Հեռահար ավիացիայի հեռանկարային ավիացիոն համալիր (էսքիզ)

Հեռահար ավիացիա․ երբ կթռչի Ռուսաստանի ռազմավարական հրթիռակիրը

267
Ռուսաստանի բարձր տեխնոլոգիական մարտական ավիացիայի զարգացումը ենթարկվում է մոլորակի ոչ բարեկամաբար տրամադրված հարևանների հետ համակեցության օբյեկտիվ պայմաններին։

Ալեքսանդ Խրոլենկո

Նոր սերնդի հրթիռակիր ռազմավարական ռմբակոծիչը համապատասխանում է հավանական հակառակորդի մարտահրավերներին ու սպառնալիքներին։ ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հաստատել է «Տուպոլևի» մշակած ռազմավարական ռմբակոծիչ-հրթիռակրի վերջնական տեսքը: Մասնագետները առաջնահերթությունը տվել են ինքնաթիռի տեսանելիության նվազեցմանը և հզոր հրթիռային սպառազինությանը։

Հեռահար ավիացիայի հեռանկարային ավիացիոն համալիրը (ՀԱՀ ԱՀ, ռուս․՝ ПАК ДА) կստանա մինչձայնային արագություն, թռիչքի զգալի տևողություն և ներֆյուզելյաժային սպառազինություն, ներառյալ մեծ հեռահարության և գերձայնային հեռանկարային թևավոր հրթիռները։ Նոր սերնդի «ստրատեգը» նախատեսվում է սպառազինության ընդունել մինչև 2027 թվականը՝ մինչև սպառազինությունների պետական գործող ծրագրի ավարտը: ՀԱՀ ԱՀ-ն կփոխարինի հեռահար ավիացիայի «վետերաններին»՝ Տու-160-ին, Տու-95ՄՍ-ին և Տու-22Մ3-ին:

Պաշտպանական արդյունաբերական համալիրում աղբյուրի տվյալներով՝ հրթիռ-ռմբակոծիչը ստեղծվել է «թռչող թև» աէրոդինամիկական սխեմայով, օդային սարքավորումներն առավելագույնս ավտոմատացված են (ընդհուպ մինչև անօդաչու ռեժիմ): Ինքնաթիռը կարող է կիրառել «օդ-օդ» հրթիռների լայն տեսականի և անօդաչու թռչող սարքերի խմբեր կառավարել: Շարունակվում է ՀԱՀ ԱՀ-ի մի քանի փորձանմուշների ստեղծումը Կազանի ավիացիոն գործարանում։

Նորագույն «ստրատեգի» հատուկ մանրակերտերն ու լիաչափս բաղկացուցիչները հաջողությամբ անցել են ռադիոլոկացիոն նկատելիության մակարդակի ստենդային փորձարկումների շարքը և հաստատել են ինքնաթիռի տեխնոլոգիական հնարավորությունը՝ աննկատ հաղթահարել ՆԱՏՕ-ի երկրների ՀՕՊ-ի առաջավոր սահմանները:

«Տուպոլևի» ղեկավար Ալեքսանդր Կոնյուխովը 2019 թ․-ին հայտնել է, որ ՀԱՀ-ի առաջին փորձարարական նմուշի փորձարկումը նախատեսվում է 2021-2022 թվականներին: Այդ ժամանակ ՌԴ պաշտպանության փոխնախարար Յուրի Բորիսովը (այժմ՝ փոխվարչապետ) հայտարարեց, որ առաջին թռիչքը տեղի կունենա 2025-2026 թվականներին, իսկ ՀԱՀ ԱՀ-ի սերիական արտադրության մեկնարկը նախատեսված է 2028-2029 թվականներին։ Քանի որ այսօր խոսում են այն 2026 թ․-ին սպառազինության ընդունելու մասին, նախագծի իրականացումը զգալի առաջ է անցնում նախնական գրաֆիկից։ Ակնհայտ արագացումը ռազմաքաղաքական իրավիճակի կոշտ պահանջն է։

Տեխնոլոգիական ամրություն

Ռուսաստանի հեռահար ավիացիան Սիրիայում հաջողությամբ յուրացրել է կոնվենցիոնալ զինամթերքի և բարձր ճշգրտության զենքի կիրառումը։ Եվ այնուամենայնիվ, հրթիռակիր ռազմավարական ռմբակոծիչների գլխավոր խնդիրը միջուկային եռյակի արդյունավետության, հուսալիության և ամրության պաշարի բարձրացումն է։ Ըստ էության, դրա համար է վերականգնվել նաև Տու-160Մ2 հրթիռակիրների (գրեթե նոր ինքնաթիռի) արտադրությունը։ Հավանական հակառակորդը երբեք չի կարողանա առաջին հարվածով ոչնչացնել եռամիասնության ցամաքային, ծովային և օդային բաղադրիչները: Ի՞նչ կավելացնի ՀԱՀ ԱՀ-ն միջուկային զսպման համակարգին և ավիացիայի մարտական կիրառման մարտավարությանը։

Ինչու են ռուսական ՌԷՊ համակարգերն աշխարհում լավագույնը

ՌԴ պաշտպանության նախարարությանը որակապես նոր ինքնաթիռ է անհրաժեշտ, որը կկատարի բոլոր երեք գործող հրթիռակիրների՝ Տու-160-ի (արտադրվում է 1984 թ․-ից), Տու-95ՄՍ-ի (շարքում է 1958 թ․-ից), Տու-22Մ3-ի (արտադրվում է 1969 թ․-ից) գործառույթները և միաժամանակ Տու-160-ից թանկ չի արժենա: Ավելի վաղ տեղեկություն էր հայտնվել, որ «թռչող թև» դիզայնը թույլ կտա զգալիորեն մեծացնել ռմբակոծիչ-հրթիռակրի հեռահարության և բեռնտարողության բնութագրերը:

Թռիչքի առավելագույն տևողությունը կգերազանցի 30 ժամը, հեռավորությունը առանց վերալիցքավորման՝ 15 հազար: Ըստ ամենահամեստ կանխատեսումների, այն կարող է մոտ 35 տոննա օգտակար բեռ բարձրացնել։ Համեմատության համար նշենք, որ ամերիկյան B-2 Spirit անտեսանելի ստրատեգը կրում է մինչև 27 տոննա մարտական բեռ, ռուսական Տու-160 «Սպիտակ կարապը»՝ մինչև 45 տոննա: Տրամաբանական է, որ նոր «ստրատեգի» զինանոցը չպետք է զիջի Տու-160-ին։

Հատուկ ՀԱՀ ԱՀ-ի համար նոր տուրբոռեակտիվ շարժիչ է մշակվում։ Նախագծումը 2018թ․-ից ի վեր իրականացնում է Միացյալ շարժիչաշինական կորպորացիան։ Ըստ ԶԼՄ-ների նյութերի՝ զգալի թռիչքային զանգվածի պատճառով՝ ավելի քան 125 տոննա, ռմբակոծիչը չորս շարժիչ կստանա։ Փորձարկումները շուտով կանցկացվեն ստենդի վրա և Իլ-76 թռչող լաբորատորիայի հիման վրա։

Կառուցվածքով ՀԱՀ ԱՀ-ն սկզբունքորեն տարբերվում է գոյություն ունեցող հեռահար ռմբակոծիչներից։ Օգտագործվում են ժամանակակից և հեռանկարային նորագույն նյութեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աննկատությանը․ ռադիոկլանիչ ծածկույթ, կառուցվածքի բաղկացուցիչներ, պլաների երկրաչափական ձև, սպառազինության ներքին բաժանմունքներ։ Մեքենան կստանա բաց ճարտարապետությամբ նորագույն ավիաէլեկտրոնիկա, որը բարձր բնութագրեր կապահովի, իսկ հեռանկարում՝ կպարզեցնի արդիականացումը։

Ինքնաթիռի համալիրում կներառվեն հետևյալ համակարգերը․ հրթիռային զենքի կառավարման, ГЛОНАСС արբանյակային տեղորոշման, տեղանքի ռելիեֆի ավտոմատ շրջանցման, բազմալիք կապի, ինչպես նաև ռմբակոծման ՌԼԿ-ներ և ռմաբկոծության օպտիկաէլեկտրոնային նշանառության համակարգ։ Հավանական է բազմաթիվ համակարգերի ինտեգրումը շրջապատող ամբողջ տարածության ավտոմատ դիտարկման միասնական համալիրի մեջ։ ՀԱՀ ԱՀ-ի ինտելեկտը կհայտնաբերի և կդասակարգի հակառակորդի ցանկացած ՌԼԿ-ն, ջերմային թիրախները և կապահովի ՌԷՊ-ի ակտիվ միջոցների, պասիվ ԻԿ (ինֆրակարմիր)-ծուղակների արդյունավետ կիրառումը։

Փորձնական ՀԱՀ ԱՀ-ի գիտահետազոտական աշխատանքների սկզբից մինչև կառուցման մեկնարկը 10 տարվանից մի փոքր ավելի է անցել․ նորմալ ժամկետ է բարդ նախագծի համար։ Կառուցումը մոտ երկու տարի կտևի, որից հետո կսկսվեն վերգետնյա և թռիչքային փորձարկումները։ Եթե նախագիծը չնախատեսված դժվարությունների չբախվի՝ սերիական արտադրությունը կսկսվի ծրագրին համապատասխան՝ 2027թ․-ին։ Հավանաբար շատ շտապել չարժե, ՀԱՀ ԱՀ-ն ստեղծվում է հետագա մի քանի տասնամյակների հաշվարկով։ Գլխավորը որակն է։

Գերմանական Stern շաբաթաթերթը կանխատեսում է. «Նոր ռմբակոծիչները կարտադրվեն փոքր խմբաքանակներով և աստիճանաբար։ Այդպես հնարավոր կլինի աստիճանաբար լրամշակել նոր մոդելը: Հենց այդպես է Կրեմլը գործում Տ-14 «Արմատա» մարտական տանկի դեպքում։ Այդ դեպքում նրան կհաջողվի խուսափել այն խնդիրներից, որոնք ԱՄՆ-ի մոտ առաջացել են անտեսանելի F-35 ինքնաթիռի հետ, քանի որ նրանք միանգամից մեծ խմբաքանակ կառուցեցին՝ չնայած նոր մոդելում բազմաթիվ բացթողումներ էին հայտնաբերվել»:

Տիեզերական «որսորդը»

Նոր «ստրատեգի» համար գործունեության լայն դաշտ է ապահովված։ ՀԱՀ ԱՀ-ն կարող է երկար ժամանակ գտնվել մարտական պարեկության ռեժիմում մեկ տարածաշրջանում եւ սպառազինություն կիրառել մյուսում՝ տասնյակ հազարավոր կիլոմետրեր հեռավորության վրա: Որոշ փորձագետներ կարևորում են հակառակորդի հակաօդային պաշտպանության շրջաններից դուրս՝ Հյուսիսային Արկտիկայի, Խաղաղ ու Ատլանտյան օվկիանոսների վրա հարվածներ հասցնելու ունակությունը: ՀԱՀ-ի մարտական կիրառման մարտավարությունը կախված է հավանական հակառակորդի ռադարների վրա նշվածության աստիճանից ու հրթիռային սպառազինության հեռահարությունից:

Ռուսական C-400-ը «գրավում է» չորրորդ երկիրը. իսկ հետո՞

Եթե նկատի ունենանք թևավոր հրթիռների առկա ստանդարտները, ինչպես նաև հեռանկարային հրթիռների հիպերձայնային առանձնահատկությունները, «ստելս» տեխնոլոգիան որոշիչ դեր չի խաղում: Նոր «ստրատեգը» կարող է կատարել հարվածային խնդիրների մեծ մասը հակաօդային պաշտպանության գործողության գոտուց դուրս, այսինքն՝ «կհանի» հակառակորդին «չկանգնեցվող» հրթիռներով նույնիսկ Ռուսաստանի օդային տարածքից։

Այսօր միայն ՌԴ-ն ու ԱՄՆ-ն ունեն ռազմաօդային ուժերի հատուկ տեսակ՝ ռազմավարական ավիացիա (Չինաստանն էլ շուտով կունենա)։ Ամերիկյան Northrop Grumman ընկերությունը 2017 թվականից նման ՀԱՀ ԱՀ է ստեղծում՝ «Ռեյդեր» Բ–21 ինքնաթիռը։ Պենտագոնը հույս ունի, որ մեքենան կլքի անգարը 2021 թվականի վերջին՝ ցամաքային փորձարկումների համար: Առաջին թռիչքը պետք է տեղի ունենա 2022 թվականին։ Մեկ ինքնաթիռի արժեքը կկազմի մոտ 600 մլն դոլար։

ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության կանխատեսումների համաձայն՝ չինական H-20 «թռչող թևը» մինչև 10 տոննա օգտակար բեռնունակությամբ ու մինչև 8500 կիլոմետր հեռահարությամբ վերգետնյա փորձարկումներ կանցնի 2021 թվականին: Aviation Industry Corporation-ը վերջերս հայտնել է, որ փորձարկումները շուտով կսկսվեն:

Հեռահար ավիացիայի «ստրատեգների» կատաղի պայքարը շարունակվում է կոնստրուկտորական բյուրոներում, երկրի վրա և երկնքում։ Այս հայեցակարգային-տեխնոլոգիական մրցույթում հնարավոր է ընդլայնել ռուսական նորագույն ռմբակոծիչ-հրթիռակրի զինամթերքի անվանացանկը ինքնապաշտպանության միջոցների՝ «օդ–օդ» հրթիռների հաշվին:

Ռուսական հեռանկարային «ստրատեգի» կարևոր տարբերությունը արտասահմանյան անալոգներից համարվում է տիեզերական զավթիչի գործառույթներն իրականացնելու ունակությունը. հիպերձայնային հրթիռները կարող են խոցել հակառակորդի օբյեկտները ցամաքում, ծովում և Մերձավոր տիեզերքում։ Նորագույն ռմբակոծիչ-հրթիռակիրի ողջ մարտական հզորությունը կվստահվի չորս հոգուց բաղկացած անձնակազմին, ինչպես Տու-160-ի դեպքում։

267
թեգերը:
հրթիռ, սպառազինություն, Ռուսաստան, ռազմական ավիացիա
Ըստ թեմայի
Սիրիայից Կովկաս․ ի՞նչ են ցույց տվել ռուսական ուղղաթիռների փորձարկումները
Ինչու է ՆԱՏՕ-ն սադրում, իսկ Ռուսաստանը կանխարգելում ռազմական միջադեպերը
Սու-57 ռուսական կործանիչը գրավում է աշխարհը․ ի՞նչ է լինելու հետո
Գրիգորի Կարասին

ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կարող էին օգտակար դեր խաղալ. Կարասին

49
(Թարմացված է 21:45 11.04.2021)
Հարցերի հիմնական բլոկը, ըստ Կարասինի, կապված է մարդասիրական խնդիրների հետ․ ռազմագերիների փոխանակման ավարտի, զոհվածների մարմինների վերադարձի, փախստականների և նրանց բնակության համար պատշաճ պայմանների ստեղծման հետ:

ԵՐԵՎԱՆ, 11 ապրիլի - Sputnik. ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կարող էին օգտակար դեր խաղալ Ղարաբաղում իրավիճակի կարգավորման հարցում, կարծում է ՌԴ Դաշնային խորհրդի միջազգային գործերի հանձնաժողովի նախագահ Գրիգորի Կարասինը։ Այդ մասին նա հայտնել է «Коммерсантъ» թերթին տված հարցազրույցում։

«Կարծում եմ, որ նրանք (ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները՝ Ռուսաստանը, Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ն) այս աշխատանքում կարող էին օգտակար դեր խաղալ։ Այդ «եռյակը» փորձ և մեծ արտաքին աջակցություն ունի։ Կարծում եմ՝ կարելի էր վերսկսել ԵԱՀԿ համանախագահների հովանու ներքո Ադրբեջանի և Հայաստանի արտգործնախարարների կանոնավոր հանդիպումների պրակտիկան, ինչը միջազգային զգալի արձագանք կստանար»,-ասել է Կարասինը «Коммерсантъ» թերթին տված հարցազրույցում, պատասխանելով այն հարցին, թե նախատեսվում է արդյոք Ղարաբաղի գործընթացներում ներգրավել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին։

Նա հավելել է, որ հիմա հարցերի հիմնական բլոկը կապված է մարդասիրական խնդիրների հետ․ ռազմագերիների փոխանակման ավարտի, զոհվածների մարմինների վերադարձի, փախստականների և նրանց բնակության համար պատշաճ պայմանների ստեղծման հետ: Սուր է նաև Լեռնային Ղարաբաղի տարածքի և դրա շուրջ շրջանների ականազերծման հարցը։

Երևանը չի կարող, Բաքուն չի ցանկանա. փորձագետը՝ Արցախում էսկալացիայի վտանգի մասին

«Իհարկե, շատ բան կախված կլինի նրանից, թե որքան արագ կհաջողվի կողմերի միջև վստահություն հաստատել։ Կոնկրետ քայլեր արդեն արվել են։ Ռուսաստանի նախագահի նախաձեռնությամբ շարունակվում է քաղաքական հարցերի քննարկումը, հանգուցալուծումների որոնում է ընթանում: Ակտիվորեն աշխատում է փոխվարչապետների մակարդակով եռակողմ հանձնաժողովը, որը քննարկում է տնտեսական, տրանսպորտային, լոգիստիկ խնդիրները»,-նշել է սենատորը։

49
թեգերը:
Արցախ, ԵԱՀԿ Մինսկի Խումբ, Գրիգորի Կարասին
Ըստ թեմայի
Նիկոլ Փաշինյանն Արցախի նախագահին ներկայացրել է մոսկովյան այցի արդյունքները
Սերգեյ Վերշինինն ու Վարդան Տողանյանը քննարկել են Արցախում ստեղծված իրավիճակը
ՀՀ նախագահը խոսել է Արցախի հիմնախնդրի ծագման մասին ու հիշեցրել Պուտինի խոսքերը
Դատապարտյալ

Ռուսաստանի «օրենքով գողերը» սկսել են հրաժարվել իրենց տիտղոսից

193
(Թարմացված է 19:31 10.04.2021)
Միանգամից չորս քրեական հեղինակություն հրաժարվել են իրենց տիտղոսներից։ Նրանք բոլորը տարբեր մեկուսարաններում են։

ԵՐԵՎԱՆ, 10 ապրիլի – Sputnik. Ռուսաստանի «օրենքով գողերը» սկսել են զանգվածաբար հրաժարվել իրենց տիտղոսից։ Տեղեկությունը հայտնում է primecrime.ru–ն։

Կայքի տեղեկություններով՝ նրանցից մեկը «Ուֆայի նայող» Իլդար Ասյանովն է, որը հայտնի է որպես Իլդար Ուֆիմսկի։ «Թագադրվել» է 23 տարեկանում, բայց թմրանյութային կախվածության պատճառով նրան դադարել են հարգել քրեական աշխարհում։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Տուլա, բայց այնտեղ էլ է բռնվել թմրանյութերի պատճառով։

Ձերբակալել են «Դեդ Հասանի» մտերիմներից մեկին` «օրենքով գող» Կաշչեյին

Դեդ Հասանը 2014 թվականին Հաջի Ստավրոպոլ մականունով Հաջի Խալիմբեկովին տիտղոսից զրկել է իրավապահների հետ համագործակցության համար։ Ավելի ուշ նրա տիտղոսը վերականգնել են մի քանի վրացի քրեական հեղինակություններ, բայց հիմա նա ինքն է որոշել հրաժարվել դրանից։

Տյումենի մարզի երբեմնի «նայող» Յուրի Տիշենկովը («Հանս») նույնպես հրաժարվել է տիտղոսից։ Նա պատիժը կրում է պատվիրված սպանություն կազմակերպելու համար։ Տիտղոսից հրաժարվող քրեական հեղինակությունների ցանկը եզրափակում է Ալեքսանդր Օկունևը, որն ավելի հայտնի է որպես Օգոնյոկ: Նա նույնպես կալանքի տակ է հայտնվել թմրանյութեր պահելու համար։

Ձերբակալվել է Մոսկվայի ամենահեղինակավոր «օրենքով գողերից» մեկը

Ինչպես նշում Է կայքը, այս բոլոր քրեական հեղինակությունները գտնվում են տարբեր գաղութներում և մեկուսարաններում, բայց գրեթե միաժամանակ տիտղոսներից հրաժարվելու դիմումներ են գրել Պատիժների կատարման դաշնային ծառայության տնօրեն Ալեքսանդր Կալաշնիկովի անունով:

193
թեգերը:
օրենքով գող, Ռուսաստան
Թթի օղի

«Ծանր ջուր» Արթուրի ու Սերժի համար, կամ ինչպես էին Հայաստանում բռնում «լրտեսներին»

303
(Թարմացված է 23:02 11.04.2021)
Հայաստանի հատուկ ծառայությունները վերջին շրջանում հաճախ են բավականին կոշտ քննադատության ենթարկվում։ Sputnik Արմենիայի սյունակագիրը հիշում է մի դրվագ, որը ցույց է տալիս՝ ինչպես է հանրապետության ՊԱԿ-ն աշխատել խորհրդային ժամանակներում։

Վերջերս անընդհատ լսում ես՝ Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայությունը հաճախ իր գործով չի զբաղված, լրտեսներին բռնելու, գործակալական ցանցերը վնասազերծելու, սահմանն ու պետական գաղտնիքները փակի տակ պահելու փոխարեն շեղվում է երկրորդական հարցերի վրա, մանր-մունր բաներով է զբաղվում։ Եթե այսպես շարունակվի, ապա, ինչպես պնդում են քննադատները, կարելի է կորցնել նախորդ սերունդների փորձը, ավանդույթները և մոռանալ «մկներին բռնելու» ունակությունը։

Աշնանային մի գեղեցիկ օր Երևանից ոչ հեռու գտնվող Ջանֆիդա գյուղ հեռագիր եկավ․ «Կայծ շեշտ․ Շտապ ծանր ջուր ուղարկի կետ․ Ֆանը կատաղած է կետ․ Շատ ապակե տարաներով բեռնեք կետ․ Ժամկետն անցել է կետ»։ Ստորագրությունը՝ Արթուր, Սերժ։

Այն ժամանակ Թուրքիայի հետ սահմանի մոտ գտնվող գյուղը կոչվում էր Ջանֆիդա։ Տեղի բնակչությունը ապրում էր խիստ սահմանային ռեժիմի կանոններով։ Մուտք գործելուց անցագիր էր հարկավոր, դուրս գալուց՝ հեռանալու թույլտվություն, բնապատկերներ լուսանկարելը խստիվ արգելվում էր, այլ քաղաքներից ժամանած հյուրերին կարելի էր ընդունել միայն ուղեկալի պետի իմացությամբ։ Եվ հանկարծ այդ հեռախոսագիրը։

Հեռագրի հետևանքներն առաջինը զգաց «Կայծը»՝ Ռոբերտ Արամայիսի Կայծունին, Ջանֆիդա գյուղի դպրոցի (այն ժամանակ՝ Հոկտեմբերյանի շրջանի, այժմ՝ Արմավիրի մարզի) ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչը։

«Ձեզ հետևում են»,- գաղտնի նրա ականջին շշնջացել էր հարևան գյուղատնտեսը։

Անտեսելով հաղորդագրությունը՝ Կայծունին շարունակում էր երեխաներին գիր ու գրականություն սովորեցնել, ընդունել գյուղացիների հարսանիքների ու ծննդյան օրերի հրավերներն ու ընկերություն անել ուղեկալի պետի՝ կապիտան Զուբկովի հետ։

Անհանգստության առիթ չունեին նաև այս տարօրինակ հեռագիրն ուղարկողները։ Արթուր Կիրակոսյանն ու «Սերժը» (ձեր սյունակագիրը) ասես ոչինչ չի եղել՝ հաճախում էին Երևանի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետի դասախոսություններին, իսկ երեկոյան գնում էին աշխատանքի։

Աշխատանքի վայրը Հայկական ԽՍՀ կապի նախարարությունն էր, որն այն ժամանակ գտնվում էր ներկայիս Հանրապետության հրապարակում։ Արթուրը երկրորդ հարկում հեռագրիչ էր, ես էլ (մի հարկ վերև) գծային-ապարատային դահլիճում միջքաղաքային հեռախոսային կայանի մոնտյոր էի։ Այնպես չէ, որ լավ էին վարձատրում, բայց կրթաթոշակի հետ գրպանի ծախսերի համար բավականացնում էր։

Հերոսից` հակահերոս, կամ ինչպես կարողացան բռնել Հայկ Բժշկյանցին ու «կոտրել» նրան

... Այն ժամանակ հայերը շատ էին կարդում, իսկ բանասիրական ֆակուլտետի ուսանողները՝ ավելի շատ, և ահա անգլերենից թարգմանաբար լույս տեսավ Ռոբերտ Յունգի «Հազարավոր արևներից պայծառ» գիրքը։ Բոլորը կարդում էին այն։

Յունգը պատմում է նախապատերազմական ֆիզիկայի մեջ ատոմային զենքի գաղափարի զարգացման, հաջողության չհասած գերմանական միջուկային ծրագրի, ԱՄՆ-ում միջուկային զենքի շուրջ բուռն քաղաքական բանավեճով Մանհեթենի նախագծի մասին: Մանրամասն նկարագրված է նաև Ռոբերտ Օպենհեյմերի դատավարությունը։ Մի խոսքով, ընթերցողին ամեն ինչ հետաքրքիր ու ճանաչողական էր, բայց երեք անգամ ավելի հետաքրքիր կլիներ, եթե իմանայինք, որ ծանր ջրի հիմքով ռեակտորի ստեղծման խորհրդային նախագծի ղեկավարը մեր հայրենակից Արտյոմ Ալիխանովն էր։

Մի խոսքով, կարդալով ու նույնիսկ վերընթերցելով Յունգի գիրքը, որոշեցինք, որ ատոմային ֆիզիկայի «ծանր ջրի» արժանի անալոգը կենցաղում կարող է լինել թթի օղին, իսկ այն սարքում էին ոչ միայն Քարահունջում, այլև Ջանֆիդայում: Կայծը, որը չնչին գումարով էր գնում այն համագյուղացիներից, ուղարկում էր օղին կամ ինքն էր բերում Երևան։ Բայց հանկարծ սրտամաշ դադար առաջացավ, բջջային հեռախոսներ այն ժամանակ չկային, բայց կար Արթուրը՝ հեռագրի վրա աշխատող ու պատկան մարմիններին վախեցնող մեր ընկերը։

Այստեղ պետք է նշել. ՊԱԿ-ում, իհարկե, հասկանում էին, որ բաց տեքստով նման հաղորդագրություն ուղարկելու համար պետք է ապուշ լինել, իսկ ԿՀՎ-ում կամ այլ օտարերկրյա հետախուզությունում ապուշների դժվար թե պահեն։ Այնուամենայնիվ, հեռագրում «ծանր ջուր» կար, հայկական ԱԷԿ-ը Ջանֆիդայի մոտակայքում է, ֆրանսիական հնչողություն ունեցող «Սերժն» էլ ամեն դեպքում մեր հայկական Սերոժը չէր: Իսկ դա նշանակում է, որ սա այն դեպքն է, երբ ավելի լավ է գերագնահատել, քան թերագնահատել վտանգը։

Արտաքին վերահսկողության որևէ նշան մեզանից ոչ ոք չէր զգացել, բայց նախազգուշացնող «ձեզ հետևում են» արտահայտությունը տեղին էր, ինչի մասին ուղեկալի ղեկավարը, կապիտան Զուբկովը մի անգամ ասել էր Ռոբերտին, քանի որ նրանք հին ընկերներ էին։

Բարեխղճորեն ավարտելով հետաքննությունը՝ պետանվտանգության կոմիտեն պետական դավաճանության փորձի նշաններ չգտավ, պարզվեց՝ «ծանր ջրի» պատմությունը թթի օղու վերաբերյալ հիմարություն էր, սակայն կանխարգելիչ միջոցառումներ ամեն դեպքում ձեռնարկվեցին:

Արթուր Կիրակոսյանին ազատեցին աշխատանքից։

«Երիտասարդները պետք է ոչ թե գիրք կարդան, այլ գործ անեն», - ասաց հեռագրատան տնօրեն, ընկեր Բաչաչյանը՝ ակնարկելով «Հազարավոր արևներից պայծառ» գիրքը:

Իջևանը որպես կանխազգացում, կամ երբ Հայաստանի ճանապարհներին զինվորական պարեկներ չկային

Ինձ չկայացած հանցագործության հանցակից ճանաչելու հիմքեր չկային, ու ես ինչպես միջքաղաքային հեռախոսային կայանի մոնտյոր էի, այդպես էլ մնացի մինչ ուսմանս ավարտը։

Անհրաժեշտ բացատրություն. «ծանր ջրի», հեռագրի և օղու պատմությունն այն բանի մասին է, որ երբ խոսքը վերաբերում է երկրի անվտանգությանը, հատուկ ծառայությունները պարտավոր են հավասարապես լուրջ ու պատասխանատու վերաբերվել ցանկացած տեղեկատվության: Հաստատվեց՝ լավ է, չհաստատվեց՝ նույնպես լավ, գուցե նույնիսկ ավելի լավ է։ Հարցն այլ է՝ որքանով կարող է ԱԱԾ-ն հաջողությամբ հաղթահարել այդ խնդիրը, եթե վերջին երկու տարում հինգ տնօրեն է փոխվել և, ինչպես պնդում են, ուր որ է կնշանակվի վեցերորդը։

303
թեգերը:
օղի, ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն. ԱԱԾ, լրտես
Ըստ թեմայի
Մահափորձը ձախողված է, կամ ինչպես են թիկնապահները պաշտպանում առաջին դեմքերին
Գլխավոր շտաբի պահանջն ու իշխանության ճգնաժամը․ ով ում կհաղթի Հայաստանում
Երևանի մետրոպոլիտենը 40 տարեկան է, կամ ինչով են նման Հայաստանն ու Շվեյցարիան