Ալեն Բոգոսյան

Հայ ֆուտբոլիստներն աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլերում. ովքե՞ր են նրանք

322
(Թարմացված է 12:44 19.07.2019)
Ֆուտբոլասերների համար առանձնացրել ենք այն հայ ֆուտբոլիստների վեցնյակը, որոնք տարբեր տարիներին մասնակցել են աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ փուլերին: Նրանք կարևոր դերակատարում են ունեցել ֆուտբոլի պատմության մեջ:

ԵՐԵՎԱՆ, 18 հուլիսի — Sputnik.Մանվել Մարգարյան. Հայաստանում ֆուտբոլասերները դեռ մի քանի օր շարունակ կվայելեն երիտասարդ ֆուտբոլիստների ու նրանց հավաքականների խաղը, ու մինչ նրանք զբաղված են սիրելի զբաղմունքով, Sputnik Արմենիան մեկտեղել է հայտնի վեց հայ ֆուտբոլիստներին, որոնք մասնակցել են աշխարհի առաջնությունների եզրափակիչ փուլերին:

Նիկիտա Սիմոնյան

Никита Симонян во время видеомоста Золотая вершина Арарата
© Sputnik / Alexander Natruskin
Նիկիտա Սիմոնյան

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1958թ. շվեդական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Անգլիայի, Ավստրիայի, Բրազիլիայի և Շվեդիայի հավաքականների հետ խաղերին: Նիկիտա Սիմոնյանն առաջին հայ ֆուտբոլիստն է, որ մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Նա Խորհրդային Միության ընտրանու առանցքային խաղացողներից մեկն էր, հավաքականի անզուգական ավագն ու ոգին, և պատահական չէ, որ դարձավ «Կարմրասպիտակների» առաջին գոլի հեղինակը միջազգային ամենամեծ ու պատկառելի ստուգատեսում:

Դա տեղի ունեցավ անգլիացիների հետ հանդիպման 13-րդ րոպեին: Սիմոնյանը ֆուտբոլում հասավ մեծ նվաճումների և՛ որպես խաղացող, և՛ որպես մարզիչ: Մոսկվայի «Սպարտակի» կազմում դարձավ Խորհրդային Միության քառակի չեմպիոն և կրկնակի գավաթակիր: Նա երեք անգամ ճանաչվել է ԽՍՀՄ առաջնության ռմբարկու: Անցկացրած 285 խաղերում խփել է 145 գոլ: Երկու անգամ հռչակվել է երկրի լավագույն հարձակվող, ևս ութ անգամ ընդգրկվել լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում: Ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է 20 հանդիպում՝ խփելով 10 գոլ: 1956 թվականին դարձել է օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր:

Պատանի ֆուտբոլիստների ամենաաստղային հնգյակը. ովքե՞ր են այս օրերին Հայաստանում

Սիմոնյանն արժանացել է ՄՕԿ-ի և ՖԻՖԱ-ի Պատվո շքանշանների: Մոսկվայի «Սպարտակը» նրա գլխավորությամբ երկու անգամ հաղթել է Խորհրդային Միության առաջնությունում, երեք անգամ նվաճել է բյուրեղապակյա գավաթը: Իսկ Երևանի «Արարատը»՝ Սիմոնյանի ղեկավարությամբ 1973 թվականին դարձավ ԽՍՀՄ չեմպիոն և գավաթակիր: Մեր հայրենակիցը հետագա տարիներին ֆուտբոլային կառույցներում զբաղեցրել է կարևոր պաշտոններ և արգասաբեր աշխատանքի համար արժանացել բազմաթիվ պարգևների:

Էդուարդ Մարգարով

Эдуард Маркаров
© Sputnik / Валерий Левитин
Էդուարդ Մարգարով

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1966թ. անգլիական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Չիլիի հավաքականի հետ խաղին: Էդուարդ Մարգարովը երկրորդ հայազգի ֆուտբոլիստն էր, ով Նիկիտա Սիմոնյանից հետո մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Երկու մեծանուն անհատների ճանապարհները խաչվելու էին 1973 թվականին, երբ Երևանի «Արարատը», որի կազմում փայլում էր Մարգարովը, Սիմոնյանի գլխավորությամբ նվաճեց Խորհրդային Միության գավաթը և չեմպիոնական կոչումը: Մարգարովը 1975 թվականին ևս մեկ անգամ դարձել է ԽՍՀՄ գավաթակիր, 1971 թվականին՝ երկրի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1966-ին՝ բրոնզե մեդալակիր:

«Արարատ-Արմենիան» ձախողվեց Շվեդիայում և դուրս մնաց Չեմպիոնների լիգայից

Մարգարովը ԽՍՀՄ և միջազգային առաջնություններում խփել է 159 գոլ, 1962 թվականին ճանաչվել է միանձնյա ռմբարկու: Այդ ցուցանիշով աչքի է ընկել նաև Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկությունում (1975թ.): Երեք անգամ ընդգրկվել է ԽՍՀՄ լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում: Մարգարովը հետագա տարիներին զբաղվել է մարզչական աշխատանքով:

Նրա գլխավորած «Արարատը» 1976 թվականի գարնանը դարձել է ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալակիր, իսկ երիտասարդական հավաքականը հաղթել է 1990 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում: Մեկ տարի անց նրա սաները դարձել են աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր: Մարգարովը 1992-94թթ. մարզել է նաև Հայաստանի ազգային հավաքականը:

Անդրանիկ Էսկանդարյան

Андраник Эскандарян
© Photo : Puiblic domain
Անդրանիկ Էսկանդարյան

Իրանի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1978թ. արգենտինական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Հոլանդիայի և Շոտլանդիայի հավաքականների հետ խաղերին: Անդրանիկ Էսկանդարյանն առաջին սփյուռքահայ ֆուտբոլիստն էր, ով մասնակցեց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին: Սփյուռքահայ ֆուտբոլիստներից նա թերևս ամենահայտնին է, մեկն այն հմուտ վարպետներից, որի հայտնվելը խաղադաշտում միշտ առաջացնում էր տոնական մթնոլորտ: Սկզբում հինգ մրցաշրջան խաղաց Թեհրանի «Արարատ» ակումբում: 21 տարեկան էր, երբ պայմանագիր ստորագրեց Իրանի պրոֆեսիոնալ ակումբի՝ «Թաջի» հետ:

Իսպանիայի և Պորտուգալիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականները հաղթողին չկարողացան որոշել

Առաջին հաջողությունը եկավ 1975 թվականին, երբ դարձավ Իրանի չեմպիոն, իսկ երկու տարի անց նվաճեց երկրի գավաթը: Էսկանդարյանը 1976 թվականին Իրանի ազգային ընտրանու կազմում դարձավ Ասիայի չեմպիոն, մասնակցեց Մոնրեալի Օլիմպիադային: Սակայն Անդրանիկ Էսկանդարյանն առավել մեծ ճանաչման հասավ 1978 թվականին, երբ Արգենտինայում մասնակցեց աշխարհի հերթական առաջնության եզրափակիչ փուլին:

Հետագա տարիներին դարձավ հանրահայտ ու լեգենդար 18 ֆուտբոլիստներից մեկը, ովքեր հանդես են եկել Նյու Յորքի «Կոսմոս» ակումբում, որի կազմում հինգ անգամ անընդմեջ դարձավ Հյուսիսային Ամերիկայի առաջնության չեմպիոն ու եռակի գավաթակիր: Էսկանդարյանը կրկին կյանքի կոչեց փայլուն կարիերայի հիշողություն դարձած ակնթարթները, երբ «Կոսմոսի» կազմում մասնակցեց գրավիչ մի հանդիպման՝ ընդդեմ Բրազիլիայի «բոլոր աստղերի» խորհրդանշական ընտրանու: Հիշարժան մրցավեճը կայացավ 1991թ.՝ Նյու Ջերսիում: Փորձառու Էսկանդարյանը մեծապես օգնեց «Կոսմոսին»՝ գլխավորելով թիմի պաշտպանությունն ու չեզոքացնելով հմուտ բրազիլացիների սուր գրոհները: Անվանի ֆուտբոլիստը 1984-ին տեղափոխվեց ԱՄՆ և հետագայում զբաղվեց մարզական ապրանքների արտադրությամբ ու վաճառքով:

Խորեն Հովհաննիսյան

Хорен Оганесян
© Sputnik / Асатур Есаянц
Խորեն Հովհաննիսյան

ԽՍՀՄ ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1982թ.՝ իսպանական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Նոր Զելանդիայի, Բելգիայի ու Լեհաստանի հավաքականների հետ խաղերին: Խորեն Հովհաննիսյանը 1975 թվականին դարձել է Խորհրդային Միության գավաթակիր, 1976 թվականի առաջնության գարնանային շրջափուլի արծաթե մեդալակիր: ԽՍՀՄ-ի առաջնություններում և միջազգային մրցաշարերում հեղինակել է 135 գոլ: Երիտասարդական հավաքականի կազմում 1976 թվականին նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնի կոչումը, 1980 թվականին դարձել մոսկովյան Օլիմպիադայի բրոնզե մեդալակիր: Երկու անգամ ճանաչվել է Խորհրդային Միության լավագույն կիսապաշտպան, ևս երկու անգամ ընդգրկվել լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում:

Ֆրանսիան գլխավորեց Բ խումբը. Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնությունը թեժանում է

Հովհաննիսյանի կյանքում եղել են բազմաթիվ հիշարժան մրցախաղեր, բայց մենք առանձնացնենք դրանցից երկուսը: Առաջին հիշարժան հանդիպումը կայացավ 1980 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Մար դել Պլատայում, որտեղ մրցեցին աշխարհի գործող չեմպիոն Արգենտինայի ընտրանին և Խորհրդային Միության հավաքականը: Հռչակավոր Մարադոնան 19-րդ րոպեին բացեց խաղի հաշիվը, իսկ երկու րոպե անց Հովհաննիսյանը վերականգնեց հավասարակշռությունը (1:1): Մյուս հիշարժան խաղը կայացավ 1982թ. աշխարհի առաջնությունում, երբ բելգիացիների հետ հանդիպման 48-րդ րոպեին դարձավ միակ և հաղթական գոլի հեղինակը: Հետագա տարիներին զբաղվել է մարզչական աշխատանքով, 1996-97թթ. գլխավորել է Հայաստանի ազգային հավաքականը:

Ալեն Բոգոսյան

Французский полузащитник Ален Богосян в товарищеском матче по подготовке к плей-офф чемпионата Европы по футболу (19 августа 1998). Вена
© AFP 2020 / GABRIEL BOUYS
Ալեն Բոգոսյան

Ֆրանսիայի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 1998թ.՝ ֆրանսիական ստուգատեսում՝ մասնակցելով Հարավաֆրիկյան հանրապետության, Սաուդյան Արաբիայի, Դանիայի, Պարագվայի, Բրազիլիայի հավաքականների հետ խաղերին: ՀՖՖ-ն 1990-ականներին Ալեն Բոգոսյանի հետ վարում էր ակտիվ բանակցություններ, որպեսզի ընդգրկեր Հայաստանի հավաքականի կազմում: Բոգոսյանը պատասխան նամակում գրեց, որ իր համար մեծ պատիվ կլիներ պապերի հայրենյաց հավաքականում հանդես գալը, սակայն հույս ուներ, որ Էմե Ժակեն իրեն, այնուամենայնիվ, կընդգրկեր ֆրանսիացիների աստղային ընտրանու հայտացուցակում: Էմե Ժակեն բնականաբար չէր կարող չնկատել շնորհաշատ կիսապաշտպանին, ով առանձնանում էր միջին օղակի բարձրակարգ ու ճկուն ֆուտբոլիստին բնորոշ հատկանիշներով:

Աշխարհի չեմպիոն դառնալուց հետո նա 1999 թվականին «Պարմայի» կազմում նվաճեց Իտալիայի, այնուհետև ՈՒԵՖԱ-ի գավաթը: Հանդես է եկել նաև «Նապոլի» ու «Սամպդորիա» ակումբներում: Ապենինյան մամուլը միշտ բարձր է գնահատել նրա խաղային նուրբ արվեստը, ով իր ֆուտբոլային կարիերան ավարտեց իսպանական «Էսպանիոլում»: Հետագայում զբաղվեց մարզչական աշխատանքով: 2014 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ, ինչպես նաև 2016 թվականի եվրոպական ստուգատեսում Բոգոսյանը «Եռագույնների» գլխավոր մարզիչ և նախկին թիմակից Դիդիե Դեշամի օգնականն էր: Մեծանուն մարզիկը Հայաստանի պատվավոր քաղաքացի է: Ի դեպ, երբ Ֆրանսիայի ազգային հավաքականը նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը, նախագահ Ժակ Շիրակն առանձնահատուկ շնորհակալություն հայտնեց հայ ժողովրդին՝ նկատի ունենալով Բոգոսյանի անուրանալի ներդրումը մեծ նվաճման մեջ: 

Հյուրընկալ Հայաստանը նորից զիջեց հյուրին Մ19 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունում

Անդրանիկ Թեյմուրյան

Андраник Теймурян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Անդրանիկ Թեյմուրյան

Իրանի ընտրանու կազմում հանդես է եկել 2006, 2014թթ. գերմանական և բրազիլական ստուգատեսներում՝ մասնակցելով Մեքսիկայի, Պորտուգալիայի, Անգոլայի, Արգենտինայի, Բոսնիա-Հերցեգովինայի ու Նիգերիայի հավաքականների հետ խաղերին:

Նա աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլերում հանդես եկած վեցերորդ հայազգի ֆուտբոլիստն է: Առաջատար «Էսթեղլալ» ակումբի հենակետային կիսապաշտպանն Իրանի ընտրանու միակ քրիստոնյա խաղացողն էր: Նա արգասաբեր կարիերան սկսեց «Ազադեղանի» բարձրագույն լիգայում ընդգրկված «Օղաբ» ակումբում և շուտով հայտնվեց ֆուտբոլային գործակալների ուշադրության կենտրոնում: 2006 թվականին անգլիական «Բոլթոն» ակումբի հետ կնքեց երկամյա պայմանագիր: «Ռիբոք» մարզադաշտում անցկացրեց բազմաթիվ հրաշալի մրցելույթներ և կարճ ժամանակամիջոցում դարձավ տեղի երկրպագուների կուռքը:

Հինգ ֆուտբոլիստ, որոնք դեռ 19 տարեկանում «գնդակ նետեցին» աշխարհին

«Մառախլապատ ալբիոնի» շատ ակումբներ ցանկանում էին Թեյմուրյանին տեսնել իրենց կազմում, և մեր հայրենակիցը 2008 թվականին տեղափոխվեց «Ֆուլհեմ»: Թեյմուրյանն իրավամբ համարվում էր Իրանի ընտրանու առանցքային խաղացողներից մեկը: Նա ժամանակին հանդես եկավ այդ երկրի տարբեր տարիքային հավաքականներում: Մարզիչների աչքից չվրիպեց Թեյմուրյանի արդյունավետ խաղը և նրանք միշտ վստահում էին հենակետային փորձառու կիսապաշտպանին: Թեյմուրյանը «Մելիների» հետ 2005 թվականին դարձավ Համաիսլամական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, իսկ 2010 թվականին՝ Արևմտյան Ասիայի ֆեդերացիաների առաջնության արծաթե մեդալակիր: Թեյմուրյանը վայելում էր թիմակիցների անսահման հարգանքն ու սերը, հետևաբար 2011 թվականին նրանց առաջնորդեց ավագի թևկապով:

322
թեգերը:
Հայաստանի ազգային հավաքական, ՀՖՖ, հայեր, ֆուտբոլ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ֆուտբոլը տոն է, ԵՎՐՈ-2019-ը՝ առավել ևս, բայց կիսադատարկ ստադիոնով ի՞նչ տոն
Հոգնե՞լ է կանանց ֆուտբոլից. սերբ «Մարադոնան» կարող է գլխավորել «Երևան» ակումբը
ԽՍՀՄ–ի թիմի միակ հայը. ինչպես Ռոբերտ Խալայջյանը մինչև 19 տ ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն դարձավ
Նոր ակումբներ հայկական ֆուտբոլում. ովքե՞ր են հիմնում ու փորձում զարգացնել դրանք (մաս 2-րդ)
Ժան Ջորկաեֆ

Ջորկաեֆ ավագը հայերի հետ ոչ–ոքի խաղաց դաշտում և հայուհու հետ հաղթեց անձնական կյանքում

120
(Թարմացված է 09:05 03.06.2020)
Համացանցում հայտնվել է բացառիկ տեսանյութ` կապված հանրահայտ Ջորկաեֆների դինաստիայի ու հայկական ֆուտբոլի հետ։ Պարզվում է, որ աշխարհի ապագա չեմպիոնի ծնվելուց 1 տարի առաջ նրա հայրը մասնակցել է «Արարատի» հետ մրցախաղին ու հանդես եկել իր հայազգի կնոջ հայրենակիցների դեմ։

Ընկերական հանդիպումը կայացավ 1967թ.–ի հունիսի 1-ին Եվրոպայի հայաշատ քաղաքներից մեկում` Մարսելում։ Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից փրկված հարյուր հազարավոր հայերի համար այդ ծովափնյա քաղաքը 20-րդ դարի առաջին կեսում դարձավ յուրատեսակ ապաստան, որտեղից շատերը ցրվեցին աշխարհով մեկ, իսկ շատերի համար այն դարձավ հիմնական բնակատեղի։

Երևանի «Արարատը» Ֆալյանի գլխավորությամբ արտասահմանյան շրջագայություն կատարեց, որի ընթացքում մրցեց Մարսելի «Օլիմպիկի» հետ։ Այն ժամանակ հայկական թիմն ուներ խորհրդային ֆուտբոլը ներկայացնող ամուր մրցակցի համբավ։ Նրա կազմի խաղացողներից ոմանք մեծ ֆուտբոլում առաջին քայլերն էին անում և հետագայում դառնալու էին լեգենդար մարզիկներ` 1973թ.–ին նվաճելով ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումն ու բյուրեղապակյա գավաթը։

Жан Джоркаефф (1973 год)
Ժան Ջորկաեֆ

Այդ մրցախաղի մասնակիցներից մեկը` «Արարատ –73»–ի լեգենդար հարձակվող Նիկոլայ Ղազարյանը, Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ներկայացրեց հիշարժան խաղի հետ կապված հուշերը։ Խաղը կայացավ 1967 թվականի հունիսի 1-ին հանրահայտ «Վելոդրոմ» մարզադաշտում 60 հազար հանդիսականների ներկայությամբ։ Թեև այդ մրցախաղն ընկերական էր, սակայն անցավ բավական լարված ու թեժ պայքարում։ Արարատցիները սկզբում պարտվում էին 0-2 հաշվով, բայց դեռ առաջին խաղակեսում հավասարեցրին հաշիվը, իսկ երկրորդ կեսի սկզբում Զանազանյանի աներևակայելի եզրային հարվածից հետո նույնիսկ առաջ անցան մրցակիցներից։ Այդուհանդերձ դաշտի տերերը խաղավերջում կարողացան վերականգնել հավասարակշռությունը, և գրանցվեց ընկերական հաշիվ` 3-3։

Ղազարյանի խոսքերով` մարսելցիների կազմում առանձնանում էր Ժան Ջորկաեֆը։ Հայ ֆուտբոլիստները գիտեին, որ իրենց դեմ խաղում էր ֆրանսիացի լավագույն պաշտպաններից մեկը։

«Բայց ո՞վ կարող էր այն ժամանակ պատկերացնել, որ մեկ տարի անց նրա ընտանիքում լույս աշխարհ էր գալու առաջնեկը` մորական կողմից հայկական արյամբ, և դառնալու էր ոչ միայն Ֆրանսիայի, այլև հայ ժողովրդի հպարտությունը»,– ժպիտով ասում է Ղազարյանը։

Ջորկաեֆ ավագը մասնակցել է 1966 թվականի Աշխարհի գավաթի խաղարկությանը։ Երկար տարիներ եղել է «Եռագույնների» ավագը, 1970-ին ճանաչվել է երկրի լավագույն ֆուտբոլիստ: Չնայած նրա մրցանակների ցանկը փոքր է, բայցևայնպես Ֆրանսիայում աննկարագրելի հեղինակություն ու ճանաչում ուներ: Աշխարհի հավաքականի կազմում մասնակցել է լեգենդար Լև Յաշինի հրաժեշտի խաղին: Որպես մարզիչ աշխատել է տարբեր ակումբներում, եղել է Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկության հանձնաժողովի նախագահը:

На этапе Кубка Кубков Жан Джоркаефф выступил против югославского игрока Динамо Загреба (12 ноября 1969). Марсель
© AFP 2020 / -
Ժան Ջորկաեֆ

Ժան Ջորկաեֆը տքնաջան աշխատանքի շնորհիվ կերտեց պատկառելի կարիերա, ու թեև նա հայտնի դարձավ որպես պաշտպան, սակայն երբ սկսեց ֆուտբոլային ուղին, Ֆրանսիայի առաջնությունում «Լիմոժի» հետ իր անդրանիկ խաղում հանդես եկավ որպես հարձակվող և ասպարեզ մտավ «10» համարի մարզաշապիկով: Սկզբում «Չուկին», ինչպես նրան մտերմաբար ընկերներն էին կոչում, ցանկանում էր հանդես գալ որպես հարձակվող, սակայն Լիոնի «Օլիմպիկի» գլխավոր մարզիչ Լյուսիեն Ժասերոնը նրան տվեց աջ պաշտպանի դիրքը ՝ խոստանալով, որ նա միջազգային լավ կարիերա կունենա: Հեռատես մարզիչը չսխալվեց, որովհետև վեց տարի անց Ժանը սկսեց հանդես գալ Ֆրանսիայի հավաքականում որպես հուսալի պաշտպան: Նա «Եռագույնների» կազմում անցկացրեց 48 հանդիպում և դարձավ 3 գոլի հեղինակ, իսկ Ֆրանսիայի բարձրագույն խմբում 16 մրցաշրջանների ընթացքում անցկացրեց 420 հանդիպում` խփելով 40 գոլ, ինչը պաշտպանի համար վատ ցուցանիշ չէ։

Ժանը հանդես է եկել ֆրանսիական տիտղոսակիր երեք ակումբներում` Լիոնի «Օլիմպիկում», «Պարի Սեն Ժերմենում» և Մարսելի «Օլիմպիկում»` հռչակվելով Ֆրանսիայի կրկնակի գավաթակիր։

Игроки сборной Франции по футболу во время тренировки на стадионе Рюэйль (13 апреля 1965). Рюэй-Мальмезон | Жан Джоркаефф 4-й слева
© AFP 2020 / -
Ֆրանսիայի հավաքականի մարզիկները, 1965 թվական

Ջորկաեֆ ավագն իսկական պրոֆեսիոնալ էր, լուրջ և նպատակասլաց, միշտ մատչելի էր իր ակումբի և հավաքականի համար, որին նվիրված էր նույն եռանդով ու ոգևորությամբ ինչպես լավ, այնպես էլ ձախորդ օրերին։ Նա ի սկզբանե չի համարվել «հրաշամանուկ», այլ հաջողության գրավականը եղել է մշտական աշխատանքը, կատարելագործվելու տենչը:

Ժանն իր որդուն` Յուրիին, ներշնչեց հաղթանակի ձգտումը, և վերջինս աշխարհի չեմպիոն դարձավ 1998 թվականին: Ջորկաեֆների արհեստավարժ ֆուտբոլային դինաստիան մոտ 50 տարվա պատմություն ունի, հայտնի է ոչ միայն Ֆրանսիայում, այլև ամբողջ աշխարհում: Ժանի հայրը` կալմիկ Արմադիկ Ջորկաեֆը, հեռացել էր Ռուսաստանից և Ֆրանսիայում ամուսնացել լեհ կնոջ հետ, իսկ Ժանն ամուսնացել է հայազգի Մարի Օհանյանի հետ։ Մարիի նախնիները փախել են Բուրսա քաղաքից` փրկվելով Հայոց ցեղասպանությունից և հաստատվելով Ֆրանսիայում: Նրանց ամուսնությունից ծնվել են Յուրին և Միշան։

«Գելոն» լուռ լսեց, իսկ Վյաչեսլավն արտասվեց. ինչպես Համբարձումյանները չմասնակցեցին ԱԱ–ին

«Մեր ընտանիքում միշտ կարևոր դերակատարություն է ունեցել մորական պապս՝ Կարո Օհանյանը: Ես կրտսեր որդուս անվանակոչել եմ հենց նրա պատվին: Ավագ որդիս ունի երկու անուն՝ Սաշա և Արամ: Հայկական ընտանիքներում երեխաների դաստիարակությամբ ավանդաբար զբաղվում են կանայք: Մայրս և տատիկս մեր մեջ ներարկեցին պարզ արժեքներ՝ հարգանք, ինչպես նաև կիսելու և ուրիշներին ինչ-որ բան տալու ունակություն: Կինս իսպանուհի է, բայց ես մեծ եղբորս պես պսակադրվել եմ հայկական եկեղեցում»,- ասել է Ջորկաեֆ կրտսերը` Յուրին։

Ժան Ջորկաեֆը հայկական ֆուտբոլի հետ ավելի անմիջականորեն շփվելու հնարավորություն ուներ 1998 թվականին։ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ Արմեն Սարգսյանն ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում դիտարկում էր նրա թեկնածությունը։ Ժան Ջորկաեֆը կասկած չուներ, որ ինքն է լինելու Հայաստանի ընտրանու մարզիչը, որովհետև ֆեդերացիայի հետ պայմանագրի ստորագրումը նախատեսված էր գարնանը, երբ ժամանելու էր Երևան` հավաքականի խաղացողների հետ առաջին հանդիպումը կազմակերպելու համար, իսկ մարտի կեսերին պետք է անցկացներ հնգօրյա ուսումնամարզական հավաք, որպեսզի ծանոթանար ֆուտբոլիստների հետ ու տեսներ նրանց ունակությունները:

«Նախապես դիտեցի Հայաստանի հավաքականի ընտրական խաղերի տեսաերիզները, մասնավորապես` Իռլանդիայի, Գերմանիայի և Պորտուգալիայի հավաքականների դեմ հանդիպումները: Եվ եթե կասկած ունեի, թե արդյոք արժե՞ ընդունել հայկական ֆեդերացիայի առաջարկը, ապա տեսագրությունները դիտելուց հետո կասկածներն անհետացան: Տղաները լավ արագությամբ էին աշխատում, շատ պատշաճ տեխնիկական մակարդակ ունեին, համենայնդեպս բավարար էր, որ հավասարը հավասարի հետ խաղային եվրոպական առաջատար ընտրանիների հետ»,– ասում էր Ժան Ջորկաեֆը:

Ավաղ, նրան վերապահված չէր մեր ազգային ընտրանու գլխավոր մարզչի պաշտոնի ստանձնումը։ ՀՖՖ–ում 1998 թվականին տեղի ունեցան կադրային փոփոխություններ, ընտրվեց նոր նախագահ, և Ջորկաեֆի հարցն այդպես էլ մնաց առկախված։ Այժմ հոր երազանքը ցանկանում է ի կատար ածել լեգենդար որդին` Յուրի Ջորկաեֆը. նա հույս ունի, որ մի օր կղեկավարի Հայաստանի ազգային հավաքականը։

Միակ հայ մարզիչը, որ մասնակցել է աշխարհի առաջնության 2 եզրափակիչ փուլի

120
թեգերը:
Կին, հայ, ֆուտբոլ, Յուրի Ջորկաեֆ
Ըստ թեմայի
Հայկական ֆուտբոլում 4-5 տարի հետո անպայման կլինի երկար սպասված վերելքը. Խորեն Հովհաննիսյան
Ինչպես Ջորկաեֆի գոլը նրան զրկեց Թուրքիա մուտք գործելու հնարավորությունից
Ջորկաեֆը շարունակում է հետևել «հայտեքին». ինչով են նրան զարմացրել հայերը
«Գյումրի» ակումբը. 1979թ.

Ինչպես Լենինականի «Գյումրին» հաղթեց Ադրբեջանի «Քյափազին». «Կաշվե գնդակի» հիշվող մրցաշարը

468
(Թարմացված է 08:54 02.06.2020)
Հայկական ֆուտբոլում տիտղոս բերող հաղթանակները շատ չեն եղել: Միշտ հիշում ենք «Արարատի» դուբլը նախկին ԽՍՀՄ առաջնություններում՝ 1973 թվականին: Բայց youtube պորտալի միջոցով վերհիշել ենք ևս մեկ հաղթանակ, որը ռազմավարական տեսանկյունից պակաս կարևոր չէր:

Խաչիկ Չախոյան Sputnik Արմենիա

1979 թվականին համախորհրդային մրցաշարի՝ «Կաշվե գնդակի», մրցումներում չեմպիոն դարձավ Լենինականի (այժմ` Գյումրի) «Գյումրին»:  Ինչպե՞ս այս ակումբին հաջողվեց 2 անգամ հաղթել ադրբեջանական թիմին, որը, այսպես ասած, ոչ միայն մարզադաշտում էր հակառակորդ, ինչ միջադեպ գրանցվեց ու ինչպես վերջում ադրբեջանցիները ճանապարհեցին հաղթող թիմին։ Sputnik Արմենիային հաջողվել է խոսել 41 տարի առաջ կայացած եզրափակիչի մասնակիցների հետ:

Архивная фотография юношеской футбольной команды Гюмри
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Գյումրի» ակումբը. 1979թ.

«Կաշվե գնդակի» մինչև 14 տարեկան ֆուտբոլիստների մրցումներում 1979 թվականին Լենինականի «Գյումրին» միայն հաղթանակներ տանելով հասավ եզրափակիչ, որտեղ մեր թիմի մրցակիցն էր Ադրբեջանի «Քյափազ» ակումբը:

Շվեյցարիայի հավաքականի հայ մարզիչը. որ խորհուրդներն են առաջնորդել Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյանին

Ռուսաստանի Սամարա (այն ժամանակ` Կույբիշև) քաղաքում սպասվող «Կաշվե գնդակի» եզրափակիչը` «Գյումրիի» և «Քյափազի» միջև, սկզբունքային նշանակություն ուներ ադրբեջանական թիմի համար: Դրանից երկու տարի առաջ՝ 1977թվականին, մինչև 12 տարեկան ֆուտբոլիստների մրցաշարում «Գյումրին» հաղթել էր «Քյափազին» 1:0 հաշվով ու դարձել չեմպիոն: Երկու տարի անց հայկական թիմի մրցակիցն ամեն ինչ անելու էր «պատասխան» հաղթանակը կորզելու համար: Եվ դա շատ լավ հիշում է «Գյումրիի» մարզիչներից մեկը՝ Ժորա Բարսեղյանը:

Медаль победителя детского футбольного турнира Кожаный мяч 1979 года (СССР)
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Գյումրի» ակումբի շահած մեդալը «Կաշվե գնդակ» մրցաշարում. 1979թ.

«Մրցումների կազմակերպիչները «Գյումրիի» խաղին շատ բարձր գնահատական էին տալիս ու համարում հաղթողի հիմնական հավակնորդը: Եզրափակչից առաջ ադրբեջանական թիմը համալրվեց վեց նոր ֆուտբոլիստներով:  Հիշելով երկու տարի առաջ կրած պարտությունը` ադրբեջանցիները նոր ֆուտբոլիստներ բերեցին իրենց երկրից, որպեսզի անպայման հասնեն հաղթանակի: Մենք, ճիշտ է, ուսումնասիրել էինք մրցակցին, բայց պարզվեց, որ լրիվ այլ թիմի հետ ենք խաղալու եզրափակիչում»- հիշում է Ժորա Բարսեղյանը:

«Գյումրիի»  գլխավոր մարզիչ, երջանկահիշատակ Հայկ Ավետիսյանը ֆուտբոլիստներին անընդհատ ոգևորում էր ու իր խրոխտ ձայնով գոռում, որ չեմպիոնը «Գյումրին» է լինելու, և ոչ մի թիմ մեզ հաղթել չի կարող: Սա արդեն այն ժամանակ «Գյումրիի» հարձակվող Սամվել Նիկոլյանի հիշողություններն են խաղից 41 տարի անց։ Նիկոլյանը երկար տարիներ խաղացել է մեծ ֆուտբոլում խորհրդային և անկախ Հայաստանի առաջնություններում։

Самвел Николян во время интервью агентству Sputnik Армения
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սամվել Նիկոլյանը Sputnik Արմենիայի սպորտային մեկնաբան Խաչիկ Չախոյանի հետ

«Մենք տրամադրված էինք միայն հաղթանակի ու այլ արդյունքի մասին չէինք էլ մտածում: Խաղի ընթացքում երևաց, որ «Քյափազի» հիմնական նպատակը իրենց դարպասն անառիկ պահելն է: Մենք ունեցանք գոլային բազմաթիվ պահեր, բայց մրցակցին հաջողվեց կատարել իր առաջադրանքը: Հաղթողը որոշվեց 11 մետրանոց հարվածներով, որոնցում մենք ավելի դիպուկ էինք: Բոլորս ցատկում ու գոռում էինք ուրախությունից, իսկ «Քյափազի» ֆուտբոլիստներն արտասվում էին եզրափակիչից հետո» ,- պատմում է Նիկոլյանը:

Самвел Николян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սամվել Նիկոլյանը

Իհարկե, ծեծկռտուքից խուսափել չեղավ։ Նիկոլյանը հիշում է, որ մրցումների ընթացքում Հայաստանի ու Ադրբեջանի ֆուտբոլիստների միջև տհաճ միջադեպ` թեթև ծեծկռտուք գրանցվեց: Ու եզրափակիչում բնականաբար հաղթանակի ձգտումը երկու կողմի ֆուտբոլիստների համար էլ ավելի սրվեց։

«Չնայած, որ մենք, մեղմ ասած, իրար նկատմամբ լավ տրամադրված չէինք, եզրափակիչից հետո, երբ մեր թիմն արդեն պատրաստվում էր վերադառնալ Հայաստան, «Քյափազի» ֆուտբոլիստները հաճելի անակնկալ մատուցեցին: Նրանք մեր թիմի ֆուտբոլիստների պայուսակները տեղափոխեցին ավտոբուս` այսպես արժանին մատուցելով չեմպիոն թիմին» - հիշում է Նիկոլյանը:

«Կաշվե գնդակի» մրցումներում հայկական թիմերից շատերն են հաղթանակի հասել տարբեր տարիքային խմբերում: Այդ հաղթանակներն ապացուցում էին, որ ֆուտբոլի հայկական դպրոցը կա ու ապագան էլ մշուշոտ չէ: Այդ պատճառով էլ վարպետ թիմերի մարզիչները հետագայում ֆուտբոլիստների ընտրության հնարավորություն ունեին: Ցավոք, այդ հնարավորությունը չունեն հայկական թիմերի ներկայիս մարզիչները:

1979 թվականին չեմպիոն դարձած թիմի կազմում կային շատ հեռանկարային ֆուտբոլիստներ: Նրանցից Սամվել Նիկոլյանը, Հրաչիկ Ավետիսյանը, Արմեն Ղուկասյանը հետագայում իրենց վարպետությամբ աչքի էին ընկնում նաև մեծ ֆուտբոլում:

468
թեգերը:
Ծեծկռտուք, մեդալ, ԽՍՀՄ, Ադրբեջան, հաղթանակ, Գյումրի, ֆուտբոլ
Ըստ թեմայի
Ինչպես հաղթեց օլիմպիական չեմպիոնին, կամ ըմբշամարտիկ Լևոն Գեղամյանի հաջողակ թիվը
Անփոխարինելի մարզիչը, կամ զգացողություն, որը հայ ըմբշամարտիկից «խլեց» օլիմպիական ոսկին
Հայաստանի հավաքականի առաջին գոլը պաշտոնական խաղերում. ինչ «ավանդույթ» ուներ մեր ընտրանին
Ոստիկաններ, արխիվային լուսանկար

«Մեյմանդարի» շուկան փակված է, ձերբակալվածներ կան. Փաշինյանը տեսանյութ է հրապարակել

0
«Մեյմանդարի» շուկայում արձանագրված դեպքերի առնչությամբ քրեական գործ է հարուցվել, մոտ երեսուն հոգու բերման են ենթարկել։

ԵՐԵՎԱՆ, 3 հունիսի – Sputnik. Արմավիրի մարզում գտնվող հայտնի «Մեյմանդարի» շուկայում այս գիշեր տեղի է ունեցել ոստիկանական հատուկ գործողություն։ Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

«Երեկվա դեպքերի առիթով հարուցված է քրեական գործ, շուրջ երեք տասնյակ անձինք բերման են ենթարկվել, կան ձերբակալվածներ»,– Facebook–ի իր էջում գրել է նա։

Հիշեցնենք` երեկ «Մեյմանդարի» շուկայում լարված իրավիճակ էր։ Պարետի որոշմամբ՝ շուկայի աշխատանքները պետք է մեկ օրով կասեցվեին ավելի վաղ արձանագրված խախտումների պատճառով։

Գյուղացիները բողոքում էին, որ նույնիսկ մեկ օրով իրենց ապրանքը շուկա չբերելը ծանր հետևանքներ կունենա իրենց համար. մի մասի մշակած գյուղմթերքն արդեն քաղված է, փչանում է, մյուս մասինն էլ քաղելու ժամանակն է, նույնիսկ մեկ օր ուշացնելն ապրանքի որակի վրա է ազդում։ Գյուղացիները վրդովվել էին, որ նախօրոք չեն տեղեկացվել որոշման մասին, իրենց ապրանքը բերել, շուկա են հասցրել։ Գյուղացիներից շատերը բողոքում էին, թե կողմնապահ վերաբերմունք է, ինչու են հենց «Մեյմանդարի» շուկան թիրախավորել։ Տեղում իրավիճակն այնքան էր թեժացել, որ շուկա էր ժամանել նաև Արմավիրի մարզի ոստիկանության պետ, գնդապետ Արամ Հովհաննիսյանը՝ փորձելով հանդարտեցնել գյուղացիներին։

ՍԱՏՄ տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Անուշ Հարությունյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասել էր, որ պարետի որոշմամբ երկու օր առաջ հրաման է իջեցվել մշտադիտարկումներ իրականացնել հանրապետության ամբողջ տարածքում գործող գյուղմթերքի շուկաներում՝ հասկանալու համար` պարետի որոշումներն ու պահանջները կատարվում են, թե ոչ։ Նրա խոսքով` «Մեյմանդարի» շուկայում նման աղմուկ է բարձրացել, որովհետև այնտեղ հիմնականում աշխատում են ֆիզիկական անձինք, այդ պատճառով էլ հենց շուկայի աշխատանքը քսանչորս ժամով դադարեցնելու որոշում է կայացվել տեղում ախտահանման աշխատանքներ իրականացնելու համար։

0
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, Ձերբակալում, Շուկա, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը մեկ օրում ավելացել է 515-ով և հասել 10524–ի
Հայաստանում ևս 12 մարդ է մահացել կորոնավիրուսից
«Հիմա պետք է «սպեցնազ» հանեմ, ծեծուջարդ անե՞մ, որ կարգուկանոն պահպանեմ». Փաշինյան