Խաչատուր Գասպարյան

Ինչպես վարվել դեռահասների հետ, որոնք պատերազմ են տեսել. խորհուրդներ մասնագետից

311
(Թարմացված է 20:54 01.06.2021)
Հոգեբան Խաչատուր Գասպարյանը Sputnik Արմենիայի եթերում ասել է, թե ինչ պետք է անեն ծնողները, որպեսզի երեխաները կարողանան հաղթահարել պատերազմի դառը հիշողությունները։
Ինչպես վարվել դեռահասների հետ, որոնք պատերազմ են տեսել. խորհուրդներ մասնագետից

Շատ կարևոր է պատերազմի միջով անցած երեխաներին հասկացնել, որ պատերազմն իրենց հետ որևէ կապ չունի, բայց դա չի նշանակում, որ նրանց չպետք է թույլ տալ տխրել, լացել և զգացմունքների մասին արտահայտվել։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի բժշկական հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, «Ինթրա» հոգեկան առողջության կենտրոնի ղեկավար Խաչատուր Գասպարյանը։

Նրա խոսքով` միաժամանակ պետք է անկեղծ լինել, սին խոսքերով ու խոստումներով իմիտացիա չանել, թե ամեն ինչ լավ է, խնդիրներ չկան։

«Խորհուրդ չի տրվում տանը հաճախ քննարկել այն տրավմատիկ խնդիրները, որոնք վերաբերում են պատերազմին։ Դրանք կարող են լինել ռեպորտաժները, քաղաքական նորությունները, սահմանային իրադրությունը»,- ասաց նա։

Ըստ Խաչատրյանի` պետք է զգուշավորություն ցուցաբերել սեփական հույզերն ու տագնապը երեխաներին չփոխանցելու համար, հատուկ ուշադրություն դարձնել այն երեխաներին, որոնք ունեն քնի դժվարություններ և վարքի փոփոխություններ։

«Խորհուրդ է տրվում պահպանել առօրյա ռիթմերը, օրինակ` դպրոց գնալ, չհրաժարվել ինչ-որ բաներից, որոնք երեխային պետք են, խաղալ նրանց հետ, օգնել, որ զգան` ծնողներն ամեն ինչ վերահսկում են»,- նշեց Խաչատրյանը։

Մասնագետի կարծիքով` տեղահանությունից հետո մինչև 1-2 ամիս տագնապի առկայությունը բնական է, իսկ եթե ժամանակը ձգվում է, մասնագետի միջամտությունը դառնում է անհրաժեշտություն։

Եռաբլուրի հերոսներին 2 բան ունենք ասելու. Դավիթ Ամալյանը` հաղթանակի ու պարտության մասին

10-12 տարեկանների հետ պատերազմի մասին խոսելիս նախևառաջ պետք է պատմությունը լավագույնս ներկայացնել, հերոսների մասին պատմել` զերծ մնալով անհարկի պարծենկոտությունից ու չափազանցությունից։

«Չի կարելի երեխաներին ծանրաբեռնել աշխարհի անարդարության մասին տեղեկություններով և չպարծենալ, որ մենք շատ հերոսներ ունենք, նրանք կգան և բոլորին կհաղթեն, որովհետև իրականությունն այդպիսին չէ, և դրա հետևանքով դուք կարող եք կորցնել ձեր վստահությունը»,- հավելեց հոգեբանը։

Իսկ այս ամենի հանրագումարում կարևորագույն գործոնը հանգստությունն է, եթե ծնողը հանգիստ վարքագիծ է դրսևորում և հանդես է գալիս աջակցողի դիրքերից, երեխան ավելի ինքնավստահ է լինում։

Վերքերը բուժելուց բացի, տղաները հաղթում են պատերազմի ուրվականին

311
թեգերը:
երեխա, հոգեբան, Պատերազմ, Արցախ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ինքնասպանության պատճառներն ու նշանները. ի՞նչ է ցույց տալիս վիճակագրությունը Հայաստանում
Տառապանքը ակնթարթ է երջանկության ծովում․ հոգեբանը՝ պատերազմից չկոտրված հայ երեխաների մասին
Ագրեսիա և հազարավոր հարցեր. ինչպես են պատերազմից հետո աշխատում դեռահասների հետ
Թևան Պողոսյան

Թավիշից բխած սերը ցուցաբերվում է ադրբեջանցիների նկատմամբ. Թևան Պողոսյան

165
(Թարմացված է 19:41 22.06.2021)
Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի ղեկավար Թևան Պողոսյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է այն հարցին, թե Հայաստանում կլինե՞ն արդյոք հետընտրական զարգացումներ, որոնք կունենան որոշակի հետևանքներ ներքաղաքական կյանքում։
Պողոսյան. «Միասնությունը լոկ հայտարարությամբ չի լինում, պետք են կոնկրետ գործողություններ»

Ընդդիմադիր ուժի ներկայացուցիչ Միհրան Հակոբյանի մեքենայի տակ նռնակ նետելն ու «Իզմիրլյան» ԲԿ–ի ղեկավար Արմեն Չարչյանի նկատմամբ իրավական հետապնդումն արդեն իսկ տեղավորվում են հետընտրական զարգացումների համատեքստում։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց Թևան Պողոսյանը։

Դեռ յոթ օր կա, որ ԿԸՀ–ն հայտարարի ընտրությունների վերջնական արդյունքները, սակայն. Պողոսյանի խոսքով, մասնակիցներից մեկը չի սպասում և հայտարարում է, որ արդեն հաղթել է, իսկ մյուս կողմը հայտարարում է, որ կդիմի դատարաններ և ինչ–որ քայլ կանի այդ ատյանների որոշումներից հետո։

«Օրենքի դիկտատուրայից խոսող կողմը հաշվի չի առնում, որ նույն օրենքի պահանջով որևէ բան անել կարելի է միայն վերջնական արդյունքների պաշտոնական հայտարարումից հետո։ Հիմա այս ամենն ինչպե՞ս կարելի է դիտարկել։ Այնպես որ հետընտրական զարգացումները հավանական են, առավել ևս, որ արդեն իսկ ակնառու է ռեպրեսիվ ինստիտուտի աշխատանքը»,– նշեց Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի ղեկավարը։

Պողոսյանի համոզմամբ` միասնությունը միայն հայտարարություններով չի լինում, անհրաժեշտ են կոնկրետ գործողություններ այդ ուղղությամբ, և եթե դրանք տեսանելի լինեն գալիք օրերին, ապա նոր հնարավոր կլինի առարկայորեն խոսել այդ մասին։

Պողոսյանը հիշեցրեց, որ ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի կազմակերպած հանրահավաքի ժամանակ նրա թիմակիցներից մեկն ասաց, որ արդարադատության սուրը հանձնում են մեկ մարդու, մինչդեռ Փաշինյանը, եթե կողմ է հանրային համերաշխությանը և դատական համակարգի անկախությանը, պետք է կանխեր թիմակցի խոսքը, որովհետև այն խանգարում է միասնականությանը։

«Մինչ օրս որևէ մարտահրավեր չի լուծվել։ Մեկ ամսից ավել է, ինչ 200 ադրբեջանցի զինծառայողներ ներխուժել են Հայաստան ու դարձել 1000 հոգի։ Այդ հարցը լուծվե՞լ է։ Ունեցել ենք քաղաքական ճգնաժամ, որը նույնպես չի լուծվել։ Կան կուսակցություններ, որոնք չեն ընդունել ընտրությունների արդյունքները, ունենք նաև ուժայինների գործողություններ։ Հանրությունն էլ քննարկում է այն հարցը, թե ընդդիմությունը կվերցնի՞ արդյոք խորհրդարանական մանդատները, ինչը վկայում է ճգնաժամի առկայության մասին»,– նշեց

Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի ղեկավարը։

Պողոսյանը տարակուսանքով ընդգծեց, որ Արցախը մոռացության է մատնվում, մուրճը ճոճում են ոչ թե արցախցիների վրա մատ թափ տվող և օկուպացրած Շուշին իրենց մշակութային մայրաքաղաք հռչակած ադրբեջանցիների, այլ ազգակիցների վրա, ինչից Պողոսյանը եզրակացրեց, որ թավիշից բխած սերն ու հանդուրժողականությունը ցուցաբերվում է ադրբեջանցիների նկատմամբ։

Ըստ նրա` հայաստանյան ընտրությունների արդյունքներով ուրախացել են ոչ միայն Փաշինյանի կողմնակիցները, այլև Ադրբեջանն ու Թուրքիան, այդ մասին կա անդրադարձ նրանց մամուլում, և 2000 հայեր, որոնք կստանձնեն տարատեսակ պաշտոններ, մինչդեռ իրականությունն այն է, որ մեծամասնությունը չի մասնակցել ընտրություններին, և Փաշինյանի հաղթանակով ուրախացել է ընտրողների միայն 1/4-ը։

Ի՞նչ կա Քոչարյանի մտքում, որ փողոցային պայքարից հրաժարվել է, և ի՞նչ կապ ունի Մոսկվան

165
թեգերը:
Թևան Պողոսյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Իշխանությունն ընտրություններում կիրառեց «նորերն ընդդեմ հների» ռազմավարությունը. Մարկեդոնով
Հայաստանում կայացած ընտրությունները եղել են մրցունակ. ԵՄ խոսնակ
Իրանի ԱԳՆ-ն ողջունել է Հայաստանում արտահերթ ընտրությունների անցկացումը
Սուրեն Սուրենյանց

Ի՞նչ կա Քոչարյանի մտքում, որ փողոցային պայքարից հրաժարվել է, և ի՞նչ կապ ունի Մոսկվան

719
(Թարմացված է 21:14 22.06.2021)
Քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը Sputnik Արմենիայի եթերում մեկնաբանել է ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի` քաղաքական ուժերի հետ քննարկումներ անելու առաջարկը։
Որտե՞ղ են հատվում Փաշինյանի և Քոչարյանի «ուղիները», և ինչ կապ ունի պաշտոնական Մոսկվան

Նախօրեին հանրահավաքի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանի արած երկխոսության առաջարկն ուղղված էր նաև խորհրդարան անցած քաղաքական ուժերին` «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքների առաջնորդներին, բայց թե այդ համագործակցությունն ինչ ձևաչափով և ինչ օրակարգով է պատրաստվում իրագործել` դժվար է ասել։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը։

Նրա խոսքով` հայհոյախառն արտահայտություններով և կոշտ մեղադրանքներով ուղեկցված քարոզարշավից հետո հետընտրական ցնցումներ չեղան արտաքին գործոնի, մասնավորապես Մոսկվայի ազդեցությամբ։ Չնայած հակադրություններին` Փաշինյանի և Քոչարյանի միջև որոշակի համագործակցությունը Սուրենյանցը չի բացառում։

«Իրականությունն այն է, որ Հայաստանի թե՛ այսօրվա իշխանությունը, թե՛ հիմնական ընդդիմադիր ուժը` Ռոբերտ Քոչարյանի թիմը, սերտորեն կապված են Մոսկվայի հետ և մի բացառեք, որ նրանց որոշակի համագործակցության, նույնիսկ գուցե անհավանական է թվում ասածս, կոալիցիայի մղի հենց Մոսկվան»,- ասաց նա։

Քաղաքագետի կարծիքով` կարելի է ասել, որ ՀՀ երկրորդ նախագահն ինչ-որ տեղ ընդունում է ընտրությունների արդյունքները և չի պատրաստվում անզիջում պայքար սկսել գրանցված արդյունքների դեմ, չնայած այդ մասին ուղիղ չի ասել։ 

«Սա նշանակում է` որոշակի համակեցության Քոչարյանը պատրաստ է, հակառակ դեպքում նա իր կողմնակիցներին կհրավիրեր հրապարակներ, փողոցներ։ Եթե «Հայաստան» դաշինքը պայքարի այս գործիքակազմից հրաժարվել է, ուրեմն Քոչարյանը նաև այդպիսի սցենար մտքում ունի»,- նշեց նա։

Երկու հակադիր բևեռների համագործակցությունը, ըստ Սուրենյանցի, հնարավորություն կտա հետագա հնարավոր ցնցումներից խուսափել, երկրում կայունություն հաստատել,  ինչը տարածաշրջանային ծրագրեր իրականացնելու ճանապարհին առաջին հերթին ձեռնտու է հենց պաշտոնական Մոսկվային։

Հիշեցնենք` հունիսի 21-ին Երևանի Հանրապետության հրապարակում ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն ասել էր, որ հունիսի 22–ից սկսում է խորհրդակցություններ քաղաքական այն առողջ ուժերի հետ, որոնք հակված են երկխոսության։ Փաշինյանն ասել էր` ձեռք է մեկնում այն ուժերին, ում հետ հակասություններ ունեն։

Ի պատասխան Փաշինյանի` այսօր հրավիրած մամուլի ասուլիսի ժամանակ «Հայաստան» դաշինքի վարչապետի թեկնածու, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հայտարարեց, որ Փաշինյանի մեկնած ձեռքը չի նկատել։

719
թեգերը:
Ընտրություններ, Վարչապետ, Մոսկվա, Սուրեն Սուրենյանց, Ռոբերտ Քոչարյան
Ըստ թեմայի
Ինչով առանձնացավ այս քարոզարշավը մյուսներից. ամփոփում է քաղաքագետը
Շնորհավորելուց մինչև դատարան դիմել. քաղաքական ուժերի արձագանքն ընտրության արդյունքներին
Արդյունքների լեգիտիմության հարցում կոնսենսուս չի լինի. Սուրենյանցը` ընտրությունների մասին

Երեք հիմնական միֆ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին

0
(Թարմացված է 23:36 22.06.2021)
Ինչո՞ւ են Հիտլերի նկատմամբ հաղթանակը ավելի ու ավելի հաճախ վերագրում ԱՄՆ-ին, երբ են առաջացել պատերազմի թեմայով առաջին միֆերը և ինչպես պայքարել դրանց դեմ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մեկնարկի 80-ամյակի առթիվ ներկայացնում ենք Sputnik-ի հոդվածը։

Ինչո՞ւ են ժամանակակից հանրության շրջանակում այդքան շատ կեղծիքներ հայտնվել Երկրորդ համաշխարհայինի մասին, և արդյո՞ք հնարավոր է դիմակայել դրանց։ Չէ՞ որ պատմությունը խեղաթյուրող և նացիզմի դեմ հաղթանակի գործում խորհրդային զինվորների ավանդը նսեմացնող հրապարակումները հայտնվում են հիմնականում սոցիալական ցանցերում, իսկ դրանք շատ դժվար է վերահսկել։

Հինգ օջախ, որոնք կարող են երրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառ դառնալ

Այնուամենայնիվ, դրա դեմ հնարավոր է պայքարել, կարծում են մեդիաոլորտի մասնագետները։ Սակայն դրա համար պետք է հասկանալ պատերազմի մասին երեք գլխավոր միֆերը։

Միֆ այն մասին, որ հաղթանակը ԱՄՆ-ի շնորհիվ էր

«Կեղծարարության փորձեր, խոսակցություններ, որ պատերազմում Ամերիկան է հաղթել, նախկինում էլ են եղել, միայն թե այն ժամանակ լկտիության մակարդակն ավելի ցածր էր,-կարծում է գերմանացի գրող, «Antispiegel» կայքի ղեկավար Թոմաս Ռյոպերը։- Առաջ գոնե ասում էին, որ ԽՍՀՄ-ն ու ԱՄՆ-ն դաշնակիցներ են եղել, որ ամենամեծ կորուստները կրել է հենց արևելյան ռազմաճակատը։ Իսկ հիմա խորհրդային զինվորներին ավելի ու ավելի հաճախ են օկուպանտներ անվանում, իսկ ամերիկացիները, պարզվում է, շոկոլադով էին եկել Գերմանիա»։

Ինչպես Հիտլերի գլոբուսը հայտնվեց հայի ձեռքում. նացիստները հույս ունեին հե՞տ պտտել ժամանակը

Ռյոպերի կարծիքով՝ պատմության աղավաղմանը շատ են նպաստում եվրոպական ԶԼՄ-ները, այդ թվում՝ գերմանական պարբերականները։ Նա հիշեցնում է, որ գերմանական «Der Spiegel» ամսագիրը սոցցանցերում հրապարակում էր արել այն մասին, որ Օսվենցիումի համակենտրոնացման ճամբարը ազատագրել են ամերիկացիները։ Ավելի ուշ, քննադատությունների տարափից հետո, պարբերականը հայտարարել էր, որ «սխալ» է թույլ տվել և ուղղել էր հրապարակումը։ Հիմա այնտեղ ասվում է, որ «Աուշվից» համակենտրոնացման ճամբարը ազատագրել է Կարմիր բանակը։

Մասնագետներն առաջարկում են դատապարտել պատմության ցանկացած խեղաթյուրում։ Այդպես, «Der Spiegel»-ի հրապարակմանը ուշադրություն հրավիրեցին գերմանալեզու օգտատերերերի մեկնաբանությունները, որոնք համարում էին, որ պաշտպանում են ոչ միայն իրական փաստը, այլև Աուշվիցում զոհված 1,4 միլիոն մարդկանց հիշատակը;

Միֆ այն մասին, որ նոր սերունդն անտարբեր է այդ պատերազմի նկատմամբ

Կարծիք կա, որ երիտասարդներն ավելի ու ավելի քիչ են հետաքրքրվում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի թեմայով։ Սակայն դա այդպես չէ, կարծում է Russia Today-ի լրագրող Մարիա Բուտինան և օրինակ է բերում «Անմահ գնդի» երթը. եթե նախկինում Ռուսաստանի սահմաններից դուրս այդ ակցիային մասնակցում էր ընդամենը 39 երկիր, ընդամենը մի քանի տարում նրանց թիվը հասավ 115-ի:

«Ուստի կարևոր է աջակցել մեր հայրենակիցներին, նրանք պատմական հիշողության պաշտպաններն են, խաղաղության և համագործակցության գաղափարներն իրականացնողները, արտերկրում Ռուսաստանի քաղաքացիների աջակցությունն ու հենարանը»,-ասում է Բուտինան։

Այն մարդկանց թիվը, ովքեր ցանկանում են ճշմարտությունն իմանալ պատերազմի մասին, աճում է նաև մերձավոր արտերկրում, կարծում են ֆորումի խոսնակները։ Դրա ապացույցը ռուսաստանցի Սերգեյ Միրոշնիչենկոյի կամավորական աշխատանքն է, ով աշխատանքից ազատ ժամանակ թարգմանում է Նյուրնբերգյան գործընթացի սղագրությունները և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետ կապված այլ փաստաթղթեր:

Վերջերս համացանցում նաև նոր կայք է հայտնվել՝ «Nuremberg Media»-ն, որը պատմում է Նյուրնբերգյան ռազմական դատարանի մասին։ Նախագծի ստեղծողները «Ռոսիա Սեգոդնյա» ՄՏԳ-ն է և «Sputnik» գործակալությունը։

Պատերազմի մասին խոսելիս պետք է փաստեր ներկայացնել, համոզված են «Նյուրնբերգի դասերը» համաժողովի մասնակիցները։ Մարդիկ, որոնք հայտարարում են, թե կոմունիզմն ու նացիզմը նույն բանն են, կորցնում են իրենց բոլոր փաստարկները՝ ծանոթանալով զանգվածային ստերիլիզացման գաղափարին։ Այս նախագիծը առաջարկել է գերմանացի բժիշկ Ադոլֆ Պոկորնին՝ 1941թ․-ի հոկտեմբերի իր նամակում՝ պնդելով, որ «թշնամին պետք է լինի ոչ միայն պարտված, այլև ոչնչացված»։

Պայծառ ապագայի գլխավոր թշնամին, կամ ինչպես են պարտված երկրները դուրս եկել ճգնաժամից

Այդ նպատակով Պոկորնին առաջարկում էր ստերիլիզացնել «3 միլիոն բանտարկյալ-բոլշևիկներին, որոնց պետք է զրկել բազմանալու հնարավորությունից»։ Բժշկի կարծիքով՝ դա անելուց հետո գերիներին կարելի էր մինչև կյանքի վերջ օգտագործել որպես աշխատուժ, և փորձարկման հաջող արդյունքի դեպքում նախատեսվում էր ճիշտ նույն կերպ վարվել ԽՍՀՄ մնացած բնակչության հետ Հիտլերի հաղթանակի դեպքում։

Ֆեյքերը ինտերնետի՞ շնորհիվ են հայտնվել

Իրականում կեղծ նորությունները միշտ էլ գոյություն են ունեցել, կարծում է լրագրող և «Թվային պատմություն» YouTube-ալիքի հեղինակ Եգոր Յակովլևը։ Եվ չնայած համացանցի շնորհիվ ֆեյքերը արագ են տարածվում տեղեկատվական դաշտում, դրանց մակարդակը բավական ընկել է։ 19-րդ դարում, օրինակ, պատմական մոլորությունները շատ ավելի ստեղծագործաբար էին հորինում։

1817թ․-ին չեխ բանաստեղծ Վացլավ Գանկան հայտնեց, որ Կրալե Դվուր քաղաքի եկեղեցում ձեռագիր է հայտնաբերել՝ հնագույն էպոս այն մասին, թե ինչպես են չեխերը 1242թ․-ին ջարդել․․․ թաթար-մոնղոլներին։ Շատ չեխեր հավատացին լեգենդին։ Բանաստեղծի սուտը հաջողվեց բացահայտել միայն 70 տարի անց դատարանի միջոցով։

Եվս մեկ հայտնի ֆեյք 1939թ․-ին հրապարակել էր ֆրանսիական «Havas» տեղեկատվական գործակալությունը։ Այն պնդում էր, որ Իոսիֆ Ստալինն ուզում էր գրավել Լեհաստանը և անգամ տարածում էր մի ճառ, որը գեներալիսիմուսն իբր արտասանել էր քաղբյուրոյում ի աջակցություն Գերմանիայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախաշեմին։

Բրիտանացի և գերմանացի գիտնականները պատերազմից հետո կարողացան ապացուցել, որ «Havas» գործակալության հրապարակած ճառը կեղծիք է։

0
թեգերը:
ԽՍՀՄ, Ռուսաստան, Հայրենական մեծ պատերազմ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ