Ռուբեն Սաֆրաստյան

Թուրքիան մտադիր չէ կանգ առնել. Սաֆրաստյանն ասել է` ինչ կարող է լինել հաջորդիվ

823
(Թարմացված է 19:24 10.07.2021)
ՀՀ ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի գիտական ղեկավարի պաշտոնակատար, ակադեմիկոս Ռուբեն Սաֆրաստյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է Թուրքիայի և Ադրբեջանի ռազմավարական համագործակցության առանձնահատկություններին ու հեռանկարին։ 
Սաֆրաստյան. «Շուշիի հռչակագրով դրվում է թուրք–ադրբեջանական միասնական պետության հիմքը»

Ռուբեն Սաֆրաստյանի դիտարկմամբ` Թուրքիան անմիջականորեն ղեկավարեց թուրք–ադրբեջանական ագրեսիան Արցախի դեմ` պատերազմում ներգրավելով զինտեխնիկա, վարձկաններ, զգալի աջակցություն ցուցաբերեց քաղաքական տարբեր հարթակներում, և այդ ամենը վկայում է այն մասին, որ Թուրքիայի ազդեցությունն Ադրբեջանի արտաքին ու ներքին քաղաքականության վրա կտրուկ աճեց։ 

«Եթե ուսումնասիրենք Շուշիի հռչակագրի տեքստը, կարող ենք արձանագրել, որ այդ փաստաթղթով ըստ էության սկիզբ է դրվում թուրք–ադրբեջանական դաշնային և միասնական պետության ստեղծման գործընթացին, ինչը նման է Ռուսաստանի և Բելառուսի օրինակին։ Դա ունի նաև պանթուրքիստական իմաստ»,– նշեց թուրքագետ ակադեմիկոսը։

Սաֆրաստյանի խոսքով` Շուշիի հռչակագրում կա հստակ կետ, ինչը փաստում է պանթուրքիզմի ծրագրի մասին, դրանով Թուրքիան ցույց է տալիս թուրքալեզու աշխարհին, որ Ադրբեջանի հետ սերտորեն ինտեգրվում է և դա կարող է հետագայում ճանապարհ լինել նաև մյուս թուրքալեզու երկրների համար։ 

«Թուրքիան ակտիվորեն աշխատում է այդ ուղղությամբ` տարբեր ոլորտներում օգտագործելով իր ներուժը։ Հատկապես ռազմական ոլորտում թուրքական «Բայրաքթարները» մեծ համբավ ձեռք բերեցին արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո, հետևաբար, Թուրքիան ամենուր թուրքալեզու երկրների շրջանում գովաբանում է իր զենքը` առաջ քաշելով ռազմական ոլորտում համագործակցության թեզը»,– նշեց ակադեմիկոսը։

Սաֆրաստյանի գնահատմամբ` նույն նպատակին է ծառայում համաթուրանական բանակի ստեղծման գաղափարը, որն այժմ դեռ հեռու է իրականություն դառնալուց, սակայն եթե հաշվի առնենք ընթացող ակտիվ բանակցություններն ու մի շարք երկրների հետ կնքված համաձայնագրերը, ապա կարելի է պատկերացնել, որ ապագայում թուրքալեզու երկրների տառազմական համագործակցությունը կդառնա ավելի սերտ։  Թուրքագետ ակադեմիկոսը չբացառեց, որ տեսանելի հեռանկարում կարող է ստեղծվել նաև թուրքալեզու պետությունների քազմաքաղաքական դաշինք։         

Հայաստանի նոր ղեկավարությունը պետք է դասեր քաղի անցյալից. Թուրքիայի արտգործնախարար

Նշենք, որ Շուշիում 2021 թվականի հունիսի 15-ին հռչակագիր է ստորագրվել Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Իլհամ Ալիևի միջև։ Փաստաթուղթն Անկարայի և Բաքվի համագործակցության ընդլայնում է ենթադրում ռազմական և ռազմաքաղաքական, ինչպես նաև տնտեսության և էներգետիկայի ոլորտներում։

Հիշեցնենք, որ Շուշին անցել է ադրբեջանական վերահսկողության տակ անցած տարվա 44-օրյա արցախյան պատերազմի ժամանակ։ Դրանից հետո մարտական գործողությունները դադարեցվեցին Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդների` 2020թ.–ի նոյեմբերի 9-ին ընդունած եռակողմ հայտարարության համաձայն։

Իրանը կարող է զսպել Սյունիքում ադրբեջանա-թուրքական ակտիվության ճիգերը. Միսակյան

823
թեգերը:
Թուրքագետ, Ռուբեն Սաֆրաստյան, Ադրբեջան, Արցախ
Ըստ թեմայի
Թուրքական ռազմաբազա Ադրբեջանո՞ւմ. ռուս փորձագետներն Անկարային սթափության կոչ են անում
Վրաստանը, Թուրքիան ու Ադրբեջանը համատեղ զորավարժություններ կանցկացնեն
«Զինված ուժերի մասնակի միակցում». Թուրքիայի ՌՕՈւ հրամանատարի`Բաքու այցի հետքերով
Ներսես Շադունց

Ի՞նչ իրավիճակ է Տեղ գյուղում. համայնքի ղեկավարը մանրամասներ է ներկայացրել

119
(Թարմացված է 21:02 31.07.2021)
Սյունիքի Տեղ համայնքի ղեկավար Ներսես Շադունցը Sputnik Արմենիայի եթերում նշել է, որ համայնքում կամավորական ու զինվորական թիկունք թիկունքի կանգնած հսկում են, որ թշնամին ոչ մի սանտիմետր առաջ չգա։
«Երկիրը վտանգված է, մեզ ավելի շատ համախմբվել է պետք». Շադունց

Սյունիքի Տեղ համայնքում և Խոզնավարի հատվածում թշնամու կողմից ժամանակ առ ժամանակ ակտիվություն է նկատվում, բայց վերջին օրերին այս հատվածում լուրջ միջադեպեր  չեն գրանցվել։ Տեղեկությունը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում հայտնեց Տեղ համայնքի ղեկավար Ներսես Շադունցը։

«Երբեմն ակտիվանում են, երբեմն պասիվ են լինում։ Տեխնիկայի շարժ չեմ նկատել, բայց որ ինժեներական աշխատանքներ անում են, դա փաստ է»,- ասաց նա։

Տեղում ամեն վայրկյան պատրաստ են թշնամու սադրանքներին դիմակայելու։ Կամավորական ու զինվորական թիկունք թիկունքի կանգնած ամեն օր հսկում են, որ թշնամին ոչ մի սանտիմետր առաջ չգա։

«Վտանգը միշտ էլ եղել է, կա, կարծում եմ` դեռ կլինի։ Սպասենք, տեսնենք ինչ է լինելու։ Պատերազմի առաջին օրից մինչև օրս, երբ զանգում ենք, մեր կամավորականները գալիս են, մարտական հերթապահություն ենք իրականացնում»,- նշեց Շադունցը։

Նրա խոսքով` Սյունիքն ու սյունեցին, սակայն, ավելի հանգիստ կլինեն, եթե համայնքների` կալանավորված ղեկավարներն իրենց տեղերում լինեն։

«Ճիշտ կլինի, որ այդ քննություններն արագ ավարտվեն, այդ մարդկանց ազատ արձակեին, յուրաքանչյուրը գնա իր գործին։ Այս պահին մեզ ավելի շատ համախմբվել է պետք, քանի որ երկիրը վտանգված է»,- եզրափակեց Շադունցը։

Հիշեցնենք, որ ադրբեջանցի զինվորականները մայիսի 12-ից Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սև լճի տարածքում և Գեղարքունիքի մարզի Կութ, Նորաբակ ու Վերին Շորժա գյուղերի սահմանային տարածքներում ներխուժել են ՀՀ ինքնիշխան տարածք ու փորձում են ամրապնդվել այնտեղ։ Ռուսական կողմի միջնորդությամբ բանակցությունների մի քանի փուլ է կայացել։ Հակառակորդն առայժմ հեռանալու մտադրություն չունի։ 

Լիսկայի տունը խուզարկել են. Սյունիքի նախկին և ներկա մարզպետների որդիները հետախուզվում են

Ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը հայտարարում է, որ ցանկանում է խնդիրը լուծել խաղաղ ճանապարհով, բայց չի բացառում նաև ուժի կիրառման տարբերակը, եթե բանակցություններն արդյունք չտան։

119
թեգերը:
Սահման, Սյունիք, Տեղ, Գյուղ, Ադրբեջան
թեմա:
Սահմանային խախտումներ. իրադրությունը Սյունիքում և Գեղարքունիքում
Ըստ թեմայի
Եթե մի պոստը տվեցիր, հաջորդը չես կարա պահես. Երասխում թշնամու սադրանքներից չեն ընկճվում
Ադրբեջանցիները կրակ են բացել Երասխի ուղղությամբ, փորձել ամրաշինական աշխատանքներ կատարել
Գեղարքունիքում ծանր վիրավորված զինծառայողի վիճակը բավարար է. նա տեղափոխվել է հիվանդասենյակ
Երեմ Սարգսյան

Սյունիքի համայնքապետների բողոքների քննության հարցում կիրառվում է ընտրովի արդարադատություն

46
(Թարմացված է 18:20 31.07.2021)
Փաստաբան Երեմ Սարգսյանի խոսքով`Վերաքննիչ դատարանում ամեն ինչ հատուկ է արվում, որ հանրային հետաքրքրություն ունեցող գործերի մակագրումները դատարանի նախագահի ձեռքով տակով անցնեն։
«Այո՛, պետք է ազատ արձակվեն». փաստաբանը` մանդատ ստացած Սյունիքի համայնքապետերի մասին

Օգոստոսի 2-ին «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորներից առնվազն երկուսը չեն մասնակցի 8-րդ գումարման ԱԺ առաջին նիստին. Մեղրիի նախկին քաղաքապետ Մխիթար Զաքարյանն ու Քաջարանի համայնքապետ Մանվել Փարամազյանը, չնայած Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից ստացել են իրենց մանդատները, սակայն շարունակում են կալանավորված մնալ։

Նրանց կալանավորելու մասին որոշումը խորհրդարանի աշխատանքների մեկնարկից սկսած կորցնո՞ւմ է ուժը, արդյո՞ք նրանք ձեռք չեն բերում պատգամավորական անձեռնմխելիություն` հետաքրքրվեցինք Մխիթար Զաքարյանի փաստաբան Երեմ Սարգսյանից։ Սարգսյանը, գործի քննության շահերից ելնելով, նախընտրեց ձեռնպահ մնալ։ Խոստացավ հարցին անդրադառնալ Վերաքննիչ դատարանում իր վստահորդի կալանավորման դեմ բողոքի քննությունից հետո։

«Ճիշտ չեմ համարում բացահայտել այն հիմնավորումները, որոնք ես պատրաստվում եմ ներկայացնել, բայց պնդում եմ` այո՛, պետք է նրանք ազատ արձակվեն»,- Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց Սարգսյանը։

Փաստաբանը, սակայն ուշադրություն է հրավիրում Սյունիքի համայնքապետների բողոքների քննության հարցում կիրառվող ընտրովի արդարադատության վրա։ Ասում է` տպավորություն է, որ մինչև տվյալ դատավորից երաշխիք չեն ստանում ցանկալի որոշում կայացնելու համար, գործը նրան չեն մակագրում։

«Մխիթար Զաքարյանի գործը մակագրված է Ռուզաննա Բարսեղյանին։ Դատավորի մասով այս պահին ոչինչ չեմ ասի։ Բայց, եթե վիճակագրությունը նայենք, կտեսնենք, որ ընդհանարապես այն դատավորները, որոնք աչքի են ընկնում ակնհայտ անկախությամբ, նրանց որևէ նման գործ չի մակագրվում»,- նշեց Սարգսյանը։

Վերաքննիչ քրեական դատարանում հուլիսի 22-ից բոլոր բողոքները ձեռագիր են մակագրվում. ԱԱԾ աշխատակիցները` ի թիվս այլ համակարգիչների, առգրավել են նաև համակարգիչը, որով գործերն ավտոմատ համակարգի միջոցով մակագրվում էին դատավորներին։

Փաշինյանը Մեղրիի համայնքապետի ԺՊ է նշանակել ՔՊ–ականի

Նշենք, որ 8-րդ գումարման ԱԺ առաջին նիստը նախատեսված է օգոստոսի 2-ին. նույն օրը` ժամը 16։30, Վերաքննիչ դատարանը կքննարկի Մխիթար Զաքարյանի կալանավորման դեմ բողոքը։

Հիշեցնենք, որ հուլիսի 11-ին ՀՀ ԿԸՀ–ն բավարարել էր դատախազության միջնորդությունը՝ Մեղրի համայնքի նախկին քաղաքապետ, «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորության թեկնածու Մխիթար Զաքարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու ու նրան կալանավորելու թույլտվություն տալու մասին:

Հուլիսի 9–ին Մխիթար Զաքարյանը հրաժարվել էր համայնքի ղեկավարի պաշտոնից և նշել, որ ամենայն հավանականությամբ կգնա խորհրդարան։

Նշենք, որ Քաջարանի քաղաքապետ Մանվել Փարամազյանը կալանավորվել է հուլիսի 10-ին՝ երկու ամիս ժամկետով։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի (խարդախության օժանդակելը կամ կազմակերպելը), 311-րդ հոդվածի (կաշառք ստանալը) և 154.2-րդ հոդվածի (ընտրողներին կաշառք տալը, կաշառք ստանալը, ընտրությունների ժամանակ բարեգործության արգելքի խախտումը կամ ընտրողի ազատ կամքի իրականացմանը խոչընդոտելը) հատկանիշներով։

Փարամազյանն առաջադրված մեղադրանքները չի ընդունում. գտնում է, որ այս ամենն իր նկատմամբ սանձազերծված քաղաքական հետապնդման շղթայի մի մասն է:

 

46
թեգերը:
Սյունիք, Մեղրի, Քաջարան, Երեմ Սարգսյան, Մխիթար Զաքարյան, Մանվել Փարամազյան
Ըստ թեմայի
Բոլոր նորմերն անցել են. փաստաբանը` Մեղրիի նախկին համայնքապետին բերման ենթարկելու մասին
Ստանդարտ սցենարով. Մեղրիի նախկին համայնքապետն էլ կալանավորվեց
Ինչո՞ւ է կալանավորվել Մեղրիի նախկին համայնքապետը. ՔԿ–ն հաղորդագրություն է տարածել
Գեղարքունիք

Ի՞նչ քարտեզներ են փոխանցվել Երևանին և Բաքվին, կամ սահմանի լարումը սահմանազատման համար է

20
(Թարմացված է 22:15 31.07.2021)
Մոսկվացի քաղաքագետ և Կովկասագետների գիտական ընկերության կայքի գլխավոր խմբագիր Անդրեյ Արեշևը Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում վերլուծել է հայ-ադրբեջանական սահմանին և Հարավային Կովկասում տիրող իրավիճակը:

ԵՐԵՎԱՆ, 31 հուլիսի – Sputnik. Ռուս վերլուծաբան Անդրեյ Արեշևը կարծում է, որ սահմանին իրավիճակը սրելով` Ադրբեջանը փորձում է հայկական կողմի վրա առավելագույն ճնշում գործադրել և առավելություն ստանալ մարտական գործողությունների գոտում` հետագայում բանակցություններին սակարկության ժամանակ շահեկան օգտագործելու համար:

«Միանգամայն ակնհայտ է, որ այդպիսի սակարկություն է ընթանում։ Այդ մասին կարելի է դատել Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի Մոսկվա կատարած այցերի արդյունքներից։ Հայաստանի ղեկավարի այցից հետո խոսվել է բարդ փոխզիջումների ու որոշումների մասին, իսկ Ալիևի հետ հանդիպման ընթացքում Ռուսաստանի նախագահը շնորհակալություն է հայտնել այն փոխզիջումային լուծումների համար, որոնք քննարկվել են ու հնարավոր է շարադրվեն թղթի վրա», - ասում է Արեշևը:

Քաղաքագետի խոսքով՝ ակնհայտ է, որ Մոսկվայում բանակցությունները վերաբերում են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղ պայմանագրի կնքմանը՝ առանց Թուրքիայի մասնակցության։ Այս համատեքստում, անշուշտ, քննարկվում են սահմանագծման և սահմանազատման հարցերը։ Չի բացառվում, որ այդ գործընթացի հիմքը դառնան Ռուսաստանի գլխավոր շտաբի քարտեզները, որոնք, որոշ տվյալների համաձայն, արդեն փոխանցվել են Բաքվին և Երևանին։

«Փաշինյանը երբեք չի թաքցրել հարևան երկրների հետ խաղաղության հասնելու իր ծրագրերն ու այդ մասին ասել է հերթական անգամ՝ վերջերս ելույթ ունենալով Հայաստանի խորհրդարանում: Ճիշտ է, նա նշել է, որ Բաքուն ապակառուցողական դիրքորոշում է ցուցաբերում։ Դրանով հաստատվում է, որ Ադրբեջանը բանակցում է ուժի դիրքերից՝ ավելացնելով իր ռազմական ներկայությունը սահմանին։ Դժվար թե ադրբեջանական ստորաբաժանումները հենց այնպես հեռանան Գեղարքունիքից և Սյունիքից, որ ռուս սահմանապահները կանգնեն հակամարտող կողմերի միջև։ Ամենայն հավանականությամբ, Բաքվում պնդում են, որ զորքերի հայելային հեռացման հիմք ընդունվի հակամարտության ներկայիս գիծը», - ասաց նա։

Андрей Арешев на заседании армяно-российского Лазаревского клуба (13 декабря 20119). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Անդրեյ Արեշևը

Արեշևը կարծում է, որ Ղարաբաղում ռազմական պարտությունն ու բանակցային գործընթացում հայկական իշխանության ներկայիս խոցելի վիճակը Հայաստանի թուլացման արդյունքն են, չնայած որ երկիրն ուժեղացել էր վերջին 10-15 տարում:

Սահմանային գոտում հրադադարը պետք է վերականգնել. Գավանը ԵԽԽՎ–ում զեկույցով հանդես կգա

«Ժամանակին փորձագետները խոսում էին հայ հասարակության «ղարաբաղականացման» մասին, իսկ հիմա մենք գործ ունենք «քարդաշյանացման» հետևանքների հետ։ Ես չեմ հորինել այդ տերմինը, բայց այն ընդհանուր առմամբ արտացոլում է բնակչության շրջանում տիրող տրամադրություններն ու գաղափարական-արժեքային նոր վեկտորը», - ասում է Արեշևը։

Նման տրամադրությունները 2018-ի գարնան անարյուն իշխանափոխության արդյունքն են, իսկ դրան հաջորդած իրադարձությունները, մասնավորապես, ռազմաքաղաքական դաշինքի գործող գլխավոր քարտուղար Յուրի Խաչատուրովի քրեական հետապնդումը, անվստահություն առաջացրեցին ՀԱՊԿ-ի դաշնակիցների մոտ։ Ուստի, քաղաքագետի կարծիքով, պետք չէ բացառել այն գործոնը, որ Հայաստանի ներկայիս իշխանությունն անգիտակցաբար սպասարկել է ոչ բարեկամական երկրների և դրանց հատուկ ծառայությունների շահերը, և հիմա նման անմտությունը թանկ է նստում թուլացած հայկական պետության վրա։

«Ռուս վերլուծաբանները շատ հաճախ ընդգծում են Թուրքիայի կապերը բրիտանական հետախուզության և նրանց անդրազգային կորպորացիաների հետ։ Հիշեցնեմ, որ ժամանակին «ֆուտբոլային դիվանագիտությունը»  նախաձեռնվել էր այն ուժերի կողմից, որոնք շահագրգռված էին Հայաստանին Արևելք – Արեւմուտք առանցքին միացնելու հարցում, որ Երևանը ռուսական վեկտորից ուղղվի թուրքականին», - ընդգծեց Արեշևը։

Նրա խոսքով՝ Հայաստանի արևմտամետ ուժերը չեն կարող հստակ ասել, թե առանց Անկարայի մասնակցության հավաքական Արևմուտքն ինչպիսի քաղաքական նախագիծ կարող է առաջարկել ՀՀ-ին: Նույնիսկ ՆԱՏՕ-ում Հարավային Կովկասի բոլոր երեք երկրները ղեկավարվում են թուրք սպաները։ Արեշևը նշում է, որ եվրոպացի ու ամերիկացի ներկայացուցիչների այցերից կարելի է դատել, որ նրանք չեն տարանջատում տարածաշրջանի երկրները՝ հետևողականորեն այցելելով Թբիլիսի, Երևան ու Բաքու:

«Արևմուտքն առանձին նախասիրություններ չունի Հարավային Կովկասի երկրներից յուրաքանչյուրի հանդեպ և չի առանձնացնում Հայաստանը։ Նրանց համար դա ընդհանուր տարածաշրջան է, որը լավ կլիներ ամբողջովին արևմտամետ դարձնել, բայց նրանք գիտակցում են, որ Թուրքիան Կովկասում ու Կենտրոնական Ասիայում ունի իր արտաքին քաղաքական նպատակները, որոնք իրականացնում է, ու չարժե նրան այդ հարցում խանգարել», - ասաց Արեշևը։

Պուտինը հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող իրավիճակը քննարկել Է ՌԴ ԱԽ անդամների հետ

Այսպիսով, քաղաքագետը կարծում է, որ Հայաստանում ռուսական ներկայության այլընտրանքը թուրքական ներկայությունն է։ Իսկ դա կհանգեցնի տնտեսական, մշակութային և գաղափարական էքսպանսիայի։ Արեշևը նշում է, որ հայկական լրատվական դաշտում արդեն տարածվում են թուրքական քարոզչության թեմաներ, որ հայերն ու թուրքերը հիանալի խաղաղ ապրել են, մինչև «չար Ռուսաստանը» և ռուսական բանակի հայ գեներալներն եկան ու սկսեցին գրավել Կարսը, Արդահանը, Էրզրումը և այլն։

Այդպիսի մտքերը արտահայտում են նույնիսկ իշխող խմբակցության կողմնակիցները։Այնուամենայնիվ, քաղաքագետը գտնում է, որ Մոսկվան կկարողանա զսպել Հայաստանի նկատմամբ թուրքական ոտնձգությունները` նաև հաշվի առնելով Անկարայի կողմից Արցախյան պատերազմում սիրիացի վարձկանների կիրառումը:

20
թեգերը:
քարտեզ, Հայաստան, Սահման, Դեմարկացիա, սահմանապահ, Դելիմիտացիա, Ռուսաստան, Թուրքիա, Ադրբեջան, Նիկոլ Փաշինյան
Ըստ թեմայի
Սահմանին տեսալուսանկարահանում անելու համար 100 հազար դրամ տուգանք կսահմանվի
ՌԴ ԱԳՆ-ն Երևանին և Բաքվին կոչ է արել ձեռնպահ մնալ սահմանին իրավիճակի սրմանը տանող քայլերից
Արմեն Գրիգորյանը Կարմիր խաչի ղեկավարի հետ քննարկել է սահմանային խնդիրն ու գերիների հարցը