Վակիֆլի

Մուսա լեռան վերջին «մոհիկանները». ամերիկյան հայացք` Թուրքիայի հայկական գյուղի ուղղությամբ

455
(Թարմացված է 01:07 24.05.2018)
Ամերիկյան պարբերականը պատմել է Թուրքիայի միակ հայկական գյուղի մասին, որը, ամենայն հավանականությամբ, շուտով կվերանա։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 մայիսի — Sputnik. Թուրքիայի միակ հայկական գյուղը` Վակիֆլին, հետաքրքրել է The Daily Beast ամերիկյան լրատվական և վերլուծական կայքին։

Պարբերականի թղթակից Քրիսթեն Մակտիգը, որին հաջողվել է լինել այնտեղ, իր պատմությունը սկսում է 1915թ-ին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Մուսա լեռան հերոսական պաշտպանությունից։

«Վեց գյուղերի բնակիչների հաջող դիմադրությունից ավելի քան 100 տարի անց Վակիֆլին Թուրքիայում պահպանված վերջին հայկական գյուղն է։ Գյուղը, որի բնակչությունը կրճատվում է, զբոսաշրջիկներին գրավում է շրջակա լեռների և Միջերկրական ծովի վրա բացվող հիանալի տեսարաններով, բարդ պատմությամբ և անհետացումից առաջ իր մշակույթին հաղորդակցվելու հնարավորությամբ», — գրում է նա։

Գեղատեսիլ գյուղը Մուսա լեռան լանջին է` Թուրքիայի Հաթայ հարավային նահանգում, Սիրիայի սահմանից ոչ հեռու։ Հեղինակը նկարագրում է վառ վարդագույն և ալ վարդերը, որոնք զարդարում են հին քարե տների այգիները։

«Եթե նայեք արևմուտք, ապա կտեսնեք, թե ինչպես են փարթամ կանաչ բլուրները ձգվում դեպի ծով», — նկատում է նա։

Единственная сохранившаяся армянская деревня в Турции - Вакифли
Վակիֆլի

Այս գյուղում առավելապես միջին և ավագ տարիքի 135 բնակիչ կա։ 1915թ-ին օսմանյան բանակին դիմադրություն ցույց տված հայերի հետնորդներն են։ 15 թվականին 53 օր շարունակ հերոսաբար պաշտպանվել են, մինչև հասել են ֆրանսիական նավերը։

«Այդ փոքրիկ և խաղաղ գյուղի յուրաքանչյուր անկյունը լի է անցյալով», — նշում է նա։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Հաթայը վեց հայկական գյուղերի հետ միասին դուրս է եկել ֆրանսիական Սիրիայի կազմից։ Այդ ժամանակ հայերը վերադարձել են այն գյուղեր, որտեղ ապրել են։ Բայց 1939թ-ին հանրաքվեի արդյունքում Հաթայը հանձնվել է Թուրքիային, որի պատճառով Հաթայի հինգ հազար բնակիչները լքել են իրենց հայրենի հողերը և տեղափոխվել Լիբանան` այնտեղ հիմնելով Անջար քաղաքը։

Հեղինակը հիշեցնում է, որ հայերի սխրանքին է նվիրված ավստրիացի գրող Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան 40 օրը» վեպը։

Армянская церковь в селе Вакифли, Турция
Վակիֆլի

«Այդ գիրքը Հոլոքոսթի ժամանակ ոգեշնչման աղբյուր է դարձել եվրոպացի հրեաների համար», — նշում է նա։

Վակիֆլի կատարած ուղևորության ժամանակ Քրիսթեն Մակտիգը զրուցել է նաև տեղի բնակիչների հետ, որոնք պատմել են իրենց ընտանիքների փրկության պատմությունը։ Հոդվածագիրը նշում է, որ այստեղ չեն սիրում խոսել կոտորածի մասին. չափազանց ցավոտ են հիշողությունները։

Հեղինակի խոսքով` հրապարակից ոչ հեռու գտնվում է 1910թ-ի եկեղեցին, որը վերականգնվել է և օծվել 1997թ-ին։

«Այստեղ մշտական վանահայր չկա։ Յուրաքանչյուր երկու շաբաթը մեկ հայր Ավեդիսը գալիս է այստեղ Իսկանդերունից (Ալեքսանդրետտա)` մեծ քաղաք Հաթայի նահանգում։ Իսկ վանքի հետևում գերեզմանատունն է, տապանաքարերի վրա գրված են վերջին երկու հարյուրամյակներին գյուղում ապրած մարդկանց անունները, որոնք գյուղի բուռն պատմության ականատեսներն են եղել», — գրում է Մակտիգը։

Նրա խոսքով` պատմաբանները վաղուց են եկել այն կարծիքին, որ զանգվածային արտաքսումն ու հայերի կոտորածը ХХ դարի առաջին ցեղասպանությունն է, սակայն Թուրքիան մինչ օրս հերքում է այդ փաստը։

«Երկրում, որտեղ 1915 թվականի դեպքերի նկարագրության համար «ցեղասպանություն» բառն օգտագործելը հետապնդումների է հանգեցնում, ավանդույթների պահպանությունը միշտ չէ, որ հեշտ է տրվել Թուրքիայում բնակվող հայ փոքրամասնություններին», — նշում է ամերիկացի լրագրողը։

Մակտիգը նաև ավելացնում է, որ 1939 թվականին բնակիչներին ստիպել են փոխել իրենց հայկական ազգանունները։ Բացի այդ, փակվել է միակ հայկական դպրոցը, և նրանք ստիպված են եղել իրենց երեխաներին սովորելու ուղարկել Ստամբուլ։ Նրա խոսքով` Վակիֆլիի համար ամենամեծ վտանգը միգրացիան է։ Սոցիալ-տնտեսական ծանր դրությունը ստիպում է բնակիչներին մեծ քաղաքներ տեղափոխվել։ Իսկ տղամարդկանց թիվը զգալիորեն գերազանցում է կանանց թիվը, քանի որ վերջիններս հաճախ ամուսնանում են ուրիշ գյուղերի երիտասարդների հետ։

«Զբոսաշրջիկների մեծ մասին գրավում են փառատոները, որոնք անցկացվում են գարնանն ու ամռանը, այդ թվում` օգոստոսին խաղողօրհնեքի տոնը», — գրում է հոդվածի հեղինակը։

Նա մեջբերում է ստամբուլցի զբոսաշրջիկ ինժեներ Թայֆուն Թուրքմենի խոսքերը, որը նստած է Վակիֆլիի կենտրոնում գտնվող սրճարանում մոր և քրոջ հետ. «Այստեղ շատ տարբեր համեր և հարուստ մշակույթ կա։ Կցանկանային ծանոթանալ նաև քրդերի մշակույթին, բայց շատ տեղերում անվտանգ չէ։ Իսկ այստեղ մենք անվտանգության մեջ ենք»։ Նա արդեն երկրորդ տարին է այցելում այստեղ։

Քրիսթեն Մակտիգը նշում է, որ Վակիֆլիի բնակիչները պայքարում են իրենց գյուղը, մշակույթն ու ավանդույթները պահպանելու համար։ Շուտով նախատեսվում է այստեղ թանգարան բացել։
Վերջում հոդվածի հեղինակը մեջբերում է գյուղի բնակիչներից մեկի` Սեմ Կապարի խոսքերը. «Շատ եմ տխրում, երբ մտածում եմ, որ մեր գյուղը կվերանա, բայց մենք լավատես ենք։ Մենք գիտենք անցյալը, հիշում ենք այն, բայց ապրում ենք այս օրով և պաշտպանում մեր ապագան»։

455
Եվգենի Պետրոսյան. արխիվային լուսանկար

«Մոր քթից է թռած». Եվգենի Պետրոսյանի կինը որդու լուսանկարն է հրապարակել

54
(Թարմացված է 12:31 23.01.2021)
Նրա հետևորդները չեն թաքցրել փոքրիկ Վահանի հանդեպ իրենց հիացմունքը` ասելով, որ պետք է հաճախ փոքրիկի լուսանկարը տեղադրի իր էջում։

ԵՐԵՎԱՆ, 23 հունվարի – Sputnik. Երգիծաբան Եվգենի Պետրոսյանի կինը` Տատյանա Բրուխունովան, իրենց փոքրիկի հերթական լուսանկարն է տեղադրել Instagram–ի իր էջում։

«Երկար ժամանակ այս տղային իմ էջում չեմ ցուցադրել»,–որդու լուսանկարին կից գրել է Տատյանան։

Նրա հետևորդները չեն թաքցրել փոքրիկ Վահանի հանդեպ իրենց հիացմունքը` ասելով, որ պետք է հաճախ փոքրիկի լուսանկարը տեղադրի իր էջում։

«Մամայի քթից թռած է»,–մեկնաբանել է մեկ ուրիշ հետևորդ։ Սակայն այս մեկնաբանության առնչությամբ հնչել են նաև հակառակ կարծիքներ, թե ավելի շատ Պետրոսյանին է տղան նման։

Բրուխունովայի հետևորդների աչքից չի վրիպել նաև փոքրիկի ոճային հագուստը, և նրանցից մեկը մեկնաբանել է.

«Ի՜նչ ոճային է` լրիվ մամային ու պապային է քաշել»։

Հիշեցնենք, որ Եվգենի Պետրոսյանն ու Տատյանա Բրուխունովան ամուսնացել են 2019-ի դեկտեմբերին։ Մինչ այդ 33 տարի Պետրոսյանն ամուսնացած էր հումորիստ Ելենա Ստեպանենկոյի հետ։

Քանի՞ ամսական է երեխան. Եվգենի Պետրոսյանի երիտասարդ կինը պատասխանել է օգտատերերի հարցերին

54
թեգերը:
Տատյանա Բրուխունովա, երեխա, Կին, Եվգենի Պետրոսյան
Ըստ թեմայի
Ուրիշ կին կա՞ կողքին․ Եվգենի Պետրոսյանը նոր օգնականի հետ է միջոցառումներին այցելում
«Ահա և նա` Վահանը». Եվգենի Պետրոսյանը ցույց է տվել իր և Բրուխունովայի որդուն. լուսանկար
«Հզոր է». Եվգենի Պետրոսյանի կրակոտ պարը. տեսանյութ
Արխիվային լուսանկար

198 նոր դեպք, 4 մահ` մեկ օրում. կորոնավիրուսային հիվանդության ընթացքը Հայաստանում

111
(Թարմացված է 11:00 23.01.2021)
Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնը հրապարակել է Հայաստանում կորոնավիրուսային վարակի վերաբերյալ վերջին մեկ օրվա տվյալները:

ԵՐԵՎԱՆ, 23 հունվարի - Sputnik. Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը վերջին մեկ օրում ավելացել է 198–ով և դարձել 165 909։ Տեղեկությունը հայտնում է Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնը:

Այս պահին փաստացի բուժում է ստանում 7593 մարդ, կատարվել է 634812 թեստավորում, առողջացել են վարակվածներից 154535-ը։ Գրանցվել է մահվան 3034 (+4) դեպք։ Կորոնավիրուսով վարակված, բայց այլ պատճառով մահացածների թիվը վերջին մեկ օրում ավելացել է 3-ով և դարձել 747։

Հիշեցնենք` 2020թ.–ի մարտի 16–ից Հայաստանում արտակարգ դրություն էր սահմանված, որը մի քանի անգամ երկարաձգվեց և տևեց մինչև սեպտեմբերի 11–ը։ Երկարաձգված արտակարգ դրության պայմանները որոշակի փոփոխությունների ենթարկվեցին։

Տնտեսական շատ գործունեություններ թույլատրվեցին, բայց սահմանվեցին պարտադիր պահանջներ։

Հանրային բաց տարածքներում դիմակ դնելը պարտադիր էր։ Դիմակ կարող էին չդնել միայն մինչև 6 տարեկան երեխաները, հեծանիվ վարողները, ֆիզիկական վարժություններ անողները և խրոնիկ շնչառական հիվանդություններ ու սրտային անբավարարություն ունեցողները։

2020թ.–ի սեպտեմբերի 11–ին ՀՀ կառավարությունը որոշեց, որ երկրում սեպտեմբերի 12–ից մինչև 2021թ.–ի հունվարի 11–ը կգործի կարանտինի ռեժիմ։ Որոշ սահմանափակումներ մեղմացվեցին, բայց հասարակական վայրերում դիմակ դնելու պահանջը շարունակեց գործել։

Ինչպես չկորցնել հիշողությունը և սուր միտք ունենալ. գիտնականները տարրական միջոց են գտել

Հաշվի առնելով կորոնավիրուսի 3–րդ ալիքի գոյությունն աշխարհում և այն փաստը, որ Հայաստանում վարակակիրների թիվը շարունակում է բարձր մնալ` 2021թ.–ի հունվարի 11–ին ՀՀ կառավարությունը որոշեց երկրում կարանտինային ռեժիմը երկարաձգել ևս 6 ամսով։ Այն կտևի մինչև 2021թ.–ի հուլիսի 11–ը։

111
թեգերը:
Մահ, Հայաստան, համավարակ, կորոնավիրուս
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Հայաստանում ովքեր ու երբ առաջնահերթ կպատվաստվեն կորոնավիրուսի դեմ. ԱՆ-ն տեղեկացնում է
Պուտինն ասել է, որ կորոնավիրուսի դեմ ռուսական պատվաստանյութն ամենալավն է աշխարհում
Արցախում ռուս խաղաղապահներին պատվաստում են կորոնավիրուսի դեմ

«Գիտակցված ենք եկել այստեղ». Թաթուլը նստեց տեղն ու... Շուշիի մշակույթի տունը հրթիռակոծեցին

0
(Թարմացված է 15:01 23.01.2021)
Թաթուլը միշտ ասում էր, որ եթե պատերազմ լինի, բոլորս պետք է գնանք։ Ինքն էլ պատերազմը սկսվելուն պես զինվորագրվել ու Արցախ է մեկնել։

Կարևոր է, թե ինչպես ես ապրում և ինչ անուն ես թողնում։ Սրանք ոստիկանության մայոր Թաթուլ Օթարյանի խոսքերն են, որոնց տրամաբանության մեջ էլ նա իր կյանքը կառուցեց և անմահացավ։ Ոստիկանության մամուլի ծառայությունը տեսանյութ է ներկայացրել Թաթուլ Օթարյանի մասին պատմող։

Թաթուլը ծառայում էր ոստիկանության Տավուշի մարզային վարչության շտաբում՝ որպես հատկապես կարևոր հանձնարարություններով ավագ տեսուչ։ Մասնագիտությամբ տնտեսագետ էր, իսկ ծառայության ընթացքում ավարտեց նաև ոստիկանության ակադեմիան և ստացավ նաև իրավաբանի կրթություն։

Թաթուլը ոստիկանության համակարգում էր 2009 թվականից. շարքայինից հասել էր մայորի կոչման։

2012 թվականին ընտանիք էր կազմել, տարիներ անց տղա ունեցել։ Տղայի հարազատները նշում են՝ Թաթուլը միշտ ասում էր, որ պատերազմ լինի, բոլորս պետք է գնանք։ Պատերազմը սկսվելուն պես զինվորագրվելց ու Արցախ է մեկնել։ Ի դեպ, պատերազմական գործողություններին Արցախում մասնակցում էր նաև եղբայրը՝ Մհեր Օթարյանը։

«Երբ Շուշիի մշակույթի կենտրոնում էինք, Թաթուլը բարձրացավ բեմ և կոչով դիմեց ոստիկանության ծառայողներին։ Ասաց՝ տղե՛րք, մենք գիտակցված եկել ենք այստեղ։ Ուրեմն, այդպես մի մարդու նման էլ պետք է գնանք մեր պարտքը կատարելու։ Մենք եկել ենք, որ պայքարենք թշնամու դեմ։ Դրանից հետո դահլիճը լռեց։ Թաթուլը նստեց իր տեղը ու… դեպքը պատահեց»,-պատմում է ծառայակից ընկերը՝ Մհեր Սայանը։

Թաթուլ Օթարյանն անմահացավ Շուշիում՝ հոկտեմբերի 4-ին։

Հիշեցնենք` Sputnik Արմենիան անդրադարձել էր Շուշիի մշակույթի տան հրթիռակոծության դեպքին։ Հայտնի է, որ ոստիկանները հավաքված են եղել այնտեղ, ու թշնամին ԱԹՍ–ով կամ հրթիռով հարվածել է շենքին (հակառակորդը մեծ թվով մարդկանց կուտակում է արձանագրել, ամենայն հավանականությամբ, չանջատված սմարթֆոնների պատճառով), պայթյունից տանիքի տակի շերտը պոկվել է ու ընկել դահլիճում հավաքվածների վրա։

0
թեգերը:
Թաթուլ Օթարյան, ոստիկան, Պատերազմ
Ըստ թեմայի
Կասեցրել են հակառակորդի գրոհը, թշնամուն զգալի կորուստներ պատճառել․ նորօրյա հերոսները
Սերժանտ Հովհաննիսյանը կասեցրել է հյուսիսային կողմով թշնամու ճեղքումը. մերօրյա հերոսները
Տղամարդկանց կողքին ու նրանց հավասար կռվել են նաև կանայք. մերօրյա հերոսները