Ինչու են մոլդովացիները շնորհակալ սուլթանի սիրելի Մանուկ բեյ Միրզոյանին
(Թարմացված է 21:46 07.06.2018)
Մանուկ Էմանուել Միրզոյանի պալատը գտնվում է Մոլդովայում։ Այն համարվում է տեսարժան վայր և ամեն տարի բազմաթիվ զբոսաշրջիկների է գրավում աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Միրզոյանը Մոլդովայում հայտնի է ոչ միայն պալատով։Լաուրա Սարգսյան, Sputnik Արմենիա
Խինչեշտի քաղաքում գտնվող Մանուկ Էմանուել (բեյ) Միրզոյանի պալատը Մոլդովայի հպարտությունն է` երկրում այդ տեսակի եզակի կառույցը։ Այն հմայում է յուրաքանչյուրին, ով թեկուզ մեկ անգամ լինում է այստեղ, Sputnik Արմենիայի թղթակցին ասաց պալատի տնօրենի պաշտոնակատար Տուդոր Պլաչինտան։
Պլաչինտան Երևան է ժամանել մասնակցելու երկօրյա համաժողովին, որը նվիրված է Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների պետական գործիչ, հայազգի Մանուկ բեյ Միրզոյանին։ Նրան համարում են 18–րդ դարի վերջի և 19–րդ սկզբի ակնառու քաղաքական գործիչներից մեկը, որը կարևոր դեր է խաղացել Բուխարեստի հաշտության պայմանագիրը ստորագրելիս։
«Հոր մտահղացած կալվածքի շինարարությունը սկսել է Մանուկ բեյի որդին, քանի որ հայրը մահացել էր 1817թ.–ին` սրտի նոպայից։ Միրզոյանների կալվածքում գտնվող պալատը իր տեսակի մեջ միակն է Մոլդովայում։ Այն կառուցված է նեոգոթական ոճով. նման ամրոցներ են կառուցել ֆրանսիացի ազնվականները», – ասաց Պլաչինտան։
Այն ժամանակվա չափանիշներով պալատը յուրահատուկ է եղել ոչ միայն իր չափսերով, այլ նաև նրանով, որ տանիքին լողավազան ունեցել` բացառիկ բան այդ ժամանակաշրջանի համար ։
Միրզոյան ընտանիքը կալվածքում ապրել է 120 տարի։ Նրանք հսկայական ավանդ են ունեցել Մոլդովայի տնտեսական և սոցիալական զարգացման մեջ։
©
Sputnik / Василий Егоров
ԽՍՀՄ շրջանում պալատը և կալվածքը երկար տարիներ անուշադրության մատնված են եղել։
«Մենք ամեն ինչ արել ենք, որ այդ ժառանգությունը չանհետանա. նախագիծ մշակեցինք, 2.5 միլիոն եվրոյի տենդեր շահեցինք։ Մեր «Խինչեշտիի Վերսալի» (Մոլդովայում այդպես են անվանում Մանուկ բեյի պալատը` խմբ.) վերականգնողական աշխատանքները տևել են ավելի քան երկու տարի»,– պատմեց Պլաչինտան։
Պալատը բացել է իր դռները 2017թ–ի ապրիլի 18–ին։ Դրանից հետո կալվածք են այցելել ավելի քան 30 հազար զբոսաշրջիկներ աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Կալվածքի և դրա հետ մեկտեղ` Խինչեշտի քաղաքի հանրաճանաչությունը ամեն օր աճում է, ինչի համար մոլդովացիները շնորհակալ են Մանուկ բեյին, բացատրում է Պլաչինտան։
«Վերջին տարիներին Միրզոյան ընտանիքի պատմությունը մատնվում էր մոռացության։ Ոչ ոք չէր հիշում, թե ով է Մանուկ բեյը, ինչպիսին է նրա դերը Խինչեշտիի զարգացման մեջ», – ասաց նա։
Նա բացատրեց, որ այդ մարդու դերը Մոլդովայի և քրիստոնեական ժողովուրդների պատմության մեջ տպավորիչ կլինի յուրաքանչյուրի համար, ով ծանոթանա դրան։ Մանուկ բեյի շնորհիվ է, որ մինչ 1818թ.–ը գյուղ համարվող Խինչեշտին սկսել են կոչել գյուղաքաղաք, ինչն իրավունք է տվել ունենալ սեփական շուկան։
Իր ժամանակների ամենահարուստ ազնվականներից մեկը` դիվանագետ Մանուկ բեյը, ծնվել է 1769թ–ին Բուլղարիայում։ 12 տարեկանում հայրը նրան ուղարկել է առևտրային գործ սովորելու Յասայի (Ռումինիա) հայերի մոտ։
Մանուկը մանկուց ուշիմ է եղել, մի քանի տարի սովորելուց հետո նրա հսկողության տակ է անցնում Բուլղարիայի մետաքսի, բրդի, ծխախոտի և համեմունքների առևտուրը։ Նա այստեղ կառուցել է ջրաղացներ, կամուրջներ, իջևանատներ, զբաղվել դիվանագիտական գործունեությամբ։
Մանուկին նկատել է Օսմանյան կայսրության սուլթան Մահմուդ 2–րդ։ 1808թ–ին նա բուլղարահային առաջարկում է համատեղել թարգմանչի, Եվրոպական առաքելությունում կամ Արևելքում հյուպատոսարանի միջնորդի պաշտոնը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Սուլթանը վստահում է Մանուկին Օսմանյան կայսրության ֆինանսների կառավարումը և շնորհում բեյի տիտղոս։
Սակայն այդ ամենը շարունակվեց մինչև Բուխարեստի հաշտության պայմանագիրը. 1812թ–ին Մանուկը կարողացավ այնպես անել, որ Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների միջև կնքված պայմանագիրը լինի հօգուտ Ռուսաստանի։
Սուլթանը չներեց սա. Մանուկը և նրա ընտանիքը ստիպված են լինում տեղափոխվել Բեսարաբիա։ Այսպես` նա հաստատվում է մոլդովական Խինչեշտիում, սակայն հանկարծամահ է լինում 48 տարեկանում` ավարտին չհասցնելով իր ծրագրերը։ Մանուկի գործունեությունը շարունակել է նրա որդին։
Թուրքիան հանվել է ԵԱՏՄ արտոնություններից օգտվող երկրների ցանկից
(Թարմացված է 15:03 05.03.2021)
Հայկական կողմն առաջարկել է ԵԱՏՄ սակագնային արտոնություններից օգտվող զարգացող երկրների ցանկից հանել 75 երկրներ։ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի – Sputnik. Այսօր հեռավար կարգով կայացել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի նիստը, որին մասնակցել է փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը: Տեղեկությունը հայտնում է կառավարության մամուլի ծառայությունը։
«Նիստի օրակարգում հայկական կողմի նախաձեռնությամբ ընդգրկվել է նաև ԵԱՏՄ սակագնային արտոնություններից օգտվող զարգացող երկրների ցանկից թվով 75 երկրներ, այդ թվում՝ Թուրքիան հանելու վերաբերյալ առաջարկը»,– նշված է հաղորդագրության մեջ։
Առաջարկն ընդունվել է միաձայն և ուժի մեջ կմտնի որոշման հրապարակման պահից 6 ամիս հետո՝ համաձայն գործող ընթացակարգերի:
Հիշեցնենք` դեկտեմբերի 4-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստում հայտարարել էր, որ անհրաժեշտ է վերանայել Եվրասիական տնտեսական միության սակագնային առանձնաշնորհներից օգտվող երկրների ցանկը։ Նա նշել էր, որ արտոնությունները ստանում են զարգացող և առավել թույլ զարգացած երկրները, բայց այդ ցուցակում ընդգրկված է նաև Թուրքիան, որին մաքսային արտոնություններ են տրամադրում մի շարք ապրանքների համար։
Նշենք, որ արտոնություններից օգտվող երկրների ցանկը հաստատվել է 2009 թվականին Մաքսային միության հանձնաժողովի որոշմամբ։
«Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութի ուսումնասիրության երկրորդ փուլն ավարտվել է
(Թարմացված է 14:53 05.03.2021)
Տեղեկացվում է, որ երրորդ փուլի անցկացման թույլտվությունն արդեն կա, այն տրամադրվել է փետրվարի կեսերին:ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. Ռուսաստանում ավարտվել է «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութի կլինիկական փորձարկումների երկրորդ փուլը։ Տեղեկությունը հայտնել է Ռուսաստանի առողջապահության նախարար Միխայիլ Մուրաշկոն:
«Հիմա տվյալներն ուղղվել են փորձագիտական գնահատական ստանալու», - ասել է նա լրագրողներին։
©
Sputnik / Валерий Мельников
Երրորդ փուլի անցկացման թույլտվությունն արդեն կա, այն տրամադրվել է փետրվարի կեսերին: Այս ուսումնասիրությունը կկատարվի երկու խմբերի համար։ Կօգտագործվի նաև պլացեբո։ Ուսումնասիրությունը պետք է ավարտվի մինչև 2022 թվականի հունվարի 28-ը:
«Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութը մտնում է «Սպուտնիկ» շարքի մեջ, այն մշակվել է Գամալեայի կենտրոնի կողմից՝ մարդու ադենովիրուսային վեկտորների լավ ուսումնասիրված հարթակում ուղղակի ներդրումների ռուսական հիմնադրամի հետ համատեղ:
Ուղղակի ներդրումների ռուսական հիմնադրամի ղեկավար Կիրիլ Դմիտրիևի խոսքով՝ «լայթ տարբերակը» հիմնականում ուղղված է արտաքին շուկաներին, որտեղ կան ուժեղ համաճարակային օջախներ, իսկ Ռուսաստանում առաջատար կմնա «Սպուտնիկ V»-ն:
Ռուսաստանի թշնամիները վախենում են «Սպուտնիկ V»-ի հաջողությունից. Դմիտրիև
Գամալեայի կենտրոնի տնօրեն Ալեքսանդր Գինցբուրգն ասել է, որ այդ երկրներում «Սպուտնիկ Լայթի» օգտագործումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հիվանդացության մակարդակն ու ծանրաբեռնվածությունը տեղական առողջապահության համար: Նա ավելացրել է, որ պատվաստումից հետո իմունիտետը կպահպանվի, ամենայն հավանականությամբ, մոտ երեք-չորս ամիս, իսկ պատվաստման արդյունավետությունը կկազմի մոտ 85%:
Սխեման ներառում է միայն մեկ ներարկում («Սպուտնիկ V»-ի առաջին բաղադրիչը) ու կարճ ժամանակահատվածում հակամարմինների արտադրություն։ Ընդ որում, նույնիսկ եթե պատվաստվածը վարակվի կորոնավիրուսով, նրան հիվանդության ծանր ընթացք չի սպառնում, քանի որ վիրուսի հարուցիչը թոքեր չի իջնի: Պաշտպանությունը երկարացնելու համար երեք ամիս անց կարելի է ներարկել երկրորդ մասը:
Պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը ինքնահոսի են մատնվել. Վրթանեսյան
(Թարմացված է 15:23 05.03.2021)
Ռազմական փորձագետ, «Ռազմինֆո» կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է թուրք–ադրբեջանական հերթական զորավարժություններին, ինչպես նաև հայկական բանակի վերականգնման խնդրին։ Վրթանեսյան. «Պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը թողնվեցին ինքնահոսի»
Կարեն Վրթանեսյանի դիտարկմամբ` իրականում Ադրբեջանը 44-օրյա պատերազմից հետո որևէ կերպ չի դադարեցրել ռազմաշունչ հռետորաբանությունը, շատ արագ համալրում է ռազմական կորուստները, գնում է նոր սպառազինություն, վերախմբավորում է զինված ուժերը։ Ըստ նրա` ակնհայտ է, որ Ադրբեջանը չի համարում պատերազմն ավարտված և պատրաստվում է հաջորդ լայնածավալ ռազմական գործողություններին։
«Ընդհանրապես մեր անվտանգության ամբողջ համակարգը կաթվածահար վիճակում է։ Այնպիսի տպավորություն է, որ ՊՆ–ի ու ԱԱԾ–ի լրատվական բաժիններն ավելի շատ Ադրբեջանի շահերն են պաշտպանում, քան Հայաստանի քաղաքացիների։ Մանավանդ բանակի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև վերջին կոնֆլիկտը միանշանակորեն լավ չէ ընդհանուր անվտանգության համատեքստում։ Այն, ինչ կատարվում է պատերազմից հետո, պետք է ընթանար բոլորովին այլ ճանապարհով։ Նույնիսկ մի կողմ թողնելով այն հարցը, որ երկիրը պարտության տարած թիմը պետք է հրաժարական տար, մենք շատ արագ պետք է զբաղվեինք մեր բանակի վերազինմամբ, կորուստների վերականգնմամբ, նորությունների մշակմամբ»,– նշեց ռազմական փորձագետը։
Վրթանեսյանի կարծիքով` պատերազմից հետո մեր անվտանգային համակարգն ու բանակը թողնվեցին ինքնահոսի` դրանից բխող բոլոր ռիսկերով։
Անդրադառնալով ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի տեսակետին, որ բանակի վերականգնման համար անհրաժեշտ կլինի 3 միլիարդ դոլար, Վրթանեսյանն ընդգծեց, որ իրենց թիմի ու նախկին նախագահի հաշվարկները գրեթե նույնն են, և այդ գումարն անհրաժեշտ է մեր զինված ուժերը գոնե մինչպատերազմյան վիճակի բերելու համար։
«Բայց հաշվի առնենք, որ նաև շատ մեծ քանակով ռազմական ենթակառուցվածքներ են ոչնչացվել կամ հանձնվել թշնամուն` սկսած զորամասերից, վերջացրած դիրքերով։ Պետք է նորից իրականացվեն ամրաշինական աշխատանքներ, կառուցվեն ճանապարհներ, իսկ որոշ տեղերում ենթակառուցվածքները պետք է հիմնվեն զրոյից»,– նշեց ռաազմական փորձագետը։
Վրթանեսյանի խոսքով` վերջին պատերազմը ցույց տվեց, որ պետք է շատ արագ զարգացնել բանակը` այդ ուղղությամբ կատարելով անհրաժեշտ գնումներ, մասնավորապես՝ պետք է ձեռք բերել ԱԹՍ–ներ։ Ըստ նրա` մեզ պետք են ավելի մեծ գումարներ, որպեսզի փորձենք ոչ միայն բալանսի բերել բանակը, այլև որոշակի գերակայություն ապահովել։