Բժշկական դիմակ և ձեռնոց

Ինչպես անել, որ մեկանգամյա օգտագործման դիմակներն ու ձեռնոցները վնաս չտան

616
Մեկանգամյա օգտագործման բժշկական դիմակներն ու ձեռնոցները պատրաստում են պոլիէթիլենից. դրանք զարգացած երկրներում օգտագործումից հետո վերամշակվում են։ Հայաստանում պլաստիկ թափոնները սովորական կենցաղային աղբ են համարվում։

Ժաննա Պողոսյան, Sputnik Արմենիա

Մինչ ամբողջ աշխարհն անհանգստացած է մեկանգամյա օգտագործման ձեռնոցներից և դիմակներից առաջացած վտանգավոր թափոնների կտրուկ աճով և աղբի վերամշակման հնարավորությունների լայնացման աշխատանքներ է տանում, Հայաստանում քաղաքացիներին խորհուրդ են տալիս օգտագործած պաշտպանիչ միջոցները «դնել առանձին տոպրակի մեջ, հերմետիկ փակել և նետել»։ Հենց այսպիսի խորհուրդ է տվել քաղաքացիներին Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Հրաչյա Սարգսյանը կառավարությունում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ընթացքում։

Նա անիմաստ է համարում «կորոնավիրուսային» թափոնների համար հատուկ աղբամանների տեղադրումը։

«Մենք նման փորձ ունենք հիվանդանոցներում և  հյուրանոցներում, այսինքն՝ վարակվածների օգտագործած պաշտպանիչ միջոցները նրանց ուտելիքի և անձնական օգտագործման առարկաների մնացորդների հետ միասին տեղավորվում են առանձին սանիտարական պարկերում և միայն դրանից հետո են տեղափոխվում աղբատար մեքենա»,-նշել է Սարգսյանը։

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ Հովսեփ Կուբատյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում պարզաբանեց` քանի որ հանրապետությունում պլաստիկի վերամշակման գործարաններ չկան, ապա առանձին աղբամանների տեղադրումը ևս իմաստ չունի։

«Այն ընկերությունները, որոնք պլաստիկի համար առանձին աղբարկղեր են դնում, ուղղակի փորձում են «փիար անել»։ Պլաստիկի վերամշակում չի իրականացվում, և արդյունքում այդ թափոնները նետվում են նույն աղբավայրը, որտեղ և կենցաղային աղբն է։ Երևանի քաղաքապետարանը պլաստիկ թափոնների վերամշակման հետ կապված ծրագրեր ունի, բայց առայժմ դրանց մասին խոսելը վաղ է»,-նշեց Կուբատյանը։

Իսկ կարիք կա՞ անհանգստանալու, որ Հայաստանում «կորոնավիրուսային» թափոնները վերամշակելու հնարավորություն չկա։ Բնապահպան Կարինե Դանիելյանը կարծում է, որ դա «չարյաց փոքրագույնն է»։

«Բնականաբար, պետք է միջոցներ ձեռնարկել, որ այդպիսի թափոնները հնարավորինս քիչ վնաս հասցնեն ոչ միայն բնությանը, այլև մարդկանց։ Սակայն մեր երկրում բնապահպանության և բնապահպանական մտածողության հետ կապված այնքան խնդիրներ կան, որ դրանց ֆոնին պլաստիկ թափոնների վերամշակման անհնարինությունը ողբերգություն չի թվում»,-նշեց Դանիելյան։

Բայց անփութորեն սովորական աղբարկղը նետված ոչ գործվածքային նյութերից պատրաստված դիմակներն ու ձեռնոցները սանիտարական ծառայությունների աշխատակիցների համար կորոնավիրուսով վարակման վտանգ են ստեղծում։ Պոլիէթիլենի մեջ փաթաթված դիմակները կարող են անվնաս լինել միայն այն դեպքում, եթե դրանք երեք օր մնացել են փակ տոպրակի մեջ և միայն դրանից հետո այդ նույն տոպրակով աղբն են նետվել։

«Էկո աղբ» ՀԿ-ի ղեկավար Հռիփսիմե Մկրտչյանը կարծում է, որ Հայաստանում կարելի է աղբի վերամշակումը կազմակերպել գրանտային ծրագրերի հաշվին, դրանցից մեկը ISSD-ն է։

 «Չնայած թափոնների վերամշակման տարբերակներն այնքան շատ չեն, որքան կուզենայինք, միևնույնն է աղբը միշտ և պարտադիր պետք է տեսակավորել։ Իսկ հետո կարելի է դիմել մեզ կամ այդ հարցով զբաղվող այլ կազմակերպությունների։ Ցանկության դեպքում միշտ կարելի է ելք գտնել»,-համոզված է Մկրտչյանը։

«Տոպրակ պետք չէ» շարժման  համակարգող Կարինե Վաննը դիմակային ռեժիմի հետ կապված պարետատան որոշումը ոչ խելամիտ է համարում։

Կորոնավիրուսի տարածումը կզորայացնենք դիմակ կրելով. Փաշինյանը նոր որոշման մասին հայտնեց

«Դիմակները պետք են կորոնավիրուսի դեմ պայքարող բժիշկներին, և բոլորովին իմաստ չունի զուր օգտագործել մեկանգամյա դիմակը` դնելով այն փողոցում կամ այգում զբոսնելիս կամ շուկա գնալիս»,-կարծում է ակտիվիստը։

Նրա խոսքով՝ մեկանգամյա ոչ գործվածքային նյութերից պատրաստված դիմակների ու ձեռնոցների վերամշակումն ամբողջ աշխարհի համար է բարդ գործընթաց, քանի որ դրանք ի սկզբանե վերամշակման համար չեն ստեղծվել։ Կարինեի տեսանկյունից՝ քանի որ Հայաստանում «կորոնավիրուսային» թափոնների վերամշակման գործուն եղանակներ չկան, ապա իշխանությունները պետք է փոխեն այդ որոշումը։

«Նրանք կարող են քաղաքացիներին խորհուրդ տալ թաշկինակներ կամ շարֆեր կրել, բայց ոչ մի դեպքում չստիպել մարդկանց մեկանգամյա օգտագործման դիմակներ կրել, որոնք, աղբավայրում հայտնվելով, բնությանը վնաս են հասցնելու»,-ասում է նա։

Մասնագետներն իբրև այլընտրանք խորհուրդ են տալիս բազմակի օգտագործման դիմակներ կիրառել։ Կարելի է դրանց մեջ մի քանի շերտ թանզիֆ դնել`այդպիսով ուժեղացնելով կտորի պաշտպանիչ հատկությունը։ Այդպիսի դիմակները օգտագործումից հետո պետք է լվանալ օճառով կամ այլ լվացող միջոցով, այնուհետև արդուկել գոլորշիով արդուկով։ Ապա, խոնավությունը վերացնելու համար, դիմակը պետք է արդուկել առանց գոլորշու։

Հիմա աշխարհի բազմաթիվ երկրներում թափոնների վերամշակման առավել արդյունավետ միջոցներ են փնտրում։ Իրավիճակը կարող են փոխել վերամշակման այլընտրանքային՝ քիմիական կամ բիոինժեներական մեթոդները։

Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակված ամենափոքրիկ պացիենտին տուն են ճանապարհել. լուսանկար

Քիմիական վերամշակման դեպքում պլաստիկը կարելի է բաժանել ելքային մոնոմեր մոլեկուլների, այնուհետև դրանցից միևնույն հատկանիշներով պոլիմեր առարկա հավաքել։ Իսկ բիոինժեներիայի շնորհիվ կարելի է ֆերմենտ մշակել, որը կքայքայի պլաստիկի 90% -ը։ Ինչպես ասում են՝ ցանկություն լինի, պլաստիկի վերամշակման տարբերակ էլ կգտնվի։ Իսկ առայժմ հարկ կլինի հետևել Երևանի քաղաքապետարանի խորհուրդներին և «պլաստիկը պլաստիկի մեջ դնել»։

616
թեգերը:
Երևանի քաղաքապետարան, Հայաստան, աղբի վերամշակում, աղբ, պլաստիկ, ձեռնոց, դիմակ, կորոնավիրուս
Ըստ թեմայի
Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպք է գրանցվել
Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատան երեխաներից 9-ը վարակվել են կորոնավիրուսով
Մահացած Կարինե Բուռնազյանի մոտ կորոնավիրուս է հաստատվել. նա մի շարք խնդիրներ է ունեցել
Սահման, արխիվային լուսնկար

Համացանցում են հայտնվել ադրբեջանական խոցված УАЗ-ի լուսանկարները

475
(Թարմացված է 02:07 13.07.2020)
Ավելի վաղ հայտնել էինք, որ ադրբեջանցի զինծառայողները հայ-ադրբեջանական սահմանը հատելու երկու փորձ էին արել:

ԵՐԵՎԱՆ, 12 հուլիսի - Sputnik. Հայկական զինված ուժերը խոցել է հայկական դիրքերի ուղղությամբ գրոհած УАЗ-ը: Տեղեկությունը հայտնում է Banak.info կայքը, որի ձեռքի տակ են հայտնվել հայկական դիրքերին չհասած ադրբեջանական կողմի խոցված մեքենայի լուսանկարները։

УАЗ, на котором азербайджанские военные предприняли попытку захватить опорный пункт ВС Армении (12 июля 2020).
© Photo : Banak.info
Հայ զինծառայողները խոցել են ադրբեջանական УАЗ-ը

Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք ադրբեջանական կողմը վերսկսել է Տավուշի դիրքերի ուղղությամբ հրետակոծությունը: Ավելի վաղ հայտնել էինք, որ այսօր՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները, УАЗ մակնիշի ավտոմեքենայով Տավուշի ուղղությամբ ՀՀ պետական սահմանը խախտելու փորձեր են կատարել: Հայկական կողմի նախազգուշացումից հետո Ադրբեջանի զինծառայողները, թողնելով УАЗ մակնիշի ավտոմեքենան, վերադարձել են իրենց դիրք: Ժամը 13:45-ին Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները կրկնել են հայկական զինված ուժերի սահմանային դիրքը գրավելու փորձը, կիրառելով հրետանային կրակ, սակայն ճնշվել են հայկական կողմից և կորուստներ կրելով հետ շպրտվել: 

475
թեգերը:
Տավուշ, կրակոց, հայ-ադրբեջանական, Սահման
Ըստ թեմայի
Հայ–ադրբեջանական սահմանին կրակոցների թիվը նվազել է. Արցախի ՊԲ
Մշտադիտարկման դադարեցումը հայ-ադրբեջանական սահմանին նոր ռիսկեր է ծնել
Տոնոյանն այցելել է հայ-ադրբեջանական սահմանի մարտական հենակետեր. լուսանկարներ
ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարն արձագանքել է հայ–ադրբեջանական սահմանին հնչած կրակոցներին
Премьер-министр Никол Пашинян собственноручно раздает медицинские маски на улице (18 июня 2020). Еревaн

Ինչպես է COVID-19-ը փոխել քաղաքական գործիչների կյանքը

154
(Թարմացված է 00:09 13.07.2020)
Կորոնավիրուսը փոխել է ամբողջ աշխարհակարգը, և ամենայն հավանականությամբ՝ այլևս այն չի լինի նախկինի պես։ Այս հոդվածում փորձել ենք  ներկայացնել այն քաղաքական գործիչներին, որոնց կյանքը, վարվեցողությունը, սովորություններն ու գաղափարախոսությունը փոխվել են COVID-19-ի պատճառով։

Կորոնավիրուսի համավարակը նման է հեքիաթների սև հայելիներին, որոնց օգնությամբ շատերը, ի վերջո, կարողացան կողքից տեսնել սեփական անձի «սև» կողմերը և (հուսով ենք) դեպի լավը փոխել իրենց էությունն ու կյանքը։

Նիկոլ Փաշինյան, Հայաստան

Կորոնավիրուսը Հայաստան հասավ 2020թ-ի մարտին՝ այն օրերին, երբ երկրի իշխանությունները Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի քարոզարշավի բուռն շրջանում էին։ Ամբողջ աշխարհը սոցիալական հեռավորություն և խիստ կարանտին էր պահպանում, իսկ Հայաստանում բազմահազարանոց հանրահավաքներ էին անցկացնում։

Հետո, այնուամենայնիվ, արտակարգ դրություն սահմանվեց (մարտի 16-ին), երկու ամիս Հայաստանում բաց էին միայն դեղատներն ու մթերային խանութները, իսկ քաղաքացիներին արգելված էր առանց հատուկ անհրաժեշտության դուրս գալ տնից։ Խիստ սահմանափակումների կիզակետում ՀՀ վարչապետին նկատեցին Արցախում, մեծ թվով մարդկանց շրջանում՝ առանց դիմակի և սոցիալական հեռավորության պահպանելու։ Այնուհետև նա առանց դիմակի հանդես եկավ խորհրդարանում։ Եվ այսպես շարունակ․․․

Премьер-министр Никол Пашинян на онлайн брифинге (1 июля 2020). Еревaн
© Photo : press office of the GoV of RA
Նիկոլ Փաշինյան

Մինչև ինքն էլ վարակվեց կորոնավիրուսով, ինչի մասին Փաշինյանը հայտարարեց իր ծննդյան օրը՝ հունիսի 1-ին։ Թեև դիմակ դնելը մինչ այդ էլ պարտադիր էր, վարակվելուց հետո Փաշինյանը սկսեց ակտիվորեն քարոզել դիմակների անհրաժեշտությունը։ Ավելին՝ պարետատան ամենօրյա ճեպազրույցներում սկսեցին կորոնավիրուսը հաղթահարած կամ դրա պատճառով հարազատ կորցրած հերոսներ հայտնվել, կամ հոգնատանջ բժիշկներ, որոնք պայքարում են վարակի դեմ և այլն։ Եվ այս ամենը՝ քաղաքացիներին խելքի բերելու և պարետատան որոշումներին վերջապես հետևելու համար։

«Ինքս անզգույշ էի, դիմակ չէի դնում և վարակվեցի։ Խնդրում եմ՝ դրեք դիմակները, պահպանեք ձեր մտերիմների առողջությունը»,-բազմիցս հայտարարել է ՀՀ վարչապետը։

Տեսնելով, որ անգամ ճեպազրույցներից հետո շատ քաղաքացիներ դիմակ չեն դնում, շարունակում են հավաքվել մեծ խմբերով, Փաշինյանը արշավ սկսեց Facebook սոցիալական ցանցում, հրապարակելով խախտում անողների լուսանկարներն ու տեսանյութերը(նյութերն ուղարկում էին իրենք՝ օգտատերերը)։ Հիմա Հայաստանի փողոցներում տուգանում են անգամ նրանց, ովքեր մի փոքր իջեցրել են դիմակը՝ մաքուր օդ շնչելու համար։ Եվ կարևոր չէ, որ մենակ նստած ես նստարանին, իսկ մոտակայքում ոչ ոք չկա։ Օրենք է․․․

Բորիս Ջոնսոն, Մեծ Բրիտանիա

Բրիտանիայի վարչապետի՝ COVID-19-ով վարակվելը համավարակի վաղ փուլում, ամենաաղմկահարույցներից մեկը կարելի է համարել։ Ջոնսոնը կորոնավիրուսով վարակվեց 2020թ-ի մարտին,նույն ժամանակահատվածում հիվանդացավ նաև երկրի Առողջապահության նախարար Մեթյու Հենքոքը։

Премьер-министр Великобритании Борис Джонсон (17 июня 2020). Лондон
© AP Photo / Kirsty Wigglesworth
Բորիս Ջոնսոն

Եվ, եթե վերջինս մեկ շաբաթ անց առողջացավ, ապա Ջոնսոնն անգամ վերակենդանացման բաժանմունքում հայտնվեց և հրաշքով ողջ մնաց։ Կազդուրվելուց և աշխատանքի վերադառնալուց հետո նա սկսեց ուսումնասիրել, թե «ում մահն է գուժում կորոնավիրուսը»։

Պարզվեց, որ Ջոնսոնի ավելորդ քաշն ու ֆասթ-ֆուդով սնվելու սովորությունը քիչ էր մնում նրան գերեզման հասցնեին։ Վիճակագրության համաձայն՝ ավելորդ քաշ ունեցող մարդիկ COVID-19-ի ռիսկային խմբում են։ Եթե կորոնավիրուսը չլիներ, Բրիտանիայի վարչապետը այդպես էլ շարունակելու էր համբուրգերները լիովին անվտանգ ուտելիք համարել։

Բարեբախտաբար, Ջոնսոնը ոչ միայն սկսեց առողջ սնունդ օգտագործել և ակտիվորեն զբաղվել ֆիթնեսով, այլ նաև ամբողջ երկրին ստիպեց առողջ ապրելակերպ վարել։ Նա սկսեց առողջ ապրելակերպ քարոզել և ագրեսիվ պայքար մղել բրիտանացիների ճարպակալման դեմ։ Նրա շնորհիվ Բրիտանիան քիչ էր մնում ավելացներ հարկերը գազավորված ըմպելիքներ և չիպսեր արտադրողների համար, բայց կորոնավիրուսի և դրա հետևանքով սկսված տնտեսական ճգնաժամի  պատճառով լիբերալները չհամարձակվեցին գնալ այդ քայլին։

Ժաիր Բոլսոնարու, Բրազիլիա

Բրազիլիայում, որտեղ համավարակի սկզբից մինչ օրս կորոնավիրուս է հայտնաբերվել ավելի քան 1,1 միլիոն մարդու մոտ, ավելի քան 51,000-ը մահացել են, նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուն չէր հավատում վիրուսի գոյությանը այնքան ժամանակ, մինչև վարակվեց։

Բոլսոնարուն երկար ժամանակ կորոնավիրուսի սպառնալիքն իրական չէր համարում, ասում էր՝ սովորական գրիպ է, հրաժարվում էր դիմակ դնել, ինչպես նաև քննադատում էր Բրազիլիայի զանազան շրջաններում համավարակի ֆոնին հաստատված սահմանափակումները։

Президент Бразилии Жаир Болсанаро во время объявления о положительном результате теста на коронавирус (7 июля 2020). Бразилиа
TV BRASIL / AFP
Ժաիր Բոլսոնարու

Բայց, նախևառաջ, Բրազիլիայի դատարանը համառ նախագահին պարտավորեցրեց հանրային վայրերում դիմակ դնել, սահմանելով 2000 ռեալ (մոտ 400 դոլար) տուգանք՝ ամեն անգամ առանց դիմակի դուրս գալու համար։ Զվարճալի է, որ դատավորի վճռի մեջ այսպիսի նախադասություն կար․ «Անգամ նախագահի անվան պարզագույն որոնումը Google համակարգում ցույց է տալիս, որ նա գործնականում դիմակ չի դնում»։

Եվ երկրորդ՝ ճակատագրի հեգնանքով նախագահն ինքը շուտով վարակվեց կորոնավիրուսով։ Հուլիսի 7-ին նա հայտարարություն տարածեց, դիմակով(!) կանգնած լրագրողների  առջև՝ իր նստավայրի մոտ։

«Վախենալու պատճառ չկա։Կյանքը շարունակվում է»,-ասաց նա։

Այդ հայտարարությունից հետո նա մոռացավ թե՛ հիվանդության, թե՛ տուգանքի մասին և հանեց դիմակը։

«Ուղղակի իմ դեմքին նայեք։ Ես ինձ լավ եմ զգում»,-նշեց Բոլսոնարուն։

Բրազիլացի լրագրողներն էլ անճարակներից չեն․ անմիջապես նախագահի դեմ հայց ներկայացրին դատարան՝ իրենց առողջությանը վտանգելու համար։ Աշխարհում կա՞ արդյոք այլ առաջնորդ, որին այդքան հաճախ են դատի տալիս։

Հաշիմ Տաչի, Կոսովո

Հաագայի հատուկ դատարանը ոչ թե շնորհիվ COVID-19-ի, այլ ի հեճուկս դրա, շարունակում է 1998-1999թթ․ Կոսովոյի պատերազմի հետաքննությունը և մեղադրանք է ներկայացրել Կոսովոյի ներկայիս նախագահ Հաշիմ Տաչիին։ Դատարանի տվյալներով՝ Տաչիի գործողությունների պատճառով հարյուրավոր մարդիկ են տուժել, սպանությունների մեծ մասը Հաագան ռազմական հանցագործություն է որակել։ Բացի այդ, նախագահը մեղադրվում է մարդկանց բռնի անհետացման, հետապնդման և կտտանքների ենթարկելու համար։

Президент Косово Хашим Тачи во время эксклюзивного интервью AFP (30 апреля 2019). Берлин
© AFP 2020 / JOHN MACDOUGALL
Հաշիմ Տաչի

Տաչին իրեն մեղավոր չի ճանաչում և նման հակասական որոշումը հրապարակելու՝ Հաագայի ընտրած ժամանակը կասկածելի է համարում։

«Ոչ ոք չի կարող նենգափոխել Կոսովոյի պատմությունը։ Ես հույս ունեմ, որ ապագան լուսավոր է լինելու Կոսովոյի և Ալբանիայի համար»,- հայտարարել է նա։

Համենայն դեպս՝ Տաչին չեղարկել է իր այցը Վաշինգտոն՝ Սերբիայի ղեկավարության հետ բանակցությունների համար, պատճառ բերելով համավարակը։

154
Զինծառայողներ, արխիվային լուսանկար

Ադրբեջանական ԶՈՒ կրակոցները տարբեր ինտենսիվությամբ շարունակվում են. Շուշան Ստեփանյան

171
(Թարմացված է 01:59 13.07.2020)
ՀՀ Պն մամուլի խոսնակը հայտնում է, որ հայկական զինված ուժերն ադրբեջանական բնակավայրերի ուղղությամբ կրակ չեն վարում։

ԵՐԵՎԱՆ, 13 հուլիսի - Sputnik. ՀՀ Պն մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը հայտնում է, որ ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից կրակոցները պարբերաբար տարբեր ինտենսիվությամբ շարունակվում են։ Ստեփանյանը Facebook սոցիալական ցանցի իր էջում գրառում է արել` հայտնելով, որ հակառակորդի բոլոր փորձերը թիրախավորվում և չեզոքացվում են։

«Հայկական զինված ուժերը կորուստներ և վիրավորներ չունեն»,– գրել է նա։

Մեկ այլ գրառմամբ էլ Ստեփանյանը տեղեկացրել է, որ հայկական զինված ուժերն ադրբեջանական բնակավայրերի ուղղությամբ կրակ չեն վարում։ Նրա խոսքով` թիրախավորվում են միայն ադրբեջանական զինված ուժերի ինժեներական ենթակառուցվածքներն ու տեխնիկական միջոցները։

Հիշեցնենք, որ այսօր՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները, УАЗ մակնիշի ավտոմեքենայով Տավուշի ուղղությամբ ՀՀ պետական սահմանը խախտելու փորձեր են կատարել: Հայկական կողմի

նախազգուշացումից հետո Ադրբեջանի զինծառայողները, թողնելով УАЗ մակնիշի ավտոմեքենան, վերադարձել են իրենց դիրք: Ժամը 13:45-ին Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները կրկնել են հայկական զինված ուժերի սահմանային դիրքը գրավելու փորձը, կիրառելով հրետանային կրակ, սակայն ճնշվել են հայկական կողմից և կորուստներ կրելով հետ շպրտվել:

Ավելի ուշ հայտնի դարձավ, որ ադրբեջանական կողմը վերսկսել է Տավուշի դիրքերի ուղղությամբ հրետակոծությունը:

171
թեգերը:
Շուշան Ստեփանյան, կրակոց, Սահման, հայ-ադրբեջանական