Արարատ

«Հայկական» մոծակները կամ վերջին հայացք Արարատին. զբոսաշրջիկները զարմացած են հեռացել մեր երկրից

179
(Թարմացված է 10:59 08.01.2018)
Լեհ զբոսաշրջիկ Քշիշտոֆ Զինգերը Հայաստանում և Արցախում կատարած հեծանվավազքից հետո անմոռանալի հիշողություններ ունի` եղել ենք Արագածի գագաթին, Արցախի լեռնանցքներում, լողացել սառը Սևանում։

ԵՐԵՎԱՆ, 8 հունվարի — Sputnik. Հայաստանում և Արցախում ամենուրեք հանդիպում են մարդիկ, որոնք պատրաստ են օգնել։ Այս մասին գրում է զբոսաշրջիկ Քշիշտոֆ Զինգերը` հիշելով 2014թ-ի օգոստոսին Հայաստանում և Արցախում կատարած հեծանվավազքի մասին։ Քշիշտոֆի և նրա ընկերների արկածների մասին պատմությունը հրապարակել է լեհական Chojniczanin թերթը։

«Մեր առաջին նպատակն Արագած լեռն էր։ Դեռ վաղ առավոտ էր, բայց մենք զգացինք, որ շոգ է լինելու։ Խանութում գնեցինք կաթնաշոռ, հալվա և լավաշ, որը թխեցին հենց մեր աչքի առաջ։

Լեռան ստորոտին մեզ դիմավորեցին եզդի հովիվները։ Նրանք առաջարկեցին վրան խփել իրենց վրանների մոտ։ Երեկոյան հրավիրեցին իրենց մոտ։ Զրուցեցինք մինչև ուշ գիշեր։ Պարեցինք ավտոմեքենայի ռադիոյի տակ։ Վաղ առավոտյան արթնացանք և միանգամից սուր ցուրտ զգացինք։ Ամառը ամառ, բայց բարձրությունն իրենն ասում է։ Հայտնաբերեցինք, որ ուտելիքով տոպրակները դատարկ են. ամեն ինչ կերել էին հովիվների շները։ Նույնիսկ գովազդային բուկլետները, որոնք տոպրակների մեջ էին։ Պետք է նշել, որ նրանց տեսքն այդքան կուշտ չէր։

Սար բարձրանալու համար մենք ավելի ցածր բարձունք ընտրեցինք, որտեղ ճանապարհն այդքան բարդ չէր։ Բարձրացանք մի քանի ժամում և պառկեցինք գագաթին ննջելու։

Հաջորդ օրը մեկնեցինք հարավ` անցնելով քաղաքներով և գյուղերով։ Ամենուրեք այնքան շոգ էր ու չոր, որ մենք սկսեցինք կարոտել մեր հավերժ մռայլ լեհական երկինքը։ Օրվա վերջին վրան խփեցինք դաշտում և փորձեցինք քնել։ Ամբողջ գիշեր մեզ տանջեցին շոգն ու մոծակները։

Վերջին անգամ հայացք գցեցինք Արարատին և շարունակեցինք ճանապարհը դեպի հարավ։ Ինչպես պարզվեց, գիշերել էինք կովերի արոտավայրում։ Միայն հայերեն խոսող հովվի հետ ժեստերով խոսեցինք, նստեցինք խարույկի մոտ և գինի խմեցինք։

Հաջորդ օրը մոտեցանք Տաթևի վանքին։ Վանք հասանք ճոպանուղով` անցնելով Որոտանի սքանչելի կիրճի վրայով։ Երբ վերադարձանք, տեսանք, որ հեծանիվներին և պայուսակներին ձեռք չեն տվել։ Ուղևորների իրերն այստեղ հուսալի ձեռքերում են։

Կանգ առանք Գորիսում, որտեղից մեկնեցինք Արցախ։ Անձրևի տակ հասանք Ստեփանակերտ։ Բարեհամբույր մարդիկ, համեղ ուտելիք։

Առաջիկա օրերին մենք պետք է սար բարձրանայինք և հետո հասնեինք Սևանա լիճ։ Արցախը մեր Պենիններն է հիշեցնում (լեռներ Տատրայի մոտ, խմբ.)։ Շուրջբոլորը գրեթե ոչ ոք չկար։ Իսկ բնությունը հրաշալի էր. ուզում ես թողնել հեծանիվները և ոտքով բարձրանալ սարեր։ Երեք օր մնացինք Արցախում, ընդամենը` երեք, ու հեռանալու ցանկություն չկար։ Վերջին լեռնանցքը. այնքան էինք բարձրացել, որ ամպերին էինք հասել։ Հիանալի եղանակ էր, բայց մենք մահացու հոգնել էինք, և ուտելիքը վերջացել էր։ Մենք չէինք նախատեսել, որ անմարդաբնակ տեղեր կընկնենք։

Վերջապես մոտեցանք Սևանի ափին։ Էժան հյուրանոց գտանք։ Վախեցանք լճում լողալ. մեզ ասել էին, որ այստեղ ջուրը սառն է նույնիսկ ամռանը։ Բայց պարզվեց, որ ծորակի ջուրը նույնքան սառն է։ «Այդ դեպքում ավելի լավ չէ՞ լողալ լճում»,- մտածեցինք մենք։ Ափին մեզ շրջապատել էին լեռները, և կրկին ամայություն էր։ Հանգստացանք ճանապարհորդությունից. մենք հեծանիվով անցել էինք շուրջ հազար կիլոմետր։

Վերջին օրը զբոսնեցինք Երևանում և մեկնեցինք օդանավակայան` վերադառնալու ամենօրյա հոգսերին։

Մենք խնդիրներ ունեցա՞նք։ Միայն մոծակները։ Մերոնցից մեկին էլ դուր չեկավ հայկական կոնյակը։ Իսկ մարդիկ շատ բարեհամբույր են և պատրաստակամ»։

179
Ախուրյանի ջրանցքը

Շիրակի մարզի պոտենցիալը. Ախուրյանի կիրճը սպասում է արկածային տուրիզմի սիրահարներին

196
(Թարմացված է 16:58 22.09.2020)
Շիրակի մարզը մեծ պոտենցիալ ունի արկածային տուրիզմի համար։ Դրան նպաստում են նաև համավարակով պայմանավորված իրավիճակն ու ներգնա տուրիզմի զարգացումը։

ԵՐԵՎԱՆ, 23 սեպտեմբերի — Sputnik. Շիրակի մարզը դեռևս չբացահայտված ռեսուրսներ ունի, օրինակ՝ Ախուրյանի կիրճը, որտեղ բոլոր նախադրյալները կան արկածային տուրիզմը խթանելու համար: Շիրակի մարզպետ Տիգրան Պետրոսյանը մարզում տեսնում է էքստրեմալ, արկածային ու սպորտային տուրիզմը զարգացնելու բոլոր նախադրյալները: Նա վստահ է, որ մարզի տնտեսությունը հնարավոր է զարգացնել նաև արկածային տուրիզմի միջոցով։ 

«Խոսող» ծաղիկներ Գյումրիից, կամ ինչպես 17-ամյա Անին բիզնես հիմնեց պանդեմիայի օրերին

«Հիմա կարևոր է գտնել այն բոլոր տարածքները, որտեղ շատ հեշտությամբ ու անվտանգ կարելի է այդ ամենը կազմակերպել, ու արդեն հաջորդ տարի մտնել տուրիստական ու ժամանցային ծառայությունների շուկա»,-նշեց Տիգրան Պետրոսյանը:

«Շիրակը մեր տունն է» ՀԿ նախագահ Արսեն Վարդանյանը, որը լավ է տիրապետոում մարզի զբոսաշրջային հոսքերին, կարծում է, որ ունեցած ռեսուրսները ճիշտ օգտագործելու ու մատուցելու դեպքում այստեղ այցելողներն արդեն իրենք կսկսեն գովազդել Շիրակը որպես արկածային տուրիզմի մարզ:

Любители экстремального туризма в ущелье реки Ахурян
© Photo : provided by Arsen Vardanyan / Gyumri is our home
Ախուրյանի ջրանցքը

«Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Շիրակի մարզում առկա ջրային ռեսուրսները ոչ բավարար են օգտագործվում: Նախկինում Ախուրյանի կիրճն օգտագործվում էր միայն հետիոտնային արահետներով արշավների համար, բայց այն նաև հրաշալի վայր կարող է դառնալ կայակներով ու սապփադլներով (հիմնականում փչովի, նեղ նավակների տեսակներ,-խմբ.) զբոսանքներ կազմակերպելու համար: Կարևորը ռեսուրսը ճիշտ ժամանակին օգտագործելն ու նուրբ ներկայացնելն է»,-Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց Վարդանյանը:

Любители экстремального туризма в ущелье реки Ахурян
© Photo : provided by Arsen Vardanyan / Gyumri is our home
Ախուրյանի ջրանցքը

 

Նշենք, որ հատկապես վերջին տարիներին Գյումրին ներգնա տուրիզմի հիմնական կետերից է, բայց Շիրակի մարզը, բացի Գյումրիից, ունի նաև այնպիսի տարածքներ, որոնք գրավում են ոչ միայն հայ, այլ նաև օտարազգի զբոսաշրջիկներին՝ Երերույքի տաճար, Հառիճավանք, Լմբատավանք, Մարմաշենի վանական համալիր, «Արփի լիճ» ազգային պարկ, Ջրափի Քարավանատուն և այլն:

«Դիսնեյլենդ» չէ, բայց պակաս էլ չէ. Գյումրիում եզակի ժամանցային այգի կկառուցեն

Մարզում հարմար տարածքներ կան նաև լեռնային հեծանվարշավների համար: Իսկ էքստրեմալ տուրիզմը զարգացնելու համար մարզն արդեն համապատասխան գույք ունի, որը տրամադրվել է ԱՄՆ ՄԶԳ կողմից ֆինանսավորվող «Աջակցություն Հայաստանին- նախաձեռնություն» ծրագրի շրջանակներում՝ Շիրակի մարզպետարանի և «Շիրակը մեր տունն է» ՀԿ-ի հետ եռակողմ համագործակցության արդյունքում։

196
թեգերը:
զբոսաշրջություն, Ախուրյանի ջրանցք, Գյումրի, Շիրակի մարզ
Ըստ թեմայի
Համավարակն ու տուրիզմը. ի՞նչ կտա ոլորտին կառավարության որոշումը
30 նոր ուղղություն. ներքին տուրիզմի մասնագետներն իրավիճակից դուրս գալու ելքեր են փնտրում
Հայաստանում տուրիզմի ոլորտը կոլապսի մեջ է. փրկության 2 ճանապարհ կա
Նորավանք

Հայաստանի հարավի զբոսաշրջային գանձերը. հատուկ հետաքրքրասերների համար

148
(Թարմացված է 22:04 19.09.2020)
Հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով և տեսարժան վայրերով հատկապես գրավիչ է Հայաստանի հարավային հատվածը։ Sputnik Արմենիան ներկայացնում է հինգ վայր, որոնք կարող են հետաքրքրել նույնիսկ ամենաքմահաճ և աշխարհ տեսած զբոսաշրջիկին:

Արենի

Ճանապարհորդությունը սկսենք Արենի գյուղից, որտեղ գտնվում է համանուն գինու գործարանը: 1994 թվականից գոյություն ունեցող գինեգործարանի պատմությունը տերերը որոշել են հատուկ թանգարանում ցուցադրել:

Посетители у пещеры Арени
© Sputnik / Janna Poghosyan
Արենի

Մուտքի մոտ հյուրերը հնարավորություն են ստանում համտեսել ազնվական ըմպելիքի անհավանական տեսակներ, որոնց շարքում են ծիրանի, մոշի, բալի, սերկևիլի, ավանդական՝ խաղողի և նռան գինիներ: Այստեղ կարելի է գինի գնել հենց արտադրողից:

Пещера Арени
© Sputnik / Janna Poghosyan
Արենի քարանձավ

Ի դեպ, այստեղ է գտնվում նաև հայտնի Արենի 1 քարանձավը, որտեղ հնէաբանները հայտնաբերել են աշխարհի ամենահին կաշվե ոտնամանը: Այն մոտ 6000 տարեկան է: Հիմա ամենահին կոշիկը Հայաստանի պատմության թանգարանում է, իսկ քարանձավը դարձել է զբոսաշրջային էքսկուրսիաների վայր:

Նորավանք

Իր յուրահատուկ ճարտարապետությամբ հայտնի Նորավանք համալիրը թվագրվում է XIII—XIV դարերով: Սուրբ Աստվածածին հոյակերտ եկեղեցին, որի շինարարությունն ավարտվել է 1339-ին, համարվում է հայ տաղանդավոր ճարտարապետ և մանրանկարիչ Մոմիկի վերջին գլուխգործոցը: Եկեղեցու մոտ նրա փոքր և համեստ դամբարանն է: Օրբելյան իշխանների կառավարման շրջանում եկեղեցին դարձել է խոշոր կրոնական կենտրոն, իսկ ХIV դարում` Սյունիքի եպիսկոպոսների նստավայրն է եղել:

Монастырь Нораванк
© Sputnik / Aram Nersesyan
Նորավանք

Հրաշակերտ վանական համալիրը հիանալի համադրվում է գեղատեսիլ լանդշաֆտի հետ: Վանական համալիրը ժայռի վրա է կառուցված: Նորավանքը գերում է էներգիայով և շրջակա բնության գեղեցկությամբ:

Տաթև

Տաթևը Հայաստանի հին ու ամենից հայտնի վանական համալիրներից մեկն է, որ իրավամբ համարվում է հայկական ճարտարապետության մարգարիտը: Այստեղ է գործել միջնադարյան Հայաստանի ամենամեծ համալսարանը: IX դարում հիմնադրված Տեթևն այժմ խոշոր զբոսաշրջային համալիրի մաս է, որը ներառում է Տաթևի մենաստանը, «ՏաԹևեր» ճոպանուղին, «Սատանի կամուրջը»:

Татевский монастырь
Տաթև վանք

Եկեղեցու և շրջակա բնաշխարհի ներդաշնակությունը հիանալի մթնոլորտ են ստեղծում` այցելուներին տեղափոխելով հին դարեր, երբ Տաթևը եղել է Հայաստանի հոգևոր և ակադեմիական կարևորագույն կենտրոններից մեկը:

Татевский монастырь
© Sputnik / Asatur Yesayants
«ՏաԹևեր» ճոպանուղին

«ՏաԹևեր» ճոպանուղին կառուցվել է 2010 թ.-ին: Այն ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղին է աշխարհում: Ռեկորդային են ոչ միայն օդուղու երկարությունը՝ 5752 մ, այլև ճոպանուղու կառուցման ժամկետները՝ ընդամենը 10 ամիս:

Խնձորեսկ

Այս վայրը հայտնի է իր ժայռային քարանձավներով, որտեղ դեռ անցած դարի կեսերին մարդիկ են ապրել: Քարանձավային քաղաքը Հայաստանի ամենաառեղծվածային վայրերից է:

Հայաստան գալու ժամանակը. հանգիստ, որն անմոռանալի կլինի, կամ որտեղ վայելել ամառը

Ոչ ոք չգիտի, թե երբ են այստեղ հայտնվել առաջին բնակավայրերը: Հայտնի է միայն, որ երեք–չորս հազարամյակ առաջ մարդիկ այստեղ ապրել են բնական քարայրներում: Ամենայն հավանականությամբ, նրանք որսորդներ են եղել: Ժամանակի ընթացքում մարդիկ սկսել են զբաղվել անասնապահությամբ, հողագործությամբ և կիրճով վերև բարձրացել` խորը անցքեր փորելով ժայռերի մեջ: Քարանձավի մուտքը գտնվել է 20-30 մետր բարձրության վրա: Մարդիկ իրենց տներ են մտել ճոպանների օգնությամբ:

Քարանձավ-բնակարանն ունեցել է երդիկ, խորը փորված հոր` մթերք պահելու համար և ժայռափոր դարակներ: Կան նաև երկհարկանի և եռահարկ «տներ», որտեղ ապրել են այն ժամանակվա իշխանները:

Գինի ու քամանչայի թանգարան․ Աշտարակում գտել են գաստրոնոմիական մայրաքաղաք դառնալու բանալին

Խնձորեսկում շատ հետաքրքիր է բացառիկ կախովի կամուրջը, որը հայտնվել է 2012 թվականին: Դրա շնորհիվ զբոսաշրջիկները հիմա կարող են այցելել ոչ միայն քարանձավի մի մասը, այլ նաև անցնել նրա հակադիր կողմը: Պետք է նշել, որ այստեղ կարելի է հիանալ հիասքանչ մայրամուտով և մթնշաղով, երբ ամպերը փափուկ վերմակի նման գրկում են լեռները և կիրճը:

Քարահունջ

Քարահունջ կամ Զորաց քարեր հնագույն մեգալիթյան համալիրը հաճախ համեմատում են անգլիական Սթոունհենջի հետ: Մ.թ.ա 5–րդ հազարամյակով թվագրվող Քարահունջը, ամենայն հավանականությամբ, հնագույն աստղադիտարան է:

Նոր բացահայտում. Քարահունջը միակը չէ, Հայաստանի տարածքում նման կառույցները մի քանիսն են

Համալիրը գտնվում է ծովի մակարդակից 1770 մետր բարձրության վրա, բրոնզե դարի ժամանակաշրջանի բնակավայրի մոտ և կազմված է բազմաթիվ կանգնած քարերից, որոնց մի մասի վերին հատվածում կլոր անցքեր են արված:

Караундж
© Sputnik / Karen Yepremyan
Քարահունջ

Պատմաբանները հակված են մտածելու, որ Քարահունջը նախապատմական մարդկանց համար դամբարանատեղի է ծառայել: Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ համալիրն աշխարհի ամենահին աստղադիտարանն է: Այստեղ ուսումնասիրությունները շարունակվում են, իսկ Զորաց քարերի շուրջ վեճերը չեն դադարում:

148
թեգերը:
Արենի, Խնձորեսկ, Սյունիքի մարզ, Քարահունջ, Տաթևի վանք, Նորավանք, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Սյունեցի դպրոցականը փորձում է իրենց գյուղը զբոսաշրջային կենտրոն դարձնել ու ստացվում է
Գորշ արջի զբոսանքը Սյունիքում. տեսանյութ
ՀԴՄ կտրոնները` Ադրբեջանի շահերի պաշտպան. զբոսաշրջիկները կօգնե՞ն հետ բերել Ղարաբաղը
Արտակ Բեգլարյան

Սպանվածների մեջ առնվազն 4 ռազմագերի կա. Արցախի ՄԻՊ–ը վերլուծել է թշնամու դաժան տեսանյութը

163
(Թարմացված է 11:20 31.10.2020)
Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանը գրառում է կատարել` անդրադառնալով ադրբեջանցիների կողմից սոցցանցերում շրջանառող հայ զինծառայողների դիերի տեսանյութին։

ԵՐԵՎԱՆ, 31 հոկտեմբերի - Sputnik. Արցախի ՄԻՊ Արտակ Բեգլարյանը Twitter–ի իր էջում հայ զինծառայողների դիերի լուսանկարներ է հրապարակել` կատարելով որոշ դիտարկումներ։

«Ադրբեջանական սոցիալական ցանցերի տիրույթում նոր տեսանյութ է շրջանառվում, որտեղ երևում են 19 հայերի մարմիններ։ Նրանցից որոշները ձեռնաշղթաներով են, մյուսները՝ մերկ: Ակնհայտ է, որ ձեռնաշղթաներով առնվազն 4 զինվոր ռազմագերի է եղել նախքան սպանվելը»,- գրել է Բեգլարյանը։

​Նա հավելել է նաև, որ անպատժելիությունը և միջազգային հանրության կուրությունը նոր հանցագործություններ են ծնում Ղարաբաղի դեմ։

Հիշեցնենք` սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ լայնածավալ ռազմական հարձակում է սկսել արցախա–ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով։

Հոկտեմբերի 30-ի ժամը 14։00-ի դրությամբ` հակառակորդի կրակոցների հետևանքով Արցախում զոհվել են 1166 զինծառայողներ և 44 քաղաքացիական անձինք։ Ադրբեջանի կենդանի ուժի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ չկան, սակայն հայկական կողմը հայտնում է, որ հակառակորդը 6914 զոհ ունի և բազմաթիվ վիրավորներ։ 

Ըստ վերջին տվյալների՝ Ադրբեջանի զինված ուժերը կորցրել են 25 ինքնաթիռ, 16 ուղղաթիռ, 232 անօդաչու սարք, 6 ՏՈՍ-1 «Սոլնցեպեկ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ, 649 տանկ և ՀՄՄ:

Ես չգնամ, էլ ո՞վ գնա. Արցախից եկած մարզիկն ու մարզիչը պատմում են տղաների հերոսության մասին

Սեպտեմբերի 29–ից սկսած ադրբեջանական զինուժը մերթընդմերթ կրակ է բացում նաև Հայաստանի ուղղությամբ։ 

Անմարդկային են կռվում․ հադրութցի Մարո բաբոն սպասում է հաղթանակին ու «հնդկական» երեկոներին

163
թեգերը:
տեսանյութ, ռազմագերի, Արցախ, Արտակ Բեգլարյան (Արցախի ՄԻՊ)
թեմա:
Ադրբեջանական ագրեսիան Արցախում - 2020
Ըստ թեմայի
Ադրբեջանական կասետային հրթիռի հարվածից Ննգի գյուղում 3 կանայք են վիրավորվել. Արցախի ՄԻՊ
Ադրբեջանը թիրախավորում է փրկարարներին. նրանցից մեկը զոհվել է. Արցախի ՄԻՊ
Հնարավոր է՝ Ադրբեջանը հող է պատրաստում Բերձորի հիվանդանոցին հարվածելու համար. Արցախի ՄԻՊ