Տուն-տուկ. ինչպես հնձած խոտից ու չորացած եղեգներից Մարտունու 1-ին էկոհյուրատունը կառուցվեց
Մարիաննա Փայտյան, Sputnik Արմենիա
Մարտունու տարածաշրջանը զբոսաշրջային առումով Հայաստանի ամենաթույլ զարգացած շրջաններից մեկն է. զբոսաշրջային պոտենցիալ կա, բայց զբոսաշրջիկներ գրեթե չկան։ Անգամ Սևանա լճի ափին հանգստացողները Մարտունու կողմեր քիչ են գալիս, թեպետ լողափեր այստեղ էլ կան։ Այս տարի զբոսաշրջիկներ գրեթե կամ առհասարակ չեն եղել, որովհետև Սևանի ջրի կանաչելու` «ծաղկելու» երևույթը հենց Մարտունու ափամերձ շրջանում է շատ նկատվել, բացի այդ նաև աղմուկ բարձրացրած կովերի անկման դեպքը ևս Մարտունու ափի մոտ է եղել։
©
Photo : provided by Gor Ghazaryan
Մարտունու էկոհյուրատունը
Գոռ Ղազարյանը ծնվել է Մարտունու տարածաշրջանում։ Թեպետ կյանքի մեծ մասն ապրել է մայրաքաղաքում, բայց հայրենի հողը ոչ միայն չի մոռացել, այլև որքան ներուժ ունի, փորձում է հանրահռչակել Մարտունու զբոսաշրջային գրավչությունները։ Այստեղ հնարավոր զբոսաշրջային ժամանցներից մեկը լեռնագնացությունն է. հաճախ արշավախմբերի է առաջնորդում Մարտունու գեղատեսիլ լեռները նվաճելու՝ ճանապարհին ցույց տալով ոչ միայն Հայաստանի, այլև աշխարհի համար բացառիկ հուշարձաններ, ինչպես օրինակ Սևսար լեռան մոտ գտնվող Պորտաքարը՝ յուրօրինակ ժայռապատկերներով։
©
Photo : provided by Gor Ghazaryan
Մարտունու էկոհյուրատունը
Շատերն այն համարում են աստղագիտական քարտեզ, անգամ ասում, որ այս տեղում եղել է աստղադիտարան և նույնիսկ Տիր աստծուն նվիրված տաճար։ Տեղանքի և Պորտաքարի ուսումնասիրության համար հաճախ նաև գիտնականներ, հնագետներ են գալիս ոչ միայն Հայաստանից, այլև արտերկրից։ Թե՛ լեռնագնացների, թե՛ հնագետների դեպքում գիշերակացի խնդիր է առաջանում։ Օրինակ` լեռնագնացներն այս տեղանք գալով՝ սովորաբար նպատակադրվում են միանգամից վեցից յոթ լեռ բարձրանալ։ Քանի որ գիշերակացի հնարավորություն չկա, ստիպված ամեն օր վերադառնում են Երևան, հաջորդ օրն առավոտյան հետ գալիս` մյուս լեռը բարձրանալու համար։
©
Photo : provided by Gor Ghazaryan
Մարտունու էկոհյուրատունը
Կամ էլ Գոռը ստիպված է լինում լեռնագնացներին ու մասնագետներին տեղավորել ազգականների, ընկերների տներում։ Վաղուց մտածում էր, որ Արմաղան լեռան ստորոտում, Արգիճի գետի մոտակայքում հյուրատուն է պետք կառուցել։ Քանի որ նաև բնապահպան է, կառույցն անպայման պիտի ոչ թե դեմ լիներ բնությանը, այլ ձուլվեր, դառնար դրա մի մասը։ Քարը հենց սկզբից բացառվեց. ասում է, որ սա Հայաստանի այն քիչ վայրերից մեկն է, որտեղ նորաձև հյուրանոցները բնությունը դեռ չեն փչացրել։
©
Photo : provided by Garik Paytyan
«Հիշեցի, որ փոքր ժամանակ, երբ երեխաներով գնում խոտ էինք հավաքում, հետո տուկ էինք կապում, մինչև մեքենաները կգային, տուկերը կտանեին, դասավորում էինք իրար վրա, ինչ-որ հետաքրքիր կառույցներ ստանում»,- պատմում է Գոռն ու ասում, որ իր պատանեկան հիշողությունները հուշեցին, թե ինչից պիտի կառուցի հյուրատունը՝ բնությանը մոտ և տեղանքին համապատասխան լինելու համար։
Արոտավայրերը պիտի ամբողջությամբ հնձվեն, որպեսզի հաջորդ տարի կրկին լավ խոտ աճի։ Խոտի հետ համադրելու մյուս նյութն էլ գտնվեց՝ եղեգ, որն անտառներում շատ է. այն մեկ տարվա կյանք ունի, հետո չորանում, փայտանման է դառնում։ Հետևաբար, եղեգներ կտրելով՝ նաև անտառն են երիտասարդացնում։ Այդպես ընկերների, մոտակա բնակավայրերի գյուղացիների օգնությամբ սկսվեց Մարտունու առաջին՝ բոլոր իմաստներով էկոհյուրատան կառուցումը։
provided by Azat Adamyan
Պատերը, տանիքը խոտից ու եղեգից են. կառուցված են հատուկ տեխնոլոգիայով, ջրակայուն են, իսկ հյուրատան շուրջն առուներ են փորված, որպեսզի անձրևը չկուտակվի և հոսի։ Հյուրատան ներսը նույնպես էկոկահավորում ունի՝ մահճակալը խոտից է, վրան հաստ, բրեզենտե կտոր է փռված, կան փայտե աթոռներ, սեղան, կավե սպասք, գրքեր հայոց պատմության, աշխարհագրության մասին, քարտեզներ։ Էլեկտրականություն չկա, արևային վահանակներով լուսավորվող լապտերներ են։
«Լեռնագնացները կարող են իրենց քնապարկերով մնալ, անկողին պետք չէ, բայց հյուրատունը հարմարեցված է նաև, օրինակ, սովորական զբոսաշրջիկի համար։ Մի քիչ հեռվում նաև խարույկի տեղ կա, մենք փոքրիկ գազօջախ կարող ենք տալ ինչ-որ բան պատրաստելու համար, կամ էլ կարող են խարույկից օգտվել»,- ասում է Գոռը։ Ցանկության դեպքում պատրաստ են նաև կենվորներին էկոսնունդ մատակարարել. 5 կմ հեռավորության վրա Մադինա գյուղն է, ավելի մոտ Զոմա անունով ժամանակավոր բնակավայրն է, որտեղ մի քանի ամիս գյուղացիները կենդանիներին բերում, արածեցնում են, հետևաբար, էկոլոգիապես մաքուր սնունդի պակաս չի լինի, նաև գյուղացիներին օգուտ կլինի։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Հյուրատանը միաժամանակ կարող է 4 հոգի մնալ, իսկ լեռնագնացների դեպքում՝ անգամ 5-6։ Գոռն ասում է՝ նրանք սովոր են։ Ինչ վերաբերում է անվտանգությանը, ապա թունավոր օձեր տարածքում չկան, իսկ լորդուների շրջանն էլ ավարտվել է։
«Այստեղ ոչ միայն պասիվ հանգիստ կկարողանան անցկացնել. Արգիճի գետը մոտ է, հետևաբար, կարող են ձկնորսությամբ զբաղվել, առաջիկայում լաստանավեր էլ կպատրաստենք՝ թիավարության համար»։
Էկոհյուրատունն առաջին կենվորներին արդեն ընդունել է. գաղափարը հավանել են, մի քանի առաջարկներ արել՝ պայմաններն ավելի լավը դարձնելու համար, ինչն էլ արվել է։ Գոռն ասում է, որ ուրախ են ցանկացած կարծիքի համար, որովհետև առաջին փորձն է, և իրենց պետք է օգնություն` գաղափարը զարգացնելու համար։ Մտածում են, որ եկող տարի մի քանի էկոհյուրատներ էլ կարելի է կառուցել նույն տեխնոլոգիայով, միայն թե այս մեկից մի քանի կմ հեռավորության վրա, որպեսզի կենվորներն իրենց ավելի հանգիստ զգան։ Բնականաբար, գիտեն, որ խոտից ու եղեգից կառույցները հավերժ չեն. դրա մասին էլ են արդեն մտածել։ Մոտ մեկ տարի, տարի ու կես հետո կթարմացնեն, կնորոգեն այնպես, որ կենվորները տարբերություն չզգան։
Հայաստանը ռուսաստանցի տուրիստների համար այցելելու երկրների թոփ տասնյակում է
(Թարմացված է 16:28 07.02.2021)
Չնայած կորոնավիրուսին ու պատերազմին և դրանց հետևանքներին՝ Հայաստանը շարունակում է հետաքրքիր մնալ ռուսաստանցի զբոսաշրջիկների համար։ԵՐԵՎԱՆ, 7 փետրվարի - Sputnik. Հայաստանը ռուսաստանցի տուրիստների համար այցելելու երկրների թոփ տասնյակում է։ Համաձայն OneTwoTrip-ի՝ ռուս զբոսաշրջիկներն այս գարնանը՝ մարտի 1-ից մայիսի 31-ն այցելելու համար ամենաշատը դիտարկում են Թուրքիան։
©
Sputnik / Владимир Астапкович
Երկրորդ ամենապահանջված ուղղությունն Արաբական Միացյալ Էմիրություններն են, երրորդը՝ Եգիպտոսը: Տասնյակում են ներառվել նաև Մալդիվներ, Ուզբեկստան, ԱՄՆ, Ղազախստան, Կիպրոս, Հայաստան և Սերբիա երկրները։
Նշվում է նաև, որ Ռուսաստանի ներսում ռուսաստանցիները ամենաշատը սիրում են Մոսկվան այցելել։ Երկրորդ տեղում Սոչին է, որտեղ կցանկանար գնալ յուրաքանչյուր տասներորդ հարցվող ռուսաստանցին:
Երրորդ տեղը զբաղեցնում է Սանկտ Պետերբուրգը: Ցուցակում ներառված են նաև Սիմֆերոպոլը, Կրասնոդարը, Կալինինգրադը, Միներալնիե Վոդին, Եկատերինբուրգը և Նովոսիբիրսկը:
Կադրային փոփոխություննե՞ր, թե՞ փրկության փորձ. ի՞նչ է կատարվում զբոսաշրջության ոլորտում
Կադրային փոփոխություննե՞ր, թե՞ փրկության փորձ. ի՞նչ է կատարվում զբոսաշրջության ոլորտում
ԵՐԵՎԱՆ, 4 փետրվարի – Sputnik. Հայաստանն աշխարհին ու զբոսաշրջիկներին պետք է ներկայացվի նոր կողմից, բոլորովին այլ լույսի ներքո։ Նախկին մոտեցումները, հատկապես կորոնավիրուսի համավարակից ու արցախյան պատերազմից հետո, այլևս ակտուալ չեն։ Դրանում համոզված են զբոսաշրջային ոլորտի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչները։
Զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահին փոխելու` այսօրվա որոշումը որոշ մասնագետներ կապում են ոլորտում սպասվող ռեբրենդինգի հետ։ Նրանք կարծում են, որ այստեղ խնդիրը ոլորտին նոր հայացք ու նոր շունչ հաղորդելն է, այլ ոչ թե այն, թե ինչ է արվել կամ ինչ չի արվել վերջին տարիներին։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Մեխակ Ապրեսյան
Տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի նախագահ Մեխակ Ապրեսյանը համոզված է, որ անհրաժեշտ է ամբողջությամբ փոխել զբոսաշրջային ոլորտը` հարմարեցնելով այն ընթացիկ իրողություններին։ Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նա նշեց, որ Հայաստանի իմիջը համաշխարհային զբոսաշրջային քարտեզի վրա պետք է ամբողջությամբ փոխվի։
«Մենք պետք է ցանկացած հնարավորություն, իրավիճակ օգտագործենք ի շահ մեր երկրի։ Հայաստանը պետք է ցույց տա աշխարհին, որ չի պարտվել պատերազմում, այլ կռվել է անհավասար մարտում։ Դա արդեն փոխում է իրողությունը», – ասաց Ապրեսյանը։
Բացի այդ, նա կարծում է, որ Երևանը պետք է օգտվի տրանսպորտային կոմունիկացիաների ապաարգելափակումից, այդ թվում` ի շահ զբոսաշրջային ոլորտի։
Ապրեսյանը հիշեցրեց, որ զբոսաշրջային ոլորտը Հայաստանի տնտեսության կատալիզատորն է։ Միայն 2019 թվականին 1 մլն 894 հազար զբոսաշրջային այցելությունից համախառն եկամուտը 1.5 մլրդ դոլար է կազմել, որից բյուջե մոտ 300 մլն դոլար մաքուր եկամուտ է մտել։
Ի՞նչ է պետք փոխել
Ապրեսյանը նշեց, որ ոլորտում շատ բան փոխելու կարիք կա։ Նախևառաջ պետք է սկսել պետբյուջեից ոլորտի, նրա մարքեթինգի ու խթանման համար հատկացվող միջոցների ավելացումից։ Այսօր անհրաժեշտ է ակտիվորեն օգտագործել դիվանագիտական լծակները և համախմբել սփյուռքի ներուժը հատկապես Հայաստանի համար առաջնահերթ ուղղություններում։
©
Sputnik / Наталья Селиверстова
Այս համատեքստում նա կարծում է, որ Հայաստանի իշխանություններն առաջին հերթին պետք է սկսեն բանակցել հատկապես հարևան Վրաստանի և Իրանի հետ ցամաքային սահմանները բացելու մասին։ Բանն այն է, որ փակ ճանապարհները խանգարում են, այդ թվում` նաև տարածաշրջանային զբոսաշրջության մշակմանն ու զարգացմանը։ Նա համոզված է, որ Երևանը պետք է բացատրի հարևաններին, որ դրանից ոչ միայն ինքն է կորցնում, այլև նրանք։
«Մենք պետք է սեղմ ժամկետներում դուրս գանք զբոսաշրջային այցելությունների համար անցանկալի երկրների ցանկից, վերականգնենք այցելությունների այն ռեժիմը, որը կար տարբեր երկրների հետ համավարակից առաջ։ Հիշեցնեմ, որ մեզ մոտ այն ժամանակ աշխարհի ավելի քան 60 երկրների հետ առանց վիզայի ռեժիմ էր գործում», – ասաց Ապրեսյանը։
Սրա հետ մեկտեղ անհրաժեշտ է ընդլայնել աջակցման ծրագրերը բիզնեսին, որն ամենաշատն է տուժել ընթացիկ իրադարձությունների պատճառով։ Մասնավորապես խոսքը նախնական փուլում 0% տոկոսադրույքով վարկերի տրամադրման, զբոսաշրջային օպերատորների համար դրամային քաղաքականության փոփոխման (տոմսերի սակագին, շրջանառության հարկ և այլն), սպասարկման ոլորտի համար աշխատանքի արտոնյալ պայմանների մասին է։
Պատերազմն ու համավարակն իրենց «սև գործն» արեցին․ ինչպես փրկել զբոսաշրջային ոլորտը
Բացի այդ, Ապրեսյանը կարևոր է համարում դուրս բերել հասարակությանը տեղեկատվական վակուումից, որում այն գտնվում է պատերազմից հետո։ Դա խանգարում է զբոսաշրջային ոլորտի զարգացմանը, քանի որ այդ ոլորտում աշխատողները չեն կարողանում կազմել միջնաժամկետ և երկարաժամկետ զարգացման ու ճգնաժամից դուրս գալու ծրագրեր։
Ապրեսյանն առանցքային է համարում նաև ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների ներդրումը, օրենսդրական ոլորտի, ինչպես նաև երկրում ներդրումային միջավայրի բարելավումը։
Իսկ գործնականո՞ւմ
Զբոսաշրջության կոմիտեի տվյալներով` 2020 թվականի հունվար–սեպտեմբերին Հայաստան զբոսաշրջային այցելությունների թիվը կազմել է 327 735, ինչը 75,5%–ով քիչ է 2019 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Այնինչ 2020 թվականի համար մասնագետները զբոսաշրջային հոսքի 14-15% աճ էին կանխատեսում։
Հիշեցնենք, որ ՀՀ տարածք օդային և ցամաքային ճանապարհով մուտք գործելիս պետք է ներկայացվի կորոնավիրուսի ախտորոշման ՊՇՌ հետազոտության բացասական արդյունքը հավաստող 72 ժամ վաղեմության սերտիֆիկատ։ Հակառակ դեպքում երկիր ժամանողներին ինքնամեկուսացման ցուցում է տրվում` մինչև ՊՇՌ հետազոտության բացասական պատասխան ստանալը։
Սերտիֆիկատը պետք է լինի հայերեն, ռուսերեն կամ անգլերեն լեզվով` հետազոտությունն իրականացրած բժշկական կառույցի բոլոր կոնտակտային տվյալները և ղեկավարի անունը պարունակող ձևաթղթով։ Այնտեղ պետք է նշված լինի հետազոտված անձի անունը և ազգանունը, անձը հաստատող փաստաթղթի համարը, ծննդյան տարեթիվը, հետազոտության արդյունքը, ստորագրված կազմակերպության ղեկավարի կողմից ու հաստատված կազմակերպության կնիքով:
Ի՞նչ անել, որ Հայաստանը չներառվի զբոսաշրջային «սև ցուցակում»
Առաջիկա ժամերին ՀՀ նախագահն իր որոշման մասին կհայտնի․ Վանեցյան
(Թարմացված է 12:48 03.03.2021)
ՀՀ նախագահի հետ հանդիպմանը մասնակցում էին «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը, ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանը, ՀՀԿ-ական Վահրամ Բաղդասարյանը և Հայրենիքի փրկության շարժման վարչապետի միասնական թեկնածու Վազգեն Մանուկյանը։ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի – Sputnik. Ավարտվեց «Հայրենիքի փրկության շարժման» անդամների հանդիպումը ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հետ։ «Հայրենիք» կուսակցության ղեկավար Արթուր Վանեցյանը հանդիպումից հետո լրագրողներին հայտնեց, թե ինչ է խոստացել ՀՀ նախագահը։
«Նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ քննարկվել են հարցեր, որոնք կապված են Զինված ուժերի ԳՇ պետի ազատման դիմումը Սահմանադրական դատարան ուղարկել-չուղարկելու հետ։ Նախագահը լսեց մեր հարցերը, տեսակետները, նշեց, որ առաջիկա ժամերին իր որոշման մասին կհայտնի»,-ասաց Վանեցյանը։
Հավելենք, որ նախագահի հետ հանդիպմանը մասնակցում էին «Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արթուր Վանեցյանը, ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանը, ՀՀԿ-ական Վահրամ Բաղդասարյանը և Հայրենիքի փրկության շարժման վարչապետի միասնական թեկնածու Վազգեն Մանուկյանը։
©
Photo : official site of the MoD of RA
ՀՀ նախագահի մամուլի ծառայությունը երեկ հայտնեց, որ Արմեն Սարգսյանը որոշել է չստորագրել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի` ԶՈւ ԳՇ պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից ազատելու հրամանագրի նախագիծը, միաժամանակ առաջնորդվելով Սահմանադրության 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով` ՀՀ նախագահն առանձին դիմումով դիմելու է ՍԴ` «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով։
Ավելի վաղ «Մեկ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, Հայրենիքի փրկության շարժման ներկայացուցիչ Արթուր Ղազինյանը գրել էր, որ Արմեն Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը երեկ եկել են համաձայնության՝ իրավական աճպարարության միջոցով իրագործելու Նիկոլ Փաշինյանի` Օնիկ Գասպարյանին զբաղեցրած պաշտոնից ազատելու ցանկությունը։ Մասնավորապես, ըստ հաստատված ծրագրի, Արմեն Սարգսյանը կդիմի ՍԴ, բայց ոչ թե վարչապետի առաջարկության սահմանադրականությունը ստուգելու, այլ 2018թ-ի հունիսի 11-ին ընդունված «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում կատարված փոփոխությունների սահմանադրականությունը վիճարկելու պահանջով։
Ղազինյանի խոսքով` նման սխեմա կիրառվել է նաև 2018թ-ին Մովսես Հակոբյանին զբաղեցրած պաշտոնից ազատելու համար։ ՀՀ ԱԺ նշված օրենքում կատարվել է լրացում, համաձայն որի` բարձրագույն հրամանատարական կազմի` զինվորական պաշտոնից ազատումը կարող է իրականացվել` անկախ այն հանգամանքից՝ առկա են սույն հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքեր, թե ոչ։
Նրա խոսքով` սա նշանակում է, որ Օնիկ Գասպարյանին զբաղեցրած պաշտոնից ազատելու ՀՀ վարչապետի որոշումը կմտնի օրինական ուժի մեջ, և Օնիկ Գասպարյանը իրավաբանորեն կդադարի լինել ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբի պետ։
Հիշեցնենք` Հայաստանի ներքաղաքական իրադրությունը սրվեց, երբ ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբը փետրվարի 25-ին պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը` ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։
Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ հեղափոխությունը պաշտպանելու համար։
Նա հայտնեց նաև, որ ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չստորագրեց և հետ ուղարկեց փետրվարի 27–ին։ Նույն օրը վարչապետը առաջարկությունը կրկին ուղարկեց ՀՀ նախագահին։
թեգերը: