Գարեգին Պետրոսյան

Խորհրդային շրջանում հայ–ադրբեջանական միջպետական սահման չի եղել. Պետրոսյանը` Սյունիքի մասին

315
(Թարմացված է 16:31 21.12.2020)
Քաղաքագետ, «Այլընտրանք» ՀԿ համանախագահ Գարեգին Պետրոսյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է սահմանազատման գործընթացի ֆոնին սյունեցիների շրջանում տիրող ընդհանուր տրամադրություններին և Սյունիքի ռազմավարական նշանակության խնդրին։
«Սյունեցիների մոտ մի կողմից կորստի գիտակցումն է, մյուս կողմից խորը հուսահատությունը». Գարեգին Պետրոսյան

Գարեգին Պետրոսյանի դիտարկմամբ` պատերազմին հաջորդած իրավիճակն ամենից ծանր անդրադարձավ հենց Սյունիքի մարզի վրա, քանի որ մարդկանց մոտ մի կողմից կորստի գիտակցումն է, մյուս կողմից` խորը հուսահատությունը. ադրբեջանցիներն ընդհուպ մոտեցել են մարզին սահմանի ամբողջ երկայնքով, որը ձգվում է մոտ 200 կիլոմետր։

«Իրավիճակը սյունեցիների մոտ մեծ անհանգստություն է առաջացրել, որովհետև անվտանգային առումով խնդրահարույց են դարձել նույնիսկ մարզի առանձին համայնքներն իրար կապող ճանապարհները, ինչպես նաև համայնքներից դեպի սահմանամերձ գյուղեր տանող ուղիները»,– նշեց քաղաքագետը։

Պետրոսյանի փոխանցմամբ` նոր իրավիճակն ունի նաև տնտեսական ենթատեքստ, որը նույնպես մարդկանց մոտ առաջացրել է տագնապ, այսինքն` ազատագրված տարածքները տարիներ շարունակ ծառայել են մարզի բնակավայրերի բարեկեցությանը` հանդիսանալով կարևոր աղբյուր թե՛ գյուղատնտեսական, թե՛ հողագործական, թե՛ անասնապահական առումով, մինչդեռ հիմա ձևավորված իրողությունները նրանց մոտ առաջացրել են բնական անհանգստություն։

«Երրորդ մտահոգիչ հանգամանքն առնչվում է նոյեմբերի 9-ին ստորագրված եռակողմ հայտարարությանը, դրանում առկա որոշ չհստակեցված դրույթներին։ Խոսքը մասնավորապես վերաբերում է սահմանազատման աշխատանքների իրականացմանը, դրանց միջոցների բացակայությանը։ Սյունիքում կա ձևավորված մոտեցում, ըստ որի` անգամ հիշյալ հայտարարության ստորագրման ժամանակ անհրաժեշտ էր հստակեցնել ժամանակացույցն ու մեխանիզմները։ Պետք էր ստեղծել հանձնաժողով, որը երկու–երեք ամսվա ընթացքում կաշխատեր ու կզբաղվեր սահմանների հստակեցման աշխատանքներով»,– նշեց քաղաքագետը։

Պետրոսյանի խոսքով` այս օրերին շատ հիշատակվող խորհրդային շրջանում հայ–ադրբեջանական միջպետական սահման չի եղել, այն ներկայացվել է որպես մեկ պետության ներսում վարչատարածքային բաժանում, որը տարիների ընթացքում բազմաթիվ անգամ ենթարկվել է փոփոխությունների անգամ տեղային մակարդակով, այսինքն` շրջկենտրոնների ղեկավարները, ռայկոմների քարտուղարները կարող էին միմյանց հետ պայմանավորվել ու կատարել փոփոխություններ։

Քաղաքագետն անչափ կարևորեց Սյունիքի ռազմավարական նշանակությունը, որն ունի նաև աշխարհաքաղաքական կարևորություն, և հիշեցրեց պատմությունից այն դրվագը, երբ 1919 թվականին անգլիացիների միջնորդությամբ Ադրբեջանի ժամանակավոր կառավարմանն անցան Ղարաբաղն ու Զանգեզուրը, սակայն նահանգապետ Խոսրով բեկ Սուլթանովն այդպես էլ չկարողացավ հպատակեցնել սյունեցիներին, որոնց երկրամասը հետագայում մտավ Խորհրդային Հայաստանի կազմի մեջ։

Պետրոսյանի գնահատմամբ` Ադրբեջանում չկա առանձին Ղարաբաղ և Զանգեզուր, կա մեկ ամբողջական տարածքի գիտակցում, որն այսօր էլ ղիտարկվում է որպես կարևոր գործոն պանթուրքական առանցքն ամբողջացնելու ճանապարհին և նույնությամբ դրված է պանթուրքական հավակնությունների սեղանին, ինչի դեմ պետք է պայքարել բոլոր միջոցներով։

Հիշեցնենք` դեկտեմբերի 18-ին Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ այսօր Սյունիք է այցելելու։ Գորիսի քաղաքապետ Առուշ Առուշանյանը երեկ գրառում էր արել Facebook–ի էջում՝ կոչ անելով համաքաղաքացիներին արգելել վարչապետի մուտքը Սյունիք։ Մարդիկ վաղ առավոտյան շարժվել էին դեպի Սյունիքի դարպասներ, սակայն պարզվել էր, որ ոստիկաննությունն արդեն փակել է ճանապարհը` արգելելով նրանց առաջ շարժվել։ Ավելի ուշ տեղեկություններ տարածվեցին, որ ՀՀ վարչապետը Սյունիք է հասել ուղղաթիռով։

315
թեգերը:
Սյունիք, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Սյունիքի հետ սահմանակից հողերն օգտագործվել են Արցախի հետ համաձայնագրերի հիման վրա. մարզպետ
Ո՞րն է այս վիճակից դուրս գալու կարևոր քայլը. Թևան Պողոսյանը` ներքաղաքական ճգնաժամի մասին
«Եթե հրաժարական տաք, մեզ կդավաճանեք». Փաշինյանն արդեն Սառնակունք գյուղում է
Բախում է տեղի ունեցել Սյունիքի մի խումբ բնակիչների ու ոստիկանների միջև
Կարեն Վրթանեսյան

Կարսի թուրք–ադրբեջանական զորավարժությունները կարող են մտահոգիչ լինել նաև ՌԴ–ի համար

82
(Թարմացված է 15:01 18.01.2021)
Ռազմական փորձագետ, «Ռազմինֆո» կայքի համակարգող Կարեն Վրթանեսյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է Կարսում փետրվարի 1-12–ը նախատեսված թուրք–ադրբեջանական զորավարժություններին։ 
«Կարսի թուրք–ադրբեջանական զորավարժությունները կարող են մտահոգիչ լինել նաև ՌԴ–ի համար». Կարեն Վրթանեսյան

Կարեն Վրթանեսյանի դիտարկմամբ` ցանկացած զորավարժություն պարունակում է նաև քարոզչական մեսիջներ, սակայն պետք է հասկանալ, որ այն նախևառաջ ուժեղացնում է զորավարժություն անողին. թուրքերն ու ադրբեջանցիներն ըստ այդմ ներդաշնակեցնում են իրենց ստորաբաժանումների համագործակցությունը։ 

«Պարտադիր չի, որ ամեն զորավարժությունից հետո պատերազմ սկսվի, թեև հիշողությունները վերջին թուրք–ադրբեջանական զորավարժություններից դեռ թարմ են, բայցևայնպես այդ ամենը մտահոգիչ է` անկախ այն հանգամանքից, թե ինչի են նախապատրաստվում։ Խնդիրն այն է, որ կա ինչ–որ գործընթաց»,– նշեց ռազմական փորձագետը։

Անդրադառնալով այն հանգամանքին, որ Կարսը մոտ է Հայաստանի հետ սահմանի այն հատվածին, ուր տեղակայված է ռուսական բազան, րթանեսյանն ընդգծեց, որ այդ հանգամանքը կարող է մտահոգիչ լինել նաև ռուսական կողմի համար։

«Եթե անգամ երկրներն անմիջական կոնֆլիկտի մեջ չեն, բայց նրանց սահմանների մոտ տեղի է ունենում ենթակառուցվածքների զարգացում, ապա դա իր հերթին բերում է զինված ուժերի վերախմբավորման և ռազմավարության վերանայման։ Ռուսաստանի համար թուրքական ցանկացած ռազմական ենթակառուցվածքային ակտիվությունն այդ հատվածում բնականաբար պետք է մտահոգիչ լինի»,–նշեց ռազմական փորձագետը։ 

Վրթանեսյանը հիշեցրեց, որ սա զորավարժությունների առաջին դեպքը չէ, նման բան նույն տեղում եղել է, և հարց հնչեցրեց, թե արդյո՞ք ՀՀ գործող իշխանությունը կարող է ինչ–որ կերպ պատասխանել հակառակորդին։ Ըստ նրա` հետպատերազմյան շրջանի վերջին գործողություններից տպավորություն չի առաջացել, որ հայկական կողմն այս պահին ի վիճակի է ինչ–որ բանի պատասխանել։  

«Ադրբեջանցիները մեր վարորդներին վիզը կտրելու նշան են տալիս». ընդդիմադիրների դժգոհությունը

Հիշեցնենք, որ ադրբեջանցի զինծառայողները, որոնք մասնակցելու են թուրք-ադրբեջանական համատեղ «Ձմեռ-2021» զորավարժություններին, արդեն մեկնել են Կարս:

Ադրբեջանա-թուրքական վերջին համատեղ լայնածավալ մարտավարական և թռիչքային-մարտավարական զորավարժությունները՝ երկու երկրի ցամաքային զորքերի և ռազմաօդային ուժերի մասնակցությամբ, անցկացվել էին 2020 թվականի օգոստոսին։ 

82
թեգերը:
Ադրբեջան, Թուրքիա, Ռուսաստան, Հայաստան, Զորավարժություններ, Կարեն Վրթանեսյան
Ըստ թեմայի
Շուտով Էրդողանը կհեռացվի իր թիմի կողմից. Դավութօղլու
Նոր թռիչքներ չեն լինի․ Ռուսաստանը դուրս է գալիս Բաց երկնքի պայմանագրից
Լավրովն «էկզոտիկ» է համարել Ղարաբաղը Ռուսաստանի կազմ մտցնելու առաջարկը
Արմեն Բադալյան

Վազգեն Մանուկյանը ճիշտ արե՞ց, որ մարզեր գնաց. Արմեն Բադալյանի տեսակետը

129
(Թարմացված է 16:17 17.01.2021)
Քաղտեխնոլոգ Արմեն Բադալյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է միացյալ ընդդիմության առաջադրած վարչապետի թեկնածու Վազգեն Մանուկյանի մարզային այցերին և ընդդիմության վարած մարտավարությանը։
Բադալյան. «Մարզեր գնալը ճիշտ է, բոլորն էլ տեսան, որ միայն Երևանի վրա կենտրոնանալը ոչ մի արդյունք չտվեց»

Արմեն Բադալյանի դիտարկմամբ` երբ պայքարը սկսվեց, նոյեմբեր–դեկտեմբեր ամիսներն էին, և պետք է նշել, որ դեկտեմբերի երկրորդ կեսից մինչև հունվարի վերջն ընկած ժամանակահատվածում, ինչպես ցույց են տվել նախորդ երեսուն տարիները, պայքարը հաջող չի ստացվում, որովհետև դա, ըստ Բադալյանի, քաղաքական տեսանկյունից մեռած սեզոն է համարվում, սովորաբար ցրտի պատճառով ակտիվ գործողություններ չեն իրականացվում։

«Քանի որ եղանակները հետզհետե տաքանում են, Հայրենիքի փրկության շարժման պայքարը բնականաբար կարող է ակտիվանալ։ Ընդդիմությունը մեկնել է մարզեր, որովհետև չի կարելի շարժումը զուտ որպես երևանյան շարժում ներկայացնել, ի վերջո սա միայն երևանցիների խնդիրը չէ, այլ ամբողջ հանրապետության, հետևաբար եթե ուզում ես որևէ գործողություն կատարել, չես կարող հենվել միայն Երևանի վրա, այլ պետք է ընդգրկես պայքարի հնարավորինս լայն տարածք, որպեսզի իշխանության դեմ ձեռնարկվող գործընթացն աջակցություն ստանա մարզերում»,– Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց քաղտեխնոլոգը։

Բադալյանը նույնիսկ տարօրինակ համարեց այն հանգամանքը, որ կուսակցությունների ղեկավարների մակարդակով նախորդ տարվա նոյեմբեր–դեկտեմբեր ամիսներին մարզային այցեր չեն կայացել, և բոլորն էլ տեսան, որ միայն Երևանի վրա կենտրոնանալը ոչ մի արդյունք չտվեց։

«Կողքից տեսանելի է, որ միացյալ ընդդիմությունն ունի միաժամանակ թե՛ Երևանում, թե՛ մարզերում պայքարելու կազմակերպչական, ֆինանսական, լրատվական, ինտելեկտուալ և մարդկային ռեսուրս, այլ բան է, թե ինչպես է այդ ռեսուրսն օգտագործվում պայքարը ճիշտ իրականացնելու համար։ Չէի ասի, թե այդ ռեսուրսը կիրառվում է իդեալականորեն, որովհետև պետք է տիրապետել նաև օգտագործման մեթոդներին»,– նշեց քաղտեխնոլոգը։

Բադալյանի կարծիքով` Հայաստանում այժմ առաջացել է քաղաքական ճգնաժամ, իշխանությունը թույլ է այնքան, որ վարչապետը չի կարողանում որոշ մարզեր գնալ, նա մերժված է հայկական ինստիտուտների կողմից, բայց դեռ ուժեղ է այնքան, որ պահպանում է պաշտոնը, իսկ ընդդիմությունն ուժեղ է այնքան, որ իշխանությունը չի կարողանում ճնշումների միջոցով նրան ամբողջովին կազմաքանդել, բայց նաև թույլ է այնքան, որ չի կարողանում տապալել իշխանությանը։

Քաղտեխնոլոգի գնահատմամբ`իշխանությունն էլ, ընդդիմությունն էլ ունեն պարտված կարգավիճակ, ինչը պատային իրավավիճակ է ստեղծում, և այսպես, ըստ նրա, երկար չի կարող շարունակվել, իրավիճակը պետք է հանգուցալուծում ստանա։

Հիշեցնենք` Վազգեն Մանուկյանն օրերս այցելել էր Գյումրի, այնուհետև Վանաձոր։

129
թեգերը:
Արմեն Բադալյան, Վազգեն Մանուկյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Լենա Նազարյանը համաձայն չէ, որ Արցախի տարածքները պետք է վերադարձնենք պատերազմի միջոցով
Սեյրան Օհանյանի և Արթուր Դավթյանի միջև «սև կատու» է անցել. փոխադարձ հայտարարություններ
Մեզ ինչո՞ւ եք այդ տականքների հետ համեմատել. շիշ հավաքողը վիրավորվել է Մանուկյանի խոսքերից
Հայ զինծառայողներ Սյունիքի մարզի Դավիթ Բեկ գյուղի մոտ

Կասեցրել են հակառակորդի գրոհը, թշնամուն զգալի կորուստներ պատճառել․ նորօրյա հերոսները

0
Այս պատերազմում հերոսական բազմաթիվ դրվագների կենտրոնում շարքային զինծառայողներն են։

ԵՐԵՎԱՆ, 18 հունվարի – Sputnik. Արցախի Պաշտպանության բանակի մամուլի ծառայությունը շարունակում է «Ճանաչենք մեր հերոսներին» շարքը՝ ներկայացնելով Արցախյան 44-օրյա պատերազմում հերոսական դրվագներով աչքի ընկած զինվորներին։

Վարորդ-սանիտար, կրտսեր սերժանտ-պայմանագրային Հովիկ Սերգեյի Մուսայելյանը մարտական բարդ իրավիճակներում դրսևորել է սառնասրտություն։ Նա վտանգել է կյանքը՝ վիրավոր զինծառայողներին տեղափոխելու համար:

«Բարձր մակարդակով որակավորված բուժօգնություն են ցուցաբերել և մասնագիտական պարտքը բարեխղճորեն կատարել բուժծառայության մայորներ Նարեկ Արմենի Մեսրոպյանը, Արմեն Ալբերտի Հարությունյանը, Գեորգի Էդուարդի Մանուչարյանը, կամավորական Հրանտ Անդրանիկի Աշճյանը, պահեստազորայիններ Արթուր Ալիխանի Հակոբյանը, Ալիկ Արտիկի Հայրապետյանը, ավագ ենթասպաներ Մանուշակ Շահենի Աղաջանյանը, Կարինե Շիրինի Սահակյանը»,- ներկայացնում է ՊԲ-ն։

Վիրավոր զինվորները կկարողանան քայլակ կամ սայլակ ստանալ առանց հաշմանդամության կարգի

Մարտական դիրքում հակառակորդի գրոհը կասեցնելիս աչքի է ընկել կապիտան Սեյրան Սլավայի Գրիգորյանը: Իսկ ինտենսիվ մարտերի ընթացքում կապիտան Դավիթ Հովհաննեսի Սաժումյանը զորամասի մարտնչող ստորաբաժանումներին ապահովել է կապով և տեսադիտարկման համակարգով:

Փորձառու զինվորականներից շատերը շարքային զինծառայողների կողքին մարտնչել են ու բազմաթիվ կորուստներ պատճառել թշնամուն։ Օրինակ՝ մայոր Լենդրուշ Նորայրի Խաչատրյանի հմուտ ղեկավարման շնորհիվ թշնամական ուժեը զգալի կորուստներ են կրել։

Բազմաթիվ հերոսական պատմությունների գլխավոր դերակատարները շարքային զինծառայողներն են դարձել։ Այդպես, հյուսիսային ուղղությամբ թշնամու գրոհները կասեցրել և հակառակորդին մեծաթիվ կորուստներ են պատճառել շարքայիններ Վաղինակ Հակոբի Սարգսյանը, Սպարտակ Իշխանի Խաչատրյանը, ավագ լեյտենանտ Գեղամ Արսենի Ղազիյանը, սերժանտ Մհեր Սայաթի Գասպարյանը, կրտսեր սերժանտ Տիգրան Սուրենի Ավանեսյանը:

Կապիտան Արամ Արթուրի Խաչատրյանը հմտորեն ղեկավարել է հրետանու կրակը՝ թշնամուն զգալի կորուստներ պատճառելով:

Հիշեցնենք` 2020թ.–ի նոյեմբերի 9-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը համատեղ հայտարարություն ընդունեցին ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ։

Եռակողմ հայտարարության մեջ մասնավորապես նշվում է, որ մինչև նոյեմբերի 15-ը Ադրբեջանին է վերադարձնում Քելբաջարը (ավելի ուշ այդ ժամկետը 10 օրով երկարաձգվեց-խմբ.), մինչև նոյեմբերի 20-ը՝ Աղդամի շրջանը, մինչև դեկտեմբերի 1-ը՝ Լաչինի շրջանը` թողնելով միջանցք 5 կմ լայնությամբ, որը ապահովելու է Հայաստանի կապը, սակայն չի շոշափելու Շուշին։ 

Հայաստանն ապահովում է տրանսպորտային կապ Ադրբեջանի արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև։ 

Ինչ տվեց Արցախի վերաբերյալ եռակողմ հայտարարությունը․ քարտեզ

Շփման գծի երկայնքով Լեռնային Ղարաբաղում և Լաչինի միջանցքում հաստատվում են ռուսական խաղաղապահ ուժեր, որոնք մնում են հինգ տարի ժամանակով` ավտոմատ երկարացման հնարավորությամբ, եթե հաջորդ հինգ տարվա համար կողմերը ժամկետի լրանալուց վեց ամիս առաջ չեն հայտարարում այս դրույթի կիրառությունը դադարեցնելու մասին։

Նշվում է նաև, որ ներքին տեղահանվածները և փախստականները վերադառնում են ԼՂ և հարակից շրջաններ, իրականացվում է ռազմագերիների փոխանակություն և մյուս պահվող անձանց փոխանակություն, ապաարգելափակվում են բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը տարածաշրջանում։

0
թեգերը:
Զինվոր, հերոս, Արցախյան պատերազմ
թեմա:
Ադրբեջանական ագրեսիան Արցախում - 2020