Դասագրքեր

Դպրոցական դասագրքերը կփոխվեն. առաջինը նոր գրքերով կսովորեն Տավուշի աշակերտները

568
(Թարմացված է 20:52 13.12.2019)
Ինչ կփոխվի 2020թ.–ին դպրոցներում, ու Հայաստանի որ մարզում կփորձարկվեն նոր դասագրքերը։ Հանրակրթության ոլորտում բարեփոխումների շուրջ Sputnik Արմենիան զրուցել է ԿԳՄՍ փոխնախարար Արևիկ Անափիոսյանի հետ։

ԵՐԵՎԱՆ, 13 դեկտեմբերի – Sputnik. Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը տեղացի ու արտասահմանցի մասնագետների հետ արդեն աշխատում է դպրոցների համար նոր դասագրքերի մշակման վրա։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այս մասին տեղեկացրեց փոխնախարար Արևիկ Անափիոսյանը։

Գործ կա, աշխատո՞ղ չկա. 4000 աշխատատեղ թափուր է մնում

«Մեր փորձագետներն աշխատում են նաև կրթության նյարդագիտության ներկայացուցիչների հետ, ովքեր ասում են, օրինակ, թե առաջին կամ երկրորդ դասարանի երեխան գիրքը թերթելիս առաջինն ինչին է ուշադրություն դարձնում, և ինչ մասերի պետք է մենք նյութը բաժանենք գրքի էջի վրա, որպեսզի երեխան այն ճիշտ ընկալի։ Կամ էլ` ինչ բառապաշարով պետք է գրվի դասը երեխային ավելի հասկանալի լինելու համար»,–ասաց նա։

Գիշերօթիկների փակվելուց հետո 194 երեխա ընտանիք է վերադարձել. քանի՞սը նման շանս չունի

Նոր դասագրքերն առաջինը կստանան Տավուշի մարզի աշակերտները` 2020թ.–ի սեպտեմբերին, քանի որ նախարարությունը որոշել է պիլոտալին նոր ծրագիրն այս մարզում իրականացնել։

«Այս ծրագրի շրջանակներում մշակվում են դասավանդման և ուսումնառության նյութեր։ Դրանց մի մասը կլրամշակվի փորձարկման ընթացքում, մի մասը` փորձարկումից հետո։ Դասագրքերն անպայման փոխվելու են։ Առնվազն 25 տոկոսով բովանդակության փոփոխություն կլինի»,– ասաց Անափիոսյանը։

Ինչ վերաբերում է առարկաների ցանկի վերանայմանը, դա, ինչպես նաև «Եկեղեցու պատմություն» առարկայից հրաժարվելու հարցը, դեռ վերջնականապես որոշված չէ։ Առարկաների ցանկը ևս դեռ քննարկվում է։

568
թեգերը:
Հայոց եկեղեցու պատմություն, պիլոտային ծրագիր, Տավուշ, Արևիկ Անափիոսյան, դասագիրք, Աշակերտ, դպրոց
Ըստ թեմայի
«Բանավեճը կմտնի փակուղի». «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի ճակատագիրն անորոշ է
Փաշինյանն ավելորդ է համարում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. տեսանյութ
Աշակերտները կազատվե՞ն ծանր պայուսակից ու դրա հետևանքներից. 48 դասագիրք երկհատորանի կլինեն
Բժշկական դիմակ և ձեռնոց

Ինչպես անել, որ մեկանգամյա օգտագործման դիմակներն ու ձեռնոցները վնաս չտան

115
Մեկանգամյա օգտագործման բժշկական դիմակներն ու ձեռնոցները պատրաստում են պոլիէթիլենից. դրանք զարգացած երկրներում օգտագործումից հետո վերամշակվում են։ Հայաստանում պլաստիկ թափոնները սովորական կենցաղային աղբ են համարվում։

Ժաննա Պողոսյան, Sputnik Արմենիա

Մինչ ամբողջ աշխարհն անհանգստացած է մեկանգամյա օգտագործման ձեռնոցներից և դիմակներից առաջացած վտանգավոր թափոնների կտրուկ աճով և աղբի վերամշակման հնարավորությունների լայնացման աշխատանքներ է տանում, Հայաստանում քաղաքացիներին խորհուրդ են տալիս օգտագործած պաշտպանիչ միջոցները «դնել առանձին տոպրակի մեջ, հերմետիկ փակել և նետել»։ Հենց այսպիսի խորհուրդ է տվել քաղաքացիներին Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Հրաչյա Սարգսյանը կառավարությունում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ընթացքում։

Նա անիմաստ է համարում «կորոնավիրուսային» թափոնների համար հատուկ աղբամանների տեղադրումը։

«Մենք նման փորձ ունենք հիվանդանոցներում և  հյուրանոցներում, այսինքն՝ վարակվածների օգտագործած պաշտպանիչ միջոցները նրանց ուտելիքի և անձնական օգտագործման առարկաների մնացորդների հետ միասին տեղավորվում են առանձին սանիտարական պարկերում և միայն դրանից հետո են տեղափոխվում աղբատար մեքենա»,-նշել է Սարգսյանը։

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ Հովսեփ Կուբատյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում պարզաբանեց` քանի որ հանրապետությունում պլաստիկի վերամշակման գործարաններ չկան, ապա առանձին աղբամանների տեղադրումը ևս իմաստ չունի։

«Այն ընկերությունները, որոնք պլաստիկի համար առանձին աղբարկղեր են դնում, ուղղակի փորձում են «փիար անել»։ Պլաստիկի վերամշակում չի իրականացվում, և արդյունքում այդ թափոնները նետվում են նույն աղբավայրը, որտեղ և կենցաղային աղբն է։ Երևանի քաղաքապետարանը պլաստիկ թափոնների վերամշակման հետ կապված ծրագրեր ունի, բայց առայժմ դրանց մասին խոսելը վաղ է»,-նշեց Կուբատյանը։

Իսկ կարիք կա՞ անհանգստանալու, որ Հայաստանում «կորոնավիրուսային» թափոնները վերամշակելու հնարավորություն չկա։ Բնապահպան Կարինե Դանիելյանը կարծում է, որ դա «չարյաց փոքրագույնն է»։

«Բնականաբար, պետք է միջոցներ ձեռնարկել, որ այդպիսի թափոնները հնարավորինս քիչ վնաս հասցնեն ոչ միայն բնությանը, այլև մարդկանց։ Սակայն մեր երկրում բնապահպանության և բնապահպանական մտածողության հետ կապված այնքան խնդիրներ կան, որ դրանց ֆոնին պլաստիկ թափոնների վերամշակման անհնարինությունը ողբերգություն չի թվում»,-նշեց Դանիելյան։

Բայց անփութորեն սովորական աղբարկղը նետված ոչ գործվածքային նյութերից պատրաստված դիմակներն ու ձեռնոցները սանիտարական ծառայությունների աշխատակիցների համար կորոնավիրուսով վարակման վտանգ են ստեղծում։ Պոլիէթիլենի մեջ փաթաթված դիմակները կարող են անվնաս լինել միայն այն դեպքում, եթե դրանք երեք օր մնացել են փակ տոպրակի մեջ և միայն դրանից հետո այդ նույն տոպրակով աղբն են նետվել։

«Էկո աղբ» ՀԿ-ի ղեկավար Հռիփսիմե Մկրտչյանը կարծում է, որ Հայաստանում կարելի է աղբի վերամշակումը կազմակերպել գրանտային ծրագրերի հաշվին, դրանցից մեկը ISSD-ն է։

 «Չնայած թափոնների վերամշակման տարբերակներն այնքան շատ չեն, որքան կուզենայինք, միևնույնն է աղբը միշտ և պարտադիր պետք է տեսակավորել։ Իսկ հետո կարելի է դիմել մեզ կամ այդ հարցով զբաղվող այլ կազմակերպությունների։ Ցանկության դեպքում միշտ կարելի է ելք գտնել»,-համոզված է Մկրտչյանը։

«Տոպրակ պետք չէ» շարժման  համակարգող Կարինե Վաննը դիմակային ռեժիմի հետ կապված պարետատան որոշումը ոչ խելամիտ է համարում։

Կորոնավիրուսի տարածումը կզորայացնենք դիմակ կրելով. Փաշինյանը նոր որոշման մասին հայտնեց

«Դիմակները պետք են կորոնավիրուսի դեմ պայքարող բժիշկներին, և բոլորովին իմաստ չունի զուր օգտագործել մեկանգամյա դիմակը` դնելով այն փողոցում կամ այգում զբոսնելիս կամ շուկա գնալիս»,-կարծում է ակտիվիստը։

Նրա խոսքով՝ մեկանգամյա ոչ գործվածքային նյութերից պատրաստված դիմակների ու ձեռնոցների վերամշակումն ամբողջ աշխարհի համար է բարդ գործընթաց, քանի որ դրանք ի սկզբանե վերամշակման համար չեն ստեղծվել։ Կարինեի տեսանկյունից՝ քանի որ Հայաստանում «կորոնավիրուսային» թափոնների վերամշակման գործուն եղանակներ չկան, ապա իշխանությունները պետք է փոխեն այդ որոշումը։

«Նրանք կարող են քաղաքացիներին խորհուրդ տալ թաշկինակներ կամ շարֆեր կրել, բայց ոչ մի դեպքում չստիպել մարդկանց մեկանգամյա օգտագործման դիմակներ կրել, որոնք, աղբավայրում հայտնվելով, բնությանը վնաս են հասցնելու»,-ասում է նա։

Մասնագետներն իբրև այլընտրանք խորհուրդ են տալիս բազմակի օգտագործման դիմակներ կիրառել։ Կարելի է դրանց մեջ մի քանի շերտ թանզիֆ դնել`այդպիսով ուժեղացնելով կտորի պաշտպանիչ հատկությունը։ Այդպիսի դիմակները օգտագործումից հետո պետք է լվանալ օճառով կամ այլ լվացող միջոցով, այնուհետև արդուկել գոլորշիով արդուկով։ Ապա, խոնավությունը վերացնելու համար, դիմակը պետք է արդուկել առանց գոլորշու։

Հիմա աշխարհի բազմաթիվ երկրներում թափոնների վերամշակման առավել արդյունավետ միջոցներ են փնտրում։ Իրավիճակը կարող են փոխել վերամշակման այլընտրանքային՝ քիմիական կամ բիոինժեներական մեթոդները։

Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակված ամենափոքրիկ պացիենտին տուն են ճանապարհել. լուսանկար

Քիմիական վերամշակման դեպքում պլաստիկը կարելի է բաժանել ելքային մոնոմեր մոլեկուլների, այնուհետև դրանցից միևնույն հատկանիշներով պոլիմեր առարկա հավաքել։ Իսկ բիոինժեներիայի շնորհիվ կարելի է ֆերմենտ մշակել, որը կքայքայի պլաստիկի 90% -ը։ Ինչպես ասում են՝ ցանկություն լինի, պլաստիկի վերամշակման տարբերակ էլ կգտնվի։ Իսկ առայժմ հարկ կլինի հետևել Երևանի քաղաքապետարանի խորհուրդներին և «պլաստիկը պլաստիկի մեջ դնել»։

115
թեգերը:
Երևանի քաղաքապետարան, Հայաստան, աղբի վերամշակում, աղբ, պլաստիկ, ձեռնոց, դիմակ, կորոնավիրուս
Ըստ թեմայի
Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպք է գրանցվել
Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատան երեխաներից 9-ը վարակվել են կորոնավիրուսով
Մահացած Կարինե Բուռնազյանի մոտ կորոնավիրուս է հաստատվել. նա մի շարք խնդիրներ է ունեցել
«Նորք» ԲԿ

«Իտալական սցենարից խուսափել չի հաջողվի». փորձագետը՝ Հայաստանում COVID-19–ի իրավիճակի մասին

636
(Թարմացված է 23:14 25.05.2020)
Փորձագետի կարծիքով՝ թեև կորոնավիրուսային վարակի հետ կապված իրավիճակը վերահսկողությունից դուրս է եկել, սակայն այն դեռ հնարավոր է փրկել։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 մայիսի –Sputnik, Լաուրա Սարգսյան. Հայաստանը կրկնում է SARS-CoV-2 կորոնավիրուսային վարակի նոր տեսակի տարածման իտալական սցենարը։ Իրավիճակը դեռ կարելի է փրկել, եթե խիստ սահմանափակումներ կիրառվեն։ Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը։

Հայաստանում անցած մեկ օրվա ընթացքում վարակվածների աննախադեպ աճ է գրանցվել` 452 մարդ։ Մայիսի 25-ի պաշտոնական վիճակագրության համաձայն` երկրում Covid-19–ով վարակվածների բացահայտված դեպքերը 7113–ն են։

Ավելի վաղ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն իսկ մտահոգիչ էր համարել երկրում վարակման դինամիկան։ Նա նշել էր, որ եթե այսպես շարունակվի, ապա հունիսի վերջին մենք կունենանք 30 հազար Covid-19–ով հիվանդ։ Միևնույն ժամանակ, ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը հայտնել էր ռեանիմացիոն մահճակալների մտահոգիչ վիճակագրության մասին։

Փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը սեփական կանխատեսումներն ունի, որոնք ևս լավատեսություն չեն ներշնչում։

Պարետի որոշումը խախտողներ են հայտնաբերվել. ոստիկանությունը տվյալներ է հրապարակել

«Վարչապետը խոսում էր 30 հազար հավանական դեպքերի մասին` ելնելով վարչական վիճակագրությունից։ Համաճարակաբանական վիճակագրությամբ այս թիվը մի քանի անգամ ավել է»,– ասաց Միքայելյանը։

Իտալական սցենա՞ր

Ըստ նրա` Հայաստանում արդեն իսկ սկսվել է իտալական սցենարը։ Միքայելյանի հաշվարկներով՝ երկրում շուրջ 48 հազար վարակված կա, սակայն նրանց մի մասը դեռ չգիտի, որ հիվանդ է, նրանց մոտ, այսպես ասած, ինկուբացիոն շրջան է, մյուս խմբի մոտ հիվանդությունն ասիմպտոմ է ընթանում։

Սակայն, ըստ կանխատեսումների` այս հարաբերակցությունը կփոխվի` ինկուբացիոն շրջանում գտնվողները կդառնան վարակիչ։ Հիվանդանոցներում հերթեր կգոյանան, մարդիկ կմահանան տներում, քանի որ առողջապահական համակարգն ավելի քիչ թվով վարակվածների կսպասարկի և ընդհանուր առմամբ այնպիսի իրավիճակ է կստեղծվի, ինչպիսին եղել է արդեն աշխարհի տարբեր  երկրներում։

«Իտալական սցենարը սկսվել է, նրանից խուսափել չի լինի։ Մեզ մոտ արդեն գրեթե ամբողջությամբ զբաղված են ռեանիմացիոն տեղերը։ Բացի այդ՝ 1197 թեստից բացահայտված դեպքերի 38%–ը շատ մեծ ցուցանիշ է»,– նշեց Միքայելյանը։

Դիմակների գները չկարգավորելու դեպքում ՀՀ-ում սոցիալական լարվածություն կառաջանա. Զոհրաբյան

Փորձագետը չի շտապում կանխատեսել՝ արդյո՞ք երկրի բնակիչները կկարողանան խուսափել տոտալ վարակումից։ Նա հիշեցրեց 100-ամյա վաղեմություն ունեցող համավարակը` իսպանական գրիպը, որը երեք ալիքով բռնկվեց։ Ինչ վերաբերում է Covid-19–ի հետ կապված իրավիճակին, ապա դա կախված է նրանից, թե ինչ միջոցներ են ձեռնարկվելու և ընդհանուր առմամբ ինչպիսի ընթացք կունենա վիրուսը։

Նա չբացառեց, որ բացահայտված դեպքերը կավելանան նաև ամռանը։

Ի՞նչ անել

Միքայելյանի կարծիքով` Հայաստանում վարակման երկրորդ ալիքը սկսվեց ապրիլի 5-ից։  Սակայն այդ ժամանակ այն դեռ ցածր կետում էր։ Երկրաչափական պրոգրեսիայով աճը սկսվեց արդեն մայիսի 18-ից, երբ իշխանությունները հանեցին սահմանափակումներն ու բացեցին ամեն ինչ։ Փորձագետը վստահ է՝ հենց այդ պահից իտալական սցենարը դարձավ անխուսափելի։

Ըստ նրա՝ իրավիճակը հնարավոր է փրկել խիստ սահմանափակումներ մտցնելով, բայց ոչ մեկ կամ երկու օրով։

«Դրանք պետք է երկարատև լինեն։ Ես համեմատել եմ Երևանի իրավիճակն այլ քաղաքների հետ, որտեղ կարանտին էր հայտարարվել։ Փարիզում և Նյու Յորքում խիստ կարանտինը տևել է 48 օր, Միլանում` 53, Երևանում` 19։ Ակնհայտ է, որ դա բավարար չէ, անհրաժեշտ էր ևս երկու շաբաթով երկարաձգել»,– ընդգծեց նա։

Միքայելյանը չբացառեց, որ եթե կարանտինի երկու ամիսներն ավելի արդյունավետ կիրառվեն, ապա արդեն այս պահին հիվանդությունը վերահսկողության տակ կլիներ։

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) մարտի 11-ին նոր COVID-19 կորոնավիրուսի բռնկումը հայտարարել է համավարակ: Կազմակերպությունը բոլոր պետություններին կոչ է արել միավորվել վարակի դեմ պայքարում։

Շտապօգնության մեքենայի վարորդը հարբա՞ծ է եղել․ Ստեփանյանը դեպքից մանրամասներ է ներկայացրել

Մայիսի 25-ի դրությամբ` աշխարհում կորոնավիրուսի բացահայտված 5 մլն 529 հազար 98 դեպք կա։ Նրանցից 2 մլն 318 հազար 612–ը բուժվել են, 347 հազար 163-ը՝ մահացել։ Հայաստանը հիվանդների թվով 60-րդ հորիզոնականում է։  Տասնյակում են` ԱՄՆ–ն, Բրազիլիան, Ռուսաստանը, Իսպանիան, Մեծ Բրիտանիան, Իտալիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Թուրքիան և Հնդկաստանը։

Արցախում կորոնավիրուսի նոր դեպք է գրանցվել

636
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, Արսեն Թորոսյան, փորձագետ, Հրանտ Միքայելյան (քաղաքագետ), համավարակ, կորոնավիրուս, Իտալիա, Հայաստան
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատան երեխաներից 9-ը վարակվել են կորոնավիրուսով
Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակված ամենափոքրիկ պացիենտին տուն են ճանապարհել. լուսանկար
Առցանց առևտուր ու բժշկություն. ինչ է փոխել կորոնավիրուսը Հայաստանի աշխատաշուկայում
ՀՀ–ում ևս 6 մարդ է մահացել կորոնավիրուսից. մայրական մահվան առաջին դեպքն է գրանցվել
Իլոն Մասկ

Իլոն Մասկը ստիպված է եղել փոխել երեխայի անունը. նորը պակաս տարօրինակ չէ

0
Ծնողներն ի սկզբանե ուզում էին երեխային կոչել X Æ A-12, սակայն Կոլիֆոռնիայի օրենքներով` երեխային գրանցելու համար նրա անվան մեջ կարելի է կիրառել միայն լատինական տառեր։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 մայիսի –Sputnik. Tesla և SpaceX ընկերությունների հիմնադիր, գործարար Իլոն Մասկն ու նրա կինը` կանադացի երգչուհի Գրայմսը, ստիպված են եղել փոխել իրենց նորածին որդու անունը` Կալիֆոռնիայի նահանգի օրենքի պահանջների պատճառով։ Երեխայի անվան հետ կապված նորությունը Instagram–ի իր էջում հայտնել է գործարարի կինը։

Ծնողներն ի սկզբանե ուզում էին երեխային կոչել X Æ A-12, սակայն Կոլիֆոռնիայի օրենքներով երեխային գրացնելու համար նրա անվան մեջ կարելի է կիրառել միայն լատինական տառեր, ապաթարց և տրոհագիծ։

Սակայն Մասկն ու Գրեյմսը երեխային սովորական անունով չեն կնքել, նրանք պարզապես վերջին տառերը փոխարինել են «Xii»–ով։ Տղայի նոր անունը X Æ A-Xii է։

2019–ին Նարեներն ու Դավիթները «հաղթել» են բոլորին

Փոքրիկի մայրը կարծում է, որ նոր անունը նախորդից լավն է, միևնույն ժամանակ Գրեյմսը չի նշել, թե ինչպես է նոր անվանը վերաբերվում Կալիֆոռնիայի օրենսդրությունը։

Ձախողո՞ւմ, թե՞ շոուի մաս. Իլոն Մասկը ներկայացրել է իր նոր Cybertruck պիկապը. տեսանյութ

0
թեգերը:
անուն, երեխա, Իլոն Մասկ
Ըստ թեմայի
Իլոն Մասկը «հիանալի» է անվանել ռուսական ՌԴ-180 հրթիռային շարժիչը
Tesla-ի մեքենաներն ավելի խելացի են դարձել. ի՞նչ նորություն է մոգոնել Իլոն Մասկը
Հայրիկ է դարձել 6–րդ անգամ․ միլիարդատեր Իլոն Մասկը ցույց է տվել նորածին որդուն