Արման Նավասարդյան

«Մեղրու ճանապարհային միջանցքի հարցը պետք է հանվի հայտարարության տեքստից». Նավասարդյան

582
(Թարմացված է 19:14 20.11.2020)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան Արման Նավասարդյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է այն հարցին, թե հրադադարի եռակողմ հայտարարությունից հետո մեր դիվանագիտությունն ինչ առաջնահերթ քայլեր պետք է կատարի բարդ իրավիճակից դուրս գալու համար։
Նավասարդյան. «Մեղրու ճանապարհային միջանցքի հարցը պետք է հանվի հայտարարության տեքստից»

Արման Նավասարդյանի դիտարկմամբ` պետք է կարողանալ Մոսկվայում բանակցել, ասել, բացատրել, որպեսզի ոչ թե չեղարկվի հայտարարությունը, այլ նախքան մեր խորհրդարանի կողմից պայմանագրի տեսքով որպես միջպետական փաստաթուղթ վավերացվելը որոշ դրույթների շուրջ տեղի ունենան բանակցություններ։

Ըստ նրա` հայտարարությունից հետ կանգնելը շատ վտանգավոր է, ինչը մեզ համար, ինչպես նշեց ՌԴ նախագահը, կունենա նույնիսկ կործանարար հետևանքներ։

«Բանակցությունը շատ բարդ գործընթաց է, բանակցողները հատուկ մարդիկ են, որոնք անցնում են հատուկ պատրաստություն։ Կարծում եմ, որ նորանշանակ նախարարը բավական փորձված անձնավորություն է, չգիտեմ` գուցե նման իրադրություններում չի եղել, բայց պետք է իր շուրջը հավաքի մի թիմ, որի մեջ կլինեն և՛ իրավաբանական, և՛ ռազմական, և՛ դիվանագիտական, և՛ քաղաքական ոլորտների մարդիկ, որոնք հոգեբանորեն կարող են համոզել, որ կոնկրետ կետերը կարող են և չընկալվել այնպես, ինչպես ամրագրված են հայտարարության մեջ»,– նշում է արտակարգ և լիազոր դեսպանը։

Նավասարդյանի կարծիքով` ամենակարևոր կետն առնչվում է Մեղրիի տարածքով Նախիջևանն ու Ադրբեջանը միացնող ճանապարհային միջանցք տրամադրելուն։ Նրա պնդմամբ` այդ կետն առհասարակ պետք է հանվի եռակողմ հայտարարության տեքստից։

«Տեղի ունեցավ այն, ինչին տարիներ շարունակ ձգտում էր թուրքական կողմը։ Ինչպես նշում են թուրք քաղաքագետները, աշխարհաքաղաքական առումով վերացվում է այն արգելքը, որը կար թուրքական աշխարհի միասնականության ճանապարհին»,– նշեց նա։

Նավասարդյանի խոսքով` ճանապարհային միջանցքի լուծումը, անշուշտ, կբերի պանթուրքիստական գաղափարախոսության մեջ հայկական ուղղությամբ ծրագրերի մեկնարկին, հետևաբար այդ կետը բավականին վտանգավոր է ու պետք է վերանայվի, իսկ նրանք, ովքեր պնդում են, թե դա կօգնի մեզ, կվերականգնվեն առևտրատնտեսական կապերը, ապա սխալվում են, ոչինչ էլ, ըստ Նավասարդյանի, չի լինի, որովհետև դա միակողմանի միջանցք է։

Արտակարգ և լիազոր դեսպանը գտնում է, որ եթե ադրբեջանցիներն այդքան հետաքրքրված են միջանցքով, թող իրենց հերթին վերականգնեն մեր գնացքների երթևեկությունն իրենց տարածքով դեպի Ռուսաստան կամ Իրան։ Ի դեպ, վերջինս նույնպես շատ մեծ տագնապի մեջ է այդ կապակցությամբ, քանզի կկտրվի կովկասյան տարածաշրջանից։

Նավասարդյանը նշեց` Նախիջևանում արդեն իսկ տեղակայված է թուրքական դաշտային երրորդ բանակը, ուստի միջանցքի տրամադրմամբ փաստորեն կյանքի կկոչվի Գոբլի տխրահռչակ ծրագիրը, ինչի առթիվ Ռոբերտ Քոչարյանը քննադատվում էր տարիներ շարունակ։

Ըստ Նավասարդյանի` թույլ է տրվել աններելի սայթաքում և վրիպում Հայաստանի ազգային շահերի ու պետականության տեսանկյունից։

Նշենք, ամերիկացի փորձագետ-վերլուծաբան Փոլ Գոբլը 1991 թվականից Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման ծրագիր էր առաջարկում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային փոխանակումների միջոցով։ Ըստ Գոբլի ծրագրի, մասնավորապես, նախատեսվում Էր, որ Ադրբեջանի Լաչինի շրջանի և Հայաստանի Մեղրիի շրջանի փոխանակմամբ Ադրբեջանն ուղղակի աշխարհագրական կապ կհաստատի Նախիջևանի, իսկ Հայաստանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի հետ։ Բայց Գոբլի ծրագիրը Հայաստանի իշխանությունները տարիներ շարունակ մերժում էին։

582
թեգերը:
Արման Նավասարդյան, Արցախ, Ադրբեջան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Ի՞նչ կատարվեց Արցախում. արևմտյան ու ռուսաստանյան լրատվամիջոցների անդրադարձը
«Փաշինյանը, սպասարկելով որոշ արևմտյան ուժերի, դավաճանել է հայի շահը». ԲՀԿ
Ինչպե՞ս են Հայաստանում վերաբերվում ՌԴ–ին, դաշնակից համարո՞ւմ են․ հարցում
Մենք այս փաստաթղթով զիջում ենք ՀՀ տարածքային ամբողջականությունից ինչ-որ վիճակ. Մարուքյան
«Չեմ կարծում, որ հարցը լուծվել է առանց ԱՄՆ–ի մասնակցության». Լավրով
Կարեն Խաչատրյան

100 տարի առաջ Թուրքիան ցանկանում էր ջնջել Հայաստանը. ինչպես տեղի ունեցավ խորհրդայնացումը

112
(Թարմացված է 15:34 29.11.2020)
Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի փոխտնօրեն, խորհրդային շրջանի պատմության ոլորտի Հայաստանի առաջատար մասնագետ Կարեն Խաչատրյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է Հայկական ԽՍՀ կազմավորման 100-ամյա հոբելյանին։
Խաչատրյան. «Հայաստանի խորհրդայնացմամբ վերականգնվեց հայ–ռուսական դարավոր զինակցությունը»

Կարեն Խաչատրյանի դիտարկմամբ` ուղիղ հարյուր տարի առաջ հայությունն ապրում էր մի ճակատագրական ժամանակաշրջան, երբ քեմալական Թուրքիայի կողմից սանձազերծված պատերազմում մենք տանուլ տվեցինք, ինչի հետևանքները շատ ծանր էին Հայաստանի ազգաբնակչության համար, և շատ ավելի ծանր կլինեին, եթե Հայաստանը չխորհրդայնացվեր։ 

«Դա, իհարկե, իրականացվեց դրսից, նաև ուժի միջոցով, բայց ի պատիվ Հայաստանի Առաջին հանրապետության իշխանությունների` նրանք գնացին խորհրդայնացման համաձայնագրի ստորագրմանը և խաղաղ պայմաններում իշխանությունը փոխանցեցին նոր ուժերին, որոնք ապահովեցին ռազմաքաղաքական դաշինքը Խորհրդային Ռուսաստանի հետ»,– նշեց պատմաբանը։ 

Խաչատրյանի գնահատմամբ` վերականգնվեց հայ-ռուսական զինակցությունը, որն ունի դարերի պատմություն։ Ըստ նրա` 100 տարի առաջ էլ քեմալական Թուրքիայի ցանկությունը եղել է Հայաստանի ոչնչացումը և ցամաքային կապի հաստատումն Ադրբեջանի հետ, ու թեև բոլշևիկյան Ռուսաստանը համագործակցում էր Թուրքիայի ու խորհրդայնացված Ադրբեջանի հետ, այդուհանդերձ Հայաստանի ոչնչացումն ու երկու թուրքալեզու երկրների միավորումը թույլ չտվեց։   

«Խորհրդային Հայաստանը եղել է պետություն մեծ պետության կազմում, ուներ վարչաքաղաքական տարածք, իշխանության մարմիններ և վիթխարի հաջողությունների հասավ այդ ժամանակաշրջանում տնտեսության, գիտության, կրթության, մշակույթի բնագավառներում։ Այդ գործում անշուշտ մեծ դերակատարում են ունեցել Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարները, ովքեր կուսակցականից զատ`  եղել են ազգային գործիչներ, հատկապես Ալեքսանդր Միասնիկյանը, որ դրեց Հայկական ԽՍՀ–ի ամուր հիմքերը և մեծ ներդրում ունեցավ ԼՂԻՄ–ի ձևավորման գործում»,– նշեց պատմաբանը։   

Ռուսաստանի ԱԻՆ-ն օգնում է վերականգնել Ասկերանի դպրոցներից մեկը

Պատմաբանի գնահատմամբ` Խորհրդային Հայաստանի 70-ամյա ժամանակաշրջանը հայ ժողովրդի պատմության ամբողջ տարեգրության մեջ անվտանգության, խաղաղ ու ստեղծագործ աշխատանքի ժամանակաշրջան էր։ Ըստ նրա` հայերը խորհրդային եղբայրական մյուս ժողովուրդների հետ ուս ուսի տված հաղթանակ տարան նաև Հայրենական Մեծ պատերազմում, ինչն անխոս նաև հայ ժողովրդի մեծ հաղթանակն էր, իսկ պարտության դեպքում թուրքական վտանգը մնում էր արդիական` սպառնալով հերթական ցեղասպանությամբ։ 

112
թեգերը:
ԽՍՀՄ, Ռուսաստան, Թուրքիա, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Գոնե ռուս ժողովրդի նվերները թողնեին. Պուտինը խոսել է ԽՍՀՄ–ից դուրս եկածների մասին
Պուտինն ասել է` ինչը կարող էր ԽՍՀՄ ժողովուրդների համատարած ոչնչացման հանգեցնել
ՌԴ-ում չեն բացառել, որ COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութ կմատակարարեն նախկին ԽՍՀՄ երկրներ
Արամ Սաֆարյան

Հայկական ԽՍՀ–ն նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել անկախ Հայաստանի ձևավորման համար. վերլուծաբան

113
(Թարմացված է 11:13 29.11.2020)
Եվրասիական փորձագիտական ակումբի համակարգող, քաղաքական վերլուծաբան Արամ Սաֆարյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է Հայկական ԽՍՀ կազմավորման 100-ամյակին։
Սաֆարյան. «Հայկական ԽՍՀ–ն նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել անկախ Հայաստանի ձևավորման համար»

Արամ Սաֆարյանի դիտարկմամբ`Խորհրդային Հայաստանը ձևավորվեց շատ ողբերգական ու դրամատիկ պայմաններում, երբ դեռ չէր ավարտվել Հայոց ցեղասպանությունը, արևմտահայությունը դադարել էր գոյություն ունենալ, իսկ Արևելյան Հայաստանի հայերի վրա կախվել էր ֆիզիկական ոչնչացման վտանգը։ Առաջին հանրապետությունն արյունաքամ եղավ, պարտվեց Թուրքիայի հետ անհավասար ու շատ դաժան պատերազմում, ինչից հետո խորհրդային Հեղկոմը նոյեմբերի 29–ին Կարմիր 11-րդ բանակի զորամիավորումների առաջն ընկած` Ղազախից մտավ Իջևան ու հայտարարեց Հայաստանի խորհրդայնացման մասին։

«Մեր ակումբի երկու տասնյակ հետազոտողներս` պատմաբաններ, քաղաքագետներ, սոցիոլոգներ, փիլիսոփաներ, մշակութաբաններ, խնդիր դրեցինք ուսումնասիրել Հայկական ԽՍՀ–ի պատմական հիմնական դասերն ու գծերը, գնահատել նրա պատմական դերը հայ ժողովրդի ճակատագրում` սկսած առաջին օրվանից մինչև 1991 թվականը, երբ այն դադարեց գոյություն ունենալ»,– նշեց Եվրասիական փորձագիտական ակումբի համակարգողը։

Սաֆարյանի տեղեկացմամբ` օրերս տեղի ունեցավ «Խորհրդային Հայաստանը հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրերում. Հայկական ԽՍՀ կազմավորման 100-ամյակին» գրքի շնորհանդեսը։ Ըստ նրա` ակումբի մասնագետները, ովքեր հայտնի մասնագետներ են իրենց ոլորտներում, եկել են ընդհանուր եզրակացության, ըստ որի` Հայկական ԽՍՀ–ի գոյության տարիների ամբողջությունը հայոց բազմադարյա պատմության մեջ ընդհանուր առմամբ շատ բարենպաստ ժամանակաշրջան է եղել հայ ժողովրդի տնտեսական, քաղաքական, մշակութային, գիտակրթական զարգացման մեջ։ 

Արամ Սաֆարյան. «Մեզ անթերի քաղաքական դիրքորոշումներ են անհրաժեշտ»

Սաֆարյանի համոզմամբ` Հայկական ԽՍՀ–ն 70 տարի շարունակ եղել է հայկական պետականության զարգացման ուրույն ժամանակաշրջան, որը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել 1991 թվականի անկախության հռչակման և անկախ Հայաստանի ձևավորման համար։

113
թեգերը:
Արամ Սաֆարյան, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Ըստ թեմայի
Գոնե ռուս ժողովրդի նվերները թողնեին. Պուտինը խոսել է ԽՍՀՄ–ից դուրս եկածների մասին
Պուտինն ասել է` ինչը կարող էր ԽՍՀՄ ժողովուրդների համատարած ոչնչացման հանգեցնել
ՌԴ-ում չեն բացառել, որ COVID-19-ի դեմ պատվաստանյութ կմատակարարեն նախկին ԽՍՀՄ երկրներ
Արայիկ Հարությունյան, Նիկոլ Փաշինյան

Հոկտեմբերի 19-ին Արցախի նախագահն ինձ ասաց, որ պետք է կանգնեցնել պատերազմը. Փաշինյան

0
(Թարմացված է 18:20 29.11.2020)
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Facebook-ում ներկայացրել է նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությանը նախորդած իրադարձությունների ժամանակագրությունը:

ԵՐԵՎԱՆ, 29 նոյեմբերի - Sputnik. ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Facebook-ում Արցախյան պատերազմի մասին հերթական գրառումն է արել՝ որոշ նոր փաստեր ներկայացնելով:

«Հոկտեմբերի 19-ին ինձ զանգահարեց Արցախի նախագահ Արայիկ Հարությունյանը և ասաց, որ պետք է կանգնեցնել պատերազմը: Ասաց նաև, որ այս տեսակետը փոխանցում է ոչ միայն իր, այլև ԼՂՀ պաշտոնաթող նախագահներ Արկադի Ղուկասյանի, Բակո Սահակյանի, նաև Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի անունից: Ես զանգահարեցի ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, և նա ասաց, որ կարծում է դա պետք է փորձել անել ռուսական առաջարկների տրամաբանությամբ»,- գրում է Փաշինյանը՝ մեկնաբանելով, որ «ռուսական առաջարկներն» են՝ կարգավիճակի հարցի հետաձգումը, շրջանների հանձնումը, ռուս խաղաղապահների տեղակայումը: Ըստ Փաշինյանի՝ ինքը ճշտել է՝ խաղաղապահները պետք է տեղակայվեն նախկին ԼՂԻՄ սահմանի երկայնքո՞վ եւ Լաչինի միջանցքո՞վ, ինչին Պուտինը դրական պատասխան է տվել: Պայմանավորվել են քննարկումներից հետո դարձյալ հեռախոսզրույց ունենալ:

«Զանգահարեցի Արցախի նախագահին և ասացի, որ հնարավոր տարբերակը վերը նկարագրվածն է: Ասաց՝ համաձայն է: Դրանից հետո հրավիրեցի արտախորհրդարանական ուժերին և տեղեկացրի, որ այսպիսի որոշում եմ կայացրել: Նրանցից շատերի արձագանքը դժկամ էր, ոմանք նիստից հետո սոցիալական ցանցերում գրում էին, որ նրանք, ովքեր ժողովրդին ետ կպահեն հետագա պայքարից, դավաճան են և այլն: Նույն օրը ԱԽ նիստ հրավիրեցի՝ ԱԺ խմբակցությունների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ: Ներկա էր նաև Հանրապետության նախագահը եւ Վեհափառ Հայրապետը»,- հայտնում է Փաշինյանը:

Նա նաև ընդգծում է, որ ընդդիմադիրները դժկամությամբ են ընդունել լուրը, բայց ինքը վստահեցրել է, որ չի պատրաստվում իրենց վրա որևէ պատասխանատվություն դնել: Պարզապես տեղյակ է պահում, որ չստացվի, թե թաքուն, ժողովրդի թիկունքում ինչ-որ բան է անում:

Փաշինյանը նաև մեկնաբանում է, թե ինչու հրապարակային հայտարարություն չի արել այդ մասին: Որովհետև, ըստ նրա, եթե Ադրբեջանը մերժեր իր առաջարկը հրապարակային հայտարարությունից հետո, դա կլիներ հայկական կողմի «դիմադրության ողջ համակարգի փլուզումը»:

Փակ քննարկումներից հետո Փաշինյանը կրկին զանգահարել է ՌԴ նախագահին և ասել, որ համաձայն է: Նրա խոսքով,՝ Պուտինը խոստացել է մինչև առավոտ քննարկել Ալիեւի հետ ու հետ զանգել:

«Հաջորդ օրը Բակո Սահակյանը և Արկադի Ղուկասյանը ինձ հետ հանդիպման ժամանակ ասացին, որ համաձայն չեն առանց Արցախի կարգավիճակի ճշգրտման կամ ճշգրտման մեխանիզմի որևէ համաձայնության գալուն: Ըստ էության՝ ասացին նաև Ռ. Քոչարյանի, Ս. Սարգսյանի և Լ. Տեր-Պետրոսյանի անունից: Բայց այս ամենը կարևոր չէր, որովհետև ես էի կայացրել որոշումը և պատրաստվում էի այն տանել մինչեւ վերջ:

Հաջորդ օրը ՌԴ նախագահը պայմանավորվածության համաձայն զանգեց: Ասաց, որ Ալիևը համաձայն է, բայց խաղաղապահները ոչ թե ԼՂԻՄ սահմաններով պետք է տեղակայվեն, այլ քանի որ Հադրութն ու Թալիշը իրենց հսկողության տակ են, ադրբեջանցիները համաձայն չեն այդ բնագծերից ետ գնալ, և նախկին ԼՂԻՄ տարածքում պետք է խաղաղապահներ տեղակայվեն ըստ փաստացի շփման գծի: Նաև պետք է հայկական կողմը պարտավորություն վերցնի, որ ադրբեջանցիները պետք է վերադառնան Շուշի»,- նշում է վարչապետը:

Նրա խոսքով, այսպես հրադադարը դարձավ անհնարին: Ըստ նրա՝ եթե անգամ Հադրութի հարցով համաձայներ, ապա Շուշին Ադրբեջանին հանձնելու հնարավորությունն այդ պահին չէր պատկերացնում:

Փաշինյանի այս հայտարարությունը ՌԴ նախագահը զարմանքով է ընդունել, ասելով, թե ինչու՞ է դեմ ադրբեջանցիների՝ Շուշի վերադառնալու տարբերակին: Իսկ երբ ինքը ներկայացրել է իր փաստարկները, ՌԴ նախագահն ասել է, որ տրամաբանական է, և որ ինքը լավ տեղեկացված չէ որոշ նրբություններից:

«Խնդիրն այն էր, որ այդ պարագայում Շուշին 90 և ավելի տոկոս ադրբեջանական բնակչություն պետք է ունենար, ովքեր պիտի վերահսկեին դեպի Ստեփանակերտ ճանապարհը: Համոզված եմ, որ եթե համաձայնեի Շուշին հանձնելու տարբերակին, Ադրբեջանը նոր պայման էր դնելու՝ Կարմիր Շուկա-Շուշի ավտոճանապարհը իրենց հսկողության տակ պիտի լինի: Այսպես՝ պայմանավորվածությունը չկայացավ: Այդ ժամանակ կորսված էին Ջեբրաիլը, Հադրութը և հարակից մի քանի գյուղեր, Ֆիզուլին, Թալիշը: Մինչ այդ երկու անգամ մարդասիրական հրադադար էր հայտարարվել՝ մեկը հոկտեմբերի 10-ին ՌԴ նախագահի միջնորդությամբ, մյուսը՝ հոկտեմբերի 17-ին Ֆրանսիայի նախագահի միջնորդությամբ: Երկու միջնորդությունն էլ ձախողվել էր»,- եզրափակում է Փաշինյանը՝ չանդրադառնալով Շուշին հանձնելու նոյեմբերի 9-ի որոշմանը:

0