպության հետ կապված մահափորձի գործով:

«Գորշ գայլեր» խմբավորման 4 անդամները ձերբակալված են. մանրամասներ Դեսինի անկարգություններից

Հիշեցնենք` 2015-ի հունվարին ահաբեկիչները հարձակվել էին «Charlie Hebdo»–ի խմբագրության վրա։ Հարձակման հետևանքով 17 մարդ էր մահացել, այդ թվում ՝ երեք ոստիկան ։ Դրանից հետո խմբագրությունը տեղափոխվել էր։

Հարձակումներ Բրիտանիայի Բիրմինգհեմ քաղաքում․ կա 1 զոհ և 7 վիրավոր

35
թեգերը:
Փարիզ, Ֆրանսիա
Ըստ թեմայի
Ինչպես են Ռուսաստանում կանխել ահաբեկչությունը. ձերբակալման կադրերը հայտնվել են համացանցում
ԱԴԾ–ն Աստրախանում մի տղամարդու է ձերբակալել, որը պատրաստվում էր ահաբեկչություն իրագործել
Ամերիկացիները «ռուսական հետք» են գտել համաշխարհային ահաբեկչության մեջ. ինչ են առաջարկում
Մոսկվայում ահաբեկչություն է կանխվել. տեսանյութ
Երևանում ԱՄՆ դեսպանատուն. արխիվային լուսանկար

Արցախ չգնալ, խուսափել հայ-ադրբեջանական սահման այցելելուց. կոչ ԱՄՆ քաղաքացիներին

72
(Թարմացված է 00:46 26.09.2020)
ԱՄՆ քաղաքացիներին Հայաստանում և Ադրբեջանում գործող դեսպանությունները հորդորում են ցուցաբերել զգուշություն` կապված հայ-ադրբեջանական սահմանին լարվածության աճի և վերջերս տեղի ունեցած բռնությունների հետ:

ԵՐԵՎԱՆ, 26 սեպտեմբերի - Sputnik. Հայաստանում և Ադրբեջանում Միացյալ Նահանգների դեսպանությունները կոչ են անում ԱՄՆ քաղաքացիներին խուսափել հայ-ադրբեջանական սահման այցելելուց։

Երևանում ԱՄՆ դեսպանությունն իր կայքում հրապարակված զգուշացման մեջ կոչ է անում պահպանել զգոնություն պահպանել և ցուցաբերել զգուշություն` կապված հայ-ադրբեջանական սահմանին լարվածության աճի և վերջերս տեղի ունեցած բռնությունների հետ:

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը ԱՄՆ քաղաքացիներին կոչ է անում խուսափել այցելություններից շփման գծի և սահմանի մոտակայքով, այդ թվում Դիլիջան ազգային պարկից հյուսիս գտնվող M4 և M16 մայրուղիներով և մինչև Վրաստանի սահման գնալուց:

Դեսպանությունը կոչ է անում նաև չայցելել Լեռնային Ղարաբաղ։

Երևանում ԱՄՆ դեսպանությունն իր երկրի քաղաքացիներին հետևյալ ցուցումներն է տալիս`

  • Հետևեք տեղական լրատվամիջոցների թարմացումներին 
  • Խուսափեք մարդկանց բազմությունից 
  • Խուսափեք ցույցերից 
  • Տեղեկացրեք ձեր անվտանգության մասին ընկերներին և ընտանիքին 
  • Տեղեկացված եղեք ձեր շրջակայքի մասին:

Իսկ Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանատունը ԱՄՆ քաղաքացիներին հորդորում է խուսափել Թովուզի և Ղազախի շրջաններ այցելություններից:

Հայաստանը սահմանին զորքեր չի կուտակում. ՊՆ–ն պատասխանում է ադրբեջանական ապատեղեկատվությանը

72
թեգերը:
Սահման, Ադրբեջան, Արցախ, դեսպանատուն, ԱՄՆ
Ըստ թեմայի
Ադրբեջանը պետք է հրաժարվի ռազմական շանտաժի քաղաքականությունից. Արցախի ԱԳՆ-ն՝ Ալիևին
Բլե՞ֆ, թե՞ պատերազմի նախապատրաստություն. Ադրբեջանում զորահավաքներ են
Ադրբեջանի գործելաոճն անարգանք է ՍԾՏՀ կազմակերպության հանդեպ. ԱԳ նախարար