Մութն ընկել էր, արդեն երեկոյան մոտ ժամը տասն էր: Արտակի մայրը՝ տիկին Ռոզան, քույրը՝ Լուսինեն` երեխայի հետ, փողոցում սպասում են նրան: Անհամբերությունից նրանք չեն կարողանում իրենց տեղը գտնել:
Վաղարշակը` Արտակի հայրը, Ռուսաստանում է, նա անընդհատ զանգում է, որպեսզի իմանա, թե ուր հասավ որդին: Կանայք նույնպես անընդհատ զանգահարում են, փորձում են կապ հաստատել Արտակի կամ Արտակի ընկերների հետ, որոնք պետք է նրան դիմավորեին:
Տիկին Ռոզան պատմում է, որ տղան մասնակցել է ապրիլյան քառօրյային: Այն ժամանակ նրան խրախուսել էին արտահերթ արձակուրդով: Ծառայության և ապրիլյան օրերի մասին Արտակը չի պատմել, միշտ ասել է`ամեն ինչ լավ է:
Հարազատներն իրենք մի քանի անգամ գնացել են Արտակին տեսնելու: Մայրը պատմում է, որ ավագ որդին ծառայել է 10 տարի առաջ, այս տարիների ընթացքում բանակը փոխվել է: Նրա խոսքով՝ սար ու ձորի տարբերություն կա, ծառայությունը դեպի լավն է գնացել:
Մինչ մենք խոսում ենք, տիկին Ռոզան ուշադիր նայում է բակով անցնող բոլոր մեքենաներին` հույս ունենալով նրանցից մեկում տեսնել իր տղային: Վերջապես հայտնվում է իր մեծ տղայի` Հովհաննեսի մեքենան, որից դուրս է գալիս Արտակը` ծաղիկները ձեռքին:
Հարազատները սեղան են գցում ու զուգահեռ հասցնում են մի քանի բառ փոխանակել Արտակի հետ: Նա խոստովանում է՝ դեռ չի հավատում, որ եկել է տուն, որ ծառայությունն ավարտվել է:
«Ուզում եմ, որ բոլոր ծառայողներն անվնաս գան հասնեն իրենց ընտանիքներին։ Այո, բանակում ամենալավ ու սպասված օրը վերջին օրն է, այն օրը, երբ դու վերադառնում ես տուն»–ասում է Արտակը։
Նա չի ուզում հիշել ապրիլյան դեպքերը, ասում է՝ ծանր օրեր էին:
Խոսակցության ընթացքում համեստ տոնական սեղանը պատրաստ է: Բուն «բանակի քեֆը» հետո կլինի: Իսկ հիմա հարևաններն են եկել` աչքալուսանքի, հնչում է առաջին կենացը:
Արտակի եղբայրը գնում է պապին բերելու: Տիկին Ռոզան ասում է՝ ամենաշատը Արտակին պապն է սպասել: Երկար սպասված հանդիպման ականատեսն ենք դառնում և մենք:
Ջերմ հանդիպումից հետո հնչում է Նապոլեոն պապի կենացը:
«Առողջություն ու հաջողություն քեզ, որդի՛ս։ Ապրես, ծառայեցիր, հայրենիքի հանդեպ պարտքդ կատարեցիր և վերադարձար։ Հիմա միշտ հաջողության մեջ լինես»,–ասում է պապը։
Այս կենացից հետո մենք հեռանում ենք` թույլ տալով ընտանիքին և հարազատներին նշել Արտակի վերադարձն ամենամոտ մարդկանցով ու առանց տեսախցիկի:
Ռուբեն Աղուզումցյանի դիտարկմամբ` մարդը կարող է արդյունավետ աշխատել, եթե ունի գործունեությանը համապատասխան հոգեֆիզիոլոգիական հատկություններ, որոնք անհրաժեշտ են աշխատանքները որակյալ կատարելու համար։ Ըստ նրա` դա կոչվում է մասնագիտական հոգեբանական ընտրություն: Հիմնական ուղղվածությունն ունի հոգեբանական բնույթ։
«Կառավարման հոգեբանության մեջ կան հիմնարար հասկացություններ, որոնք անմիջապես կապված են դրա հետ։ Մեկը կոչվում է պրոֆեսիոգրամա, այսինքն` այս կամ այն գործունեության հոգեբանական բնութագիրը, իսկ մյուսը` պսիխոգրամա, այսինքն` այն հոգեկան հատկությունների ամբողջականությունը, որը որոշում է գործունեություն կատարելու արդյունավետությունը։ Մշակված են բազմաթիվ հատուկ հանձնարարականներ, հարցականներ, որպեսզի բացահայտեն այս կամ այն հատկությունը։ Կան նաև մեթոդներ, որոնց շնորհիվ պարզ է դառնում, թե արդյո՞ք տվյալ անձն ունի անհրաժեշտ հատկություններ ու համատեղելիություն, որպեսզի կատարի համապատասխան աշխատանք»,– նշում է հոգեբանը։
Աղուզումցյանի կարծիքով` պատասխանատու պաշտոնների պարագայում պետք է ավելի լուրջ մտածել հոգեբանական ընտրության մասին։
«Հայաստանի քաոտիկ վիճակը գալիս է իշխանությունից». հոգեբան Միհրդատ Մադաթյան
Ըստ նրա` հաճախ բարձրաստիճան չինովնիկները ղեկավարվում են ոչ թե մասնագիտական հատկություններով, այլ պատկանելիությամբ և այդ առումով կադրային քաղաքականությունն ընթանում է ոչ բարենպաստ հունով, մինչդեռ հոգեբանական օրենքի համաձայն` որքան պատասխանատու է պաշտոնը, այնքան ավելի լրջորեն պետք է մոտենալ կադրային քաղաքականությանը։
Կոտրելով կարծրատիպերը. ինչերի միջով է անցել հատուկ հոգեբան Նարեն ու ինչ է ուզում կյանքից
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ` մարտի 1-ին, Հանրապետության հրապարակում անցկացվող հանրահավաքում Հայաստանին առաջարկեց անցնել կառավարման կիսանախագահական ձևի։ Իսկ 2020 թվականի հունվարին, կառավարման այդ համակարգը նա համարում էր «անպատասխանատու և աղետալի»:
Փաշինյանն իր այս մտափոխությունն, ըստ էության, արդարացնում էր նրանով, որ 2015-ին ընդունված, 2018-ին ուժի մեջ մտած Սահմանադրությունը ի հայտ է բերել մեծ թվով խնդիրներ ու ճգնաժամային իրավիճակների ռիսկեր:
«Մեր մեծագույն խնդիրը պետք է լինի Սահմանադրության այնպիսի կառուցակարգերի ստեղծումն ու ձևավորումը, որը կերաշխավորի կայունությունը, անվտանգությունը ՀՀ–ում և կբացառի այսպիսի ճգնաժամերի ձևավորումը»,– երեկ հրապարակում ասել էր նա։
Ըստ նրա` հանրաքվեն տեղի կունենա հոկտեմբերին, բայց մինչ այդ Սահմանադրության որոշ հոդվածներ կկարողանա փոխել նաև խորհրդարանը։
Մինչդեռ, 1 տարի առաջ` 2020-ի հունվարին Կապանում կայացած մամուլի ասուլիսում վարչապետը հայտարարել էր, թե Հայաստանի անկախությունից ի վեր կառավարման կիսանախագահական համակարգը ձախողված է եղել:
«Մենք բոլորս դա տեսել ենք գործնականում, և դա ապացուցված է: Սա կառավարման ձախողված համակարգ է, որը տանում է Հայաստանը դեպի ձախողում», - ասել էր Փաշինյանը:
Հետաքրքրական է, որ այդ նույն ասուլիսում Փաշինյանը նաև անկեղծացել էր, թե վարչապետ դառնալուց հետո իրեն հաճախ խորհուրդ են տալիս անցնել կառավարման կիսանախագահական համակարգի: Բայց ինքը դրա հետ չի համաձայնում, քանի որ այդ պարագայում ամբողջ պատասխանատվությունն ընկնում էր վարչապետի վրա, բայց լծակները նախագահի ձեռքում են:
Արտահերթ ընտրությունները քաղաքացիական պատերազմի կհանգեցնեն. Բոզոյանը լուծում է առաջարկում
«Կարծում եմ, որ պետության ղեկավարը չպետք է իր պատասխանատվությունը գցի ուրիշների վրա: Կիսանախագահական մոդելը կառավարման անպատասխանատու համակարգ է: Մեր երկրում չպետք է որևէ «կիսա» լինի: Կամ մենք պետք է ունենանք խորհրդարանական համակարգ, կամ լիարժեք նախագահական», - ասել էր Փաշինյանը ...
Նկատենք, որ վերջին անգամ Հայաստանում սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվե տեղի է ունեցել 2015-ի դեկտեմբերի 6-ին, երբ իշխանության գլուխ էին Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունն ու նրա ղեկավար Սերժ Սարգսյանը։ Այդ փոփոխությունների արդյունքում ՀՀ–ն կառավարման կիսանախագահական համակարգից անցավ խորհրդարանական համակարգին:
ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի – Sputnik. Ամենաօգտակար ապուրը ոսպով ապուրն է։ Այս մասին «Զվեզդա» հեռուստաալիքի եթերում ասել է դիետոլոգ Օլգա Դեկերը։
Նրա խոսքով՝ ոսպով ապուրը հարուստ է սպիտակուցներով։
«Չնայած բուսական ծագմանը` այն պարունակում է 12 ամինաթթու, բայց մենք կարող ենք այս ապուրին ավելացնել նաև կենդանական սպիտակուցներ, ինչպիսին է, օրինակ, միսը», - բացատրել է նա ու հավելել՝ ճաշատեսակը հարուստ է նաև մանրաթելերով և ընդհանուր առմամբ օգտակար է առողջության և իմունիտետի համար:
Սննդաբանի խոսքով՝ ամենաօգտակար երկրորդ ուտեստը մսային արգանակով և բանջարեղենով ապուրն է, որի մեջ կարելի է օգտագործել ինչպես թարմ, այնպես էլ սառեցված բանջարեղեն:
Նա խորհուրդ է տվել նաև ավելացնել կանաչ լոբի, դդմիկ, նեխուր, այսինքն՝ ածխաջրերի նվազագույն պարզ խումբ: Իսկ միսն ապուրին նաև սպիտակուցներ և ճարպեր կտա։
