Հայրենական Մեծ պատերազմ

Ստալինգրադում հիշում են հերոսացած հայերին

75
(Թարմացված է 14:16 05.02.2017)
Ստալինգրադի ճակատամարտի ավարտի 74-րդ տարելիցը կարելի է շաբաթվա իրադարձություն համարել: Հերոս-քաղաքի ազատագրմանը հայերի մասնակցության մասին Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում պատմեց «Ստալինգրադի ճակատամարտ» պետական դաշնային թանգարան-արգելոցի տնօրեն Ալեքսեյ Վասինը:

ԵՐԵՎԱՆ, 5 փետրվարի — Sputnik. Ամբողջ աշխարհին հայտնի է Պավլովների տան պաշտպանության պատմությունը: Այն պաշարելու ժամանակ գերմանացիները ավելի շատ կորուստ ունեցան, քան Ֆրանսիայի գրավման ժամանակ, սակայն տունն այդպես էլ անառիկ մնաց: Հերոսական մահով ընկած նրա պաշտպանների թվում էր 13-րդ դիվիզիայի 42-րդ գնդի քաղաքական ղեկավար Վաչիկ Ավագիմովը:

Авагимов В.Д.
Архив музея "Сталинградская битва"
Վաչիկ Ավագիմով

Թանգարանում պահպանվում են մարտական հրամաններն ու մարտական գործուղությունները նկարագրող ամսագրեր, որոնք վկայում են, որ հայերը հիմնականում հրամանատարներ են եղել ամենանշանավոր ու կարևոր հատվածներում: Ստալինգրադի ճակատամարտում որդուն է կորցրել ԿԿ ՀԿԿ(բ) քաղբյուրոյի անդամ Անաստաս Միկոյանը: Ավագ լեյտենանտ Վլադիմիր Միկոյանը 434 կործանիչ գնդի օդաչուն էր:

«Ստալինգրադում հրամանատարությամբ զբաղվելը լուրջ մարտահրավեր էր և ճակատագրի փորձություն: Պատերազմի մասնակիցներին պարգևներ չէին շռայլում: Հերոսի աստղով պարգևատրվեցին ընդհամենը 125 մասնակից, որոնցից 4-ը հայեր էին», — ասում է Վասինը:

Քաղաքի պաշտպանության վառ դրվագներից մեկը դարձավ 33-րդ գվարդիական դիվիզիայի ավագ լեյտենանտ Սուրեն Միրզոյանի սխրանքը: Դժվար կռիվներում նա կորցրեց անձնակազմի մոտ 80 տոկոսը և, գրեթե միայնակ, շարունակեց պայքարել ու հետ մղել Մանշտեյնի տանկերը, որոնք ճեղքում էին Պաուլյուսի շրջապատած խմբավորումը:

Պաշտպանության մեկ այլ մասնակից` լեյտենանտ Համլետ Դալլաքյանը, ով հրամանատարային կետի հետ կապն ապահովող դասակի ղեկավարն էր, մեկ տարի անց իր հուշերն ամփոփեց երկու հեղինակային գրքերում՝ «Ինչպես է դա եղել» (Как это было") և «Հարյուր խաչ» ("Сто крестиков").

«Ստալինգրադի ռազմաճակատի մարտական գործողություններին Հայաստանում ձևավորված երեք հրաձգային դիվիզիա էր մասնակցում: Հայրենական մեծ պատերազմում հայերի դերն ու մասշտաբը գնահատելու համար բավական է միայն նայել թվերին: Հայաստանում 1941 թվականին բանակային տարիքի տղամարդկանց մոբիլիզացիան հասավ շուրջ 37 տոկոսի: Փոքր հանրապետության համար սա բավական զգալի թիվ է», — ասում է Վասինը:

Թանգարանի տնօրենի խոսքով` հայկական դիվիզիաներից մեկը վերափոխվել էր գվարդիականի՝ Դոնի աջ ափին պլացդարմի գրավման համար: Հայկական մյուս ստորաբաժանումն իր խիզախությամբ փայլեց «Ստորին» գյուղի տարածքի «Բարիկադներ» գործարանի ծանր մարտերում՝ պաշտպանելով հայտնի «Լյուդնիկի կղզին» և թշնամուն Վոլգայի մոտ չթողնելով:

Ստալինգրադի ճակատամարտի համար Խորհրդային Միության հերոս դարձած հայեր

Բաղյան Գրիգորի Կարապետի. 387-րդ հրաձգային գնդի կոմիսար, այնուհետև քաղաքական հարցերով 15-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի, 47-րդ գվարդիական հրաձգային գնդի հրամանատարի տեղակալ: Ստալինգրադի ճակատամարտում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով: 1945 թվականի հունիսի 29-ին արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման:Բուռնազյան Սերգեյ Ավդեի. ավագ լեյտենանտ, 866-րդ կործանիչ ավիացիոն գնդի ավիաէսկադրիլիայի հրամանատար: 1944 թվականի օգոստոսի 2-ին հետմահու արժանացել է Խորհրդային միության հերոսի կոչման:

  • Սուրեն Միրզոյան
    Սուրեն Միրզոյան
    Архив музея "Сталинградская битва"
  • Դալլաքյան Համլետ
    Դալլաքյան Համլետ
    Архив музея "Сталинградская битва"
  • Հերոսների նամակները
    Հերոսների նամակները
    Архив музея "Сталинградская битва"
  • Հերոսների նամակները
    Հերոսների նամակները
    Архив музея "Сталинградская битва"
  • Հերոսների նամակները
    Հերոսների նամակները
    Архив музея "Сталинградская битва"
  • Վլադիմիր Միկոյան
    Վլադիմիր Միկոյան
    Архив музея "Сталинградская битва"
1 / 6
Архив музея "Сталинградская битва"
Սուրեն Միրզոյան

Կարապետյան Ասքանազ Գեորգիի. փոխգնդապետ, 4-րդ մեքենավորված կորպուսի 60-րդ մեքենավորված բրիգադի հրամանատար: 1943 թվականի նոյեմբերի 1-ին արժանացել է Խորհրդային միության հերոսի կոչման:

Պողոսյան Արամայիս Սարգսի. Խորհրդային Միության հերոս, ավագ սերժանտ։

Ամատունի Աշոտ Հաբեթի. Օրջոնիկիձեի ռազմական հետևակային ուսումնարանի 2-րդ կուրսանտային գնդի մարտիկ: Ստալինգրադի ճակատամարտի համար արժանացել է «Կարմիր աստղ» շքանշանի, «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալի: 1945 թվականին արժանացել է Խորհրդային միության հերոսի կոչման: Պատերազմից հետո ծառայությունը շարունակել է Խորհրդային բանակում, գեներալ-մայոր: Մինչև ԽՍՀՄ փլուզումը եղել է Երևանում Խորհրդային Հայաստանի «Հայրենական մեծ պատերազմի» թանգարանի տնօրեն:

Русская версия

75