Սյունիքի մարզի Շուռնուխ սահմանամերձ գյուղում այսօր հանդիսավորությամբ բարձրացվեց հայկական եռագույնը։ Հայկական դրոշն այսուհետ կծածանվի 30մ բարձրության վրա։ Sputnik Արմենիայի նկարահանող խումբը եղել է Շուռնուխում ու տեսանկարահանել արարողությունը։
Դրոշի բարձրացումն ուղեկցվել է հանդիսավոր միջոցառումներով։ Գորիս խոշորացված համայնքի բոլոր բնակավայրերը ներկայացել են ավանդական կերակուրներով։ Շուռնուխում ամբողջ օրը նաև մշակութային հետաքրքիր նախաձեռնություններ են սպասվում։
Միջոցառմանը ներկա էր Շուռնուխի համայնքապետ Հակոբ Արշակյանը։ Նա Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում հայտնեց , որ դրոշը տեղադրվել է Շուռնուխի ամենաբարձր կետում։
«Հայկական առագույնն ունիի 8 մետր երկարություն և 4 մետր լայնություն։ Ուղիղ գտնվում է ադրբեջանցիների դիմաց»,-ասաց նա։
Շուռնուխի բնակիչները ևս ոգևորված էին, չեն թաքցնում, որ միջոցառումից հպարտություն են զգում։
«Թող թուրքը իմանա, որ մեր գյուղը կանգուն է ու միշտ էլ էդպես կանգուն մնալու է։ Ամուր կանգնած ենք մեր հողի վրա»,-ասում է գյուղի բնակիչ Ռուզաննա Աթայանը։
Ավելի վաղ Գորիս համայնքի ղեկավար Առուշ Առուշանյանը Facebook-ի իր էջում հայտնել էր սպասվող արարողության մասին։
Նա շեշտել էր՝ Շուռնուխից ընդամենը մի քանի մետր հեռավորության վրա գտնվող թշնամին միշտ պետք է զգա, որ հայ ժողովուրդը միասնական, համախմբված կերպով սահմանամերձ բնակավայրերի կողքին է։
Մոտ մեկ ամիս առաջ էլ Սյունիքի մարզի Ճակատեն գյուղ տանող ճանապարհի հարակից թմբի վրա հանդիսավորությամբ բարձրացվեց 30մ բարձրությամբ և 40 քմ մակերեսով հայկական եռագույնը։
Հիշեցնենք՝ պատերազմի արդյունքում Արցախի որոշ շրջաններ անցել են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։ Դրանից հետո սկսվեց Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանների հստակեցման գործընթացը, ինչը խիստ դժգոհություն առաջացրեց Սյունիքի սահմանամերձ բնակավայրերի բնակիչների շրջանում։ Այնտեղ բողոքի ակցիաներ սկսվեցին, քաղաքացիները փակեցին ճանապարհները՝ պահանջելով լուծել սահմանների հարցն ու իրենց իրավունքներից, տներից և անվտանգությունից զրկող ապօրինի սահմանազատման խնդիրը։
Հատկապես սրվել էր իրավիճակը Կապան-Գորիս ճանապարհահատվածի, ինչպես նաև մի քանի գյուղերի՝ Ճակատենի, Դավիթ Բեկի, Որոտանի և Շուռնուխի, Ներքին Խնձորեսկի պատճառով։ Մասնավորապես, Շուռնուխի 12 տներ անցել են թշնամուն։
Արծվիկ Մինասյանի դիտարկմամբ` որևէ պաշտոնատար անձ, առավել ևս վարչապետը, չէր կարող նշանակել ընտրությունների կոնկրետ օր, որովհետև դա նախևառաջ նրա իրավասություններից դուրս է և գտնվում է ՀՀ նախագահի լիազորությունների ներքո։
Մինասյանի կարծիքով` դրան պետք է նախորդի կոնկրետ քայլ` Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, որից հետո պետք է երկու անգամ վարչապետ չընտրվի, խորհրդարանը լուծարվի և նախագահը նշանակի արտահերթ ընտրությունների օրը։
«Առաջինը Հայրենիքի փրկության շարժումն ու նրա կազմում ՀՅԴ–ն է խոսել այն մասին, որ անհրաժեշտ են արտահերթ ընտրություններ, բայց դրանք պետք է լինեն այն ժամանակ, երբ երկիրն անցնի կայունացման վիճակի, արտաքին մարտահրավերները հնարավորինս չեզոքացվեն, վերականգնվեն մեր դաշնակցային, գործընկերային, բարեկամական հարաբերություններն այն երկրների հետ, որոնց հետ ունենք ռազմավարական համագործակցություն։ Անհրաժեշտ է նաև սոցիալ–տնտեսական փլուզումը կասեցնել ու հաստատել ներքին համերաշխություն»,– նշեց ՀՅԴ Գերագույն մարմնի անդամը։
Հունիսի 20-ը, որպես արտահերթ ընտրությունների օր, մեզ համար ընդունելի է. Մարուքյան
Մինասյանը կրկին վերահստատեց իրենց տեսակետը, ըստ որի, անցումային շրջանը պետք է տևի մեկ տարի ու հենց այդ նպատակով էլ ընդդիմադիր շարժման կողմից առաջադրվում էր ժամանակավոր կառավարություն ստեղծելու գաղափարը Վազգեն Մանուկյանի գլխավորությամբ։
Հայրենիքի փրկության շարժումը խորհրդի նիստ է անցկացրել. ինչ են որոշել
Հայրենիքի փրկության շարժումը բացում է Բաղրամյան պողոտան։ Sputnik Արմենիայի տեսախցիկը ֆիքսել է` ինչպես են ընդդիմադիրները փակում պողոտայի վրա փետրվարի 25-ից տեղադրված վրանները, հավաքում իրերը։ Շարժման ներկայացուցիչ, «Հայրենիք» կուսակցության մամուլի խոսնակ Սոս Հակոբյանը ասաց, որ ընդդիմությունը շարունակելու է պայքարել։
«Շարժման շտաբը կտեղափոխվի Դեմիրճյան փողոց», – ասաց նա։
Նշենք, որ այս շաբաթվա սկզբում արդեն սկսել էին պողոտան բացելու վերաբերյալ քննարկումները։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանն ասել էր, որ պողոտայի փակ լինելը բազմաթիվ անհարմարություններ է առաջացնում քաղաքացիների համար, ըստ այդմ նրանք որոշել են բացել այն, փոխարենը փակ պահելով Դեմիրճյան փողոցը։
Հիշեցնենք` Հայրենիքի փրկության շարժումը փակել է Բաղրամյան պողոտան փետրվարի 25-ից` պահանջելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը։ Այդ գործողությունները հետևել էին ԳՇ–ի հայտարարությանը` նույն պահանջով։
Փաշինյանի գահավիժող վարկանիշն ու նախկինները. ռուս փորձագետը` սպասվող ընտրությունների մասին
ԵՐԵՎԱՆ, 23 մարտի -Sputnik. Ռուսաստանի միջնորդությամբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածության տեքստը, որը վերաբերում է Սյունիքի մարզի ճանապարհների առանձին հատվածների անվտանգության ապահովմանը, թաքցնում են հասարակությունից:
Sputnik Արմենիան դիմել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի աշխատակազմին և մի շարք նախարարությունների՝ խնդրելով լույս սփռել այդ «համաձայնագրի» վրա։
Ստացված պատասխանները ներկայացնելուց առաջ հակիրճ նկարագրենք իրադարձությունների զարգացման ժամանակագրությունը։
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Հայաստանն ու Ադրբեջանը Ռուսաստանի միջնորդությամբ հայտարարություն ստորագրեցին Արցախում հրադադարի հաստատման մասին։ «Ադրբեջանի Հանրապետությունը և Հայաստանի Հանրապետությունը, այսուհետ՝ Կողմերը, կանգ են առնում իրենց զբաղեցրած դիրքերում»:
Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ հայ զինծառայողներն ու կամավորները հրահանգով հետ են քաշվում նաև Սյունիքի մարզին սահմանակից Արցախի Քաշաթաղի շրջանից։
2020-ի դեկտեմբերի 18-ին Sputnik Արմենիայի նկարահանող խումբն ականատես եղավ, թե ինչպես են Կապան քաղաքի անմիջական հարևանությամբ «գծում» փաստացի սահմանը։ Ոչ մի խելամիտ բացատրություն չհնչեց, թե ինչու են զորքերը բերվում խորհրդային (ենթադրաբար) սահման։
Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը, օրինակ, հայտարարեց, որ փաստաթղթերի (առանց հստակեցման` թե որ) հիման վրա բանակցություններ են ընթանում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման/սահմանագծման շուրջ։
Իսկ բառացիորեն մեկ շաբաթ անց Փաշինյանը զարմացրեց միանգամայն հակառակ հայտարարությամբ. «Ադրբեջանի հետ սահմանին տեղի ունեցող գործընթացները չի կարելի սահմանազատում և սահմանագծում համարել» ։
Կարճ ժամանակ անց ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որտեղ ասվում էր, որ ռուս սահմանապահները ՀՀ Սյունիքի մարզի Ադրբեջանին սահմանակից ավտոճանապարհի խնդրահարույց հատվածներում կապահովեն անվտանգությունը: Սակայն ոչինչ չասվեց ո՛չ փաստաթղթի ստորագրման, ո՛չ էլ հայկական զորքերի նախկին դիրքերից դուրս բերման պատճառների մասին։
Ի վերջո, 2021–ի հունվարի 20-ին փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը հայտնեց, որ սահմանապահ զորքերի տեղակայման (ինչը չի նշանակում սահմանագծում կամ սահմանազատում) ու անվտանգության համար հիմք են ընդունվել 1975-1976 թթ. 50 000 մասշտաբով քարտեզները։
Նույն օրը Փաշինյանը խոստովանեց, որ 2020 թվականի դեկտեմբերի 18-ին հրաման է տվել ՀՀ զինված ուժերին հեռացնել նախկինում ազատագրված տարածքներից, «բայց դրան որոշակի գործընթացներ են նախորդել»: Ընդ որում, նա ասաց, որ Սյունիքից «ոչ մի միլիմետր տարածք չի զիջվել, քանի որ Սյունիքի ներկայիս տարածքը գրանցված է «Հայաստանի վարչական բաժանման մասին» 2010 թվականի օրենքով:
Հերթական սկանդալը` Սյունիքի մարզի Գորիս-Կապան ճանապարհահատվածի հետ կապված, ծագեց նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի «գաղտնի հուշագրի» հրապարակման կապակցությամբ։

Երկու էջ տեքստում (առանց ստորագրությունների ու կնիքների) նշված էր, թե իբր «Հայկական կողմը 2020 թվականի դեկտեմբերի 18-ին դուրս է բերում իր զինված կազմավորումներն Ադրբեջանի Հանրապետության Զանգելանի ու Կուբաթլուի շրջանների տարածքից»:
Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը փորձեց հերքել այդ հայտարարությունը` նշելով, որ առանց ռուսական միջնորդության որևէ փաստաթուղթ չի ստորագրվել, բայց արդյունքում պատահաբար խոսեց «Գորիս- Դավիթ- Բեկ հատվածի վերաբերյալ պայմանավորվածության մասին, քանի որ այնտեղ ճանապարհը վիճելի տեղերով է անցնում»:
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը փորձեց հղկել փոխվարչապետի ասածը՝ հղում անելով դեկտեմբերին արված հայտարարությունը։ Բովանդակության վերաբերյալ լրացուցիչ պարզաբանումներ չեն ներկայացվել։
Մարտի 3-ին Ավինյանը հերթական անգամ խուսափեց պատասխանել հարցին, թե արդյո՞ք գոյություն ունի Ադրբեջանի հետ ստորագրված առանձին փաստաթուղթ Սյունիքի մարզում սահմանազատման վերաբերյալ:
Պարզաբանելու համար, թե ինչի մասին են պայմանավորվել կողմերը, Sputnik Արմենիան հարցումներ է ուղարկել ՀՀ վարչապետի, փոխվարչապետների աշխատակազմերին, պաշտպանության նախարարությանը, ԱԱԾ-ին, ԱԳՆ-ին, արդարադատության նախարարությանը, տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը՝ խնդրելով Սյունիքի վերաբերյալ փաստաթղթի/պայմանավորվածության /հուշագրի տեքստը տրամադրել։
Ձեր հարցումը վերահասցեագրվել է Պաշտպանության նախարարություն, որտեղից էլ կստանաք պատասխանը:
Ի պատասխան Ձեր՝ 08.03.2021 թ-ի հարցման, հայտնում ենք, որ ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի՝ Ձեր կողմից նշված՝ Գորիս-Դավիթ Բեկ / Կապան-Ճակատեն ճանապարհահատվածի վերաբերյալ պայմանավորվածությունների մասին հրապարակային մեկնաբանությունները հիմնված են ՀՀ Պաշտպանության նախարարության՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 19-ի հայտարարության վրա։
Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը կամ նրա գրասենյակը չեն հանդիսանում Ձեր կողմից մատնանշված և հայցվող տեղեկատվության տնօրինողը։
Ի պատասխան Ձեր՝ 08.03.2021 թ-ի հարցման, տեղեկացնում ենք, որ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը և նրա գրասենյակը չեն հանդիսանում Ձեր կողմից հայցվող տեղեկատվության տնօրինողը։
Ի պատասխան Ձեր հարցման (ՀՀ ԱԳՆ մուտքագրվել է 09.03.2021 թ.), հայտնում ենք, որ նման փաստաթուղթ արտաքին գործերի նախարարությունում առկա չէ։
Ի պատասխան Ձեր կողմից ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենին հասցեագրված հարցման, հայտնում ենք, որ վերջինիս մեջ նշված բովանդակությամբ փաստաթուղթ ՀՀ ԱԱԾ-ում առկա չէ։
Ի պատասխան Ձեր՝ 2021թ. մարտի 8-ի թիվ Մ/13073-2021 գրության, հայտնում եմ, որ «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի իմաստով տեղեկությունը անձի, առարկայի, փաստի, հանգամանքի, իրադարձության, եղելության, երևույթի վերաբերյալ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ստացված և ձևավորված տվյալներ են՝ անկախ դրանց տնօրինման ձևից կամ նյութական կրիչից (տեքստային, էլեկտրոնային փաստաթղթեր, ձայնագրություններ, տեսագրություններ, լուսաժապավեններ, գծագրեր, սխեմաներ, նոտաներ, քարտեզներ), իսկ տեղեկատվություն տնօրինող են տեղեկություններ ունեցող պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինները, պետական հիմնարկները, բյուջեներից ֆինանսավորվող կազմակերպությունները, ինչպես նաև հանրային նշանակության կազմակերպությունները և դրանց պաշտոնատար անձինք:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ ՀՀ արդարադատության նախարարությունը չի հանդիսանում Ձեր կողմից հայցվող տեղեկատվության՝ Գորիս-Դավիթ Բեկ/Կապան-Ճակատեն ճանապարհատվածների անվտանգությանը վերաբերող եռակողմ փաստաթղթի տնօրինող, ուստի չի կարող տրամադրել սույն փաստաթղթի տեքստը:
Տեղեկացնում ենք, որ Ձեր հայցած տեղեկատվությունը դուրս է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության լիազորությունների շրջանակից։
ՊՆ–ն (առայժմ) չի կարող պատասխանել մեր հարցմանը, որն ուղարկվել է մարտի 8-ին և տեղեկացրել, որ անհրաժեշտ է լրացուցիչ ժամանակ։ Մենք կհրապարակենք այն ստանալուց հետո.
Ամենայն հավանականությամբ, վերոնշյալ փաստաթուղթը/ համաձայնագիրը/ հուշագիրը / պայմանավորվածությունը խորհրդարանում վավերացում չի պահանջում (չնայած ընդդիմությունը դրանում կասկածում է)։ Հաստատ է մի բան ՝ այն թաքցնելը տարբեր ենթադրություններ է ծնում։
