«Գյումրի» ակումբը. 1979թ.

Ինչպես Լենինականի «Գյումրին» հաղթեց Ադրբեջանի «Քյափազին». «Կաշվե գնդակի» հիշվող մրցաշարը

1297
(Թարմացված է 08:54 02.06.2020)
Հայկական ֆուտբոլում տիտղոս բերող հաղթանակները շատ չեն եղել: Միշտ հիշում ենք «Արարատի» դուբլը նախկին ԽՍՀՄ առաջնություններում՝ 1973 թվականին: Բայց youtube պորտալի միջոցով վերհիշել ենք ևս մեկ հաղթանակ, որը ռազմավարական տեսանկյունից պակաս կարևոր չէր:

Խաչիկ Չախոյան Sputnik Արմենիա

1979 թվականին համախորհրդային մրցաշարի՝ «Կաշվե գնդակի», մրցումներում չեմպիոն դարձավ Լենինականի (այժմ` Գյումրի) «Գյումրին»:  Ինչպե՞ս այս ակումբին հաջողվեց 2 անգամ հաղթել ադրբեջանական թիմին, որը, այսպես ասած, ոչ միայն մարզադաշտում էր հակառակորդ, ինչ միջադեպ գրանցվեց ու ինչպես վերջում ադրբեջանցիները ճանապարհեցին հաղթող թիմին։ Sputnik Արմենիային հաջողվել է խոսել 41 տարի առաջ կայացած եզրափակիչի մասնակիցների հետ:

Архивная фотография юношеской футбольной команды Гюмри
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Գյումրի» ակումբը. 1979թ.

«Կաշվե գնդակի» մինչև 14 տարեկան ֆուտբոլիստների մրցումներում 1979 թվականին Լենինականի «Գյումրին» միայն հաղթանակներ տանելով հասավ եզրափակիչ, որտեղ մեր թիմի մրցակիցն էր Ադրբեջանի «Քյափազ» ակումբը:

Շվեյցարիայի հավաքականի հայ մարզիչը. որ խորհուրդներն են առաջնորդել Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանին

Ռուսաստանի Սամարա (այն ժամանակ` Կույբիշև) քաղաքում սպասվող «Կաշվե գնդակի» եզրափակիչը` «Գյումրիի» և «Քյափազի» միջև, սկզբունքային նշանակություն ուներ ադրբեջանական թիմի համար: Դրանից երկու տարի առաջ՝ 1977թվականին, մինչև 12 տարեկան ֆուտբոլիստների մրցաշարում «Գյումրին» հաղթել էր «Քյափազին» 1:0 հաշվով ու դարձել չեմպիոն: Երկու տարի անց հայկական թիմի մրցակիցն ամեն ինչ անելու էր «պատասխան» հաղթանակը կորզելու համար: Եվ դա շատ լավ հիշում է «Գյումրիի» մարզիչներից մեկը՝ Ժորա Բարսեղյանը:

Медаль победителя детского футбольного турнира Кожаный мяч 1979 года (СССР)
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Գյումրի» ակումբի շահած մեդալը «Կաշվե գնդակ» մրցաշարում. 1979թ.

«Մրցումների կազմակերպիչները «Գյումրիի» խաղին շատ բարձր գնահատական էին տալիս ու համարում հաղթողի հիմնական հավակնորդը: Եզրափակչից առաջ ադրբեջանական թիմը համալրվեց վեց նոր ֆուտբոլիստներով:  Հիշելով երկու տարի առաջ կրած պարտությունը` ադրբեջանցիները նոր ֆուտբոլիստներ բերեցին իրենց երկրից, որպեսզի անպայման հասնեն հաղթանակի: Մենք, ճիշտ է, ուսումնասիրել էինք մրցակցին, բայց պարզվեց, որ լրիվ այլ թիմի հետ ենք խաղալու եզրափակիչում»- հիշում է Ժորա Բարսեղյանը:

«Գյումրիի»  գլխավոր մարզիչ, երջանկահիշատակ Հայկ Ավետիսյանը ֆուտբոլիստներին անընդհատ ոգևորում էր ու իր խրոխտ ձայնով գոռում, որ չեմպիոնը «Գյումրին» է լինելու, և ոչ մի թիմ մեզ հաղթել չի կարող: Սա արդեն այն ժամանակ «Գյումրիի» հարձակվող Սամվել Նիկոլյանի հիշողություններն են խաղից 41 տարի անց։ Նիկոլյանը երկար տարիներ խաղացել է մեծ ֆուտբոլում խորհրդային և անկախ Հայաստանի առաջնություններում։

Самвел Николян во время интервью агентству Sputnik Армения
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սամվել Նիկոլյանը Sputnik Արմենիայի սպորտային մեկնաբան Խաչիկ Չախոյանի հետ

«Մենք տրամադրված էինք միայն հաղթանակի ու այլ արդյունքի մասին չէինք էլ մտածում: Խաղի ընթացքում երևաց, որ «Քյափազի» հիմնական նպատակը իրենց դարպասն անառիկ պահելն է: Մենք ունեցանք գոլային բազմաթիվ պահեր, բայց մրցակցին հաջողվեց կատարել իր առաջադրանքը: Հաղթողը որոշվեց 11 մետրանոց հարվածներով, որոնցում մենք ավելի դիպուկ էինք: Բոլորս ցատկում ու գոռում էինք ուրախությունից, իսկ «Քյափազի» ֆուտբոլիստներն արտասվում էին եզրափակիչից հետո» ,- պատմում է Նիկոլյանը:

Самвел Николян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սամվել Նիկոլյանը

Իհարկե, ծեծկռտուքից խուսափել չեղավ։ Նիկոլյանը հիշում է, որ մրցումների ընթացքում Հայաստանի ու Ադրբեջանի ֆուտբոլիստների միջև տհաճ միջադեպ` թեթև ծեծկռտուք գրանցվեց: Ու եզրափակիչում բնականաբար հաղթանակի ձգտումը երկու կողմի ֆուտբոլիստների համար էլ ավելի սրվեց։

«Չնայած, որ մենք, մեղմ ասած, իրար նկատմամբ լավ տրամադրված չէինք, եզրափակիչից հետո, երբ մեր թիմն արդեն պատրաստվում էր վերադառնալ Հայաստան, «Քյափազի» ֆուտբոլիստները հաճելի անակնկալ մատուցեցին: Նրանք մեր թիմի ֆուտբոլիստների պայուսակները տեղափոխեցին ավտոբուս` այսպես արժանին մատուցելով չեմպիոն թիմին» - հիշում է Նիկոլյանը:

«Կաշվե գնդակի» մրցումներում հայկական թիմերից շատերն են հաղթանակի հասել տարբեր տարիքային խմբերում: Այդ հաղթանակներն ապացուցում էին, որ ֆուտբոլի հայկական դպրոցը կա ու ապագան էլ մշուշոտ չէ: Այդ պատճառով էլ վարպետ թիմերի մարզիչները հետագայում ֆուտբոլիստների ընտրության հնարավորություն ունեին: Ցավոք, այդ հնարավորությունը չունեն հայկական թիմերի ներկայիս մարզիչները:

1979 թվականին չեմպիոն դարձած թիմի կազմում կային շատ հեռանկարային ֆուտբոլիստներ: Նրանցից Սամվել Նիկոլյանը, Հրաչիկ Ավետիսյանը, Արմեն Ղուկասյանը հետագայում իրենց վարպետությամբ աչքի էին ընկնում նաև մեծ ֆուտբոլում:

1297
թեգերը:
Ծեծկռտուք, մեդալ, ԽՍՀՄ, Ադրբեջան, հաղթանակ, Գյումրի, ֆուտբոլ
Ըստ թեմայի
Ինչպես հաղթեց օլիմպիական չեմպիոնին, կամ ըմբշամարտիկ Լևոն Գեղամյանի հաջողակ թիվը
Անփոխարինելի մարզիչը, կամ զգացողություն, որը հայ ըմբշամարտիկից «խլեց» օլիմպիական ոսկին
Հայաստանի հավաքականի առաջին գոլը պաշտոնական խաղերում. ինչ «ավանդույթ» ուներ մեր ընտրանին
Ալեքսանդ Թարխանովը

«Փյունիկի» նախկին գլխավոր մարզիչը բուլղարական ֆուտբոլային ակումբ կղեկավարի

15
(Թարմացված է 15:16 19.09.2020)
2019թ.-ից սկսած Ալեքսանդր Թարխանովը Հայաստանի ֆուտբոլի բազմակի չեմպիոնի՝ Երևանի «Փյունիկի» փոխնախագահն էր։

ԵՐԵՎԱՆ, 19 սեպտեմբերի – Sputnik. Ռուսաստանի Ֆուտբոլի ազգային լիգայում հանդես եկող «Ենիսեյ» ֆուտբոլային ակումբի մարզիչ Ալեքսանդր Թարխանովը կգլխավորի բուլղարական «Սլավիան»։ Տեղեկությունը նա հայտնել է ՌԻԱ Նովոստիին։

«Այո, դա ճիշտ է,-հեռախոսով ասել է Թարխանովը`, պատասխանելով «Սլավիայում» իր աշխատանքի մասին հարցին,-ես առաջարկ եմ ստացել ակումբի նախագահից, մենք պայմանավորվածություններ ունենք, բայց պայմանագիրը դեռևս ստորագրված չէ։ Մոտ ժամանակներս կթողնեմ «Ենիսեյը», երկուշաբթի նախատեսում եմ մեկնել Մոսկվա։ Նախկինում ես արդեն աշխատել եմ «Սլավիայում» և լավ եմ աշխատել` պատրաստելով մի քանի երիտասարդների։ Ակումբի նախագահի հետ լավ ծանոթ եմ»։

Թարխանովի խոսքով՝ պայմանագրի ժամկետի մասին դեռևս չեն պայմանավորվել։

Ալեքսանդ Թարխանովը 2019թ․-ից եղել է Հայաստանի ֆուտբոլի բազմակի չեմպիոնի՝ Երևանի «Փյունիկի» փոխնախագահը։

Որքանով է հնարավոր Վարդան Մինասյանի վերադարձը ղազախական ֆուտբոլ. մարզիչի հարցազրույցը


15
թեգերը:
Բուլղարիա, մարզիչ, ֆուտբոլ, Փյունիկ
Ըստ թեմայի
«Ծնունդդ շնորհավոր, հայրիկ». Մխիթարյանը հուզիչ գրառում է արել և լուսանկարներ հրապարակել
Ֆանտաստիկ «come back». «Արարատ-Արմենիան» գերկամային հաղթանակ տարավ
Առանց հանդիսատեսի. ՀՖՖ–ն ֆուտբոլասերներին ասել է` ինչպես օգնել և ոգևորել ֆուտբոլիստներին
Լևոն Արոնյան

Լևոն Արոնյանի հերթական հաղթանակը. հայ գրոսմայստերն ունի 9 միավոր և 5–րդ տեղում է

40
(Թարմացված է 10:34 18.09.2020)
Saint Louis Rapid & Blitz առցանց մրցաշարի առաջատարը նորվեգացի Մագնուս Կարլսենն է` 12 միավորով։

ԵՐԵՎԱՆ, 18 սեպտեմբերի - Sputnik. Saint Louis Rapid & Blitz առցանց մրցաշարի 9-րդ տուրում Լևոն Արոնանը հաղթել է ամերիկացի Լենիեր Դոմինգեսին։

Մինչ այդ հայ շախմատիստը պարտվել էր ամերիկացիներ Հիկարու Նակամուրայից և Ուեսլի Սոյից։

9-րդ տուրից հետո Արոնյանն ունի 9 միավոր և 5-րդ տեղում է։

Մրցաշարի առաջատարը նորվեգացի Մագնուս Կարլսենն է, որն իր ակտիվում ունի 12 միավոր, երկրորդ տեղում է ամերիկացի Ուեսլի Սոն (11 միավոր), իսկ երրորդ տեղում` ռուսաստանցի Յան Նեպոմնյաշչին (10 միավոր):

Արոնյանը 3–րդն է. Chess 960 առցանց առաջնությունն ավարտվեց

40
թեգերը:
Լևոն Արոնյան
թեմա:
Լևոն Արոնյանի վերելքներն ու վայրէջքները
Ըստ թեմայի
«Նա հասկանում է ինձ բոլոր լեզուներով». Արոնյանը հաստատել է, որ իր կյանքում նոր կին կա
Լևոն Արոնյանը կրկին հաղթում է. Հայաստանը քառորդ եզրափակիչում է
Երեք հաղթանակ․ Արոնյանը Chess 960 մրցաշարի առաջատարն է
Ալեքսանդր Լիստենգորտ

Դուդուկ նվագող ու հայերեն բանաստեղծություններ գրող հրեան, կամ սեր առաջին հայացքից

0
(Թարմացված է 21:40 19.09.2020)
Ալեքսանդրը 27 տարեկան է։ Նա 9 լեզու գիտի ու կարծում է, որ դրանց առնվազն կեսը հայերենն ուսումնասիրելու շնորհիվ է կարողացել սովորել։

«Օբյեկտիվորեն ես հայ չեմ։ Ես նույնիսկ ռուս չեմ. ես հրեա եմ։ Բայց... հոգով», - ասում է 27–ամյա Ալեքսանդր Լիստենգորտը, որը մի քայլող պատմություն է։ Նրա մասին կարելի է երկար գրել, բայց մենք դա հակիրճ կանենք։

Ալեքսանդրը բանասեր է, գրող, էզոտերիկ, ապրում է Մոսկվայում, պրոֆեսիոնալ մակարդակով զբաղվել է հայերենով, աշխատել է Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատանը, հայերեն բանաստեղծություններ է գրում ու նույնիսկ դուդուկ է նվագում։ Ինչպե՞ս է դա ստացվել։ Միանգամից հերքենք մտքով անցած առաջին վարկածը՝ ո՛չ, Սաշայի երակներում ոչ մի կաթիլ հայկական արյուն չի հոսում, ու միանգամից հրաժարվենք երկրորդ վարկածից՝ ո՛չ, Սաշան ամուսնացած չէ հայուհու հետ։

Александр Листенгорт
© Photo : AGEYKINA / provided by Alexanmder Listengort
Ալեքսանդր Լիստենգորտ

«2010 թվականին ընդունվեցի Մոսկվայի պետական լեզվաբանական համալսարան, որտեղ պետք է օտար լեզու ընտրեինք։ Չորս տարի հայերեն ուսումնասիրեցի, իսպաներեն էլ սովորեցի։ Հայերենը միանգամից դյութեց ինձ իր տառերով, հնչողությամբ, արմատներով։ Ես իմ ուսուցչի՝ Ռուզաննա Հակոբովնայի հետ առանձին էի պարապում, ազատ ժամանակ Թումանյան, Սայաթ-Նովա էի կարդում, Վահան Արծրունու, Ռուբեն Հախվերդյանի, Արթուր Մեսչյանի երգերն էի լսում․․ Հիմա էլ հայ ռեփերների եմ լսում՝ Մոս, Մեծ Հայք, Հայկո․․․», - ասում է Լիստենգորտը։ 

«Էնպես կխաղամ, դեռ կտեսնես…»․ անկրկնելի Գայլա Նովենցի կյանքի ու դերերի մասին

Որքան ավելի էր մեր հերոսը խորանում հայերենի ուսումնասիրության մեջ, այնքան ավելի էր համոզվում, որ հայերենը սուրբ ու հոգևոր լեզու է։ Հանգամանքների բերումով, 2014 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո նրան հրավիրեցին պրակտիկան անցկացնելու Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատանը։ Նա երեք ամիս աշխատեց դեսպանատան մամուլի ծառայությունում։

Александр Листенгорт
© Photo : provided by Alexanmder Listengort
Ալեքսանդր Լիստենգորտ

«Հետաքրքիր էր, որ ինձ` ոչ հայիս ու ՌԴ քաղաքացուս, հրավիրեցին Հայաստանի դեսպանատուն։ Նույն տարվա մեջ Հայաստան եկա՝ հանգստանալու ու ճանապարհորդելու։ Այցելեցի գեղեցիկ վայրեր, մայիսյան տոներին (Շուշիի ազատագրման օրը,-խմբ․) շրջեցի Արցախում, տեսա Ստեփանակերտը, Շուշին, Գանձասարը, մի խոսքով՝ բոլոր տեսարժան վայրերը։ Նույն տարվա ընթացքում որոշ ժամանակ անց Թուրքիա մեկնեցի։ Հասկացա, որ եթե ուզում եմ լավ հասկանալ Հայաստանի պատմությունը, պետք է նաև Թուրքիայի պատմությունը իմանամ», - ասում է Ալեքսանդրը։

Դիմակով հարսնացու, անկոստյում փեսացու, օնլայն հյուրեր. «կորոնավիրուսային» հարսանիքները

Հայերենը Սաշայի սովորած երրորդ օտար լեզուն էր․ նա դպրոցական տարիքից անգլերեն ու գերմաներեն գիտեր։ Հայերենից հետո Լիստենգորտը դեռ համալսարանում իսպաներեն սովորեց, հետո արդեն գործն ինքն իրեն առաջ գնաց` սովորեց եբրայերեն, թուրքերեն, ֆրանսերեն ու արաբերեն։ Նշում է, որ լինելով հրեա, հայերենը եբրայերենից շուտ է սովորել, բայց միանգամից բացատրում է՝ ինչու։

«Եբրայերենը Իսրայելի, ոչ թե հրեաների լեզուն է։ Հայերի մոտ ինչպե՞ս է` հայն աշխարհի ցանկացած ծայրում հայերեն է խոսում։ Հրեաների մոտ մի փոքր այլ է. նրանք խոսում են իրենց ապրած պետության լեզվով։ Սակայն բարդ հայերենն ուսումնասիրելուց հետո ինձ համար շատ ավելի հեշտ էր այլ լեզուներ սովորել, ու ես շատ ուրախ եմ դրա համար։ Փորձում հնարավորինս շատ մարդկանց գրավել իմ լեզուներով», - նշեց Լիստենգորտը։

Александр Листенгорт
© Photo : provided by Alexanmder Listengort
Ալեքսանդր Լիստենգորտը «ծիրանային պատերազմի» ժամանակ

Սաշան փորձում է իր գրքերով «գրավել» մարդկանց։ Կորոնավիրուսի համավարակի ընթացքում նա պարապ չի մնացել ու 3 գիրք է գրել․վերջինը կհրապարակվի տարեվերջին։ Երեք գրքերն ընդհանուր վերնագրով լույս կտեսնեն՝ «Զարթոնքի նոր փուլ»։ Նախորդ գրքերը լույս են տեսել «Վերադարձ աստղերին» ու «Տոնախմբություն երկրի վրա» խորագրերի ներքո։ Լիստենգորտը հոգևոր պրակտիկաներ է ուսումնասիրում ու 14 տարեկանից հետաքրքրվում է տարբեր կրոններով։ Ասում է, որ Հայաստանն իր համար հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այդ համատեքստում։

Ամուսնություն ծերուկի հետ. մի աղջկա սարսափելի պատմություն, որը Ավրորա Մարդիգանյան չդարձավ

«Կարծում եմ, որ միայն հայկական ու վրացական եկեղեցիներն են պահպանել իսկական քրիստոնեական ոգին, մյուս քրիստոնեական եկեղեցիներն այս տարիների ընթացքում բիզնես խարդախությունների վայր են դարձել։ Հայկական ու վրացական եկեղեցիներում զգում ես այն ոգին, որի մասին խոսել է Հիսուսը։ Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը շատ մոտ է Թորային։ Բացի այդ, հայկական կրոնը քրիստոնեության ու հեթանոսության հետաքրքիր համադրություն է. միայն Վարդավառն ինչ ասես` արժե։ Գրաբարը սուրբ լեզու է, իսկ ծիրանենուց պատրաստած դուդուկն իսկապես ապաքինող ձայն ունի», - ոգևորված պատմում է Ալեքսանդրը։

Александр Листенгорт
© Photo : provided by Alexanmder Listengort
Ալեքսանդր Լիստենգորտ

Սաշան Հայաստանի ու հայերի հետ կապված բազում նախագծեր է իրականացրել։ Օրինակ, նա ռուսերեն է թարգմանել Ռուբեն Հախվերդյանի երգերը, հրապարակել է ու նույնիսկ նվիրել է գիրքը Հախվերդյանին։ Բացի այդ, նա պատրաստվում է ցույց տալ հայերի ու հրեաների նմանությունը, համադրել Իսրայելում հայկական եկեղեցիներն ու թաղամասերը, Հայաստանում հրեական գերեզմանատների ու սինագոգները։ Այս ամենով հանդերձ, սակայն, Սաշան վստահեցնում է, որ հրեաները հայերի համեմատ մի առավելություն ունեն։ 

Թուրքերը տղային նետել են կամրջից, բայց նա փրկվել է. հայ Մաուգլիի անհավանական պատմությունը

«Հիանում եմ հայ ժողովրդով, բայց նրանք համախմբվածության ու միմյանց հանդեպ սիրո պակաս ունեն։ Հայերն անընդհատ մրցում են միմյանց հետ նույնիսկ Ցեղասպանության հիշատակին միջոցառումներ կազմակերպելու հարցում։ Հրեաների մոտ նման բան չի եղել։ Հայերին որ հարցնում ես՝ ե՞րբ եք Հայաստան վերադառնալու, ասում են՝ երբ լավ լինի։ Իսկ հրեաները անապատ գնացին ու այնպես արեցին, որ այնտեղ լավ լինի», - ժպիտով ասում է Լիստենգորտը։

Սաշան խոստանում է նորից Երևան գալ ու անձամբ հանդիպել Sputnik Արմենիայի հետ` արդեն հրապարակված երրորդ գրքով ու Հայաստանի հանդեպ սերն արտահայտելու նոր միջոցներով։

Վերջում ներկայացնենք ձեզ Ալեքսանդրի գրած հայերեն բանաստեղծություններից մի քանիսը.

Երկնագույն Երազ

Կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն.

Գույները հայ անկախության:

Երազ տեսա որ ինքնուրույն

Նորից կլինի Հայաստան։

 

Որ կծաղկեն լիով նորից

Նրա դաշտերը ծաղկևոտ,

Ու կսկսի ապրել սկզբից

Հայ ժողովուրդը իր բախտով։

 

Որ լաջվարդի երկնքի տակ

Մասիս վերջապես կժպտա

Որովհետև կապրի ազատ...

Արդյո°ք երազ դա կմնա..

Հայաստանի գարունը

Շատ ծաղկավետ են ծիրանի դաշտերը,

Շատ սևաթույր են օրիորդի վարսերը,

Այդքան երազկոտ տղաները

Արևոտ մի երկրից հեռացել են:

 

Եվ հիմա, հեռավոր մի երկրից,

Երազում դեպի տուն ձգտելով,

Իրենց եսը հանում են սրտից,

Մշուշում ցրված թափառելով:

 

Քո արևոտ լճերի մեջ

Քո արևոտ լճերի մեջ

Ես մի ծառն եմ սիրով ծաղկող,

Քո բազմագույն դաշտերի մեջ

Ես մի ծաղիկն եմ փայլով բացվող։

 

Քո մեղրահամ հովիտների մեջ

Ես մի կաթն եմ քնքուշ հոսող

Քո մանուշակ երկնքի մեջ

Ամպ եմ լեռներիդ վրա նստող։

 

Քո հիացնող սարերի մեջ

Լիալուսին եմ, ոսկուց դեղնած

Եվ սկիզբ չկա, չկա և վերջ

Կյանքում սիրո մեջ ապրած։

0
թեգերը:
հրեա, հայ
Ըստ թեմայի
50 երկրով շրջագայած ամերիկացին տուն է գնել հայկական գյուղում և ապրում է իր կենդանիների հետ
Արևահաց, արևախաչ, գինի ու կրակ. ինչպես են հայ հեթանոսները նշել Նավասարդը
Երևանում ապրած ու Հայոց ցեղասպանության մասին ֆիլմ նկարած ադրբեջանցին ու 2 հայ եղբայրները