Լինե՞լ, թե՞ չլինել. հայ գինեգործի տունը Թբիլիսիում լուռ սպասում է վճռին. լուսանկարներ
(Թարմացված է 16:21 08.02.2019)
Sputnik–ի սյունակագիր Եկատերինա Միկարիձեն «Զբոսանքներ Թիֆլիսով» նախագծի շրջանակում պատմում է գինեգործ Մաքսիմ Անանովի (Հովնանյան) տան մասին։Մեկ–երկու տարի առաջ հայտնվել է հին պիտակների ցուցահանդեսում։ Հետաքրքիր ցուցադրություն էր։ Բազում թղթերի մեջ առանձնանում էին կոնյակ արտադրող ու բարերար Դավիթ Սարաջիշվիլու և գինեգործ Մաքսիմ Անանովի (իսկական ազգանունը` Հովնանյան) պիտակները։ Օրերս ինչ–որ կայքում նորից հանդիպեցի այդ հայտնի Անանովին։
Միանգամից գնացի Մաքսիմ Անանովի տունը փնտրելու։ Փնտրածս առանձնատունը հին ընկերոջս` Անդրեյ Տունեբեգովին պատկանող տան հարևանությամբ էր։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Անանովի տան մուտքը
Գործարար Անանովի տունը բազում գաղտնիքներ ունի։ Դրանում համոզվում ես ներս մտնելուց անմիջապես հետո։
Սկզբում մտա բակ, շրջեցի ու լուսանկարեցի։ Հետո վերադարձա գլխավոր մուտքի մոտ։ Բաց էր, ներս սողոսկեցի։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Անանովի տան ներսում
Առաջին հարկի պատերը ձանձրալի շագանակագույն են։ Նույն գույնն ունեն նաև դիմացի տան պատերը։ Միանգամից երևում է` «սրտացավ» ձեռքն է ներկով փակել գեղեցկությունը։ Բայց մի տարբերություն կա` Տունեբեգովի տան պատերն ավելի լավ վիճակում են։
Անկեղծ ասած, ինտերիերի հարդարանքը շփոթեցնում է։ Մտքովդ չի անցնում, որ վերևի հարկում բոլորովին այլ, շքեղ տեսարան է։
Աստիճանների առաջին շարքը հաղթահարելուց հետո հայտնվում եմ հենց այդ շքեղության մեջ։ Գեղեցկությունն ամենուր է։ Հանգիստ է, անհոգ ու հաճելի։ Կաղնու փայտից պատրաստված կլոր սեղանն է պակասում ու դարչինով խնձորի թխվածքը։ Մեկ էլ` ֆրանսիական Կաբերնեի շիշը։ Նման առանձնատան տիրոջ սեղանին անպայման պետք է գինի լինի։ Թե չէ էլ ի՞նչ գինեգործ։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Տան պատերը նորոգման կարիք ունեն
Հայտնի գինեգործի գործարանները Իմերեթում են եղել։ Անանովը գինի, շամպայն ու կոնյակ է արտադրել։ Խաղողը գնել է գյուղացիներից, թեև սեփական խաղողի այգիներն է ունեցել։ Առաջին այգին տնկել է XIX դարի վերջին։ Վրացական ու եվրոպական տեսակներ է տնկել։ Իսկ XX դարի սկզբին զուտ ֆրանսիական տեսակներ է աճեցրել։
Ավելի ուշ` 1914 թվականին, հիմնվել է ամենախոշոր այգին։ Անանովի ընկերության տարածքները կառուցել են ֆրանսիացի ու իտալացի մասնագետները։ Գործարանը մեծ մառաններ է ունեցել։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Իսկ ներսում այսպիսի գեղեցկություն է
Անանովի գործարանի արտադրած ալկոհոլային խմիչքները հայտնի են եղել նաև դրսում։ Այդ ժամանակաշրջանում հայտնի բոլոր խոշոր գործարարների պես Անանովը նույնպես զբաղվել է բարեգործությամբ։ Հենց նրա գումարով է 1905 թվականին Օզյորովի նախագծով կառուցվել օրիորդաց 3-րդ գիմնազիան, որն ավելի ուշ կոչվել է 66–րդ դպրոց, իսկ այսօր 4–րդ դպրոցն է, որը «Հոգվարտս» են կոչում։ Գողտրիկ ճարտարապետությունը շատ է նման հեքիաթային դպրոցին։
... Քայլեր եմ լսում։ Աստիճանով երկու մարդիկ են իջնում։ Հարցնում եմ` այստե՞ղ եք ապրում։ Երիտասարդներից մեկը շրջվու է մյուսի կողմ. «Քեզ են հարցնում, Գեորգի»։
–Ընկերոջս ճանապարհեմ, գամ ու խոսենք, հա՞,– ժպիտով պատասխանում է Գեորգին։ Վերադառնում է հինգ րոպեից։
—Այս տանն աշխատում եմ։ Արդեն երկրորդ տարին է։ Երրորդ հարկում արվեստանոց ունեմ, նկարիչ եմ, – բացատրում է Գեորգին։
Քայլելով հասնում ենք երրորդ հարկ։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Հասնում ենք արվեստանոց
Գեորգին ապրում է Սոլոլակում։ Գրիբոյեդովի փողոցում գտնվող տունն էլ որոշել է արվեստանոց դարձնել, ասում է` այստեղ յուրահատուկ էներգետիկա կա։ Բարձր առաստաղներ, ընդարձակ սենյակներ, երկփեղկ փայտե դռներ, թերևս սրանք հին տներին բնորոշ առանձնահատկություններ են, բայց Գրիգորիի խոսքով` հին տներում մեկ այլ բան կա։
©
Sputnik / Ekaterina Mikaridze
Դռան դիմաց այսպիսի նատյուրմորտ կա
—Նման առաստաղները վեհ զգացողությունների են ծնում։ Ճարտարապետության մեջ ի սկզբանե արևային ուժ է դրված։ Ժամանակակից ճարտարապետությունը կրկնում է մարդու հոգեվիճակը։ Տուն ես մտնում, ու բետոնե պատերից տրտմություն է թափվում։ Իսկ այսպիսի տները յուրահատուկ էներգետիկա ունեն... Զգայուն հայացքը նկատում է դա։ Մի խելացի մարդ ասել է, որ ցանկացած ստեղծագործություն 50 տարի անց միստիկ բնույթ է ստանում։ Այդպես էլ կա. այդ ժամանակի ընթացքում (լինի արվեստի գործ, թե ճարտարապետական ստեղծագործություն) այն գոյատևում է աշխարհի հետ ու դառնում դրա մի մասը։
Մի քանի րոպե անց Գրիգորիի կինն ու երկու տարեկան որդին արվեստանոց են մտնում, ու ես հրաժեշտ եմ տալիս նրանց։ Միջանցք եմ դուրս գալիս, տեսնում եմ զբոսաշրջիկների խմբին։ Զբոսավարը ցավով ասում է, որ այս տունը նույնիսկ մշակութային ժառանգության ցանկում ներառված չէ։ Իսկ ճեղքերից կարելի է նկատել, որ վերանորոգման կարիք վաղուց ունի։ Թեև քաղաքի պատմական շենքերի մեծ մասը լուռ սպասում են իրենց դատավճռին` ապագայում լինե՞լ, թե՞ չլինել...
Ջերմուկում ձյուն է գալիս, Սյունիքի ճանապարհները տեղ–տեղ պատվել են մերկասառույցով
(Թարմացված է 09:34 03.03.2021)
Ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի ճանապարհներին, ո՞ր հատվածներն են փակ։ ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը թարմ տեղեկություն է հայտնում և վարորդներին հիշեցնում, որ պետք է երթևեկել ձմեռային անվադողերով։ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի – Sputnik. ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։
Փակ են Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանից դեպի Ամբերդ ամրոց և դեպի Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները:
Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է կցորդիչով բեռնատարների համար:
Վանաձոր-Դիլիջան ավտոճանապարհին և Սյունիքի մարզի ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց։
Վայոց Ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում ձյուն է գալիս։
Ստեփանակերտի օդանավակայանն ու Ալիևի ավիացիոն պլանները. իրավիճա՞կ է փոխվել
Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսեթիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար․ ռուսական կողմում կա մոտ 500 կուտակված բեռնատար ավտոմեքենա:
Վարորդներին խորհուրդ է տրվում երթևեկել բացառապես ձմեռային անվադողերով։
Արմավիրի մարզում ճակատ–ճակատի բախվել են Opel Astra–ներ. վիրավորների մեջ երեխաներ կան
Լիբերալ անուշեղեն․ ինչու է Հայաստանի իշխանությունը մերժել բիզնեսին օգնելու նոր գաղափարը
(Թարմացված է 12:50 02.03.2021)
Հայկական խանութներում տեղական ապրանքների քանակն առայժմ չի ավելանա։ Էկոնոմիկայի նախարարությունը մերժել է Export Armenia փորձագիտական ասոցիացիայի նախաձեռնությունը։«Export Armenia» փորձագիտական ասոցիացիան վերջերս առաջարկեց հետևյալ գաղափարը` եթե Հայաստանում որևէ ապրանք է արտադրվում, ապա ցանկացած խանութի տեսականու մեջ պետք է առկա լինի այդ արտադրանքի երաշխավորված նվազագույն քանակ։ Ընդ որում՝ առաջարկվում էր ցուցափեղկում տեղ երաշխավորել առհասարակ հայկական ապրանքների համար, ոչ թե նախապատվություն տալ որևէ կոնկրետ ապրանքանիշի։
«Export Armenia»-ի ներկայացուցիչները, որոնց թվում խոշոր ընկերությունների բիզնեսմեններ և մենեջերներ կան, կարծում են, որ մանրածախ վաճառքի հարցում պետք է աջակցել հայրենական արտադրության ապրանքներին, քանի որ շուկայում անհավասար պայմաններ են ստեղծվել նրանց համար։ Հայաստանում խոշոր բիզնեսն ավելի շատ ներդրում է անում առևտրի, ոչ թե սեփական արտադրության մեջ։ Առևտուրն ավելի շատ եկամուտ և ավելի քիչ հոգսեր է պահանջում` ի տարբերություն արդյունաբերության։
Բնականաբար, խոշոր ներկրողները տպավորիչ մարկետինգային ռեսուրսներ ունեն, ավելին՝ նրանք արտասահմանյան լուրջ ընկերություններ են ներկայացնում, որոնք է՛լ ավելի մեծ ռեսուրսներ ունեն։ Միասին աշխատելով` նրանք տեղական խանութներին զանազան բոնուսներ են առաջարկում դարակների վրա շահավետ տեղ ունենալու համար։ Հասկանալի է, որ «Mars»-ը, «Вимм-Билль-Данн»-ը և մի շարք ուրիշ հսկաներ «փրոմոուշընի» համար ավելի շատ ռեսուրսներ ունեն, քան կաթնամթերքի կամ շոկոլադի տեղական արտադրողը։ Ուստի խանութները հարգալից և քաղաքավարի են ներկրվող ապրանքների մատակարարների նկատմամբ։
Տեղական արտադրողի դեպքում այլ խոսակցություն է․ նրանց վճարները սովորաբար շաբաթներով ուշացնում են, իսկ ոչ մեծ, թույլ ընկերություններին հաճախ ամիսներով են քաշքշում (ավելի մանրամասն՝ այստեղ)։ Այս կանոնից դուրս են մնում կա՛մ շատ խոշոր ձեռնարկությունները (հայկական չափանիշներով, օրինակ, «Գրանդ Քենդին»), կա՛մ հենց առևտրային ցանցերի արտադրությունները։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Օրինակ՝ «Երևան Սիթի» սուպերմարկետների ցանցի սեփականատեր Սամվել Ալեքսանյանը մի քանի նմանատիպ արտադրություն ունի, ընդ որում՝ նրա ապրանքները վերցնում են նաև այլ խանութների ցանցերը, որպեսզի չփչացնեն գործարարի հետ հարաբերությունները։ Ալեքսանյանի ընկերությունն ամեն դեպքում պարենային ապրանքների ամենախոշոր ներկրողն է Հայաստանում, և նրա ներկրումից շատ խանութներ են կախված։
Իսկ եթե դուք Սամվել Ալեքսանյանը չե՞ք, այլ սկսնակ գործարար ու որոշել եք ոչ թե ռեստորան կամ խանութ բացել, այլ սեփական արտադրություն։ «Export Armenia»-ն դեկտեմբերին այդ հարցով դիմել էր էկոնոմիկայի նախարարությանը։
Եվ այսպիսի պատասխան է ստացել․ «Գտնում ենք, որ ազատ շուկայական տնտեսության շրջանակներում վաճառակետերում տեղական ապրանքատեսակների տեղադրման պարտադրմամբ (օրենքի կամ այլ իրավական ակտի տեսքով) վաճառքի խթանումը լավագույն տարբերակը չէ տեղական արտադրողին աջակցելու վերջիններիս կողմից արտադրվող ապրանքների վաճառքի ծավալներն ավելացնելու հարցում: Ըստ մեզ` տեղական արտադրողին աջակցելու առավել արդյունավետ մեխանիզմ կարող է հանդիսանալ պետության կողմից աջակցության գործիքակազմի միջոցով ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ տեղական արտադրանքի մրցունակության, ներկայացվածության և գրավչության բարձրացումը»։
«Export Armenia»-ի համահիմնադիր Էմիլ Ստեփանյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց` դժվար է պատկերացնել, թե տեղական արտադրողներն ինչպես են «արդյունավետ մրցակցելու» խոշոր ներկրողների և նրանց հետևում կանգնած է՛լ ավելի խոշոր միջազգային կորպորացիաների հետ։
«Բայց եթե պետության քաղաքականությունն ավելի արդյունավետ լինի, քան մեր առաջարկները, մենք միայն ուրախ կլինենք։ Միայն թե այդ քաղաքականությունը գործնականում աշխատի, ոչ թե խոսք մնա։ Այս բոլոր տարիների ընթացքում, ցավոք, պետությունը դիտորդի կարգավիճակում է եղել»,-նշեց Ստեփանյանը։
Այդ պատճառով տեղական ընկերություններն արտադրությունը շատ ավելի թույլ են զարգացնում, քան կարող էին։ Ամենաշատը դա վերաբերում է մսամթերքի և հատկապես կաթնամթերքի արտադրողներին, որոնց համար արտահանման հնարավորությունները սահմանափակ են։ Շուկան ոչ միայն փոքր է, այլև ներկրողներն ու խանութները գրավել են այն։
Ստացվում է` խոշոր տնտեսվարողներն ամիսներ շարունակ «քնացնում» են արտադրողների ֆինանսական միջոցները՝ դրանով իսկ զրկելով պետությանը հարկեր, բանկերին վարկեր, աշխատակիցներին աշխատավարձեր վճարելու հնարավորությունից, իսկ արտադրության զարգացման համար՝ սարքավորումներ գնելու հնարավորությունից։ Ինչպե՞ս զարգանալ նման պայմաններում:
Դրա փոխարեն պետությունը բիզնեսին սուբսիդավորված տոկոսներով վարկեր է տրամադրում։ Սակայն հին խնդիրների դեպքում նոր վարկերը միայն խորացնում են պարտքերի փոսը, որից ոմանք արդեն երբեք դուրս չեն գա։
«Այդ պատճառով թող կառավարությունը բիզնեսին նույնիսկ ուղղակի չօգնի։ Սկզբի համար թող հոգ տանի, որ խանութները ժամանակին վճարեն մատակարարներին։ Չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ արտադրողների մոտ մշտապես խանութների դեբիտորական պարտքեր կան մի քանի միլիոն դոլարի չափով։ Այդ փողերն ուղղակի «քնած են», այսինքն՝ որևէ կերպ չեն ծառայում տնտեսությանը»,-ավելացրեց Ստեփանյանը։
Իշխանությունները (ինչպես նախկին, այնպես էլ ներկայիս) այսպես թե այնպես ոչ մի կերպ չեն օգնում արտադրողներին` հպարտ քայլելով ազատ մրցակցության դրոշի ներքո։
Նշենք, որ Արևմուտքի մեծ երկրներում տեղական արտադրությանն աջակցելու տարբեր եղանակներ են գործում։ Մի քանի օրինակ բերենք։
©
Photo : press office of Rusal Armenal
Իտալիայում, ինչպես Հայաստանում, գործում է կորոնավիրուսային ճգնաժամից տուժած ռեստորանատերերի և ֆերմերների աջակցության ծրագիր։ Միայն թե, ի տարբերություն Հայաստանի, ծրագիրը նրանց ներառում է մեկ օղակում․ ռեստորանները պետությունից մինչև 10 հազար եվրո փոխհատուցում են ստանում իտալական ապրանքներ գնելու դեպքում։
Մյուս օրինակը շատ հայտնի է․ դա ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի նոր ծրագիրն է, որը վերաբերում է ամերիկյան ապրանքների պետական գնմանը (բայց կարևոր է հիշել, որ այդ ծրագիրը երբեք էլ չի դադարել և գործում է 30-ականներից)։ Հետաքրքիր է, որ այդպիսի օրինակ է ցույց տալիս ոչ միայն պետությունը, այլև մասնավոր ընկերությունները։
Ամենահայտնի օրինակը «Walmart» ցանցի ընկերությունն է։ Վերջինս հայտարարել է, որ 2013-2023թթ․ 250 միլիարդ դոլարի ամերիկյան ապրանք կգնի (և կվաճառի գնորդներին)։ Եվ չնայած, ըստ որոշ կազմակերպությունների ուսումնասիրությունների, «Buy American» հայտարարությունները ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը, սակայն արդեն իսկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ այնպիսի հսկաները, ինչպիսիք են «Walmart»-ը և «Carrefour»-ը, պատրաստ են «Գնի՛ր տեղականը» կոչը դարձնել իրենց գովազդի մի մասը և լուրջ ռեսուրսներ ծախսել դրա վրա։
Կարո՞ղ եք պատկերացնել, որ նման բան անեն Հայաստանի սուպերմարկետները։ Վատ չէր լինի։
Հայ երիտասարդի սպանության հետքերով. Արա Աբրահամյանը Բելորեչենսկ է ուղարկել իր տեղակալին
(Թարմացված է 10:37 03.03.2021)
Ռուսաստանի հայերի միությունն ամեն ինչ անում է հայ երիտասարդի ողբերգական մահից հետո սադրանքներից խուսափելու համար:ԵՐԵՎԱՆ, 3 մարտի - Sputnik. Կրասնոդարի երկրամասի Բելորեչենսկ քաղաքում տեղի ունեցած ողբերգական դեպքից հետո Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանը Կրասնոդարի երկրամաս է ուղարկել իր առաջին տեղակալ Լուսիկ Ղուկասյանին:
©
Sputnik / Николай Хижняк
Ինչպես հաղորդում է կազմակերպությունը, Ղուկասյանը հանդիպումներ կունենա տեղական իշխանության ներկայացուցիչների, ՌՀՄ տեղական բաժանմունքների ղեկավարների և երիտասարդական կազմակերպությունների հետ, որպեսզի քայլեր ձեռնարկեն սադրանքներ թույլ չտալու ուղղությամբ։
«Բացասական հետևանքներից խուսափելու և իրավիճակը չսրելու համար ՌՀՄ-ն համայնքի ներկայացուցիչներին խնդրում է չարձագանքել զգացմունքային, երբեմն սադրիչ կոչերին և հանգստություն պահպանել», - նշված է հաղորդագրության մեջ:
Ռուսաստանի հայերի միությունը միջոցներ է ձեռնարկում հասարակական վերահսկողություն ապահովելու ուղղությամբ, քանի դեռ օպերատիվ միջոցառումներ են իրականացվում մարդասպանին բռնելու ուղղությամբ։
Մոսկվայում խեղդամահ արված 2 երեխայի են գտել. սպանության մեջ կասկածվում է նրանց մայրը
Ռուսաստանի հայերի միությունը կարծում է, որ եթե հանցագործը հայտնվի Ադրբեջանում, ապա պետք է վերադարձվի Ռուսաստան և կանգնի դատարանի առաջ:
«Մենք հույս ունենք, որ հանցագործն առաջիկայում կհայտնաբերվի և պատիժ կկրի ռուսական օրենսդրությանը համապատասխան», - հայտարարել են ՌՀՄ-ում:
Հիշեցնենք, որ փետրվար 28-ին Բելորեչենսկում ծեծկռտուքի հետևանքով սպանվել է 22-ամյա Արթուր Սարուխանովը։ Նախնական տեղեկություններով` սպանողն ադրբեջանցի է, որի նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել։
Մոսկվայում ձերբակալել են քրեական հեղինակություն Զիրոյանի կնոջ սպանության կասկածյալին