Թամանյան դիվիզիա. ողբերգություն Նովոջերելիևսկայա ավանի մոտ
ԵՐԵՎԱՆ, 5 հոկտեմբերի — Sputnik, Դավիթ Գալստյան. Հայկական 89-րդ դիվիզիայի ավելի քան մեկուկես հազար զինվոր ու սպա է զոհվել Նովոջերելիևսկայա ավանի մոտ` Կուբանի համար մղվող պայքարում` հայտնվելով գերմանացիների շրջափակման մեջ։
Սոչիի հայ համայնքի ներկայացուցիչները Sputnik Արմենիային պատմեցին 1943թ-ի փետրվարին տեղի ունեցած ողբերգական դեպքերի մանրամասները, որոնք քչերին են հայտնի։
Մինչև վերջերս ողբերգական մարտի վայրում տեղադրված հուշատախտակի մոտ հայեր չէին գալիս, նույնիսկ չգիտեին դրա մասին։ Միայն այն բանից հետո, երբ հայ համայնքում իմացան այդ իրադարձությունների մասին, կազմակերպվեց ամենամյա այցելություն դեպի «Զինվորական դաշտ»։
«Մենք առաջին անգամ 89-րդ Թամանյան դիվիզիայի մարտական փառքի վայր գնացել ենք անցյալ տարի։ Այնտեղ հսկայական թվով զոհեր են եղել, տեղադրված է հուշարձան` ավելի քան 1000 հայկական ազգանունով։ Այդ մարտում է զոհվել նաև դիվիզիայի հրամանատար Արտաշես Վասիլյանը։ Հուշահամալիրը գտնվում է դաշտում` Նովոջերելիևսկայա ավանից ոչ հեռու», — ասաց Սոչիում Ռուսաստանի հայերի միության նախագահ Հմայակ Ուստյանը։
Նրա խոսքով` դիվիզիան ընկել է գերմանական շրջափակման մեջ հետախուզության հասցրած սխալ տեղեկությունների պատճառով, մարդկանց վրայով տանկեր են անցել։ Հիմա հուշահամալիրը հայ երիտասարդության ուխտագնացության վայր է։ Ամեն տարի հունիսի 22-ին 20-30 մարդկանցից բաղկացած խումբը հայ համայնքի աջակցությամբ այցելում է այդ վայր և հարգանքի տուրք մատուցում։
©
Sputnik / Дмитрий Коробейников
Մոսկվայի համար մղվող մարտերը
Սոչիում Ռուսաստանի հայերի միության առաջին փոխնախագահ Մելիք Կիվիրյանը հավելեց, որ հուշարձանը գտնվում է դաշտում, այն տեղադրել է մի ռուս ընտանիք` ի հիշատակ Թամանյան դիվիզիայի։
«Նրանց այնտեղ են ուղարկել, որպեսզի հանգստանան, 1943թ-ի փետրվարն է եղել։ Այնպես է ստացվել, որ հետախույզները չեն նկատել անտառում շրջափակումը։ Հենց նրանք քնել են, սկսվել է տանկերի գրոհը։ Թանգարանում կան այդ ողբերգությանը նվիրված փաստեր։ Իսկ թանգարանի աշխատակցուհին զարմացավ, երբ մենք առաջին անգամ եկանք այս վայր` զոհերի հիշատակը հարգելու և այդ մասին երիտասարդությանը պատմելու համար», — ասաց Կիվիրյանը։
Տեղի ունեցածի մասին գրել է Գրիգոր Աբրահամյանը «Երևանից մինչև Բեռլին-Էլբա (89-րդ հայկական Թամանյան դիվիզիայի մարտական ուղին)» գրքում։ Հիմնվելով ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության կենտրոնական արխիվների տվյալների վրա` նա գրում է, որ Թամանյան թերակղզու համար պայքարում շրջափակման մեջ է հայտնվել խորհրդային դիվիզիաներից մեկը` 471-րդը, որը գրեթե ջախջախվել է Նովոջերելիևսկայա ավանի մոտ։
«Ոչինչ չիմանալով այդ մասին` բանակի հրամանատարը նշված շրջան է ուղարկել սկզբից 89-րդ դիվիզիան, իսկ ավելի ուշ` ՆԳՆ զորքերի Սուխումի դիվիզիան` արդեն ջախջախված դիվիզիայի «պաշտպանությունն ուժեղացնելու» համար։ Բայց 417-րդ դիվիզիայի փոխարեն այստեղ եղել են թշնամու տանկերը»,- ասվում է գրքում։
Երեք դիվիզիաների` ցրտից և քաղցից հյուծված զորքերի մարտիկները չեն կարողացել դիմակայել հակառակորդի զրահատանկային զորքերին, որոնք գործել են դարանից և նախօրոք պատրաստված սահմաններից։ Ծանր կորուստներից հետո 89-րդ դիվիզիան ուղարկվում է համալրման և կազմի նախապատրաստման։ Փետրվարի վերջից այն պաշտպանելու էր Ազովի ծովի ափը։ Ապագայում Թամանյան թերակղզին կկոչվի «Կապույտ գիծ», որը խորհրդային զորքերը (այդ թվում` 89-րդ դիվիզիան) կճեղքեն արդեն 1943թ-ի սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։
Այսպես` սեպտեմբերի 16-ին 89-րդ դիվիզիան այլ զորամիավորումների հետ լայնածավալ գրոհի է անցնում Նովոռոսիյսկ-Թամանյան թերակղզի ուղղությամբ։ Այդ գործողությունում քաջության և խիզախության համար 2623 զինվորներ կստանան պարգևներ և մեդալներ, իսկ երեքին կշնորհվի ԽՍՀՄ հերոսի կոչում (հետմահու)։ Եվ արդեն 1943թ-ի հոկտեմբերի 9-ին 89-րդ դիվիզիան կստանա «Թամանյան» պատվավոր անունը։
Առջևում դեռ Բեռլինի գրոհն է (այդ գործողության ժամանակ Թամանյան դիվիզիան եղել է միակ ազգային դիվիզիան), «Հայկական պլացդարմը» և բոլորին հայտնի Քոչարին Ռեյխսթագի պատերի մոտ… Պատերազմի ընթացքում դիվիզիան անցել է 7250 կմ ճանապարհ, որից 3640-ը` մարտեր մղելով։ Ազատագրել է ավելի քան 900 բնակավայր։ Ավելի քան 12 հազար զինվորներ պարգևատրվել են շքանշաններով և մեդալներով, նրանցից 9-ը դարձել է Խորհրդային Միության հերոս։ Պատերազմից հետո դիվիզիան կվերադառնա Հայաստան, իսկ որպես ազգային` Թամանյան դիվիզիան կկազմացրվի 1956թ-ին։
Նոր կայարան, վճարման նոր համակարգ․ ինչ ծրագրեր կան Երևանի մետրոպոլիտենում
(Թարմացված է 13:23 05.03.2021)
Այս տարի Երևանի մետրոպոլիտենը նշում է իր 40-ամյակը։ Այդ առիթով կայարաններում կլինեն ցուցահանդեսներ, մշակութային միջոցառումներ։ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. Երևանի մետրոպոլիտենի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Գևորգ Ավետիսյանն այսօր հրավիրված ասուլիսի ժամանակ հայտնեց, որ փորձագիտական հանձնաժողովը շարունակում է աշխատանքները մետրոպոլիտենի նոր կայարանի շուրջ, որը կառուցվելու է Աջափնյակ թաղամասում։
«Չեմ ուզում փակագծերը բացել, դեռ աշխատանքները շարունակվում են։ Կոնկրետ ժամկետներ չեմ կարող նշել», - ասաց նա։
Նա նաև հայտնեց, որ խոսակցություններ կան նաև վճարման նոր համակարգի մասին, սակայն կրկին շատ շուտ է ժամկետների մասին խոսելը։
Ավետիսյանի փոխանցմամբ՝ 2010-ի մարտից սկսվել է մետրոպոլիտենի վերակառուցման նախագիծը, որի շրջանակում կատարվել են գնացքների լվացման, աշխատակիցների ուսուցման աշխատանքներ։
«Մենք կադրերի խնդիր ունենք։ Երկրում չկա ուսումնական հաստատություն, որը կադրեր կպատրաստի մետրոպոլիտենի համար։ Մենք ապավինում ենք փորձառու աշխատակիցների վրա, որոնք կսովորեցնեն երիտասարդներին», - ասաց նա։
Այս տարի Երևանի մետրոպոլիտենը նշում է իր 40-ամյակը։ Պատմության մեջ առաջին ու միակ անգամ մետրոն չի աշխատել 2020-ի ապրիլ-մայիսին կորոնավիրուսի պատճառով։
Աղմկահարույց պատմություն. ինչպես է բեռը ՌԴ–ից ուղարկվել ՀՀ, և ինչ կապ ունի Հայկ Սարգսյանը
«2019-ին մետրոպոլիտենից մարդիկ օգտվել են 21 միլիոն անգամ, իսկ 2020-ին՝ 11: Գրեթե կեսով նվազել է սպառումը։ Հիմա վերականգնվում են տեմպերը, օրական 50-55 հազար մարդ է սպասարկվում», - ասաց Ավետիսյանը։
Մետրոպոլիտենի հոբելյանը նշվելու է մարտի 7-ին։ Կայարաններում կլինեն ցուցահանդեսներ, մշակութային միջոցառումներ, կպարգևատրվեն աշխատակիցները։ Ցուցահանդեսները կայարաններում կլինեն ողջ տարի։
Գյումրու Վերականգնողական կենտրոնում փորձում են վերադարձնել վիրավորված տղաների ժպիտը
Երևանի մետրոպոլիտենը գործարկվել է 1981 թվականին։ Երևանի մետրոյի ուղիների ընդհանուր երկարությունը 12,1 կմ է, գործում է 10 կայարան։ Կայարաններից երեքը՝ Սասունցի Դավիթը, Գործարանայինն ու Չարբախը, վերգետնյա են, մնացած յոթը՝ ստորգետնյա։ Գնացքների ժամանման միջակայքը 6,5 րոպե է։
Հարավկովկասյան երկաթուղին շահագործման է հանձնել 70 նոր կիսավագոններ
թեգերը:
Գերեվարված զինծառայողների ծնողները կրկին փակել են Շիրակի մարզպետարանի մուտքը
(Թարմացված է 13:06 05.03.2021)
Գերեվարվածների ծնողները թույլ չեն տվել, որ մարզպետարանի որևէ աշխատակից ներս մտնի: ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի – Sputnik, Արմենուհի Մխոյան. Շիրակի մարզի գերեվարված զինվորների ծնողներն այսօր կրկին փակել են մարզպետարանի մուտքը: Sputnik Արմենիայի Գյումրու թղթակիցը հաղորդում է, որ գերեվարվածների ծնողները թույլ չեն տվել, որ որևէ աշխատակից ներս մտնի:
Пресс-служба МИД РФ
Նրանք, սակայն, հրաժարվում են պատասխանել լրագրողների հարցերին: Նշում են, որ լուսաբանման ենթակա ասելիք այս պահին չունեն:
Նմանատիպ ակցիա ծնողները կազմակերպել էին նաև մարտի 3-ին և ասել, որ նոր հանդիպում են պահանջում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ և վերջնական ու հստակ պատասխան, թե երբ են իրենց որդիները վերադառնալու:
Մարտի 3-ին, սակայն, նրանք աշխատակիցների ելումուտը չէին արգելել:
Հիշեցնենք` 2020–ի դեկտեմբերի 16-ին հայտնի դարձավ, որ Հադրութի Հին Թաղեր և Խծաբերդ գյուղերի ուղղությամբ տեղակայված մի քանի մարտական դիրքերից 62 զինծառայող են գերեվարվել, բոլորը` Շիրակի մարզից։
Հունվարի 28–ին նրանցից հինգը վերադարձել են հայրենիք, իսկ 3-ը հեռախոսով զրուցել են ծնողների հետ։
«Բանակի փեշերից են կախվել». Քոչարյանն ասաց` ինչպես է լուծվելու Օնիկ Գասպարյանի հարցը
(Թարմացված է 13:45 05.03.2021)
Անդրանիկ Քոչարյանը պատասխանեց հարցին` ի վերջո Օնիկ Գասպարյանն այժմ աշխատանքից ազատվա՞ծ է համարվում, թե ոչ։
ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի խնդիրը պետք է լիներ, որ թույլ չտար որևէ մեկին քիթը խոթել բանակի ներքին խնդիրներին։ Եռաբլուրում լրագրողների հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Անդրանիկ Քոչարյանը` ի պատասխան հարցին, թե ի՞նչ գնահատական է տալիս ԳՇ–ի` վարչապետի հրաժարականի պահանջով հայտարարությանը։
«Մեր խնդիրները թողած` բանակի փեշերից են կախվել բոլորը։ Որևէ մեկի մտքով չի անցել բանակը դարձնել պետական գործիք, անգամ Հոկտեմբերի 27-ից հետո որևէ քայլ չի արվել գործող իշխանության դեմ։ Բանակը պետք է միայն արտաքին թշնամի ունենար, այլ ոչ թե ներքին»,–ասաց Քոչարյանը։
Հարցին, թե բոլորին հետաքրքրում է` Օնիկ Գասպարյանն այժմ ԳՇ պե՞տ է, թե՞ ազատվել է աշխատանքից, Քոչարյանը պատասխանեց, որ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չի ուղարկել վարչապետի միջնորդությունը ՍԴ–ում վիճարկելու, ինչը նշանակում է, որ Գասպարյանը 3 օր հետո համարվում է աշխատանքից ազատված։ Քոչարյանը ենթադրում է, որ այս ընթացքում վարչապետը կա՛մ նախագահին կներկայացնի նոր թեկնածու, կա՛մ ՊՆ–ի հետ կոնսուլտացիաներ կլինեն և գուցե այդ պարտականությունը դրվի տեղակալներից մեկի վրա։
©
Photo : official site of the MoD of RA
Մեկ այլ հարցի, թե ի՞նչ ճակատագիր է սպասում այն զինվորականներին, որոնք միացել են ԳՇ–ի հայտարարությանը` Քոչարյանը պատասխանեց, որ զինվորականների 90 տոկոսն այժմ իրականացնում է իր առջև դրված գործը, բացառությամբ ԳՇ պետի առաջին տեղակալ Տիրան խաչատրյանի, որն ազատվեց աշխատանքից։
Անդրադառնալով Տիրան Խաչատրյանի այն քայլին, որ նա Վարչական դատարան է դիմել` վիճարկելով աշխատանքից ազատման փաստը` Քոչարյանը նշեց, որ Խաչատրյանը վարչական դատարան դիմելուց առաջ թող մտածեր` իր այդ քայլով ինչպիսի՞ վտանգ հասցրեց ՀՀ ներքին անվտանգությանը։
Իրադրությունը սրվեց այն բանից հետո, երբ ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբը փետրվարի 25-ին պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ վարչապետը պաշտոնից հեռացրեց Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ Տիրան Խաչատրյանին։
Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ «հեղափոխությունը պաշտպանելու» համար։
©
Photo : official site of the MoD of RA
Նա հայտնեց նաև, ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չստորագրեց և հետ ուղարկեց փետրվարի 27–ին։ Նույն օրը վարչապետը կրկին առաջարկությունն ուղարկեց ՀՀ նախագահին։
Գլխավոր շտաբը մարտի 1-ին նոր հայտարարություն տարածեց նշելով, որ կրկին հաստատում է ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ իր գնահատականները և շեշտում, որ, անկախ Զինված ուժերը քաղաքական գործընթացների մեջ ներքաշելու փորձերից, մնում Է անդրդվելի, կշռադատված և հաստատակամ։
Մարտի 2-ին հայտնի դարձավ, որ նախագահը չի ստորագրել Օնիկ Գասպարյանին ԳՇ պետի պաշտոնից ազատելու հրամանագիրը, բայց ՍԴ դիմելու է ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած հրամանագրի նախագծի սահմանադրականության հարցը պարզելու համար, այլ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով: