Սեյրան Չոբանյանն ու Գայանե Ներսիսյանը

Վանաձորցի ընտանիքի թալիսմանը մասուրն է, կամ զբոսաշրջիկները հիացած են հայկական ապուրով

1510
(Թարմացված է 22:56 12.10.2019)
Վանաձորցի ամուսինները թոշակի անցնելուց հետո հյուրատուն են բացել և իրենց հյուրերին կերակրում են ավանդական, բայց քիչ հայտնի ապուրով։

Ժաննա Պողոսյան, Sputnik Արմենիա

Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ Հայաստանի ավանդական խոհանոցը նուրբ ու բարդ գործ է․ մի ճաշատեսակի համար տարբեր մթերք ու համեմունքներ են խառնում, և ավելի լավ է՝ խոհարարական դիլետանտը հեռու մնա դրանից։ Ի դեպ, այդպես է թվում նաև և՛ երկրորդ, և՛ երրորդ հայացքից։ Բայց բաղադրատոմսերի գրքում մի քիչ խորանալու դեպքում կարելի է գտնել բավական հասարակ ճաշատեսակներ, որոնք նվազագույն մթերք են պահանջում։ Նման պարզ հայկական ճաշատեսակներից է «մասրամածունը»՝ մասուրով ապուրը։ Մածունն այս դեպքում նշանակում է ոչ թե կաթնաթթվային մթերք, այլ թանձրացած զանգված։

«Մասրամածունը» Լոռվա խոհանոցի զարդն է։ Այստեղ այնքան շատ են սիրում այն, որ նույնիսկ Վանաձորում «Մասուր» անվանումով հյուրատուն են բացել ու մարդկանց հյուրասիրում են այդ ապուրով։ Մենք հենց այդ հյուրատանն էլ պարզել ենք զարմանալի ճաշատեսակի բաղադրատոմսը։

Հյուրանոցի տերերը Սեյրան Չոբանյանը և Գայանե Ներսիսյանն են։ Ամուսինները վերջերս են բացել այն՝ թոշակի անցնելուց հետո, բայց զբոսաշրջիկները գնահատում են յուրահատուկ հյուրանոցը և հասցեն փոխանցում ծանոթներին, որոնք պատրաստվում են մեկնել Վանաձոր։

Сладкий суп из шиповника Масрамацун
© Sputnik / Janna Poghosyan
Մասուրով ապուր

«Դեռ զբոսաշրջիկ չի եղել, որին մասրամածունը դուր չգար։ Իհարկե, շատերը ճիշտ չեն ուտում, նույնիսկ այն դեպքում, երբ ես ցույց եմ տալիս։ Բայց դեռ ոչ ոք չի հրաժարվել այս ապուրից», - ժպտում է Սեյրան Չոբանյանը։

«Ծննդյան վկայական» և 1000 տարվա պատմություն ունեցող գյուղը. Թեղենիքի զարգացման ծրագիրը

Իսկ «ճիշտ» ուտելու համար պետք է ափսեի մեջ լցնել մանրացրած հացը և մասրամածունն ուտել սովորական ապուրի նման։ Թեև մեծամասնությունը նախընտրում է բաժակով խմել` կիսելի կամ կոմպոտի նման։ Հյուրանոցի տիրուհին՝ Գայանե Ներսիսյանը, մեզ ցույց է տալիս, թե ինչպես է պետք պատրաստել դասական մասրամածունը։ Տիկին Գայանեին էլ սկեսուրն է սովորեցրել։

Хозяин мини-отеля Масур Сейран Чобанян ест сладкий суп из шиповника Масрамацун
© Sputnik / Janna Poghosyan
վարպետության դաս Սեյրան Չոբանյանից

«Նա միշտ ղեկավարում էր մասրամածուն սարքելու գործընթացը, իսկ ես՝ որպես հարս, վազվզում էի։ Մայրս Գյումրիից է, մեր ընտանիքում երբեք չէին լսել նման ճաշատեսակի մասին։ Բայց ամուսնությունից հետո իմացա ապուրի մասին։ Սկզբից ես միայն մասուր էի հավաքում, հետո չորացնում, երբեմն սկեսուրս նույնիսկ վստահում էր մաղով տրորելը։ Նրա մահից հետո ես ինքս եմ սարքում», - ասում է կինը։

Хозяйка мини-отеля Масур Гаяне Нерсисян готовит сладкий суп из шиповника Масрамацун
© Sputnik / Janna Poghosyan
Գայանե Ներսիսյան

Մասրամածուն պատրաստելու գործընթացը սկսվում է մասուր հավաքելուց։ Ընտրվում են ամենահասած և ալ կարմիր հատապտուղները։ Մեկ կիլոգրամ մասուրի վրա լցնում են եռացրած ջուրը և թողնում մի քանի ժամ, որպեսզի ուռչի ու թրմվի։ Հետո պտուղները պետք է անցկացնել մաղով մինչև միասեռ զանգված ստանալը և ավելացնել շաքարավազ։ Վերջ, մասրամածունը պատրաստ է։ Այդ ապուրը պահում են սառնարանում և մատուցում սառը վիճակում։

Хозяйка мини-отеля Масур Гаяне Нерсисян готовит сладкий суп из шиповника Масрамацун
© Sputnik / Janna Poghosyan
Գայանե Ներսիսյան

Երբ գործընկերս առաջին անգամ մասրամածնի համը տեսավ, ասաց․ «Ասես քաղցր լոլիկի հյութ խմես»։ Այո, մենք ամեն դեպքում խմեցինք այն, ոչ թե կերանք ափսեից, թեև տանտերը մեզ էլ վարպետության դաս տվեց։ Չոբանյանը պատմեց, որ մանկուց է մասուրով ապուր ուտում և հենց դրան է պարտական իր առողջ ատամների համար։

Ջաջուռում գտնվող տան առեղծվածային պատմությունը, կամ այն, ինչ չգիտեինք Մինասի մասին

«Ես 64 տարեկան եմ, բայց բոլոր ատամներս տեղում են։ Կյանքում ատամների կամ լնդերի լուրջ խնդիրներ չեմ ունեցել», - վստահեցրեց նա։

Хозяева мини-отеля Масур Сейран Чобанян и Гаяне Нерсисян
© Sputnik / Janna Poghosyan
Սեյրան Չոբանյանն ու Գայանե Ներսիսյանը

Հետո էլ խոստովանեց, որ իրենց ընտանիքում մասուրը ոչ միայն համեղ ու օգտակար հատապտուղ են համարում, այլ նաև յուրօրինակ թալիսման, որը նրանց հաջողություն է բերում։

Տուն-տուկ. ինչպես հնձած խոտից ու չորացած եղեգներից Մարտունու 1-ին էկոհյուրատունը կառուցվեց

1510
թեգերը:
Վանաձոր, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կալավանի հրաշքը. արկածային զբոսաշրջություն, թե՞ համայնքային զարգացում
Ինչպես երիտասարդը Գյումրուց տեղափոխվեց գյուղ ու որոշեց ծղոտե հյուրատուն կառուցել
Ստորգետնյա անցում դեպի Անի և ամենավտանգավոր օձը. ինչ կա Շիրակում, որ չկա ուրիշ ոչ մի տեղ
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում

«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում, կամ շուկայում ամեն սանտիմետրի համար այլևս ոչ ոք չի պայքարում

83
Sputnik Արմենիայի նկարահանող խումբն այցելել է Լոռու մարզի Վանաձոր քաղաք, որտեղ շուկաներից մեկը ժողովրդի կողմից ստացել է «Լաչինի միջանցք» անվանումը։ Շուկայի պատմությունը` մեր նյութում։

Ժաննա Պողոսյան, Sputnik Արմենիա

Վանաձորը մեզ ուրախացրեց մարզային քաղաքի համար փոքր–ինչ արտասովոր աշխուժությամբ։ Ձմեռային փողոցներում տասնյակ մարդիկ կան. ոմանք շտապում են, ոմանք հանգիստ ճեմում։ Գլխավոր փողոցներից մեկում` Տիգրան Մեծում, մի քանի մարդ իրար հետևից մտնում են երկու շենքերի միջև գտնվող նեղ նրբանցքը, որտեղից գունեղ շարքեր են երևում և հոտերի բազմազանություն է տիրում. այստեղ է գտնվում քաղաքի ամենաաշխույժ շուկաներից մեկը։ Անվանումն էլ իր նման յուրահատուկ է` «Լաչինի միջանցք»։

Лачинский рынок в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում

– Լաչին է կոչվել 90-ականներին` պատերազմի ժամանակ։ Միջանցքի ա նման, չէ՞, – ժպտալով հարցնում է  արտաքինից մոտ 30 տարեկան վաճառողը։

– Ինչքան ինձ հիշում եմ, ստեղ միշտ շուկա է եղել։ Խորհրդային տարիներին էս տները չկային, մեքենա կարող էր անցնել էս ճանապարհով, էնքան լայն էր, – պատմում է մեկ այլ վաճառող։ Նրա դիմաց աղացած ու չաղացած սուրճի մի քանի պարկ է դրված։ Մեր զրույցի ժամանակ վաճառասեղանին մի կին է մոտենում, սուրճ ընտրելով, մեզ նայում։

– Իսկ խորհրդային տարիներին շուկան ինչպե՞ս էր կոչվում։

– Անուն չուներ, ոնց որ թե, – փորձում է մտաբերել ավելի մեծահասակ վաճառողը, – էն ժամանակ վաճառողներն ավելի քիչ էին, ու քաղաքում վաճառքի ավելի հայտնի կետեր կային..., – հանկարծ տղամարդն ինչ–որ բան է հիշում, – Մարտուն քեռուն հարցրեք, ստեղ շատ վաղուց է ապրում։

Бездомные собаки у мясной лавки в Лачинском рынке в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում

Մարտուն քեռին կաշվե գլխարկով է, ձեռքին հավկիթներով տոպրակ կա։

– Այստեղ ե՞ք ապրում, – հարցնում եմ ես։

– Հա, հեսա իմ տունը, – ցույց է տալիս նա կոշիկի խանութի ուղղությամբ։

– Չհասկացա, – տարակուսում եմ ես։

– Իսկ դու մի քանի քայլ հետ արա ու կտեսնես։

Նրա խորհրդին հետևելով հետ եմ գնում, և «Լիմար» ցուցանակով մեկ հարկանի խանութի հետևում երկհարկանի մոխրագույն տուն է երևում։

– Էրեխեքի պատվի՞ն է։ Լիանա՞, Մարիա՞մ։

– Գուշակեցիր, Լիանա, – ասում է, ժպտում է Մարտուն քեռին, – Լիանան մեծ թոռս է, հինգերորդ դասարանում է սովորում։ Իսկ «մար»–ը երկվորյակ թոռներիս պատվին` Մարատ և Մարտուն։

Մարտուն Լալայանը որդու հետ կոշիկի և գործվածքեղենի խանութը բացել է 12 տարի առաջ։ Շուկան արդեն այն ժամանակ էր «Լաչին» կոչվում։

– «Լաչին» անունը ստացավ 90-ականների արցախյան պատերազմի ամենաթեժ ժամանակ, – պատմում է Լալայանը, – 1992 թվականին Լաչինի միջանցքը մե՛կ հայերի կողմն էր անցնում, մե՛կ ադրբեջանցիների, միշտ կռիվ էր գնում այդ միջանցքի համար։ Նույնը ստեղ` ամեն օր վաճառողները շուկայի ամեն սանտիմետրի համար կռիվ էին անում։ Մենք ստեղ էինք ապրում, ու միշտ տեսնում ու լսում էինք էդ կռիվները, – պատմում է  Լալայանը։

– Ստեղ արցախյան մարտերից ավելի թեժ մարտեր էին գնում, – կատակում է երիտասարդ վաճառողը,– հիմա էլ կռվելու համար հատուկ ժամ ունենք ամեն օր։

Տղամարդիկ ծիծաղում են։ Արցախյան նոր պատերազմի մասին եմ նրանց հարցնում, որի հետևանքով Հայաստանին ամբողջ Լաչինից (Բերձոր) միայն մի միջանցք մնաց, այն էլ` ռուս խաղաղապահների հսկողության տակ։

– Մեզ էլ խաղաղապահները չէին խանգարի, – կրկին կատակում է երիտասարդը։

Рыбная лавка в Лачинском рынке в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում

Իսկ Լալայանը շարունակում է պատմել` ցույց տալով այն վաճառասեղանը, որտեղ նրանք հավաքվում էին պատերազմի օրերին, ծխախոտ ու այլ իրեր բերում ռազմաճակատ ուղարկելու համար։

Мартун Лалаян, владелец дома и магазина в ванадзорском Лачинском рынке
© Sputnik / Aram Nersesyan
Մարտուն Լալայանը

– Արծրունին էինք լսում միասին։ Հետո իզուր ամեն ինչ էդ տղու վրա քցեցին, – ասում է մեկ այլ տարիքով վաճառող։

– Նիկոլի վրա էլ, – ասում է մյուսը։

– Հա՞ – զարմանում եմ ես։

– Հա, բա ինչ, – վստահ ասում է նա, – մեր մոտ ամենալավ առևտուրը հեղափոխության տարին է եղել։ Էնքան մարդ էր Երևանից գալիս, զբոսաշրջիկներ, իրանցիներ, ղազախներ...

Посетители Лачинского рынка в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում

2018 թվականից հետո շուկայում գործերը վատ էին։ Մրգերի 60-ամյա վաճառողն ասում է, որ վերջին մեկ տարում առևտուրն այնքան քիչ էր, որ նույնիսկ մտածում էր իր նախկին գործին վերադառնալու մասին։

– 30 տարի վարորդ եմ աշխատել հրշեջ ծառայությունում։ Հետո թոշակի անցա։ Ձանձրույթից չմեռնելու համար շուկա մտա։ Սկզբում վատ չէր, բայց հիմա... Հազիվ հացի փող եմ առնում։

Այսօր շուկայի և իրական «Լաչինի միջանցքի» նմանությունը միայն երկուսի նեղ լինելու մեջ է. շուկայում ավելորդ սանտիմետրի համար այլևս ոչ ոք չի պայքարում։

– Սաղ կյանքս էս շուկա որպես գնորդ եմ եկել, միշտ նկատել եմ, որ ազատ տեղ կա։ Հենց թոշակի անցա, միանգամից եկա ստեղ ու իմ սեղանիկը բացեցի։ Ոչ մեկ ոչ մի բան նույնիսկ չհարցրեց։

Լուսանկարվել տղամարդը չցանկացավ։ Բացատրեց, որ այնքան չի սիրում լուսանկարվել, որ նույնիսկ ձգձգում է անձնագրի փոխումը, որի ժամկետը վաղուց լրացել է։

Մերձակայքում «Լաչին Սիթի» անունով հսկայական խանութ է գործում։ Խանութը հավակնում է սուպերմարկետի կոչման. այստեղ կարելի է գտնել ամեն ինչ` վարսակալից մինչև սպասք։

– Իսկ ինչի՞ «Լաչին Սիթի», – հարցնում եմ տնօրենին։

– Բա էլ ի՞նչ, – ժպտում է նա, – շուկան «Լաչին» է կոչվում, մենք էլ, որ 2009–ին խանութը բացեցինք, ամենահարմար անունն ընտրեցինք։

 «Լաչին Սիթիի» հարևանությամբ սուրճի սարք է դրված, որի վրա գրված է «Լաչին սուրճ»։

Магазин Лачин сити в Лачинском рынке в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի Սիթին» Վանաձորում

Շուկայի ժողովրդական անվանումն այնքան է տարածվել, որ նույնիսկ Գուգլի քարտեզը որոնման ժամանակ «Լաչինի միջանցք» բառակապակցություն գրելիս երկու տարբերակ է առաջարկում` Արցախի և Վանաձորի։

Автомат по приготовлению кофе Кофе Лачин в Лачинском рынке в Ванадзоре
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի սուրճը» Վանաձորում

«Լաչինի շուկան» Տիգրան Մեծ փողոցն Արցախ այգու հետ է կապում։ Այգում մի քանի հուշարձան կա ու «Արցախ» առևտրի կենտրոնն է գործում։ Շենքի վրա  Արցախի խորհրդանիշ «Մենք ենք մեր սարերը» հուշարձանի (Տատիկ–Պապիկ) նարնջագույն պատկերն է: Իրական Արցախի նման այգին էլ դատարկվել է. ասում են` տարվա տաք եղանակին այստեղ ասեղ գցելու տեղ չկա։ Ե՞րբ Արցախում կրկին գարուն կգա։

  • «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    «Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
    © Sputnik / Aram Nersesyan
1 / 5
© Sputnik / Aram Nersesyan
«Լաչինի միջանցքը» Վանաձորում
83
թեգերը:
Արցախ, Հայաստան, Լաչինի միջանցք, Շուկա, Վանաձոր
Ըստ թեմայի
Ինչով են զբաղված ԱՀ իշխանությունները. Դավիթ Բաբայանը` գերիների և Արցախի կարգավիճակի մասին
Աշխատուժի պակաս կա, ձնամաքրման տեխնիկայի մի մասն էլ մնացել է Ադրբեջանին. Արցախի խնդիրները
Հայաստանի և սփյուռքի ներգրավմամբ․ նախարարները քննարկել են արցախցիների սոցիալական խնդիրները
Սյունիք. արխիվային լուսանկար

Գորիս-Տաթև ճանաապարհը բքի պատճառով փակ է

31
Ճանապարհին կուտակվել են ավելի քան 100 ավտոմեքենաներ։ Իրականացվում են ճանապարհի մաքրման և մշակման աշխատանքներ։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 հունվարի – Sputnik. Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ փակ է Գորիս-Տաթև ճանաապարհը։ Պատճառը բուքն է և ձյունը։

Ճանապարհին կան 100-ից ավելի կուտակված ավտոմեքենաներ։ Այժմ իրականացվում են ճանապարհի մաքրման և մշակման աշխատանքներ։

Մերկասառույց է Արագածոտնի մարզի Ապարան-Արագած, Վայոց ձորի և Շիրակի մարզերի ավտոճանապարհներին։

ՀՀ տարածքում կան նաև այլ փակ ավտոճանապարհներ։

Փակ են Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանից դեպի Ամբերդ ամրոց և դեպի Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները, իսկ Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է միայն կցորդիչով բեռնատարների համար։

Արագածոտնի մարզի Ապարան-Արագած, Վայոց ձորի և Շիրակի մարզերի ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց։

127 նոր դեպք, 5 մահ` մեկ օրում. կորոնավիրուսային հիվանդության ընթացքը Հայաստանում

Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսեթիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի ավտոմեքենաների համար։ Ռուսական կողմում կա 1000-ից ավելի կուտակված բեռնատար ավտոմեքենա:

Վարորդներին խորհուրդ է տրվում երթևեկել բացառապես ձմեռային անվադողերով։

31
թեգերը:
Ճանապարհ, սառույց, Գորիս, Տաթևի վանք, Սյունիք, եղանակ
թեմա:
Եղանակը Հայաստանում
Ըստ թեմայի
Կարմրած ձեռքերը՝ մահացու հիվանդության ախտանի՞շ․ ամերիկացի բժիշկների բացահայտումը
Բուզովայի արդեն նախկին ամուսին Դավիթ Մանուկյանին տեղափոխել են հիվանդանոց
Աշտարակում 19-ամյա տղայի սպանության մեջ մեղադրվողը կալանավորվել է
«Ուղեղի հիմնարար հետազոտությունների գիտակրթական կենտրոնի» շինարարական աշխատանքները

Բժշկական համալսարանում սկսել են «Ուղեղի կենտրոն» կառուցել

0
(Թարմացված է 21:32 24.01.2021)
Վերջինս կդառնա բժշկակենսաբանության նոր գիտակրթական կենտրոն, որտեղ երիտասարդ հետազոտողները և գիտնականները կունենան հնարավորություն զբաղվելու գիտությամբ և ձեռք բերելու հետազոտական հմտություններ։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 հունվարի – Sputnik. ԵՊԲՀ-ում մեկնարկել են «Ուղեղի հիմնարար հետազոտությունների գիտակրթական կենտրոնի» շինարարական աշխատանքները։ Տեղեկությունը հայտնում է համալսարանի ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը։

«Գիտական բացառիկ լավ լուր՝ սկսել ենք մեր «Ուղեղի կենտրոնի» կառուցումը։ Կենտրոնը կառուցվում է ՀՀ «Կրթության բարելավում» ծրագրի շրջանակներում, Համաշխարհային Բանկի և ԵՊԲՀ աջակցությամբ։ ՈՒՀՀԳԿ, Horizon 2020 Cobrain և ՀՀ «Նեյրոկենսաբանական գործընթացների վերծանումը նորմայում և ախտաբանության մեջ՝ սաղմից մինչև ծերացող ուղեղ» դրամաշնորհային ծրագրերը միասին հիմնելու են ՀՀ-ում աշխարհին ներկայանալիք «Ուղեղի հետազոտությունների գերազանցության կենտրոնը», - գրել է նա։

Կենտրոնը կդառնա բժշկակենսաբանության նոր գիտակրթական կենտրոն, որտեղ երիտասարդ հետազոտողները և գիտնականները կունենան հնարավորություն զբաղվելու գիտությամբ և ձեռք բերելու հետազոտական հմտություններ։
Ծրագրի մասնակիցները վստահեցնում են, որ կենտրոնը կառուցվելու է ամուր հիմքերի վրա:

«Հիվանդանոցում եմ պացիենտի կարգավիճակում». Բժշկականի ռեկտորը վարակվել է կորոնավիրուսով

0
թեգերը:
«Ուղեղի հիմնարար հետազոտությունների գիտակրթական կենտրոն», Երևանի պետական բժշկական համալսարան (ԵՊԲՀ), շինարարություն, Հայաստան, Արմեն Մուրադյան