Ալեն Բոգոսյան

Հայ ֆուտբոլիստներն աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլերում. ովքե՞ր են նրանք

420
(Թարմացված է 12:44 19.07.2019)
Ֆուտբոլասերների համար առանձնացրել ենք այն հայ ֆուտբոլիստների վեցնյակը, որոնք տարբեր տարիներին մասնակցել են աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ փուլերին: Նրանք կարևոր դերակատարում են ունեցել ֆուտբոլի պատմության մեջ:

ԵՐԵՎԱՆ, 18 հուլիսի — Sputnik.Մանվել Մարգարյան. Հայաստանում ֆուտբոլասերները դեռ մի քանի օր շարունակ կվայելեն երիտասարդ ֆուտբոլիստների ու նրանց հավաքականների խաղը, ու մինչ նրանք զբաղված են սիրելի զբաղմունքով, Sputnik Արմենիան մեկտեղել է հայտնի վեց հայ ֆուտբոլիստներին, որոնք մասնակցել են աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ փուլերին:

Նիկիտա Սիմոնյան

Никита Симонян во время видеомоста Золотая вершина Арарата
© Sputnik / Alexander Natruskin
Նիկիտա Սիմոնյան

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1958թ. շվեդական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Անգլիայի, Ավստրիայի, Բրազիլիայի և Շվեդիայի հավաքականների հետ խաղերին: Նիկիտա Սիմոնյանն առաջին հայ ֆուտբոլիստն է, որ մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Նա Խորհրդային Միության ընտրանու առանցքային խաղացողներից մեկն էր, հավաքականի անզուգական ավագն ու ոգին, և պատահական չէ, որ դարձավ «Կարմրասպիտակների» առաջին գոլի հեղինակը միջազգային ամենամեծ ու պատկառելի ստուգատեսում:

Դա տեղի ունեցավ անգլիացիների հետ հանդիպման 13-րդ րոպեին: Սիմոնյանը ֆուտբոլում հասավ մեծ նվաճումների և՛ որպես խաղացող, և՛ որպես մարզիչ: Մոսկվայի «Սպարտակի» կազմում դարձավ Խորհրդային Միության քառակի չեմպիոն և կրկնակի գավաթակիր: Նա երեք անգամ ճանաչվել է ԽՍՀՄ առաջնության ռմբարկու: Անցկացրած 285 խաղերում խփել է 145 գոլ: Երկու անգամ հռչակվել է երկրի լավագույն հարձակվող, ևս ութ անգամ ընդգրկվել լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում: Ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 20 հանդիպում՝ խփելով 10 գոլ: 1956 թվականին դարձել է օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր:

Պատանի ֆուտբոլիստների ամենաաստղային հնգյակը. ովքե՞ր են այս օրերին Հայաստանում

Սիմոնյանն արժանացել է ՄՕԿ-ի և ՖԻՖԱ-ի Պատվո շքանշանների: Մոսկվայի «Սպարտակը» նրա գլխավորությամբ երկու անգամ հաղթել է Խորհրդային Միության առաջնությունում, երեք անգամ նվաճել է բյուրեղապակյա գավաթը: Իսկ Երևանի «Արարատը»՝ Սիմոնյանի ղեկավարությամբ 1973 թվականին դարձավ ԽՍՀՄ չեմպիոն և գավաթակիր: Մեր հայրենակիցը հետագա տարիներին ֆուտբոլային կառույցներում զբաղեցրել է կարևոր պաշտոններ և արգասաբեր աշխատանքի համար արժանացել բազմաթիվ պարգևների:

Էդուարդ Մարգարով

Эдуард Маркаров
© Sputnik / Валерий Левитин
Էդուարդ Մարգարով

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1966թ. անգլիական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Չիլիի հավաքականի հետ խաղին: Էդուարդ Մարգարովը երկրորդ հայազգի ֆուտբոլիստն էր, ով Նիկիտա Սիմոնյանից հետո մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Երկու մեծանուն անհատների ճանապարհները խաչվելու էին 1973 թվականին, երբ Երևանի «Արարատը», որի կազմում փայլում էր Մարգարովը, Սիմոնյանի գլխավորությամբ նվաճեց Խորհրդային Միության գավաթը և չեմպիոնական կոչումը: Մարգարովը 1975 թվականին ևս մեկ անգամ դարձել է ԽՍՀՄ գավաթակիր, 1971 թվականին՝ երկրի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1966-ին՝ բրոնզե մեդալակիր:

«Արարատ-Արմենիան» ձախողվեց Շվեդիայում և դուրս մնաց Չեմպիոնների լիգայից

Մարգարովը ԽՍՀՄ և միջազգային առաջնություններում խփել է 159 գոլ, 1962 թվականին ճանաչվել է միանձնյա ռմբարկու: Այդ ցուցանիշով աչքի է ընկել նաև Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկությունում (1975թ.): Երեք անգամ ընդգրկվել է ԽՍՀՄ լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում: Մարգարովը հետագա տարիներին զբաղվել է մարզչական աշխատանքով:

Նրա գլխավորած «Արարատը» 1976 թվականի գարնանը դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալակիր, իսկ երիտասարդական հավաքականը հաղթել է 1990 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում: Մեկ տարի անց նրա սաները դարձել են աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր: Մարգարովը 1992-94թթ. մարզել է նաև Հայաստանի ազգային հավաքականը:

Անդրանիկ Էսկանդարյան

Андраник Эскандарян
© Photo : Puiblic domain
Անդրանիկ Էսկանդարյան

Իրանի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1978թ. արգենտինական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Հոլանդիայի և Շոտլանդիայի հավաքականների հետ խաղերին: Անդրանիկ Էսկանդարյանն առաջին սփյուռքահայ ֆուտբոլիստն էր, ով մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Սփյուռքահայ ֆուտբոլիստներից նա թերևս ամենահայտնին է, մեկն այն հմուտ վարպետներից, որի հայտնվելը խաղադաշտում միշտ առաջացնում էր տոնական մթնոլորտ: Սկզբում հինգ մրցաշրջան խաղաց Թեհրանի «Արարատ» ակումբում: 21 տարեկան էր, երբ պայմանագիր ստորագրեց Իրանի պրոֆեսիոնալ ակումբի՝ «Թաջի» հետ:

Իսպանիայի և Պորտուգալիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականները հաղթողին չկարողացան որոշել

Առաջին հաջողությունը եկավ 1975 թվականին, երբ դարձավ Իրանի չեմպիոն, իսկ երկու տարի անց նվաճեց երկրի գավաթը: Էսկանդարյանը 1976 թվականին Իրանի ազգային ընտրանու կազմում դարձավ Ասիայի չեմպիոն, մասնակցեց Մոնրեալի Օլիմպիադային: Սակայն Անդրանիկ Էսկանդարյանն առավել մեծ ճանաչման հասավ 1978 թվականին, երբ Արգենտինայում մասնակցեց աշխարհի հերթական առաջնության եզրափակիչ փուլին:

Հետագա տարիներին դարձավ հանրահայտ ու լեգենդար 18 ֆուտբոլիստներից մեկը, ովքեր հանդես են եկել Նյու Յորքի «Կոսմոս» ակումբում, որի կազմում հինգ անգամ անընդմեջ դարձավ Հյուսիսային Ամերիկայի առաջնության չեմպիոն ու եռակի գավաթակիր: Էսկանդարյանը կրկին կյանքի կոչեց փայլուն կարիերայի հիշողություն դարձած ակնթարթները, երբ «Կոսմոսի» կազմում մասնակցեց գրավիչ մի հանդիպման՝ ընդդեմ Բրազիլիայի «բոլոր աստղերի» խորհրդանշական ընտրանու: Հիշարժան մրցավեճը կայացավ 1991թ.՝ Նյու Ջերսիում: Փորձառու Էսկանդարյանը մեծապես օգնեց «Կոսմոսին»՝ գլխավորելով թիմի պաշտպանությունն ու չեզոքացնելով հմուտ բրազիլացիների սուր գրոհները: Անվանի ֆուտբոլիստը 1984-ին տեղափոխվեց ԱՄՆ և հետագայում զբաղվեց մարզական ապրանքների արտադրությամբ ու վաճառքով:

Խորեն Հովհաննիսյան

Хорен Оганесян
© Sputnik / Асатур Есаянц
Խորեն Հովհաննիսյան

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1982թ.՝ իսպանական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Նոր Զելանդիայի, Բելգիայի ու Լեհաստանի հավաքականների հետ խաղերին: Խորեն Հովհաննիսյանը 1975 թվականին դարձել է Խորհրդային Միության գավաթակիր, 1976 թվականի առաջնության գարնանային շրջափուլի արծաթե մեդալակիր: ԽՍՀՄ-ի առաջնություններում և միջազգային մրցաշարերում հեղինակել է 135 գոլ: Երիտասարդական հավաքականի կազմում 1976 թվականին նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնի կոչումը, 1980 թվականին դարձել մոսկովյան Օլիմպիադայի բրոնզե մեդալակիր: Երկու անգամ ճանաչվել է Խորհրդային Միության լավագույն կիսապաշտպան, ևս երկու անգամ ընդգրկվել լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում:

Ֆրանսիան գլխավորեց Բ խումբը. Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնությունը թեժանում է

Հովհաննիսյանի կյանքում եղել են բազմաթիվ հիշարժան մրցախաղեր, բայց մենք առանձնացնենք դրանցից երկուսը: Առաջին հիշարժան հանդիպումը կայացավ 1980 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Մար դել Պլատայում, որտեղ մրցեցին աշխարհի գործող չեմպիոն Արգենտինայի ընտրանին և Խորհրդային Միության հավաքականը: Հռչակավոր Մարադոնան 19-րդ րոպեին բացեց խաղի հաշիվը, իսկ երկու րոպե անց Հովհաննիսյանը վերականգնեց հավասարակշռությունը (1:1): Մյուս հիշարժան խաղը կայացավ 1982թ. աշխարհի առաջնությունում, երբ բելգիացիների հետ հանդիպման 48-րդ րոպեին դարձավ միակ և հաղթական գոլի հեղինակը: Հետագա տարիներին զբաղվել է մարզչական աշխատանքով, 1996-97թթ. գլխավորել է Հայաստանի ազգային հավաքականը:

Ալեն Բոգոսյան

Французский полузащитник Ален Богосян в товарищеском матче по подготовке к плей-офф чемпионата Европы по футболу (19 августа 1998). Вена
© AFP 2020 / GABRIEL BOUYS
Ալեն Բոգոսյան

Ֆրանսիայի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1998թ.՝ ֆրանսիական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Հարավաֆրիկյան հանրապետության, Սաուդյան Արաբիայի, Դանիայի, Պարագվայի, Բրազիլիայի հավաքականների հետ խաղերին: ՀՖՖ-ն 1990-ականներին Ալեն Բոգոսյանի հետ վարում էր ակտիվ բանակցություններ, որպեսզի ընդգրկեր Հայաստանի հավաքականի կազմում: Բոգոսյանը պատասխան նամակում գրեց, որ իր համար մեծ պատիվ կլիներ պապերի հայրենյաց հավաքականում հանդես գալը, սակայն հույս ուներ, որ Էմե Ժակեն իրեն, այնուամենայնիվ, կընդգրկեր ֆրանսիացիների աստղային ընտրանու հայտացուցակում: Էմե Ժակեն բնականաբար չէր կարող չնկատել շնորհաշատ կիսապաշտպանին, ով առանձնանում էր միջին օղակի բարձրակարգ ու ճկուն ֆուտբոլիստին բնորոշ հատկանիշներով:

Աշխարհի չեմպիոն դառնալուց հետո նա 1999 թվականին «Պարմայի» կազմում նվաճեց Իտալիայի, այնուհետև ՈՒԵՖԱ-ի գավաթը: Հանդես է եկել նաև «Նապոլի» ու «Սամպդորիա» ակումբներում: Ապենինյան մամուլը միշտ բարձր է գնահատել նրա խաղային նուրբ արվեստը, ով իր ֆուտբոլային կարիերան ավարտեց իսպանական «Էսպանիոլում»: Հետագայում զբաղվեց մարզչական աշխատանքով: 2014 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ, ինչպես նաև 2016 թվականի եվրոպական ստուգատեսում Բոգոսյանը «Եռագույնների» գլխավոր մարզիչ և նախկին թիմակից Դիդիե Դեշամի օգնականն էր: Մեծանուն մարզիկը Հայաստանի պատվավոր քաղաքացի է: Ի դեպ, երբ Ֆրանսիայի ազգային հավաքականը նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը, նախագահ Ժակ Շիրակն առանձնահատուկ շնորհակալություն հայտնեց հայ ժողովրդին՝ նկատի ունենալով Բոգոսյանի անուրանալի ներդրումը մեծ նվաճման մեջ: 

Հյուրընկալ Հայաստանը նորից զիջեց հյուրին Մ19 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում

Անդրանիկ Թեյմուրյան

Андраник Теймурян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Անդրանիկ Թեյմուրյան

Իրանի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 2006, 2014թթ. գերմանական և բրազիլական ստուգատեսներում՝ մասնակցելով Մեքսիկայի, Պորտուգալիայի, Անգոլայի, Արգենտինայի, Բոսնիա-Հերցեգովինայի ու Նիգերիայի հավաքականների հետ խաղերին:

Նա աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլերում հանդես եկած վեցերորդ հայազգի ֆուտբոլիստն է: Առաջատար «Էսթեղլալ» ակումբի հենակետային կիսապաշտպանն Իրանի ընտրանու միակ քրիստոնյա խաղացողն էր: Նա արգասաբեր կարիերան սկսեց «Ազադեղանի» բարձրագույն լիգայում ընդգրկված «Օղաբ» ակումբում և շուտով հայտնվեց ֆուտբոլային գործակալների ուշադրության կենտրոնում: 2006 թվականին անգլիական «Բոլթոն» ակումբի հետ կնքեց երկամյա պայմանագիր: «Ռիբոք» մարզադաշտում անցկացրեց բազմաթիվ հրաշալի մրցելույթներ և կարճ ժամանակամիջոցում դարձավ տեղի երկրպագուների կուռքը:

Հինգ ֆուտբոլիստ, որոնք դեռ 19 տարեկանում «գնդակ նետեցին» աշխարհին

«Մառախլապատ ալբիոնի» շատ ակումբներ ցանկանում էին Թեյմուրյանին տեսնել իրենց կազմում, և մեր հայրենակիցը 2008 թվականին տեղափոխվեց «Ֆուլհեմ»: Թեյմուրյանն իրավամբ համարվում էր Իրանի ընտրանու առանցքային խաղացողներից մեկը: Նա ժամանակին հանդես եկավ այդ երկրի տարբեր տարիքային հավաքականներում: Մարզիչների աչքից չվրիպեց Թեյմուրյանի արդյունավետ խաղը և նրանք միշտ վստահում էին հենակետային փորձառու կիսապաշտպանին: Թեյմուրյանը «Մելիների» հետ 2005 թվականին դարձավ Համաիսլամական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, իսկ 2010 թվականին՝ Արևմտյան Ասիայի ֆեդերացիաների առաջնության արծաթե մեդալակիր: Թեյմուրյանը վայելում էր թիմակիցների անսահման հարգանքն ու սերը, հետևաբար 2011 թվականին նրանց առաջնորդեց ավագի թևկապով:

420
թեգերը:
Հայաստանի ազգային հավաքական, ՀՖՖ, հայեր, ֆուտբոլ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ֆուտբոլը տոն է, ԵՎՐՈ-2019-ը՝ առավել ևս, բայց կիսադատարկ ստադիոնով ի՞նչ տոն
Հոգնե՞լ է կանանց ֆուտբոլից. սերբ «Մարադոնան» կարող է գլխավորել «Երևան» ակումբը
ԽՍՀՄ–ի թիմի միակ հայը. ինչպես Ռոբերտ Խալայջյանը մինչև 19 տ ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն դարձավ
Նոր ակումբներ հայկական ֆուտբոլում. ովքե՞ր են հիմնում ու փորձում զարգացնել դրանք (մաս 2-րդ)
Հենրիխ Մխիթարյան

Հենրիխ Մխիթարյանը՝ «Ռոմայի» նոյեմբեր ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ

67
(Թարմացված է 21:47 05.12.2020)
Նոյեմբերին 30-ամյա Մխիթարյանը «Ռոմայի» կազմում մասնակցել է 7 հանդիպման, խփել 6 գոլ, կատարել 2 գոլային փոխանցում:

ԵՐԵՎԱՆ, 5 դեկտեմբերի – Sputnik. Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ և «Ռոմայի» կիսապաշտպան Հենրիխ Մխիթարյանը ճանաչվել է «Ռոմայի» նոյեմբեր ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ Տեղեկությունը հայտնում է «Ռոմա» ակումբի մամուլի ծառայությունը:

Նոյեմբերին 30-ամյա Մխիթարյանը «Ռոմայի» կազմում մասնակցել է 7 հանդիպման, խփել 6 գոլ, կատարել 2 գոլային փոխանցում:

«Ռոմայի» լավագույն ֆուտբոլիստին ընտրել են երկրպագուները՝ ակումբի պաշտոնական կայքում անցկացված քվեարկության միջոցով:



67
թեգերը:
ֆուտբոլիստ, Հենրիխ Մխիթարյան, «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբ
թեմա:
Հենրիխ Մխիթարյան
Ըստ թեմայի
Հենրիխ Մխիթարյանն ընդգրկվել է իտալական Ա Սերիայի խորհրդանշական հավաքականում
«Ռոման» մտադիր է նոր պայմանագիր կնքել Հենրիխ Մխիթարյանի հետ
«Յանգ Բոյզի» պաշտպանը բռունցքով հարվածել է Հենրիխ Մխիթարյանին ու հեռացվել խաղադաշտից
Արմեն Մելիքբեկյան

Հավաքականը նոր տեխնիկական տնօրեն կունենա. ՀՖՖ նախագահը խոսեց հաջողությունների մասին

47
(Թարմացված է 18:36 04.12.2020)
Հայաստանի ազգային հավաքականի հաղթանակն Ազգերի լիգայի C խմբային փուլում մեր ֆուտբոլային գերատեսչության միակ հաջողությունը չէ։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 դեկտեմբերի – Sputnik. Ազգերի լիգայում խմբային փուլի Հայաստանի ազգային հավաքականի հաղթանակը պատմական արդյունք էր, որին դժվարին պայմաններում մեր ընտրանին կարողացավ հասնել` հաղթահարելով և՛ մրցակցի դիմադրությունը, և՛ Covid 19-ի արգելքը։

Նման կարծիք հայտնեց Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Արմեն Մելիքբեկյանն այսօր կայացած առցանց ասուլիսում։

«Ես շնորհակալ եմ բոլոր նրանց, ովքեր կապ են ունեցել մեր հավաքականի հետ, ովքեր երկրպագել են մեր թիմին։ Մենք շատ կարևոր հաղթանակ տարանք աննախադեպ դժվարին իրավիճակում», - ասաց Մելիքբեկյանը։

Նշենք, որ Ազգերի լիգայի խմբային փուլում մեր ընտրանու կազմում իրենց դեբյուտը նշանավորեցին շատ ֆուտբոլիստներ, որոնցից շատերը հանդես են գալիս արտասահմանում։

«Հավաքականում կան բավականին շատ նորեկներ։ Անընդհատ նոր խաղացողներ ներգրավել հնարավոր չէ։ Բայց մենք նպատակային այդ աշխատանքին հետամուտ ենք լինելու։ Հիմա էլ ունենք նոր ֆուտբոլիստների ցուցակ, որոնց հետ բանակցում ենք և բանակցելու ենք։ Բայց նկատեմ, որ ամեն ինչ կախված է հավաքականի գլխավոր մարզչից, որը պետք է ընտրություն կատարի խաղային տարբեր դիրքերում նոր ֆուտբոլիստներ փորձարկելու համար», - նկատեց ՀՖՖ նախագահը։

Խորեն Բայրամյանը ճանաչվել է լավագույն ֆուտբոլիստ

2020 թվականին դեկտեմբերի 31-ին ավարտվում է ՀՖՖ-ի և հավաքական թիմերի տեխնիկական տնօրեն, իսպանացի մասնագետ Խինես Մելենդեսի միջև գործող պայմանագիրը։

«Խինես Մելենդեսի աշխատանքի օրոք հայկական ֆուտբոլը իմիջ ձեռք բերեց։ Հասանք մեծ հաջողությունների մարզչական կրթվածությունն էլ ավելի բարձր մակարդակի հասցնելու հարցում։ Տարբեր դասախոսությունների միջոցով արդեն հայերեն լեզվով ունենք հարյուրավոր էջեր, որոնք ուսումնասիրելու շնորհիվ հաջողություններն ավելացան ու դարձան նկատելի», - նշեց Մելիքբեկյանը։

Նոր տեխնիկական տնօրենի անունը, նրա խոսքով,  հայտնի կլինի 2021 թվականի սկզբին։

Հայաստանի առաջնության ամենացավոտ հարցը շարունակում է մնալ մրցավարությունը, որի շուրջ դժգոհությունների ալիք բարձրանում է համարյա ամեն տուրից հետո։

«Մենք տարբեր երկրների՝ Վրաստանի, Ղազախստանի, Բելառուսի հետ արդեն որոշակի պայմանավորվածություններ ունեինք մրցավարական անձնակազմների փոխանակման հետ կապված։ Իհարկե այդ դեպքում մեր մրցավարները շատ լավ փորձ ձեռք կբերեին։ Բայց կորոնավիրուսի պատճառով այդ ծրագրերը կյանքի կոչել չկարողացանք։ Եկող տարվա սկզբից նորից այդ ուղղությամբ աշխատանքները շարունակվելու են» - ասեց ՀՖՖ նախագահը։

Մելիքբեկյանի խոսքով` VAR համակարգը շատ հարցերի պատասխան կարող է տալ Հայաստանում, և այդ ուղղությամբ էլ 2021 թվականի սկզբից աշխատանքներ են տարվելու, որպեսզի VAR համակարգը հնարավոր լինի ներդնել առաջնության խաղերի համար։

ՈւԵՖԱ-ն թույլ է տվել հանդիպումներ անցկացնել Հայաստանում ու Ադրբեջանում

Հիշեցնենք` Ազգերի լիգայի երկրորդ խաղարկության C լիգայի խմբային փուլում Հայաստանի հավաքականը վերջին երկու խաղերում` նոյեմբերի 15-ին և 18-ին, հաղթանակի հասավ Վրաստանի (2։1) և Հյուսիսային Մակեդոնիայի (1։0) հավաքականների նկատմամբ և խմբում զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը։

47
թեգերը:
Հայաստանի ազգային հավաքական, ֆուտբոլիստ, ֆուտբոլ, ՀՖՖ, Արմեն Մելիքբեկյան
Ըստ թեմայի
Փաշինյանն ընդունել է Ջորկաեֆներին. եղբայրներն ասել են` ինչու են եկել Հայաստան
Յուրի Ջորկաեֆը Հայաստանի ազգային հավաքականի մարզաշապիկ է նվեր ստացել
«Յանգ Բոյզի» պաշտպանը բռունցքով հարվածել է Հենրիխ Մխիթարյանին ու հեռացվել խաղադաշտից
Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցին ադրբեջանական հրթիռակոծությունից հետո

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կօգնի՞ փրկել Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող հայկական հուշարձանները

92
(Թարմացված է 23:33 05.12.2020)
Արցախի մշակութային և կրոնական ժառանգության հուշարձաններին շարունակում է ոչնչացման վտանգ սպառնալ, հատկապես նրանց, որոնք մնացել են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում։

ԵՐԵՎԱՆ, 5 դեկտեմբերի – Sputnik. Արցախի մշակութային և կրոնական ժառանգությունը ոչնչացումից և պղծումից կարելի է փրկել միմիայն հատուկ ստեղծված խմբի կողմից մշտական վերահսկողության և մոնիթորինգի դեպքում։ Այդպիսի համոզմունք է հայտնել կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի փոխնախարար Նարինե Խաչատուրյանը։

Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում Խաչատուրյանն ընդգծեց, որ մոնիթորինգի խմբում կարող են լինել ինչպես միջազգային կազմակերպությունների, մասնավորապես՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ներկայացուցիչներ, այնպես էլ ռուս խաղաղապահներ և Արցախի իշխանությունների ներկայացուցիչներ։ Այդ համատեքստում Խաչատուրյանը դրական է գնահատել ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի պատվիրակության սպասվող այցն Արցախ։

Ավելի վաղ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Օդրե Ազուլեն Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում հայտարարել էր Արցախ առաքելություն ուղարկելու մտադրության մասին։ Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան իր հերթին նշել էր, որ Մոսկվան աջակցում է այդ որոշմանը:

«Առաքելության թվում կլինեն Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի և «Կապույտ վահան» միջազգային կազմակերպության չորս ներկայացուցիչ։ Նրանց այցը նախատեսվում է 2020թ․-ի դեկտեմբերին – 2021թ․-ի հունվարին»,-ասաց Խաչատուրյանը։

Депутат НС от фракции Мой шаг Нарине Хачатурян на церемонии гашения марки к 150-летию Ованеса Туманяна (18 февраля 2019). Еревaн
© Sputnik / Aram Nersesyan
Նարինե Խաչատուրյան

Փոխնախարարի խոսքով՝ առաքելությունը վատ ժամանակ է գալիս, ձմռանը վայրեր կան, որոնք փաստացի անհասանելի են։ Առայժմ անհայտ է նաև՝ արդյոք Հայաստանի կամ Արցախի ներկայացուցիչներն ուղեկցելու են նրանց, թե ոչ։ Նա նշեց, որ նախարարությունը կազմել է մշակութային և կրոնական ժառանգության այն հուշարձանների ցուցակը, որոնց առաջին հերթին է վտանգ սպառնում։

Դրանք հիմնականում այն հուշարձաններն են, որոնք մնացել Ադրբեջանի ենթակայությանն անցած տարածքներում։ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն պետք է փոխանցի այդ ցուցակը Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությանը։

Ի՞նչ է առաջարկում ՌԴ–ն Ղարաբաղում մշակութային արժեքների պահպանման համար

Փոխնախարարն անհանգիստ է այն հուշարձանների համար, որոնք մնացել են Ադրբեջանի վերահսկողությանն անցած տարածքներում։ Այդ համատեքստում նա օրինակ բերեց Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում վերջերս կատարված վանդալիզմը։ Խաչատուրյանն ընդգծեց, որ հայտնի չէ Հադրութի և Շուշիի թանգարանների ցուցանմուշների ճակատագիրը։

«Այս փուլում կարևոր է, որ առաքելությունը արձանագրի, թե ինչ վիճակում են հիմա հուշարձանները։ Ընդ որում՝ որոշ ժամանակ անց պետք է կրկնակի մոնիթորիգ անցկացնել»,-ասաց Խաչատուրյանը։

Նա ընդգծեց, որ միայն պատմամշակութային ժառանգության հուշարձաններին պարբերական այցելությունն ու դրանց վիճակի ստուգումը թույլ կտա խուսափել դրանց ոչնչացումից: Խաչատուրյանը կարծում է, որ հայկական մասունքների անվտանգության պահպանման կանոնավոր մոնիթորինգն առավել հեշտ կլինի իրականացնել տեղում գտնվողների համար։

Դա կարող է լինել հատուկ աշխատանքային խումբ՝ բաղկացած  ռուս խաղաղապահներից, տեղական իշխանությունների ներկայացուցիչներից։ Նա միջազգային կառույցներին կոչ է արել ավելի ակտիվ և ուշադիր լինել այդ հարցի նկատմամբ։

Արցախում  պատմամշակութային ժառանգության ավելի քան երեք հազար հուշարձան կա (ամրոցներ, վանքեր, խաչքարեր, տապանաքարեր)։ Դրանք բոլորը վաղուց արդեն գույքագրվել են և անձնագրեր ունեն։

92
թեգերը:
Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն (ԿԳՄՍ), ՅՈՒՆԵՍԿՕ, Հուշարձան, Արցախ
Ըստ թեմայի
Ղազանչեցոցը հրթիռակոծելը մշակութային զտման հերթական փորձն է. Տիգրան Համասյանի կոչը
Մշակութային զենքը՝ պատերազմի դեմ․ Երևանում, ի հեճուկս ամեն ինչի, մեկնարկեց «Ոսկե ծիրանը»
Ռուսաստանի մշակութային գործիչները դիմել են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ին՝ Արցախի հուշարձանների խնդրով