ՀՀ երկու նախագահներն ունեն մեղքի իրենց բաժինը պատերազմում պարտության և կապիտուլյացիայի համար, բայց ինքը՝ գործող վարչապետը, ամենևին էլ մեղավոր չէ: Սա է Նիկոլ Փաշինյանի վերջին և դրան նախորդող գրառումների հիմնական մեխը: Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց քաղաքագետ Արմեն Բադալյանը՝ մեկնաբանելով Նիկոլ Փաշինյանի վերջին գրառումը, որում վարչապետը հայտնել էր, թե ինչու Ռոբերտ Քոչարյանը և Լևոն-Տեր Պետրոսյանը չեն մեկնել Մոսկվա:

PAN Photo

«Ինչ ուզում է` թող դուրս տա». ինչու Տեր–Պետրոսյանը չի մեկնաբանում Փաշինյանի ասածները

«Արդեն երկար ժամանակ է, ինչ վարչապետն օգտագործում է մի մեթոդ՝ արցախյան պատերազմում մեղավոր են բոլորը, բացի իրենից: Այս գրառումը տեղավորվում է հենց այդ մեթոդի մեջ, այսինքն՝ այստեղ անուղղակիորեն մեղավոր են ներկայացվում ՀՀ առաջին և երկրորդ նախագահները, որոնք չգնացին Մոսկվա և հայերի համար լավ լուծում չբերեցին, չնայած ինքը միջնորդեց, որ ՀՀ երկրորդ նախագահի անձնագիրը վերադարձնեն»,- ասաց նա:

Վարչապետի այս գրառումը հաջորդեց ՀՀ երկրորդ նախագահի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանի երեկվա գրառմանը, որով վերջինս կասկածի տակ էր դրել Փաշինյանի նախորդ երկու գրառումների ճշմարտացիությունը և խոստացել՝ առաջիկայում մանրամասներ ներկայացնել: Իսկ Փաշինյանն իր նախորդ հրապարակումներում նշել էր, որ 2018-ից արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացը մտել էր փակուղի և տարածքներն Ադրբեջանին վերադարձնելու և պատերազմին այլընտրանք չկար, իսկ երկրորդ գրառմամբ՝ բացատրել, թե ինչու չի համաձայնել հոկտեմբերի 19-ին պատերազմը դադարեցնելու Վլադիմիր Պուտինի առաջարկին:

Ինչպես միշտ, նա սուտ է խոսում. Վիկտոր Սողոմոնյանը` Փաշինյանի գրառումների մասին

Քաղաքագետի խոսքով՝ Ռոբերտ Քոչարյանը արցախյան հակամարտության, ինչպես նաև արցախա-ադրբեջանական վերջին պատերազմի ընթացքում բավականաչափ շփումներ է ունեցել ինչպես Արցախի գործող և նախկին ղեկավարության, այնպես էլ ՌԴ ղեկավար կազմի հետ, հետևաբար՝քաջատեղյակ էր գործընթացների վերաբերյալ:

Իսկ դա նշանակում է, որ ո՛չ երկրորդ նախագահը, ո՛չ էլ երկրորդ նախագահի գրասենյակը ձեռքերը ծալած չեն նստի։ 

© Sputnik / Aram Nersesyan

«Անմեղի օրագրից» կամ «մեղավորի օրագրից». Մարուքյանն արձագանքել է Փաշինյանի գրառումներին

«Այդ բոլորի մեջ մտնում է նաև երկրորդ նախագահը, իսկ երկրորդ նախագահի գրասենյակը բնականաբար ամեն ինչ անելու է, որ գործող վարչապետը մեղքի իր բաժինը չտարածի ուրիշների վրա, այդ թվում՝ երկրորդ նախագահի, և կփորձի ցույց տալ, որ գործող վարչապետը ստում է: Ենթադրում եմ՝ միգուցե և իրենք որոշակի տեղեկություններ հայտնեն, որը բնականաբար հակասության մեջ կլինի վարչապետի ներկայացրած այս տեղեկություններին»,- նշեց Բադալյանը: 

Ըստ քաղաքագետի՝ Փաշինյանի՝ սեփական անձը արդարացնող գրառումները կարող են երկար շարունակվել, քանի որ եթե ամբողջ ինֆորմացիան մեկ լայվի միջոցով հայտնի, հետագայում ասելիք չի ունենա: 

Քաղաքացին ձվով հարվածե՞լ է Նիկոլ Փաշինյանի մեքենային. ոստիկանության պատասխանը

Հիշեցնենք՝ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը այսօր առավոտյան կատարած գրառման մեջ մանրամասներ էր հայտնել, թե ինչու ՀՀ առաջին և երկրորդ նախագահները Մոսկվա չեն մեկնել:

«Export Armenia» փորձագիտական ասոցիացիան վերջերս առաջարկեց հետևյալ գաղափարը` եթե Հայաստանում որևէ ապրանք է արտադրվում, ապա ցանկացած խանութի տեսականու մեջ պետք է առկա լինի այդ արտադրանքի երաշխավորված նվազագույն քանակ։ Ընդ որում՝ առաջարկվում էր ցուցափեղկում տեղ երաշխավորել առհասարակ հայկական ապրանքների համար, ոչ թե նախապատվություն տալ որևէ կոնկրետ ապրանքանիշի։

© Sputnik / Aram Nersesyan

«Հավի ոտքերի վրա». ինչու են հայաստանյան թռչնաֆաբրիկաները դոփում տեղում

«Export Armenia»-ի ներկայացուցիչները, որոնց թվում խոշոր ընկերությունների բիզնեսմեններ և մենեջերներ կան, կարծում են, որ մանրածախ վաճառքի հարցում պետք է աջակցել հայրենական արտադրության ապրանքներին, քանի որ շուկայում անհավասար պայմաններ են ստեղծվել նրանց համար։ Հայաստանում խոշոր բիզնեսն ավելի շատ ներդրում է անում առևտրի, ոչ թե սեփական արտադրության մեջ։ Առևտուրն ավելի շատ եկամուտ և ավելի քիչ հոգսեր է պահանջում` ի տարբերություն արդյունաբերության։

Բնականաբար, խոշոր ներկրողները տպավորիչ մարկետինգային ռեսուրսներ ունեն, ավելին՝ նրանք արտասահմանյան լուրջ ընկերություններ են ներկայացնում, որոնք է՛լ ավելի մեծ ռեսուրսներ ունեն։ Միասին աշխատելով` նրանք տեղական խանութներին զանազան բոնուսներ են առաջարկում դարակների վրա շահավետ տեղ ունենալու համար։ Հասկանալի է, որ «Mars»-ը, «Вимм-Билль-Данн»-ը և մի շարք ուրիշ հսկաներ «փրոմոուշընի» համար ավելի շատ ռեսուրսներ ունեն, քան կաթնամթերքի կամ շոկոլադի տեղական արտադրողը։ Ուստի խանութները հարգալից և քաղաքավարի են ներկրվող ապրանքների մատակարարների նկատմամբ։

Տեղական արտադրողի դեպքում այլ խոսակցություն է․ նրանց վճարները սովորաբար շաբաթներով ուշացնում են, իսկ ոչ մեծ, թույլ ընկերություններին հաճախ ամիսներով են քաշքշում (ավելի մանրամասն՝ այստեղ)։ Այս կանոնից դուրս են մնում կա՛մ շատ խոշոր ձեռնարկությունները (հայկական չափանիշներով, օրինակ, «Գրանդ Քենդին»), կա՛մ հենց առևտրային ցանցերի արտադրությունները։

© Sputnik / Aram Nersesyan

Ի՞նչ ենք մենք ուտում․ հայ գիտնականները հաստատել են անուրախ ենթադրությունները

Օրինակ՝ «Երևան Սիթի» սուպերմարկետների ցանցի սեփականատեր Սամվել Ալեքսանյանը մի քանի նմանատիպ արտադրություն ունի, ընդ որում՝ նրա ապրանքները վերցնում են նաև այլ խանութների ցանցերը, որպեսզի չփչացնեն գործարարի հետ հարաբերությունները։ Ալեքսանյանի ընկերությունն ամեն դեպքում պարենային ապրանքների ամենախոշոր ներկրողն է Հայաստանում, և նրա ներկրումից շատ խանութներ են կախված։

Իսկ եթե դուք Սամվել Ալեքսանյանը չե՞ք, այլ սկսնակ գործարար ու որոշել եք ոչ թե ռեստորան կամ խանութ բացել, այլ սեփական արտադրություն։ «Export Armenia»-ն դեկտեմբերին այդ հարցով դիմել էր էկոնոմիկայի նախարարությանը։

Եվ այսպիսի պատասխան է ստացել․ «Գտնում ենք, որ ազատ շուկայական տնտեսության շրջանակներում վաճառակետերում տեղական ապրանքատեսակների տեղադրման պարտադրմամբ (օրենքի կամ այլ իրավական ակտի տեսքով) վաճառքի խթանումը լավագույն տարբերակը չէ տեղական արտադրողին աջակցելու վերջիններիս կողմից արտադրվող ապրանքների վաճառքի ծավալներն ավելացնելու հարցում: Ըստ մեզ` տեղական արտադրողին աջակցելու առավել արդյունավետ մեխանիզմ կարող է հանդիսանալ պետության կողմից աջակցության գործիքակազմի միջոցով ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ տեղական արտադրանքի մրցունակության, ներկայացվածության և գրավչության բարձրացումը»։

«Export Armenia»-ի համահիմնադիր Էմիլ Ստեփանյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց` դժվար է պատկերացնել, թե տեղական արտադրողներն ինչպես են «արդյունավետ մրցակցելու» խոշոր ներկրողների և նրանց հետևում կանգնած է՛լ ավելի խոշոր միջազգային կորպորացիաների հետ։

«Բայց եթե պետության քաղաքականությունն ավելի արդյունավետ լինի, քան մեր առաջարկները, մենք միայն ուրախ կլինենք։ Միայն թե այդ քաղաքականությունը գործնականում աշխատի, ոչ թե խոսք մնա։ Այս բոլոր տարիների ընթացքում, ցավոք, պետությունը դիտորդի կարգավիճակում է եղել»,-նշեց Ստեփանյանը։

Այդ պատճառով տեղական ընկերություններն արտադրությունը շատ ավելի թույլ են զարգացնում, քան կարող էին։ Ամենաշատը դա վերաբերում է մսամթերքի և հատկապես կաթնամթերքի արտադրողներին, որոնց համար արտահանման հնարավորությունները սահմանափակ են։ Շուկան ոչ միայն փոքր է, այլև ներկրողներն ու խանութները գրավել են այն։

© Photo : Photolure

«Լվա ինքդ», կամ ինչպես են քանդում «Նաիրիտի» կարևորագույն արտադրամասերից մեկը

Ստացվում է` խոշոր տնտեսվարողներն ամիսներ շարունակ «քնացնում» են արտադրողների ֆինանսական միջոցները՝ դրանով իսկ զրկելով պետությանը հարկեր, բանկերին վարկեր, աշխատակիցներին աշխատավարձեր վճարելու հնարավորությունից, իսկ արտադրության զարգացման համար՝ սարքավորումներ գնելու հնարավորությունից։ Ինչպե՞ս զարգանալ նման պայմաններում:

Դրա փոխարեն պետությունը բիզնեսին սուբսիդավորված տոկոսներով վարկեր է տրամադրում։ Սակայն հին խնդիրների դեպքում նոր վարկերը միայն խորացնում են պարտքերի փոսը, որից ոմանք արդեն երբեք դուրս չեն գա։

«Այդ պատճառով թող կառավարությունը բիզնեսին նույնիսկ ուղղակի չօգնի։ Սկզբի համար թող հոգ տանի, որ խանութները ժամանակին վճարեն մատակարարներին։ Չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ արտադրողների մոտ մշտապես խանութների դեբիտորական պարտքեր կան մի քանի միլիոն դոլարի չափով։ Այդ փողերն ուղղակի «քնած են», այսինքն՝ որևէ կերպ չեն ծառայում տնտեսությանը»,-ավելացրեց Ստեփանյանը։

Իշխանությունները (ինչպես նախկին, այնպես էլ ներկայիս) այսպես թե այնպես ոչ մի կերպ չեն օգնում արտադրողներին` հպարտ քայլելով ազատ մրցակցության դրոշի ներքո։

Նշենք, որ Արևմուտքի մեծ երկրներում տեղական արտադրությանն աջակցելու տարբեր եղանակներ են գործում։ Մի քանի օրինակ բերենք։

© Photo : press office of Rusal Armenal

Հայկական փայլաթիթեղը սպառնո՞ւմ է ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգությանը. դասեր՝ Հայաստանի համար

Իտալիայում, ինչպես Հայաստանում, գործում է կորոնավիրուսային ճգնաժամից տուժած ռեստորանատերերի և ֆերմերների աջակցության ծրագիր։ Միայն թե, ի տարբերություն Հայաստանի, ծրագիրը նրանց ներառում է մեկ օղակում․ ռեստորանները պետությունից մինչև 10 հազար եվրո փոխհատուցում են ստանում իտալական ապրանքներ գնելու դեպքում։
Մյուս օրինակը շատ հայտնի է․ դա ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի նոր ծրագիրն է, որը վերաբերում է ամերիկյան ապրանքների պետական գնմանը (բայց կարևոր է հիշել, որ այդ ծրագիրը երբեք էլ չի դադարել և գործում է 30-ականներից)։ Հետաքրքիր է, որ այդպիսի օրինակ է ցույց տալիս ոչ միայն պետությունը, այլև մասնավոր ընկերությունները։

Ամենահայտնի օրինակը «Walmart» ցանցի ընկերությունն է։ Վերջինս հայտարարել է, որ 2013-2023թթ․ 250 միլիարդ դոլարի ամերիկյան ապրանք կգնի (և կվաճառի գնորդներին)։ Եվ չնայած, ըստ որոշ կազմակերպությունների ուսումնասիրությունների, «Buy American» հայտարարությունները ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը, սակայն արդեն իսկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ այնպիսի հսկաները, ինչպիսիք են «Walmart»-ը և «Carrefour»-ը, պատրաստ են «Գնի՛ր տեղականը» կոչը դարձնել իրենց գովազդի մի մասը և լուրջ ռեսուրսներ ծախսել դրա վրա։

Կարո՞ղ եք պատկերացնել, որ նման բան անեն Հայաստանի սուպերմարկետները։ Վատ չէր լինի։