Հայկական խոհանոց

Սիրում եմ քեզ աղի չափ, կամ սննդակարգ «հայկական ձևով»

194
(Թարմացված է 16:13 28.06.2021)
Յուրաքանչյուր ազգ սննդի իր առանձնահատկություններն ունի։ Հայերի մոտ այն ձևավորվել և փոփոխվել է դարեր շարունակ, ի վերջո ստանալով ինքնատիպ ազգային պատկեր։

Դեռ հնուց Հայաստանում սիրում են համեղ և հագեցնող սնունդ, բարեբախտաբար՝ բնությունն ու կլիման նպաստում են դրան։ Զարգացած գյուղատնտեսությունը, անասնաբուծությունը, թռչնաբուծությունն ու ձկնաբուծությունը հայաստանաբնակներին թույլ են տալիս սնվել «Պատրաստված է Հայաստանում» բրենդի շատ որակյալ սննամթերքով։

Որքան բարձր, այնքան կալորիական

Հայաստանը բարձր լեռնային երկիր է․ ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը կազմում է 1850 մետր։ Ձմեռները Հայաստանում ամեն անգամ տարբեր են՝ վերջին տարիներին ավելի տաք են, բայց բարձր լեռնային շրջաններում միշտ էլ ցրտաշունչ են։

Բայց ձմեռը ձմեռ է մնում, թեկուզ և տևում է ճիշտ այնքան, որքան նրան հատկացված է՝ 3 ամիս, ուստի ցրտին հայերը խիտ, տաք ապուրներ են ուտում․ խաշ, ոսպով ապուր, կարմիր լոբով կամ սնկով ապուր, շիլաներ և հացահատիկային կերակրատեսակներ, եփած տավարի կամ գառի միս՝ բանջարեղենով, կամ էլ խորովածի տեսքով, որն օրգանիզմին անհրաժեշտ սպիտակուցներ է տալիս։

Լեռներում սնունդը պետք է կալորիական լինի․ կանաչ սննդակարգով հեռու չես գնա․․․

Սննդի ռեժիմը խախտել չի՞ կարելի

Հայերի սննդի ռեժիմը նույնպես տեղի կլիմայի հետ է կապված։ Այն նույնպես շատ յուրահատուկ է։ Օրինակ, խորհրդային գիտնականները, ուսումնասիրելով հայ գյուղական բնակչության սննդի ռեժիմը, հատկապես գարնանային, ամառային և աշնանային դաշտային աշխատանքների ժամանակ, նկատել են, որ սննդի հիմնական մասի ընդունումը բաժին է ընկնում ճաշին կամ ընթրիքին։

Խորհրդային ժամանակների խոհանոցի առավելությունները. ինչո՞ւ էր ճարպակալումն ավելի քիչ

Նախաճաշը կազմում էր մոտ 20-25, երբեմն էլ՝ 10 տոկոսը, և լավագույն դեպքում բաղկացած էր հաց ու պանրից։ Կամ էլ առհասարակ արհամարհվում էր։ Յուղոտ, խիտ, սուր կերակրատեսակներն ուտում էին երեկոյան՝ ընթրիքին, իսկ ճաշին ավելի թեթև մի բան էին ուտում՝ հաց, պանիր, մածուն, ապուր։

Ճաշին բաժին էր ընկնում օրական սննդի 20-25 տոկոսը, երբեմն՝ 35-40 տոկոսը, իսկ ընթրիքին՝ 50-60 տոկոսը։ Ի դեպ, նման սննդային ռեժիմը հայկական գյուղերում պահպանվում է մինչև օրս։ Քաղաքի բնակիչներից շատերն էլ չեն նախաճաշում, գերադասելով առավոտյան 1-2 բաժակ սուրճ խմել։ Սննդի մեծ մասն ընդունում են ճաշին կամ ընթրիքին, այնպես որ չի կարելի ասել, թե հայերը շատ են ուտում։

Հայերը «տաք-տաք» են սիրում

Հայկական ազգային կերակրատեսակների բնորոշ առանձնահատկություններից մեկն էլ դրանց խիտ համեմվածությունն ու կծվությունն է։ Որպես համեմունք օգտագործվում է սխտոր, պղպեղ, չաման և զանազան համերի կանաչեղեն։

Հայերի սննդի այս առանձնահատկությունը ևս կապված է որոշակի կլիմայական պայմանների և հայկական խոհանոցին տարբեր եթերահյութերային բույսեր մատակարարող բազմազան լեռնային ֆլորայի հետ։ Վերցնենք թեկուզ ուրցը, որը չորացրած ձևով խառնում են պանրին կամ մածունին, նաև թրմում՝ որպես բուժիչ թեյ:

Լայնորեն տարածված են անանուխը, քիմիոնը, սոխը, սխտորը, սև և սպիտակ պղպեղները։ Հայերի սննդում ուժեղ համերով նյութերի առկայությունը նույնպես կապված է շոգ կլիմայի առանձնահատկությունների հետ։ Բարձր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ սննդային կենտրոնի գրգռելիությունը նվազում է, ուստի հայկական խոհանոցում ախորժակ բացող անուշահոտ, կծու և սուր համեմունքների մեծ տեսականու կիրառումը միանգամայն հիմնավորված է:

Սիրում եմ քեզ աղի չափ

Հայերի սննդի մյուս բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ սննդի մեջ մեծ քանակությամբ խոհարարական աղ է օգտագործվում։ Այդ ավանդույթը ևս իր խորը պատմական արմատներն ունի։

Աղն այնպիսի կենսական կարևորություն ունի մարդկանց համար, որ հին ժամանակներում այն աստվածացրել են։ Աղի մասին հեքիաթներ են պատմել, օրինակ՝ շատերին ծանոթ է արքայադստեր մասին հեքիաթը, որին հայրը՝ արքան, պալատից վռնդում է, երբ աղջիկն ասում է, որ սիրում է նրան աղի չափ։

Եվ միայն այն ժամանակ, երբ թագավորությունից ամբողջ աղն անհետանում է, սնունդը դառնում է անհամ, մարդիկ սկսում են հիվանդանալ, իսկ կենդանիները՝ սատկել, հայրը հասկանում է, թե ինչ նկատի ուներ արքայադուստրը։

Մյասնիկովը խոսել է չափազանց տարածված ուտելիքի մահացու վտանգի մասին

Աղուհացը բարեկամության խորհրդանիշ է ինչպես ռուսների և այլ ժողովուրդների, այնպես էլ հայերի մոտ։ Դա լավագույնս ներկայացնում է հին հայկական ածականը, որով բնութագրում են անշնորհակալ, անհյուրընկալ մարդուն՝ «անաղուհաց»։

Դե, իսկ պաշտոնական գիտությունը վաղուց արդեն գտել է հայերի սննդի այս առանձնահատկության հիմնավորումը, որը նույնպես կապված է կլիմայական պայմանների հետ։ Ինչպես հայտնի է, բարձր ջերմաստիճանում երկար ժամանակ գտնվելն ուղեկցվում է առատ քրտնարտադրությամբ և մեծ քանակությամբ աղի կորստով։

Քրտինքի մեջ աղի քանակությունը տատանվում է, կախված անհատական առանձնահատկություններից, բարձր ջերմաստիճանին մարդու հարմարվածության աստիճանից, շրջակա միջավայրից, ինչպես նաև ֆիզիկական գործունեության տեսակից։ Բայց փաստ է, որ շոգ կլիմայի պայմաններում ընդհանուր սպառումն ավելի շատ է, քան չափավոր կլիմայի պայմաններում։

Դեռ նախորդ դարում գիտնականների բազմաթիվ փորձերն ապացուցել են, որ շոգի պայմաններում խոհարարական աղի պակասի դեպքում մի շարք պաթոլոգիական շեղումներ են առաջանում․ ջերմության բարձրացում, զարկերակի արագացում, ջերմային հարված և այլն։

Տոլմայի փառատոն․ ինչպես հայերն ազգային ուտեստից Սարյանի կտավ ստեղծեցին

Դիտարկումները նաև ցույց են տալիս, որ լեռնային շրջաններում բնակչությունն ավելի քիչ աղ է օգտագործում, քան ցածրադիր շոգ շրջաններում։ Փաստացի հայերն իրենց բազմադարյա փորձի հիման վրա, էմպիրիկ ճանապարհով, ճիշտ լուծել են աղի օգտագործման հարցը։ Եվ ոչ միայն աղի, այլև բազմազան կերակրատեսակների, որոնք մշակվել են հայ ժողովրդի երկարատև պատմական կյանքի ընթացքում։

194
թեգերը:
խոհանոց, առողջ սնունդ, սնունդ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Սննդաբանն ասել է՝ որ ժամն է նախաճաշի համար լավագույնը համարվում
Բժիշկն ասել է` ինչ կլինի, եթե շաբաթական հինգ անգամ ձուկ ուտեք
Սննդաբանը խոսել է շոգ եղանակին տաք թեյ խմելու օգտակարության ու վնասի մասին
Ներքնազգեստով մոդել

Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի դուստրը ներքնազգեստով է հայտնվել ամսագրի շապիկին. լուսանկարներ

68
(Թարմացված է 19:40 27.07.2021)
Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնի դուստրն առաջին անգամ է ներկայանում որպես մոդել։ 28-ամյա Լարան հայտնվել է «Tatler» ամսագրի էջերում և ակնհայտորեն չի ամաչում իր փարթամ կազմվածքից։

ԵՐԵՎԱՆ, 27 հուլիսի - Sputnik. Բրիտանիայի կառավարության ղեկավար Բորիս Ջոնսոնի դուստրը՝ Լարա Ջոնսոն-Ուիլերը, հատուկ ձգող ներքնազգեստով լուսանկարվել է հանրահայտ «Tatler» ամսագրի համար։ 28-ամյա Լարայի լուսանկարները հրապարակվել են ամսագրի Instagram-յան էջում:

«Միջնադարյան կորսետներից մինչև Բրիջիթ Ջոնս՝ (հայտնի գրքի և ֆիլմի հերոսուհին. խմբ.) մարմինը մոդելավորող հագուստը երկար ճանապարհ է անցել։ Ձգող, ուղղիչ ներքնազգեստի նոր սերունդը էլեգանտ և ոգեշնչող տեսք ունի։ Լարա Ջոնսոն-Ուիլերը փորձում է որոշ մոդելներ», - գրել է «Tatler»-ը։

Երևում է, որ բավականին թմբլիկ, փարթամ կազմվածքով Լարան բնավ չի ամաչում ֆոտոխցիկների առջև, լրիվ հակառակը՝ բավականին վստահ կեցվածք է ընդունում։ Առաջին լուսանկարում քաղաքական գործչի դստեր հագին թափանցիկ գործվածքից կարված զգեստ է, որը չի թաքցնում սև կրծկալն ու կիսավարտիքը: Բարձրակրունկ կոշիկները ընդգծում են կերպարի նրբագեղությունը։

Երկրորդ լուսանկարում նա սև, նեղ կիսաշրջազգեստով է, որը համալրվում է կորսետով և կարճ կարդիգանով:

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Tatler (@tatlermagazine)

Լարան, մեկնաբանելով իր դեբյուտային ֆոտոշարքը, նշել է, որ այդ հագուստը չի ուղղի այն, ինչ ձեզ դուր չի գալիս ձեր մարմնում, բայց ճիշտ կարված ներքնազգեստը կարող է ընդգծել բնությունից տրվածը և մարմինը մոտեցնել նախընտրած տեսակին:

Նշենք, որ Լարան նորաձևության ոլորտով հետաքրքրվել է վաղ մանկությունից, նա նաև ցանկացել է լրագրող դառնալ։ Այժմ զբաղվում է գրականությամբ և աշխատում որպես հեռուստահաղորդավարուհի։

Բորիս Ջոնսոնն ու Քերրի Սայմոնդսը լուսանկար են հրապարակել իրենց գաղտնի հարսանիքից

Լարան Բորիս Ջոնսոնի չորս երեխաներից ավագն է՝ նրա երկրորդ կնոջ՝ Մարինա Ուիլերի հետ ամուսնությունից։ Հիշեցնենք, որ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետը վերջերս ամուսնացավ երրորդ անգամ։

«Սենց շարունակվի՝ Մակրոնը թուփ կդառնա». օգտատերերին զվարճացրել է Ֆրանսիայի նախագահի նկարը

68
թեգերը:
Լուսանկար, դուստր, Բորիս Ջոնսոն, Մեծ Բրիտանիա
Սյունիք

Ջուր ստանում էին երեք օրը մեկ. Խնածախ գյուղում վերջապես խմելու ջուր կունենան

37
(Թարմացված է 18:32 27.07.2021)
Մոտ մեկ տարվա ընթացքում գյուղի բոլոր տները կապահովվեն շուրջօրյա ջրամատակարարմամբ։

ԵՐԵՎԱՆ, 27 հուլիսի - Sputnik. Խմելու ջուրը վերջապես կհասնի Սյունիքի մարզի Խնածախ գյուղը։ Լուրը հայտնել է Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության մամուլի ծառայությունը։

Պարզվում է՝ Տեղ միավորված համայնքի Խնածախ բնակավայրը խմելու ջրի ինքնահոս համակարգ երբևէ չի էլ ունեցել, բնակիչները տարիներ շարունակ զրկված են եղել խմելու ջրից։

Ներկայում բնակիչները ջուր ստանում են երեք օրը մեկ, այն էլ՝ սահմանափակ քանակությամբ։ Գյուղացիները ստիպված էին ջուր բերել բնակավայրից հեռու գտնվող վայրից, ինչը լրացուցիչ բեռ է նրանց համար։

«Համայնքը ջրով ապահովելու համար նախագծվել է չորս ջրահավաք կառույց, կմոնտաժվեն նաև անհրաժեշտ քանակությամբ խողովակաշարեր։ ՀՀ կառավարության, Համաշխարհային բանկի և չորս տոկոսի չափով նաև համայնքի համաֆինասավորմամբ` Խնածախի բոլոր տները կապահովվեն շուրջօրյա ջրամատակարարմամբ»,- տեղեկացնում են նախարարությունից։

Նախարարության տեղեկություններով՝ շահառու բնակիչների թիվը 800 է։ Ընդհանուր ներդրվել է 84 միլիոն 960 հազար դրամ։ Աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել 2022 թվականի փետրվարին։

Երաշտի վտանգ կա. ջրամբարներում կուտակված ջուրը կբավականացնի՞ մինչև անձրևներ

Ծրագիրն իրականացվում է ՏԿԵՆ Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամի միջոցով։

37
թեգերը:
Հայաստան, ջուր, Գյուղ, Սյունիք
Ըստ թեմայի
Խոտ էր, սահմանը չէր երևում. Սյունիքի Տեղ գյուղում 2 կմ–անոց սահման է գծվել
ՀՀ Սյունիքի մարզպետ Մելիքսեթ Պողոսյանի որդու նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել. ՔԿ
Եթե Սյունիքի համայնքապետներին ազատ չարձակեն, «Հայաստան» դաշինքը միջոցներ կձեռնարկի
Սոս Հակոբյան

«Մենք կխոսենք մինչև օգոստոսի 2-ը». Սոս Հակոբյանը` ԱԺ փոխխոսնակի պաշտոնի մասին

0
(Թարմացված է 19:51 27.07.2021)
«Հայրենիք» կուսակցության մամուլի քարտուղար Սոս Հակոբյանը Sputnik Արմենիայի եթերում հերքեց տեղեկությունները, թե դաշինքը փոխխոսնակի պաշտոնի հարցում պայմանավորվածություն ունի իշխանությունների հետ։
«Մենք կխոսենք մինչև օգոստոսի 2-ը». ո՞ր ուժին բաժին կընկնի ԱԺ ընդդիմադիր փոխխոսնակի պաշտոնը

«Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքների միջև շփումները հաճախակի են տարբեր թեմաների, այդ թվում նաև ԱԺ ընդդիմադիր փոխխոսնակի թեկնածության շուրջ, բայց առարկայական որոշում դեռևս չունեն։ Տեղեկությունը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում հայտնեց Արթուր Վանեցյանի գլխավորած «Հայրենիք» կուսակցության մամուլի քարտուղար Սոս Հակոբյանը։

«Մեր դիրքորոշումը համագործակցային է երկու ընդդիմադիր խմբակցությունների միջև առհասարակ և հատկապես այսպիսի թեմաների շուրջ։ Եթե որոշումը լինի, մենք կխոսենք մինչև ամսի 2-ը»,- նշեց նա` ավելացնելով, որ որոշումը կկայացվի ընդդիմադիր կուսակցությունների քննարկումների արդյունքում։

Հակոբյանի խոսքով` փոխխոսնակի պաշտոնի շուրջ քննարկումն այն թեման չէ, որտեղ կարելի է հակասություններ փնտրել։

Միաժամանակ նա հերքեց տեղեկությունները, թե «Պատիվ ունեմ» դաշինքն այդ հարցում պայմանավորվածություն ունի իշխանությունների հետ։

«Որևէ պայմանավորվածություն չի կարող լինել իշխող թևի հետ»,- ասաց նա։

Գագիկ Ծառուկյանի տեղը կզբաղեցնի Սեյրան Օհանյանը. «Ժողովուրդ»

Հիշեցնենք, որ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ, ԱԺ պատգամավոր Ալեն Սիմոնյանը լրագրողների հետ զրույցում նշել էր, որ իշխող կուսակցությունում մտադիր են քննարկել ԱԺ փոխնախագահի պաշտոնը «Պատիվ ունեմ» դաշինքին տալու հարցը։

Հիշեցնենք` Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հուլիսի 22-ին ամփոփեց Ազգային ժողովի ընտրությունների վերջնական արդյունքները, որոնց համաձայն` ութերորդ գումարման խորհրդարանում 107 պատգամավոր կլինի։ Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կունենա 71 մանդատ, «Հայաստան» դաշինքը` 29, «Պատիվ ունեմ» դաշինքը` 7։

Կքննարկենք ԱԺ փոխնախագահի պաշտոնը «Պատիվ ունեմ» դաշինքին տալու հարցը. Ալեն Սիմոնյան

0
թեգերը:
«Հայաստան» դաշինք, «Պատիվ ունեմ» դաշինք, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Արթուր Վանեցյանն առաջարկում է ստեղծել Արցախի հարցերով մշտական հանձնաժողով
Պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը ստիպված կլինի ներողություն խնդրել ՀՅԴ-ից. դատարանը որոշել է
Շիրակի մարզպետը գիտի` ինչպես է օգտագործելու «պողպատե մանդատը»