ԵՐԵՎԱՆ, 20 ապրիլի – Sputnik, Նանա Մարտիրոսյան. Վերականգնողական կենտրոնի երկրորդ հարկ բարձրանալով` դռան հետևում տղամարդու ծիծաղ ու ոգևորված զրույց ենք լսում։ Բացում ենք դուռը, գեղեցիկ ու լուսավոր սենյակում տեսնում ենք ՀՀ նախագահի աշխատակազմից օպերատոր Վարդան Պետրոսյանին ու մի քանի երիտասարդ տղաների` Տիգրանին, Հարութին, Արմանին։ Հետո կմիանան մյուսները։

Մեր ներս մտնելու պես տղաները տեղ են զիջում, յուրաքանչյուրը փորձում է պատրվակ գտնել միացրած դիկտոֆոնով հարցազրույցից խուսափելու համար։ Վարդանի կարծիքով` տղաները շատ համեստ են, դրա համար էլ ամաչում են։ Իսկ ընդհանրապես նա շատ է մտերմացել տղաների հետ, նրանց ոչ միայն մասնագիտական հիմունքներ է սովորեցնում, այլև ծանոթացնում է նրբություններին (լուսավորություն, ֆոն, ռակուրս, կոմպոզիցիա), ավագ ընկերոջ իրավունքով էլ փորձում է անհրաժեշտության դեպքում խորհուրդներ տալ, ճաշակի զգացողություն սերմանել։
Քանի դեռ մենք զրուցում ենք Վարդանի հետ, լսվում են լուսանկարչական ապարատների չխկոցները. սենյակում գտնվող բոլոր տղաները, որոնք իրենց քթի տակ ինչ–որ բան են շվշվացնում, լուսանկարում են մեզ ու վարպետին։ Երկուսս էլ նկատում ենք դա, բայց շարունակում ենք զրուցել։
Լուսանկարչի խոսքով` երբ դասընթացները սկսվեցին, 11 ուսանող կար, այսօր նրանք 7-ն են։ Պարապմունքների ընթացքում տղաները շատ են մտերմացել։ Ավելին, Տիգրանը, որը Երևանում բարեկամների տանն էր մնում, տեղափոխվել է ապրելու դասընթացների ժամանակ ծանոթացած ընկերների մոտ։

Նա սակրավոր է եղել բանակում, վիրավորվել է Ապրիլյան քառօրյայից հետո։ Նրան միշտ հետաքրքրել են տեսանկարահանումները, մոնտաժը, բայց հետաքրքրվել է լուսանկարչությամբ և որոշել է հաճախել դասընթացներին։ Տիգրանը շատ է լուսանկարում և հույս ունի, որ ինչ–որ բանի կհասնի այս գործում։ Արդեն էջեր է բացել սոցցանցերում և տարբեր խորամանկություններ սովորել, որոնք օգնում են ներգրավել մոդելներին։
Առավել հաճախ, իհարկե, ընկերներին է լուսանկարում։ Հատկապես Սերոբի բախտը շատ է բերել։ Նա, ի դեպ, այդպես էլ չհամաձայնեց խոսել մեզ հետ, կատակով պնդեց, որ ես վատ եմ համոզում։

Իսկ այ Հարութը պատմեց, որ դասերի ժամանակ միշտ բաց ու զվարճալի մթնոլորտ է։ Ի տարբերություն Տիգրանի, նա բնապատկերներ է նկարում, աղջիկները նրան այդքան էլ չեն ոգեշնչում ստեղծագործելու համար։ Հարութը ևս Ապրիլյան պատերազմից հետո է վիրավորվել։
Խոստովանում է, որ եթե ծառայության ժամանակ ձեռքի տակ լուսանկարչական ապարատ ունենար, շատ հետաքրքիր բաներ կնկարեր։

Զրույցին միջամտում է Տիգրանն ու ասում, որ ուզում է նորից Արցախ մեկնել ու լուսանկարել իր տեսած գեղեցիկ բնապատկերները։
Մենք փոքր–ինչ տխրում ենք պատերազմի մասին հուշերի պատճառով, բայց հանկարծ սենյակ է մտնում «քայլող պոզիտիվը»` 21 տարեկան Արսենը։ Նա լայն ժպտում է, անդադար կատակում և Sputnik Արմենիայի լուսանկարչին խնդրում անպայման լուսանկարել իրեն ձախ պրոֆիլից, որ գեղեցիկ դուրս գա։ Ասում է, որ տղաները նրան քիչ են լուսանկարում, և միայն Տիգրանը կարող է այնպես լուսանկարել, որ այդ աշխատանքները ամոթ չլինի սոցցանցերում հրապարակել։

Նրա անկաշկանդ ու մտերմիկ զրույցից ոգևորված` հանդգնում եմ հարցնել, թե ինչ կուզեր լուսանկարել պատերազմի ժամանակ։
«Ապրիլյան առաջին գիշերը կուզեի նկարել։ Կառանտինում էի 1.5 ամսվա ծառայող էի։ Բարձրացանք դիրքեր, ու տեսա կարմիր կտրատվող գծեր։ Հետո հասկացանք, որ լուսածրող գնդակներ են։ Սովորական առավոտ էր, ու լսվեց տագնապի ձայնը, դեռ չգիտեինք` ինչ է նշանակում։ Հին ծառայողները բացատրեցին, որ մարտական տագնապ է, հետո հասկացանք պատերազմ է սկսվել», – պատմեց Արսենը։
Նա փոքր–ինչ տխրեց, բայց նկատելով, որ մենք էլ թևաթափ եղանք` անմիջապես աշխուժացավ ու սկսեց կատակել։ Արսենը պատմեց, որ շատ է սիրում լուսանկարել իր ավտոմեքենան, որը կենդանի էակ է համարում և խոստովանում է, որ ընկերուհին երբեմն խանդում է մեքենային։ Վարդանը նրան ընդհատելով` կատակում է, որ դա նորմալ է։ Վարդանն ամուսնացած է, նրա կինը, օրինակ, կատվին է խանդում։
Մինչ մենք ծիծաղում ենք, սենյակ է մտնում տղաների երկրորդ ուսուցիչը` Դավիթ Հակոբյանը։ Նա ՀՀ նախագահի լուսանկարիչն է։ Վարդանի պես նա էլ է տղաներին սովորեցնում վարպետության բոլոր գաղտնիքները։
Դավիթը խոստովանում է, որ մի կողմից տղաների հետ աշխատելը դժվար է, քանի որ բոլորը գրեթե զրոյից են սկսում ուսումնասիրել գործը, մյուս կողմից` հեշտ, որովհետև արդեն հասցրել է ընկերանալ նրանց հետ։

Դավիթը փորձում է ընդլայնել տղաների մտահորիզոնը, խորհուրդներ է տալիս, թե ինչ ֆիլմեր դիտեն և որ լուսանկարիչների աշխատանքներին հետևեն`ճաշակ զարգացնելու և նոր բան սովորելու համար։
Հանում է իր նոթբուքը, և բոլորը հավաքվում են նրա շուրջ։ Արսենը բազմոցին տեղ չգտնելով` տեղավորվում է Սերոբի հաշմանդամության սայլակին։ Նրանք պատրաստ են քննարկել իրենց ավագ ընկերոջ` արցախյան առաջին պատերազմի մասնակից, երկու երեխաների հայր Արկադիի լուսանկարները։
«Հիմա ամեն ինչ տեսնում եմ, կարծես օբյեկտիվից նայեմ։ Արդեն բոլորին ձանձրացրել եմ իմ` ամեն ինչ լուսանկարելու սովորությունով», – կատակում է Արկադին։

Բոլորը սկսում են ակտիվ քննարկել աշխատանքները, Դավիթն ու Վարդանը սխալներն են մատնանշում, և հանկարծ սենյակը լցվում է քրքիջով։ Արկադին ցույց է տալիս իր «նատյուրմորտը»` ոսկորները կոշիկի մեջ խցկած։ Ճիշտ է` առաջին հայացքից սարսափելի տեսք ունի, բայց իրականում անհնար է առանց ծիծաղելու նայել։
ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերությունը տեղեկացնում է, որ մարտի 5-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով ժամանակավորապես կդադարեցվի հետևյալ հասցեների էլեկտրամատակարարումը.
10:00-16:00 Չարենցի փ. 55, 59, 61, 63/13 շենքեր, Այգեստան 4, 5, 6, 12 փողոցների սեփական տներ մասնակի, Մարտի 8փ. 13, 18, 34, 36 սեփական տներ, Ալեք Մանուկյան փ. 36 սեփական տուն, Ֆիզկուլտուրնիկների փ. 29, 29/1 սեփական տներ և հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ, Ներքին Չարբախ 3, 4, 5, 10 փողոցների սեփական տներ, Ներքին Չարբախ 5-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի սեփական տներ, Լազոյի փ․ 4, 6 շենքեր, Նոր Նորք 1-ին զանգ.՝ Նանսենի փ. 10 շենք, Նոր Նորք 9-րդ զանգ.՝ Վիլնյուսի փ. 41, 45, 49, 53, 55, 55ա, 55բ, 57 շենքեր, թիվ 104 մսուր-մանկապարտեզ և հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ,
11:00-15:00 Ջրաշեն 1 և 2 փողոցներ,
11:00-17:00 Բագրատունյաց պող․ 38/1 շենք, Լազոյի, Կաշեգործների փողոցների սեփական տներ և հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ, Գ-1 թաղամասն ամբողջությամբ և հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ,
10:00-16:00 Աշտարակ քաղաք՝ Տանձանոց թաղամաս, Նարեկացի, Սիսակյան, Վ․Պետրոսյան, Հեքիմյան, Շահազիզ, Շիրազ, Թումանյան, Մաշտոցի և Լինչի փողոցներ, Օհանավան, Ուշի, Արտաշավան և Սաղմոսավան գյուղեր,
10:00-14:00 Սիփանիկ գյուղ մասնակի,
10:30-16:00 Գետազատ գյուղ մասնակի,
11։00-15։00 Արտաշատ քաղաք` Մարքսի, Աճառյան, Արազի, Իսակովի, Դուրյան, Օրբելի, Օգոստոսի 23-ի փողոցներ մասնակի,
13:00-14:00 Նորաբաց գյուղ մասնակի,
10:00-13:00 Շատին գյուղ մասնակի,
10:00-16:00 Վայք քաղաք՝ Երկրաբանների փողոց և Ջերմուկի խճուղին՝ մասնակի, Չայքենդ թաղամաս, Խնձորուտ, Նոր Ազնվաբերդ, Զառիթափ, Գոմք, Կապույտ, Ազատեկ, Զեդան, Փոռ, Բարձրունի, Մարտիրոս, Սերս գյուղեր,
11:00-15:00 Եղեգնաձոր քաղաք՝ Մոմիկի, Սևակի փողոցներ մասնակի,
11։00-17։00 Կապուտան, Կամարիս, Գեղաշեն, Նոր-Գյուղ, Ջրվեժ գյուղեր մասնակի, Ջրվեժ՝ Բագրևանդ, Մայակ, Բանավան թաղամասեր մասնակի,
10։30-14։30 Զովունի համայնք, ԱԱԾ զորամաս, ԱԻՆ, «Թամարա և Անի», «Նորմա Կաթ» ՍՊ ընկերություններ,
10։30-16։30 Զովունի համայնքի 8, 9 փողոցներ և հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ,
10:00-11:00 Սիսիան քաղաք՝ Գայի փ. 1, 2, 3 շենքեր,
11:30-12:30 Սիսիան քաղաք՝ Գայի փ. 4, 6, 7, 10, 29ա շենքեր,
10:30-11:30 Շամբ գյուղ և հարակից ոչ-բնակիչ բաժանորդներ,
12:00-17:00 Աղիտու, Նորավան, Վաղատնի, Որոտան գյուղեր և հարակից ոչ-բնակիչ բաժանորդներ:
ՀԷՑ–ից հիշեցնում են, որ սպառած էլեկտրաէներգիայի, անջատումների, ձեր իրավունքներին կամ պարտականություններին վերաբերող, ինչպես նաև այլ հարցերի առնչությամբ կարող եք զանգահարել 1-80 և 0 8000 0 180 շուրջօրյա գործող հեռախոսահամարներով:
Էներգետիկ առումով ծանր տարի է սպասվում. ատոմակայանը 140 օր կկանգնի
ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik, Լաուրա Սարգսյան. Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատան մաքսային կցորդ Արամ Թանանյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասաց, որ արցախյան պատերազմի օրերին ինքն է «Հայեր միացեք» ռուսական նախաձեռնությանը փոխանցել ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի տվյալները, որպեսզի կապ հաստատեն պատգամավորի հետ և նրա օգնությամբ մարդասիրական բեռ ուղարկեն Հայաստան։
Նշենք, որ պատերազմի ժամանակ «Հայեր, միացեք» նախաձեռնությունը ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանատան խորհրդով մարդասիրական բեռ է ուղարկել «Իմ քայլը» իշխող խմբակցության պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի անունով, սակայն ստացականներ չի ստացել: Երեկ կայացած ասուլիսի ընթացքում նախաձեռնության ներկայացուցիչ Բադալ Պարյանը պարզաբանում է պահանջել Արամ Թանանյանից, թե ինչու է բեռն ուղարկվել հենց Հայկ Սարգսյանի անունով: Նա նաև պահանջել էր, որ իշխանությունները հաշվետվություն ներկայացնեն, թե որքան սաղավարտ, զրահաբաճկոն, գիշերային տեսողության սարքեր և ռադիոսարքեր է ստացել Հայաստանը:
Թանանյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում պարզաբանեց, որ պատերազմի օրերին մաքսատունն իրականացրել է Ռուսաստանից Հայաստան ուղարկված մարդասիրական բեռը գրանցելու և ձևակերպելու իր բոլոր պարտավորությունները։ Բացի այդ, ամեն ինչ հատ–հատ գրանցվել է և ուղարկվել հասցեատիրոջը:
Այլ հարց է, թե ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք, որոնց անունով ուղարկվել է բեռը, ինչպես են բաշխել դրանք։
«Մարտական գործողությունների ամենասկզբից Ռուսաստանում գտնվող հայերը, եկեղեցին, առանձին գործարարներ կենտրոնացրել էին իրենց ուժերը: Ինձ սկսեցին զանգել և հարցնել` ինչպես և ինչով օգնեն մեր երկրին», - պատմեց Թանանյանը:
Նրա խոսքով՝ ինքը միացավ գործընթացին: Որոշվեց ուղարկվող մարդասիրական օգնությունը գրանցել ֆիզիկական անձանց անունով, քանի որ իրավաբանական անձանց, կազմակերպությունների դեպքում նրանք ստիպված կլինեին բեռի ծավալի 20%-ի չափով ԱԱՀ վճարել: Իսկ ֆիզիկական անձանց դեպքում կարգավորման այլ կանոններ էին կիրառվում, քանի որ նրանք կարող էին դիմել կառավարությանը, տվյալներ ներկայացնել, որ բեռը մարդասիրական է, և դրանից հետո կազատվեին վճարներից:
Երբ բեռներն ուղարկում էին կոնկրետ ֆիզիկական անձանց անուններով, նույն անունների կրկնությունը հարցեր ծնեց ռուսական մաքսատանը` արդյոք այդ մարդիկ հուսալի՞ են: Արդյունքում որոշվեց ներգրավել լրացուցիչ անձանց, որոնք քիչ թե շատ հայտնի էին: Եվ «ցանկում» հայտնվեցին նոր ազգանուններ, այդ թվում` պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի անունը:
Թանանյանի խոսքով` ինքը շատ է ուրախացել, որ հնարավոր է դարձել նաև ԱԺ պատգամավորի անունով բեռ ուղարկել: Սարգսյանի անունը փոխանցել է բոլոր նրանց, ովքեր չեն իմացել` ում ուղարկեն բեռը: Վերջիններս սկսել են բեռները ձևակերպել պատգամավորի անունով:
«Երբ որոշվեց ԱԱՀ-ից ազատել նաև մարդասիրական օգնություն ստացող կազմակերպություններին, որպես հասցեատեր սկսեցին նշել նաև իրավաբանական անձանց», - ասաց Թանանյանը:
Այդ ժամանակ խրախուսվում էր «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին դրամական միջոցների փոխանցումը, քանի որ դա թույլ կտար ավելի արդյունավետ օգտագործել ֆինանսական ռեսուրսներն ու բացառել ավելորդ ծախսերը:
Թանանյանը նշեց, որ իր մոտ կասկած չի առաջացել, թե որևէ մեկը կարող է բեռը տեղ չհասցնել: Մաքսատանը, ինչպես Ռուսաստանից դուրս գալիս, այնպես էլ Հայաստան մուտք գործելիս, բեռները, հստակ գրանցվել են: Ըստ նրա` խորհուրդ էր տրվում բեռներն ուղարկել ԱԻՆ-ի, առողջապահության նախարարության, իսկ որոշ դեպքերում` նաև ՊՆ-ի հասցեներին:
«Հետևաբար մենք չէինք կարող դրանք վերաձևակերպել այլ հասցեատերերի վրա», - ասաց Թանանյանը:
Նա նշեց, որ բեռներն ուղարկվում էին շուրջօրյա ռեժիմով և որպես մարդասիրական օգնություն՝ արտահերթ: Քանի որ մարդասիրական բեռները ձևավորվում էին տարբեր աղբյուրներից, դրանց իրական գնահատումը լրացուցիչ ժամանակ էր պահանջում, ինչը պատերազմի օրերին չկար: Այդ պատճառով դրանք գրանցվում էին ոչ թե հաշիվ-ապրանքագրերի տեսքով, այլ ձևաթղթերի՝ խորհրդանշական գումարների նշմամբ: Դա արվում էր նաև ձևակերպման ժամանակ մաքսավճարների նվազեցման համար:
Ինչպես ընդգծեց Թանանյանը, բեռ բերած յուրաքանչյուր մեքենայի հարցն առանձին հստակեցվել է մաքսային ծառայության հետ, և բացի համապատասխան փաստաթղթեր ներկայացնելուց, նաև կոնկրետ պարզաբանումներ են տրվել բեռների մասին:
Թանանյանը նշեց, որ բոլոր տվյալները ստացել է ուղարկողներից` բեռը ձևակերպելու փուլում: Ուղարկողները հետևել են` ինչպես է իրենց բեռը ուղարկման կետից հասել ստացողին: Այդ պատճառով էլ Թանանյանին զարմացնում են այն խոսակցությունները, թե որոշ բեռներ կարող էին հասցեատիրոջը չհասնել:
Հիշեցնենք` ավելի վաղ տելեգրամյան ալիքներից մեկը տեղեկություն էր տարածել, որ Հայկ Սարգսյանը, Անդրանիկ Քոչարյանը, Հակոբ Արշակյանը և Էդուարդ Աղաջանյանը «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի միջոցներով գնումներ են կատարել շուկայականից մի քանի անգամ թանկ գներով։ Փետրվարի 28-ին Հայկ Սարգսյանը Facebook-ի իր էջում ծավալուն գրառում արեց` վստահեցնելով, որ այդ տեղեկությունը ստոր կեղծիք է։
Նա հայտարարեց, որ նման հոդվածները իրականության հետ որևէ աղերս չունեն, պարունակում են կեղծ մեղադրանքներ և վնաս են հասցնում ոչ միայն իր հեղինակությանը, այլև ամբողջ երկրի, որովհետև հաջորդ անգամ, եթե նորից սփյուռքի օգնության կարիքը լինի, մարդիկ այլևս բեռներ չեն ուղարկի՝մտածելով, որ դրանք յուրացվում են և նպատակին չեն ծառայում։
Նա պատմել էր, թե ինչ է եղել իրականում։ Սարգսյանի խոսքով ՝ պատերազմի օրերին իր հետ կապ է հաստատել Վիտալի անունով մի երիտասարդ և ասել, որ ընկերներով ցանկանում են որպես օգնություն ապրանքներ ուղարկել ՀՀ, բայց այնպես, որ ազատվեն հարկերից։ Խնդրել է օգնել այդ գործընթացը կազմակերպել և համաձայնություն տալ, որ բեռն ուղարկեն պատգամավորի անունով։ Սարգսյանը ուղարկել է իր անձնագրի տվյալները։ Բեռը նրա անունով ուղարկել են Հայաստան։ Սարգսյանը կապ է հաստատել ՊԵԿ աշխատակիցների հետ, մաքսային մարմինները ամբողջ բեռը սահմանված ընթացակարգով ձևակերպել են և հանձնել արտակարգ իրավիճակների նախարարությանը։ Սարգսյանի հավաստմամբ` բեռի տնօրինումը և բաշխումը իրականացրել է ԱԻՆ-ը, և ինքը որևէ կապ չի ունեցել բեռի տնօրինման հետ։
Պատգամավորը նաև նշել է, որ այդ դեպքից անցել է շուրջ 4 ամիս, և որևէ մեկն իրեն դժգոհություն չի հայտնել, հակառակը` բեռ ուղարկող Վիտալին բազմիցս շնորհակալություն է հայտնել իրեն օգնելու համար։


