Ավելի արդարացի կլիներ, իհարկե, գրել այս պատմական օրը: Հարկավ, Երկրորդ աշխարհամարտում ընդգրկվող Հայրենական մեծ պատերազմում (1941-45) տարած Հաղթանակի օրը վաղն է՝ Մայիսի 9-ին: Եվ մեր հաղթող պապերի արժանի ժառանգորդ ռազմիկների փայլուն նվաճման՝ Շուշիի ազատագրման օրն էլ Մայիսի 9-ին է: Բայց երկու դեպքում էլ նախօրեն, այս դեպքում՝ մայիսի 8-ը պատմական օր է: Մայիսի 9-ը նշվում է նաև որպես եռատոն, քանզի թվարկված իրադարձություններին միանում է նաև Արցախի Պաշտպանության բանակի ստեղծման օրը:

© Sputnik

Հայրենական Մեծ պատերազմ

Ամենից առաջ նշենք. մայիսի 8-ը մեր հայրենիքում տոնական է՝ Երկրապահի օրն է: Հայաստանի որևէ քաղաքացու կամ որևէ հայ մարդու, որտեղ էլ նա լինի, հազիվ թե կարիք կա բացատրել, թե ովքեր են երկրապահ-ազատամարտիկները և ինչու է մայիսի 8-ին նշվում Երկրապահի օրը:

© Sputnik / Самарий Гурарий

Ուսուցիչ դառնալ չվիճակվեց. ինչպես լեյտենանտ Գրիգորյանն իր կյանքի գնով փրկեց հրամանատարին

Մայիսի 8-ի գիշերը հայկական ինքնապաշտպանական ուժերը, արդեն լեգենդար գեներալ Արկադի Տեր-Թադևորսյանի՝ Կոմանդոսի ընդհանուր հրամանատարությամբ, չորս ուղղություններից մեկնարկած հարձակողական մանևրով սկսեցին «Հարսանիք լեռներում» ռազմական գործողությունը, որը մայիսի 9-ին պսակվեց Շուշիի ամբողջական ազատագրմամբ: Պատմության մի տևական շրջանից հետո, այդ փուլում գերազանցապես ազատամարտիկ-կամավորականների ջոկատներից կազմված ռազմական ուժերը հակառակորդից հայկական քաղաք ազատագրեցին: Իսկ հաջորդող օրերին, զարգացնելով ռազմական հաջողությունը, մեր մարտիկները կարողացան ապահովել նաև Արցախի ու Հայաստանի Հանրապետության կայուն ցամաքային կապը: Դեպքերի ընթացքն առավել ամփոփ և համակողմանի ներկայացված է գրող, ազատմարտիկ Հովիկ Վարդումյանի վավերագրահրապարակախոսական «Շուշիի ազատագրումը» գրքում:

Շուշիի ազատագրումը, բացի բուն փաստից, շրջադարձային ռազմաքաղաքական ու բարոյահոգեբանական նշանակություն ունեցավ Արցախի ինքնապաշտպանության ու ազատամարտի համար:

© Sputnik / Asatur Yesayants

Ես իմ գործն եմ արել, դա հերոսություն չէ. այսօր Կոմանդոսի ծննդյան օրն է

Իսկ 74 տարի առաջ՝ 1945 թվականի մայիսի 8-ին Բեռլինում, ավելի ստույգ՝ Կարլսխորստե արվարձանում ֆաշիստական Գերմանիայի գերագույն հրամանատարության անունից հանդես եկող Կեյտելը և մյուսները ստորագրեցին անվերապահ կապիտուլյացիայի ակտը՝ մարշալ Ժուկովի և ԽՍՀՄ դաշնակից ուժերի հրամանատարության զինվորական լիազորված ներկայացուցիչների ներկայությամբ: Այդպիսով արձանագրվեց հիտլերյան Գերմանիայի պարտությունն ու փաստացի՝ «Երրորդ ռեյխի» վերջը:

Ֆաշիստական Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի մասին ԽՍՀՄ-ում հայտարարվեց արդեն մայիսի 9-ին, ինչպես հայտնի է՝ ռադիոյով, լեգենդար հաղորդավար Լևիտանի մատուցմամբ:

HAYASA

Արկադի Տեր-Թադևորսյանը

Հատկանշական է, որ ԱՄՆ-ն, Մեծ Բրիտանիան ու արևմտաեվրոպական մի շարք այլ պետություններ Հաղթանակի օրը կամ Գերմանիայի կապիտուլյացիայի օրը նշում են հենց մայիսի 8-ին: Իսկ 2004-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան մայիսի 8-ը և 9-ը հռչակեց նաև որպես Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հիշատակի և հաշտության օրեր:

Ի դեպ, ժամանակակից Գերմանիայում մայիսի 8-ը նշվում է որպես նացիստական բռնապետությունից ազատվելու օր:

Official site of the Ministry of Defence of RA

Կարմիր խաչ

Հավելենք, որ մայիսի 8-ը նաև Կարմի խաչի ու Կարմիր մահիկի համաշխարհային օրն է՝ ի հիշատակ և ի պատիվ կազմակերպության ստեղծման նախաձեռնող շվեյցարացի գործարար, հասարակական գործիչ և հումանիստ Ժան Անրի Դյունանի, ով մայիսի 8-ին է ծնվել (1828-1910):

Մայիսի 8-ը արևմտահայ արձակագիր, բանաստեղծ, փիլիսոփա Եղիա Տեմիրճիպաշյանի (1851 - 1908) ծննդյան օրն է:

Նույն օրն է ծնվել նաև ճարտարապետ Էդուարդ Արևշատյանը (1926-2007), որ, նկատենք, Մատենադարանի երկարամյա տնօրեն Սեն Արևշատյանի (1928-2014) եղբայրն է:

Ինչ վերաբերում է պատմական դեպքերին, ապա կարելի է, օրինակ, նշել, որ 1713 թվականին Ռուսաստանի մայրաքաղաքը Մոսկվայից տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ:

© CC0 / quinntheislander / Санкт Петербург

Սանկտ Պետերբուրգ

Իսկ պատմական դեմքերից, որ ծնվել են մայիսի 8-ին, արժե այս անգամ առանձնացնել ԱՄՆ 33-րդ նախագահ Հարրի Թրումենին (1884-1972), ով պաշտոնավարել է 1945-53 թվականներին: Նա առաջին ու, բարեբախտաբար, դեռևս միակն է, որպես պետության ղեկավար, որ ոչ միայն կողմ է եղել, այլև նախաձեռնել ու, հանրագումարում կարգադրել է գործածել միջուկային ռումբ: Հասկանալի է, որ խոսքը Երկրորդ աշխարհամարտի վերջնամասում՝ 1945թ օգոստոսի 6-ին և 9-ին ԱՄՆ կողմից Ճապոնիայի Հիրոսիմա և Նագասակի քաղաքների միջուկային ռմբահարման մասին է, ինչի հետևանքով հաշված րոպեների ընթացքում զոհվեցին տասնյակ ու տասնյակ հազարավոր ճապոնացիներ, գերազանցապես՝ խաղաղ բնակիչներ: Դա, ընդգծենք, զանգվածային ոչնչացման նման զենքի՝ միջուկային ռումբի մարտական գործածման առայժմ միակ, ու տա Աստված՝ վերջին օրինակն է:

Խաղաղություն ամենեցուն:

Ի դեպ, մեկ տարի առաջ ճիշտ այս օրը՝ 2018թ.-ի մայիսի 8-ին, «Թավշյա հեղափոխություն» իրականացնելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանը դարձավ ՀՀ վարչապետ:

Այսօրվա հետ կապված հիշարժան այլ իրադարձություններ էլ կան, բայց եթե ուզում եք հիշել, թե կոնկրետ անցած տարի ինչ դեպքեր են տեղի ունեցել Հայաստանում և աշխարհում, կարող եք սեղմել այս հղումը։

ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի -Sputnik. Մահացել է հայտնի թավջութակահար, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Մեդեա Աբրահամյանը: Այս մասին հայտնել է Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Արմինե Գրիգորյանը:

© Photo : Facebook / National Cinema Center of Armenia-Հայաստանի ազգային կինոկենտրոն

Մահացել է Գեորգի Կևորկովը

Նշենք, որ Մեդեա Աբրահամյանի նվագացանկում ընդգրկված է եղել թավջութակի ավելի քան 300 ստեղծագործություն, որոնցից շուրջ 120-ը գրված հենց նրա համար և նվիրվել են նրան։ Նրա լեգենդար անունն այսօր դարձել է դասական կատարողական արվեստի խորհրդանիշ:

Աբրահամյանն առաջին թավջութակահարն էր, որ պատուհան բացեց դեպի միջազգային հեղինակավոր բեմեր:

Նրան ծափահարել են աշխարհի բազմաթիվ երկրներում՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում,  Կանադայում,  Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսլանդիայում, Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Սիրիայում, Լիբանանում, Կորեայում, Ռումինիայում, Հունգարիայում, Բուլղարիայում, Լեհաստանում, Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում, նախկին խորհրդային հանրապետություններում և այլ երկրներում։

Մեդեա Աբրահամյանն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, դրանք են`

• Պրահայի Հ. Վիհանի անվան թավջութակահարների միջազգային մրցույթի դափնեկիր (երկրորդ մրցանակ), 1955
• Հայաստանի երիտասարդության առաջին փառատոնի դափնեկիր (առաջին մրցանակ), 1957
• Մոսկվայի երաժիշտ-կատարողների համամիութենական մրցույթի դափնեկիր (առաջին մրցանակ), 1961
• ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1963
• Բուլղարիայի Ռուսե քաղաքի պատվավոր քաղաքացի, 1968  
• ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1973
• ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, 1980
• Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, 1983
• ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության կողմից «Աշխատանքի վետերան» մեդալ, 1987
• Հայ արվեստի ասպետ, 2007
• «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ, 2012
• ՀՀ վարչապետի ոսկե հուշամեդալ, 2016
• «Նաիրի» համահայկական երաժշտական փառատոնի գլխավոր մրցանակ «Դասական լարային նվագարաններ» անվանակարգում, 2017[6]
• Հայաստանի երաժշտական ընկերության «Կոմիտաս» հուշամեդալ, 2018

1956 թվականից մինչև 1990-ական թվականների վերջը Մեդեա Աբրահամյանը եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։

Մահացել է նախկին գյուղնախարար Սերգո Կարապետյանը