Աշոտ Մելքոնյան

Դա պատիվ կբերի հենց ամերիկացիներին. Բայդենը կասի՞ «ցեղասպանություն» բառը

72
(Թարմացված է 13:26 21.04.2021)
ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն Աշոտ Մելքոնյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է հայ պատմաբանների նամակի`ԱՄՆ–ի նախագահ Ջո Բայդենի գրասենյակի արձագանքին։ 
Մելքոնյան. «ԱՄՆ–ի կողմից ցեղասպանության ճանաչումը պատիվ կբերի հենց ամերիկացիներին»

Աշոտ Մելքոնյանի փոխանցմամբ` Սպիտակ տան նամակագրության բաժինն արդեն իսկ ծանուցել է, որ հայ պատմաբանների նամակը հասել է իրենց, ինչի համար շնորհակալություն են հայտնում և ուրախ են, որ կապվելով իրենց հետ` հայ պատմաբանները շոշափում են կարևոր խնդիր, որն իրենց համար էլ է հետաքրքրություն ներկայացնում։ Ըստ այդմ` Սպիտակ տնից պատասխանել են, որ սիրով կքննարկեն խնդիրը և կփորձեն տալ լուծում։

«Նամակի առթիվ անհանգստացած են թուրք պատմաբաններն ու քաղաքական շրջանակները. թուրքական մամուլում եղել են բազմաթիվ հրապարակումներ։ Իսկ մենք հենվում ենք մեր ունեցած աղբյուրների վրա, որոնց համաձայն` Բայդենը կարտասանի «ցեղասպանություն» բառը և կատարի իր խոստումը՝ ի տարբերություն նախորդ նախագահների»,– նշեց ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրենը։

Մելքոնյանի դիտարկմամբ` եթե դա նույնիսկ տեղի չունենա, ամենևին չի նշանակում, որ հայ պատմաբանները դրա հետ մեծ հույսեր էին կապում, պարզապես ԱՄՆ–ի նման երկրի կողմից Ցեղասպանության պաշտոնական, վերջնական ճանաչումը պատիվ կբերեր հենց ամերիկացիներին` որպես ժողովրդավար պետության քաղաքացիների։ 

Անդրադառնալով այն հարցին, թե կարո՞ղ են արդյոք Երևանից Թուրքիային հղված բարեկամության և հարաբերությունների կարգավորման կոչերն ու մեսիջները խանգարել ամերիկյան կողմին ցեղասպանությունը ճանաչելու առումով, Մելքոնյանն ընդգծեց, որ Միացյալ Նահանգներում այդքան միամիտ չեն, որ այդ ամբողջ գործընթացը չպատկերացնեն, նրանք գիտեն, որ հայ հասարակության կարծիքը մի բան է, իսկ այսօրվա աշխարհաքաղաքական իրողություններով պայմանավորված տարածաշրջանում Հայաստանի տեղի ու դերի փոփոխության հանգամանքը՝ մեկ այլ բան։ 

«Նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունից հետո ՀՀ գործող իշխանությունները թերևս պետք է փորձեին արդարացման նման մի բան գտնել. ինչպես ասում են, «չկա չարիք առանց բարիքի» տարբերակով։ Թուրքական կողմն էլ այսօր պնդում է, թե պաշտոնական Երևանը փոխել է իր մոտեցումները հայ–թուրքական հարաբերությունների հեռանկարի առումով և հակված է ապագային նայել` գոնե առժամանակ մոռացության տալով պատմական խնդիրները»,– ասաց ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրենը։

Թուրքերն իրենց գիտաժողովից հետո ցեղասպանության վերաբերյալ կոչ կուղղեն Բայդենին. Մելքոնյան

Մելքոնյանի կարծիքով` եթե ԱՄՆ–ն ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը, դրան կհաջորդեն բոլոր այն երկրները, որոնք մինչ այս պահը կամուկացի մեջ են եղել, իսկ հետո կհաջորդի հատուցման խնդիրը և ԱՄՆ–ի կողմից Ցեղասպանության ճանաչումից հետո պահանջատիրության խնդիրը տարբեր հարթակներում հնչեցնելու հարցն արդեն ավելի դյուրին կլինի։ Ըստ Մելքոնյանի` ցեղասպանության ճանաչումն ուղղակիորեն կկապվի նաև իրավարար վճռի հետ, որը 1920 թվականի նոյեմբերին ներկայացրեց նախագահ Վուդրո Վիլսոնը, և ամենևին էլ պատահական չէ, որ Թուրքիային այսօր սարսափեցնող Սևրի պայմանագրի սինդրոմն ուրվագծայինից կարող է դառնալ որոշակի։ 

Նշենք, որ Հայ պատմաբանների ընկերակցությունն ու գիտական հանրությունը նամակ էին ուղարկել Ջո Բայդենին, որպեսզի ապրիլի 24-ին ընդառաջ համապատասխան հետևություններ արվեին «ցեղասպանություն» բառը գործածելու համար:

72
թեգերը:
Ցեղասպանություն, ԱՄՆ, Աշոտ Մելքոնյան (ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի տնօրեն)
Նիկոլ Փաշինյան, Արցախ

ՀՀ դիվանագիտությունը պատրաստ չէ երկխոսության. Արցախի կարգավիճակի հարցն անորոշ է

42
(Թարմացված է 17:52 11.05.2021)
«Իրականում» հաղորդաշարի հեղինակ Արման Վանեսքեհյանն անդրադարձել է Արցախի կարգավիճակի բանակցային գործընթացին։ Ծրագրի հեղինակի ու քաղաքագետների կարծիքով` ՀՀ ղեկավարությունը պատրաստ չէ և խուսափում է Արցախի կարգավիճակի համար կռիվ տալ։
«Իրականում». Արցախի կարգավիճակով զբաղվելու ժամանակն է, իսկ Հայաստանի իշխանությունները պատրաստ չեն

Իրականում Հայաստանի ներքաղաքական հարթակներում ընթացող եռուզեռի պատճառով արցախյան հիմնահարցը հանրության ուշադրությունից դուրս է մղվել:

Արցախի կարգավիճակը կարգավորելու ժամանակն է. Բաքուն սադրանքներով է պատասխանում

Մարդիկ մտահոգ են ապագա ընտրություններով, վիճում են, բանավիճում, թե ով ում է ձայն տալու, որ քաղաքական գործչին կամ կուսակցությանը: Ու ամենակարևորը` արցախյան բանակցային գործընթացը, և դրա հետ փոխկապակցված Հայաստանի ապագան կարծես թե երկրորդ պլան են մղվում։

Արցախի ԱԺ նախագահը պատասխանել է Սահիդովի` «Ստեփանակերտն անցնելու է Ադրբեջանին» գրառմանը

42
թեգերը:
կարգավիճակ, Դիվանագետ, Հայաստան, Արցախ
թեմա:
Իրականում / Օրացույց
Ըստ թեմայի
Արցախի նախագահականում քննարկվել է բռնազավթված համայնքների իրավական կարգավիճակի հարցը
Արցախի խորհրդարանն առաջարկում է Ադրբեջանին անցած տարածքներին տալ «օկուպացվածի» կարգավիճակ
Նիկոլ Փաշինյանը Մոսկվայում խոսել է Արցախի կարգավիճակի մասին 
Արցախի կարգավիճակ, գերիների վերադարձ. էլ ինչ են քննարկել Հայաստանի և Արցախի ԱԳ նախարարները
Արա Քառյան

«Ազգային արժույթի փոխարժեքն արհեստականորեն պահելն իմաստ չունի». Քառյանը` ասիմետրիայի մասին

41
«Լոգիկա» գործարար, ֆինանսական և տնտեսական անկախ հետազոտությունների կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Արա Քառյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է ազգային արժույթի տատանումների խնդրին։
Քառյան. «Ազգային արժույթի կուրսն արհեստականորեն պահելն իմաստ չունի, կընկնենք ասիմետրիայի մեջ»

Արա Քառյանի դիտարկմամբ` ՀՀ կենտրոնական բանկը վաղուց է որդեգրել դրամի լողացող փոխարժեքի քաղաքականությունը, իսկ թե կհաջողվի փոխարժեքը կայուն պահել, թե ոչ, կախված է բազմաթիվ գործոններից։

«Կարծում եմ, որ ազգային արժույթի տատանվող փոխարժեքը կլինի կառավարելի միջակայքում։ Մենք այս դժվար ժամանակահատվածում, պայմանավորված կորոնավիրուսով ու պատերազմով, իհարկե ունեցանք գնաճ և փոխարժեքի բարձրացում, բայցևայնպես դրանք տարբեր երևույթներ են, որովհետև փոխարժեքը համարժեք չէ գնաճին»,– Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը։

Քառյանի գնահատմամբ`այն, ինչ աստիճանաբար իրականացրեց ԿԲ–ն, իրատեսական էր, սակայն արհեստականորեն դրամի փոխարժեքը պահելն էլ իմաստ չունի, այլապես նորից կընկնենք ասիմետրիայի մեջ, որը բոլոր դեպքերում խախտում է համամասնությունները, և քանի որ մենք ներկրող երկիր ենք, ուստի տնտեսագետի համոզմամբ` արտահանողներին խթանելու համար պետք չէ թույլ տալ որևէ ասիմետրիա։

Հիշեցնենք, որ վերջին 4-5 տարիներին՝ մինչև 2020 թ-ի ճգնաժամային իրադարձությունները, Հայաստանում դոլարի փոխարժեքը հիմնականում է կազմում էր 480-485 դրամ։ 2020 թ-ի նոյեմբերին այն աճեց մինչև 520 դրամ և կայունացավ, բայց ապրիլի սկզբին ավելացավ մինչև 530 դրամ և ավելի։ ԿԲ ինտերվենցիայից հետո հայկական դրամի փոխարժեքը նվազեց մինչև 520 դրամ:

Հավելենք, որ դրամի կտրուկ անկումը զսպելու համար Հայաստանի ԿԲ–ն արժույթ է «ներարկել» շուկա, այլ կերպ ասած՝ ինտերվենցիա է կատարել։ ԿԲ-ն արդեն հնարավորություն է տվել առևտրային բանկերին շահավետ պայմաններով համալրելու արժույթի պաշարները։

41
թեգերը:
տնտեսագետ, դոլար, դրամ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կառավարությունը փորձում է փրկել «Հրազդանցեմենտը», ԱԺ–ն առաջարկում է չխանգարել մյուսներին
Ինչով է պայմանավորված սննադամթերքի գնաճը. պարզաբանում է տնտեսագետը
Հայաստանի բանկերը պետք է հավելյալ հարկ վճարեն հակաճգնաժամային վարկերի համար. տնտեսագետ
Ամերիկացի զինծառայողներ

Ամերիկացիները «աֆղանական ռումբը» Ռուսաստանի՞ն են նետում

0
Եթե Աֆղանստանում լայնածավալ քաղաքացիական պատերազմ սկսվի, իսկ նման վտանգ կա, հրդեհը կհասնի Միջին Ասիա, ու Ռուսաստանը ստիպված կլինի մարել այն: Մանրամասները՝ ՌԻԱ Նովոստիի նյութում։

Պյոտր Ակոպով

Այն բանից հետո, երբ ապրիլի կեսերին Ջո Բայդենը հայտնեց Աֆղանստանից զորքերի ամբողջական դուրսբերման ամսաթիվը մայիսի 1-ից սեպտեմբերի 11-ը տեղափոխելու որոշման մասին, երկրում ավելի ու ավելի շատ արյուն է թափվում՝ բռնության կտրուկ աճ, հարյուրավոր զոհեր: Միայն մայիսի 8-ին Քաբուլի Դաշտ-է -Բարչի շրջանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է գրեթե վաթսուն մարդ, հիմնականում 11-15 տարեկան աշակերտուհիներ: Ի՞նչ է տեղի ունենում։ Ինչ-որ մեկը չի՞ ուզում զորքերը դուրս բերել, թե՞ ընդհակառակը՝ ինչ-որ մեկն արագացնում է ամերիկացիներին, դրդում է դուրս գալ։ Իսկ ի՞նչ կլինի նրանց հեռանալուց հետո։

Ռուսաստանի համար դա կարևոր հարց է։ Չնայած ԽՍՀՄ փլուզմանը, Ռուսաստանն Աֆղանստանի հետ, ըստ էության, նախկինի պես ընդհանուր սահման ունի։ Տաջիկստանը, որին բաժին է ընկնում Աֆղանստանի հետ նախկին խորհրդային սահմանի մեծ մասը, մտնում է ՀԱՊԿ-ի մեջ, այսինքն՝ ՌԴ ռազմական դաշնակիցն է։ Ուզբեկստանն ու Թուրքմենստանը, որոնք սահմանակից են Աֆղանստանին, նույնպես մտնում են ռուսական ազգային շահերի և ռուսական պատասխանատվության գոտու մեջ։ Եթե Աֆղանստանում լայնածավալ քաղաքացիական պատերազմ բռնկվի, դրա հրդեհի ծուխը կծածկի ամբողջ Միջին Ասիան, իսկ վատագույն դեպքում կրակն էլ կհասնի դրան, չէ՞ որ Աֆղանստանում ապրում են նույն ժողովուրդները, ինչ հիշատակված նախկին խորհրդային բոլոր երեք հանրապետություններում։

Ռուսաստանում նույնիսկ կարծիքներ են հնչում, որ ամերիկյան զորքերի դուրսբերումը պարտություն չէ, այլ գրեթե դիվերսիա ՌԴ-ի դեմ. իբր, Վաշինգտոնն այդ կերպ շեղում է Կրեմլի ուշադրությունը դեպի արևելք, որտեղ հիմա ամեն ինչ կբռնկվի, և ռուսները ստիպված կլինեն բոլոր ուժերը նետել միջինասիական մղձավանջի մարմանը։ Գուցե ընդհանրապես խնդրենք, որ ամերիկացիներին մնան։

Նման կեղծ դավադրության տեսությունը ծիծաղելի է. ամերիկացիներն Աֆղանստանում իրենց ուզածից ոչ մի բանի չեն հասել։

«Ալ-Քաիդան»* վերացրե՞լ են, թե՞ այն եղել և մնում է ցանցային կազմակերպություն, որը միավորում է տարբեր կառույցներ և խմբավորումներ իսլամական աշխարհի տարբեր մասերում։ Այո, դրանք ծայրահեղական խմբավորումներ են, բայց չէ՞ որ Աֆղանստանի օկուպացիան ամերիկացիների կողմից իսլամական աշխարհում միայն ուժեղացրել է ատելությունը յանկիների հանդեպ, այսինքն՝ փաստացի աշխատել է ջիհադականների ազդեցության աճի վրա։

Ինչո՞ւ Ջո Բայդենը որոշեց Ադրբեջանին ռազմական օգնություն ցուցաբերել

Հաղթեցի՞ն թալիբներին։ Բայց նրանք ամերիկացիների հեռանալուց հետո մոտ ժամանակներս իշխանության կգան Քաբուլում  կա՛մ խաղաղ ճանապարհով, որպես կոալիցիոն կառավարության մաս, կա՛մ ռազմական, այդ դեպքում արդեն՝ միանձնյա։

Ամերիկացիներն ուզում էին Աֆղանստանից ճնշում գործադրել Ռուսաստանի և Չինաստանի (ինչպես նաև Իրանի) վրա, պլացդարմ կառուցել Եվրասիայի առանցքային տարածաշրջանում մշտական ներկայության համա՞ր։ Ուզում էին, բայց դրա համար պետք էր Աֆղանստանին իրապես ենթարկել ու վերահսկողության տակ վերցնել։ Նման բան չեղավ։ Ամերիկացիները ստիպված կլինեն ոչ միայն հեռանալ, վատագույն դեպքում նրանք ստիպված կլինեն իրենց հետ տանել տասնյակ հազարավոր աֆղանցիների, որոնք աշխատում էին նրանց համար։ Այն նույն կոլաբորացիոնիստներին՝ օկուպանտների աջակիցներին, չէ՞ որ նրանց հենց այդպես են վերաբերվում ոչ միայն թալիբները։ Այսինքն՝ Աֆղանստանում ԱՄՆ-ի դիրքերը ոչ թե պարզապես խարխլվելու, այլև ոչնչացվելու են։

Բայց չէ որ ԱՄՆ-ն դուրս գալուց հետո ուզում է ամրապնդվել հարևան երկրներում։ Ահա և The Wall Street Journal-ը մայիսի 8-ին հաղորդել է, որ Վաշինգտոնը «փնտրում է տարածաշրջանային պլացդարմներ՝ Աֆղանստանից զորքերի դուրսբերումից հետո զորքեր տեղակայելու ու թալիբների նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու համար»: Դիտարկվող տարբերակների թվում են ինչպես հարևան, այնպես էլ ավելի հեռավոր երկրներ, օրինակ՝ ԱՄԷ-ն, դիտարկվում են Պարսից ծոցում ռազմածովային ուժերի նավերի տեղակայման հնարավորությունները:

Բայդենն արդեն խոստացել է, որ եթե «Ալ-Քաիդան» կամ «Իսլամական պետությունը»* Աֆղանստանում սպառնալիք ներկայացնեն Ամերիկայի կամ դրա շահերի համար, ապա Նահանգները ավիահարվածներ կհասցնեն: Բայց ամերիկացիներն ուզում են արագ արձագանքման հնարավորություն ունենալ, չէ որ սեպտեմբերի 11-ից հետո (իսկ խոսում են նույնիսկ հուլիսի կեսերի մասին) Աֆղանստանում չի մնա ո՛չ ամերիկյան, ո՛չ էլ ընդհանրապես որևէ օտար զորք, և ինչ անել ամերիկյան դեսպանատան (որտեղ ուզում են մինչև 1000 մարդ թողնել) վրա հարձակման դեպքում։ Օգնություն ուղարկել Պակիստանի՞ց: Հեռու է, ու դրա հետ հարաբերությունները գնալով վատանում են, ուստի «ռազմաբազաների ստեղծման համար ամենանախընտրելի տարբերակը կլիներ Ուզբեկստանն ու Տաջիկստանը, որոնք անմիջական սահման ունեն Աֆղանստանի հետ, ու անհրաժեշտության դեպքում կապահովեին զորքերի արագ տեղաշարժը»:

Սակայն The Wall Street Journal-ը նշում է, որ Ռուսաստանն ու Չինաստանը կարող են խանգարել ամերիկյան ծրագրերի իրականացմանը։ Իհարկե, այդպես էլ կա. ոչ ոք ամերիկացիներին թույլ չի տա ամրապնդվել Կենտրոնական Ասիայում։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ից հետո Ռուսաստանը թույլ տվեց Նահանգներին բազաներ ստեղծել Ղրղզստանում և Ուզբեկստանում, բայց այդ ժամանակ Ռուսաստանը թույլ էր, և ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները ակտիվ առճակատման մեջ չէին։ Այժմ Միջին Ասիայում ամերիկացիների ոչ մի, նույնիսկ ժամանակավոր ամրագրման մասին խոսք լինել չի կարող. Աֆղանստանի 20-ամյա օկուպացիայից հետո նրանք ստիպված կլինեն ամբողջովին հեռանալ տարածաշրջանից, որի անվտանգության համար պատասխանատու կլինի Ռուսաստանի ու Չինաստանի կողմից ստեղծված Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը։  ՇՀԿ-ի մեջ մտնում են ոչ միայն Կենտրոնական Ասիայի բոլոր հանրապետությունները, այլև Հնդկաստանն ու Պակիստանը, իսկ շուտով լիարժեք մասնակցի կարգավիճակ կստանա նաև Իրանը:

Պակիստանը կարող է միջուկային տեխնոլոգիաներ տրամադրել Թուրքիային․ հնդկական ԶԼՄ-ներ

Այսինքն՝ Աֆղանստանն ամբողջովին շրջապատված կլինի ՇՀԿ անդամ երկրներով, այն դեպքում, երբ այն միայն դիտորդի կարգավիճակ ունի։ Քաբուլը ՇՀԿ չի մտել միանգամայն օբյեկտիվ ցուցանիշներով. օկուպացված և լիարժեք ինքնիշխանությունից զուրկ երկիրը դաշինքի անդամ չի կարող լինել։ ՇՀԿ-ի նպատակը Ասիայում խաղաղության պահպանումն է, առաջին հերթին խոսքը Կենտրոնական Ասիայի մասին է։ ՇՀԿ-ն առայժմ իր խաղաղապահները չունի, ու Աֆղանստան զորք մտցնելու կարիք էլ չկա՝ մի օկուպանտներին մյուսով փոխարինելով։

Աֆղանցիներն արդեն ավելի քան քառասուն տարի կռվում են միմյանց դեմ, իսկ 28 տարի՝ նաև օտարերկրյա զորքերի դեմ։ Պետք է քաղաքական պայմաններ ապահովել ներաֆղանական լիարժեք երկխոսության և եթե ոչ հաշտեցման, ապա գոնե տարբեր ժողովուրդների, քաղաքական, կրոնական, ցեղային և կլանային կառույցների թեկուզ զինված, բայց խաղաղ գոյակցության համար։ Առանց արտաքին, առավել ևս՝ ատլանտյան միջամտության, բայց բոլոր հարևանների ու մերձավոր երկրների՝ Ռուսաստանի, Չինաստանի, Պակիստանի, Իրանի ու Հնդկաստանի ակտիվ մասնակցությամբ (և ազդեցությամբ):

Թեև ԱՄՆ-ն նույնպես կարող է և պետք է մասնակցի աֆղանցիների հաշտեցմանը, բայց ահա Աֆղանստանում նրանց կողմնակիցների նկատմամբ վերաբերմունքը զորքերի դուրսբերումից հետո կարող է խոչընդոտել ցանկացած երկխոսության։ Ինչևէ, ամերիկացիների հեռանալուց հետո Աֆղանստանի համար պատասխանատվության հիմնական բեռը կդրվի ՇՀԿ-ի և հատկապես դրա երեք մասնակիցների՝ Ռուսաստանի, Չինաստանի և Պակիստանի վրա։ Դա և՛ նրանց, և՛ Աֆղանստանի ժողովրդի շահերից է բխում։ Աֆղանստանում ներքին բարդագույն հակասությունները առիթ չեն դրա վրա խաչ քաշելու կամ դրանից ռազմական պատով առանձնանալու համար։ Երկրորդը պարզապես անհնար է, իսկ առաջինը չի համապատասխանում Քաբուլի հարևանների և Ասիայի մեծ տերությունների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի շահերին։

ՇՀԿ-ի նվազագույն խնդիրը այն է, որ թույլ չտա աֆղանական հիմնախնդրին դուրս գալ երկրի սահմաններից ու հասնել այն մակարդակին, երբ ՀԱՊԿ-ը ստիպված կլինի զբաղվել դրանով։ Իսկ առավելագույն խնդիրն է աֆղանական բոլոր կողմերին դրդել իրական հաշտեցման և նոր դաշնային Աֆղանստանի կառուցման։ Քաջարի ու այդքան վիշտ տեսած ժողովուրդը պետք է վերջապես ապրի հանգիստ, ինքնուրույն ու խաղաղ կյանքով իր լեռնային երկրում։ Իհարկե, ոչ Շվեյցարիայի պես։

Թուրքերը պահանջում են դուրս բերել ամերիկյան ռազմակայանները. հանրահավաք «Ինջիրլիքում»

Աֆղանստանը Շվեյցարիա չի դառնա. երկրում արևմտյան չափանիշներ հաստատելու փորձերը միայն վնասել են նրան, բայց այն լիարժեք իրավունք ունի Կենտրոնական Ասիայի համար լարվածության օջախից վերածվելու իր բոլոր ընկերների համար խաղաղ հարևանի: Պետք է միայն օգնել աֆղանցիներին վերադառնալ ինքնուրույն խաղաղ կյանքին՝ իրենց համար, այլ ոչ թե հանուն աշխարհաքաղաքական շահերի և օտար ստրատեգների փորձարկումների։

* Ռուսաստանում արգելված ահաբեկչական կազմակերպություն

0
թեգերը:
Չինաստան, Ռուսաստան, Աֆղանստան, ԱՄՆ
Ըստ թեմայի
Ամերիկացիները պատրաստվում են ակտիվանալ Արկտիկայում
Ինչու է ԱՄՆ–ը տանուլ տալիս բոլոր պատերազմները
Ռուսաստանը ռազմական ծախսերի գծով առաջին հնգյակում է. միտումները` աշխարհում և ԱՊՀ–ում