ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի - Sputnik. Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը պատմել է, որ երեկ ուշ երեկոյան Կրեմլում շփվել է իր օտարերկրացի ընկերոջ հետ։ Ինչպես հաղորդում է ՌԻԱ Նովոստին, նա զրույցի մանրամասները ներկայացրել է «Մենք միասին ենք» ակցիային մասնակցող կամավորների հետ հանդիպման ժամանակ:
Պուտինն ասել է, որ ընկերոջ հետ հանդիպման ընթացքում իրենք քննարկել են կորոնավիրուսի թեման։ ՌԴ նախագահի խոսքով` ընկերը զարմացել է, որ «Մոսկվան ապրում է»:
Համակարգը քայքայվում է․ Պուտինը` փոփոխությունների ու նոր մարտահրավերների մասին
«Գիտեք` ես կարող եմ ձեզ որոշ բաներ պատմել։ Երեկ երեկոյան այստեղ` Կրեմլում, շատ ուշ ժամի հանդիպել եմ ծանոթներիցս մեկի՝ գործընկերոջս հետ, որը Մոսկվա է եկել։ Նա օտարերկրացի է և գործերով է եկել Ռուսաստան։ Ասաց` իրենց մոտ` Եվրոպայում, խոշորագույն քաղաքների փողոցներում մեքենաներ ու մարդիկ գրեթե չկան, ամեն ինչ փակ է», - ասել է ՌԴ նախագահը։
Նշենք, որ երկրի ղեկավարն այդպես էլ չի հստակեցրել իր խորհրդավոր հյուրի անունը։
Միշա Գալուստյանն ասել է, թե ումից կարող է խնդրել Պուտինի հեռախոսահամարը
Այս հրանոթները կփոխանցեն արկտիկական ստորաբաժանումներին, որոնք խնդիրներ են կատարում կլիմայական արտակարգ պայմաններում։ Նորագույն ԻՀԿ-ի և Անդրբևեռյան կայանների մյուս բացառիկ սարքավորումների մասին՝ ՌԻԱ Նովոստիի հոդվածում։
Ծայրագույն հյուսիսի շրջաններում տեղակայված ստորաբաժանումների համար նախատեսված նոր ինքնագնացի մասին հայտնի էր դարձել դեռ 2017-ին: Այն ժամանակ ՊՆ-ում հայտարարել էին, որ 120 միլիմետրանոց «Մագնոլիան» դրվելու է զրահապատ երկօղակ թրթուրավոր փոխադրողի շասսիի վրա:
Փորձանմուշները նախնական փորձարկումներ են անցնում, որոնք արդեն ցույց են տվել, որ կայանքը կարող է արդյունավետ գործել անկայուն հողերի վրա, այդ թվում՝ ճահճապատ և ձյունածածկ տեղանքում: Իսկ շարժիչն անխափան աշխատում է ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանների դեպքում։
Նախագիծը մշակել են «Բուրեվեստնիկ» կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտի մասնագետները՝ «Նաբրոսոկ» փորձնական-կոնստրուկտորական աշխատանքի շրջանակում։ Բացի ԻՀԿ-ից, ենթադրվում է, որ Հյուսիսում մարտական գործողությունների համար կթողարկվի բարձր ինտենսիվ հրետանային-ականանետային սպառազինության մի ամբողջ ընտանիք։
«Մագնոլիայի» տեխնիկական բնութագրերը մասամբ բացահայտվեցին «Բանակ-2019 համաժողովի ընթացքում։ Քարշակը 27 տոննանոց թրթուրավոր զրահապատ ԴՏ-10ՊՄ «Վիտյազ» ամենագնացն է՝ ավելի քան 10 տոննա բեռնունակությամբ։ Արագությունը՝ մինչև 45 կմ/ժ, ջրային արգելքների հաղթահարումը՝ մինչև 6 կմ/ժ։ Առանց վերալիցքավորման կարող է անցնել մոտ 700 կմ։ Անձնակազմը՝ 4 մարդ, մարտական բաժինը տեղակայված է հետևի հատվածում։
Սև ծովում պայմանականորեն «ոչնչացվել է» ամերիկյան ականակիրը
Համակցված կիսաավտոմատ ակոսավոր թնդանոթը համատեղում է հաուբիցի և ականանետի ֆունկցիաները: Ունի զինամթերքի լայն տեսականի, այդ թվում՝ կրակում է «Նոնա» ԻՀԿ-ի արկերով։ Կարելի է օգտագործել նաև կառավարվող «Կիտոլով-2»-ները, որոնք նախատեսված են թեթև զինտեխնիկան և ինժեներական կառույցները ոչնչացնելու համար։ Լազերային կիսաակտիվ ինքնանշանավորման համակարգի շնորհիվ անշարժ թիրախը խոցելու հավանականությունը մոտ է մեկի։ Մարտական պաշարը՝ 80 արկ։ Զենքը բեկորաֆուգասային զինամթերքով թիրախը խոցում է ավելի քան 8 կմ հեռավորությունից, կառավարվողներով՝ մինչև 10 կմ։ Արագությունը՝ րոպեում 10 կրակոց։
«Մագնոլիայի» հիմնական խնդիրներն են հակաօդային պաշտպանության և ռադիոէլեկտրոնային պայքարի օբյեկտների, հրթիռային կայանքների, զրահատեխնիկայի, ամրաշինական կառույցների, դեսանտային միջոցների և հակառակորդի կենդանի ուժի ոչնչացումը: Ի դեպ, հեռանկարային ԻՀԿ-ն Արկտիկայի խստաշունչ կլիմայական պայմանների համար նախատեսված մարտական տեխնիկայի միակ օրինակը չէ։
Օրինակ՝ ՀՕՊ ստորաբաժանումների համար մշակել են «Պանցիր» զենիթահրթիռային համալիրի արկտիկական տարբերակը։ Այս զենիթահրթիռային համալիրն իր կարողություններն արդեն ցուցադրել է մի քանի ռազմական հակամարտություններում, սակայն ծայրագույն Հյուսիսի համար նախագծում մի քանի էական փոփոխություններ են կատարել:
«Պանցիր-ՍԱ»-ի մարտական մասը տեղակայել են նույն «Վիտյազ» զրահապատ քարշակի վրա, սակայն հրաժարվել են զենիթային ինքնաձիգից, քանի որ ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճանների դեպքում կրակոցների արդյունավետությունը լրջորեն նվազում է։ Թնդանոթի փոխարեն ավելացրել են վեց լրացուցիչ հրթիռային կայան՝ մինչև 20 կիլոմետր գործողության շառավղով։
Ֆրանսիական ռազմական օգնությունը Հայաստանին. ի՞նչ է թաքնված դրա հետևում
Հակաօդային պաշտպանության՝ ընդլայնված անցանելիությամբ ևս մեկ միջոց է «Տոր-Մ2ԴՏ» ԶՀՀ-ն, որը սպառազինության մեջ է ներառվել նախորդ տարվա ամռանը։ Այդ տեխնիկան կարող է աշխատել -50 °C –ից ցածր ջերմաստիճանում, շարժվել խիստ խոչընդոտային տեղանքում և հաղթահարել ջրային արգելքները։ Համալիրը հիմնված է երկօղակ զրահապատ ամենագնացի վրա։ Գլխավոր օղակում անձնակազմի կենսապահովման մոդուլն է, իսկ հրթիռային գործարկիչը հետևում է` երկրորդ օղակում։
Մարտավարական-տեխնիկական բնութագրերը նույնն են, ինչ սովորական «Տորինը»։ Խոցում է օդային թիրախների բոլոր տեսակները՝ ինքնաթիռներ, ուղղաթիռներ, թևավոր հրթիռներ, կառավարվող զինամթերք և ոչ մեծ ԱԹՍ-ներ՝ մինչև 16 կմ հեռավորության և մինչև 12 կիլոմետր բարձրության վրա։ Մարտական պաշարը՝ 16 զենիթային հրթիռ, որոնք գործարկվում են 2,5 վայրկյան ընդմիջումով։ Ընդ որում՝ «Տորն» աշխատում է «մեկ հրթիռ-մեկ թիրախ սկզբունքով», ինչը հաստատում է դրա բարձրագույն ճշգրտությունը։
Ցամաքում մարտական գործողությունների համար արկտիկական ստորաբաժանումներին մատակարարում են Տ-80ԲՎՄ արդիականացված տանկեր, ինչպես նաև ՄՏ-ՄԲ զրահափոխադրողների վրա հիմնված հաուբիցներ։
Արկտիկական խմբավորման զինծառայողները նույնպես տեղափոխվում են հատուկ պատրաստված տեխնիկայով։ Օրինակ՝ Մի-8ԱՄՏՇ–ՎԱ ուղղաթիռով։ Այս ուղղաթիռի առանձնահատկություններից մեկը յուղի և փոխանցման համակարգերի տաքացումն է, շարժիչները գործարկվում են առանց որևէ խնդրի անգամ -60°C-ի դեպքում։Պտուտակաթև մեքենայի բեռնախցիկը նույնպես տաքացվող է։
Արկտիկական Մի-8-ի թռիչքի հեռավորությունը՝ լրացուցիչ վառելիքային բաքերով, գերազանցում է 1400 կիլոմետրը, իսկ օդում կարող է գտնվել ավելի քան 7 ժամ։
Ցամաքում զինծառայողներն օգտագործում են նաև լավ հայտնի «մոտոլիգաները», բայց հատուկ թրթուրներով, որոնց դեպքում գետնի վրա ճնշումն ընդամենը 0,28 կգ է 1 սանտիմետր քառակուսու վրա, այսինքն՝ ավելի քիչ, քան հետիոտնի դեպքում։
Կան նաև ձնաճահճագնացներ՝ գերցածր ճնշման հսկայական անիվներով։ Դրանցով զինվորականները տեղանքի հետախուզում են իրականացնում, երթուղիներ բացում, գնահատում սառցային իրավիճակը, ուղեկցում ռազմական տեխնիկայի շարասյուները։
Բացի այդ, զինվորներն ու սպաները տեղաշարժվում են ջեռուցվող խցիկով ձնագնացներով, ծայրահեղ ցածր ջերմաստիճաններին հարմարեցված «Ուրալ» և «ԿԱՄազ» լիաքարշակ բեռնատարներով, օդային բարձիկ ունեցող նավակներով։ Որոշ ստորաբաժանումներ օգտագործում են նաև սահնակներ՝ լծված շներին կամ եղջերուներին․ այս հնագույն տրանսպորտը կարող է անցնել այնտեղով, որտեղով չի անցնի ամենալավ պատրաստված ամենագնացը։
Բնականաբար, արկտիկական ստորաբաժանումները նաև հատուկ արտահագուստ են ստանում։ Հագուստի ստանդարտ փաթեթը բաղկացած է մոտ 20 կտորից։ Հանդերձանքը պատրաստված է բազմաշերտ նյութից, շատ տաք է, թեթև և չի կաշկանդում մարտիկի շարժումները։
Ռուսաստանի հաշվիչ պալատն իր տարեկան հաշվետվության մեջ նախազգուշացրել էր երկրում վառելիքային ճգնաժամի ռիսկի առաջացման և բենզինի գների բազմակի թանկացման մասին։ Ռուսաստանյան բենզալցակայաններում վառելիքի կտրուկ թանկացման հետևանքները կարող են այս կամ այն կերպ անդրադառնալ նաև ԵԱՏՄ երկրների սպառողների վրա, նախազգուշացնում են փորձագետները։
Նիկիտա Չիկունով, Sputnik
Նավթի համաշխարհային գների բարձրացմա պատճառով Ռուսաստանում վառելիքի գներն արագ աճեցին 2018 թվականի գարնանը (Аи-92-ը (ռեգուլյար) թանկացավ 9%-ով, Аи-95-ը (պրեմիում)՝ 8,5%)։ Այդ ժամանակ կառավարությունը ստիպված եղավ անհապաղ միջամտել իրավիճակին։
Ռուսաստանում նման սցենարի կրկնությունը, ինչի հավանականության մասին այսօր նախազգուշացնում է հաշվիչ պալատը, ռիսկեր է ստեղծում ԵԱՏՄ մյուս երկրների համար, նշում են Sputnik-ի կողմից հարցված տնտեսագետները։ Դա հատկապես վերաբերում է այն պետություններին, որոնք ինքնուրույն նավթ չեն վերամշակում և կախված են ռուսաստանյան մատակարարումներից։
Բելառուսի ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի փորձագետ Ալեքսեյ Ավդոնինի խոսքով՝ վերջնական սպառողի համար վառելիքի ամենշաբաթյա թանկացումները, թող որ ոչ էական, երկու գործոնով է պայմանավորված․ նավթի համաշխարհային գների աճ ու վառելիքի վերամշակման ծախսերի ավելացում։
Մասնագետի խոսքով՝ սեփական նավթավերամշակման գործարաններում նավթ վերամշակող ԵԱՏՄ անդամ երկրները կախված են այդ հումքի համաշխարհային արժեքից։ Այդ պատճառով Բելառուսը նույն դինամիկան է ցուցադրում, ինչ Ռուսաստանը։
Ռուսաստանյան բենզալցակայաններում գների կտրուկ թանկացումն ավելի շատ սպառնում է Ղրղզստանին, քան հարևան Ղազախստանին։
Այն բանից հետո, երբ 2021 թվականի սկզբին Ղազախստանը միակողմանիորեն դադարեցրեց դեպի Ղրղզստան նավթամթերքի արտահանումը ներքին շուկայում վառելիքի ծավալների ընդլայնման նպատակով, Ռուսաստանը միակ մատակարարն էր, որը ավտոմոբիլային բենզին էր մատակարարում հանրապետություն։
Ռուսաստանում վառելիքային ճգնաժամը միանշանակ բացասական հետևանքներ կունենա հանրապետության բնակիչների համար, հաստատել է նաև Ղրղզստանի վարչապետի նախկին խորհրդական Կուբատ Ռախիմովը։
Ինչու է Ռուսաստանը փոխում Հայաստան եկող գազի երթուղին. փորձագետների կարծիքներ
Թեպետ հաշվի առնելով Ռուսաստանի և Ղրղզստանի բարեկամական հարաբերությունները, երկու երկրների իշխանությունները կարող են համաձայնագրեր կնքել, որոնք կապահովագրեին հանրապետությունը մեծածախ-բացթողումային գների լրացուցիչ թանկացումներից։
Վառելիքի ռուսաստանյան շուկայում գների թանկացումը նմանատիպ անդրադարձ կունենա նաև Հայաստանի վրա, քանի որ նավթամթերքի 60%-ից ավելին հանրապետություն է մտնում Ռուսաստանից, հայտարարել է «Ռոսնեֆտ-Արմենիա» ՓԲԸ-ի նախկին գլխավոր տնօրեն Արթուր Ալավերդյանը։
Ռուսաստանում վառելիքի գների նույնիսկ աննշան թանկացումները զգալի են, հավելել է նա։ Այսպես օրինակ 2020 թվականին Հայաստանում մանրածախ վաճառքի գները աստիճանաբար էին բարձրանում, իսկ վերջին ամսվա ընթացքում 10%-անոց ցատկ գրանցվեց, ինչը համընկավ Ռուսաստանում վառելիքի թանկացման հետ։
«Հայաստանում վառելաքսուքային նյութերի գներն ավանդաբար բարձր են։ ՌԴ-ի հետ ընդհանուր սահմաններ չունենալով՝ նավթամթերքը մեզ է հասնում բարդ ճանապարհով․ արտադրող գործարանից Սև ծովի նավահանգիստներ, այնուհետև վրացական նավահանգիստներ և ամբողջ Վրաստանով դեպի Հայաստան։ Այս սխեման տարանցման մեծ ծախսեր է ենթադրում»,- պարզաբանել է Ալավերդյանը։
Փորձագետը խոստովանել է, որ այլընտրանքային մատակարարումներ ևս կան, օրինակ՝ Իրանից։ Ռուսաստանում 2018 թվականի ճգնաժամի կրկնության պարագայում իրանական նավթամթերքի մասնաբաժինը հայկական շուկայում կաճի։
«Իրանի արտադրող գործարանից նավթամթերքը մինչև Հայաստան տեղափոխվում է ավտոցիստեռներով առանց փոխաբեռնման։ Դա մի քանի անգամ նվազեցնում է տեղափոխման ծախսերն ու սպառողի համար վերջնական գինը։ Ռուսաստանի նավթամթերքի շուկայում ցանկացած ցնցում անխուսափելիորեն կհանգեցնի նրան, որ իրանական ռեսուրսը դուրս կմղի ռուսական ավելի թանկ ռեսուրսը», - կանխատեսել է նա։
Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարարությունում շտապել են հանգստացնել․ վառելիքային ճգնաժամի համար նախադրյալներ չկան, իսկ մեծածախ գներն արդեն սկսել են նվազել։
«2021 թվականին 2018 թվականի իրադարձությունների կրկնության նախադրյալներ մենք չենք տեսնում։ Ձեռնարկած միջոցների շնորհիվ նկատվում է բենզինի մեծածախ գների իջեցում։ Բենզինի արտադրությունն ավելացվել է, պաշարներն աճում են, փետրվարի սկզբից դրանք ավելի քան մեկ երրորդով աճել են», - «Ռոսիա 24» հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում հայտարարել է նախարարի տեղակալ Պավել Սորոկինը։
Sputnik-ի կողմից հարցված փորձագետները կիսում են նախարարության դիրքորոշումը։ Ազգային էներգետիկ անվտանգության հիմնադրամի առաջատար վերլուծաբան Իգոր Յուշկովի խոսքով՝ Հաշվիչ պալատի զեկույցը մի փոքր հնացել է։
«Խոսքն այն մասին էր, որ մինչև նոր տարի նավթային ընկերությունները կառավարության հետ չեն պայմանավորվել դեմպֆիրային (նավթային ընկերությունների համար հարկի հանում – Sputnik) հավելավճարի մեխանիզմի ճշգրտման մասին։ Այժմ կառավարությունը ընդառաջել է։ Մայիսի 1-ից բյուջետային վճարներն ավելի մեծ կլինեն, իսկ ընկերությունները պետք է մեծացնեն վերամշակումը, հագեցնեն շուկան և զսպեն գնաճը մանրածախ շուկայում», - ասել է նա։
Սրա հետ համաձայն է նաև Ազգային էներգետիկայի ինստիտուտի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Ալեքսանդր Ֆրոլովը։ Նա ընդգծել է, որ զեկույցը ռուսական վառելիքային շուկայի համար «դատավճիռ» չէր։
Բենզինն ու դիզվառելիքն էլի են թանկանալու. ՏՄՊՊՀ–ն ուսումնասիրել է թանկացման պատճառները
«Հաշվիչ պալատն ընդամենը նշել է առկա ռիսկերը, որոնց մասին դեռևս 2018 թվականից խոսում էին նաև նավթարտադրողները։ Որոշակի տարաձայնություններ կային ֆինանսների նախարարության և ընկերությունների միջև։ Ֆինանսների նախարարությունն այնուամենայնիվ զիջումների գնաց։ Կարծում եմ, որ իրավիճակը բարեհաջող լուծում կստանա։ Ճգնաժամ, ամենայն հավանականությամբ, չի լինի», - կանխատեսել է նա։
Անկախ դրանից, որոշակի գնաճ կարող է լինել ԵԱՏՄ երկրներում 2025 թվականին, երբ Միությունում նավթի ու նավթամթերքի ընդհանուր շուկա ձևավորվի։ Ենթադրվում է, որ նման շուկայի ստեղծումը կհանգեցնի փոխադարձ առևտրում տուրքերի չեղարկման և նավթի ու վառելիքի ստանդարտների նույնականացման։
Տնտեսագետ Սերգեյ Սմիռնովը չի կասկածում, որ ընդհանուր շուկայի ձևավորման դեպքում ԵԱՏՄ ողջ տարածքում վառելիքի գները «մոտենալու» են ռուսական գներին։
«Հասկանալի է, որ գները կողմնորոշվելու են ոչ թե ղազախստանյան կամ որևէ այլ շուկայի, այլ ռուսական շուկայի գներով։ Ավելի ցածր, քան Ռուսաստանում, վառելիքը չի արժենա, ավելի թանկ՝ գուցե։ Կարծում եմ, մինչև 2025 թվականը ԵԱՏՄ բոլոր երկրներում աստիճանաբար գները կհավասարվեն», - եզրափակեց տնտեսագետը։


