Հրանտ Միքայելյան

Չի բացառվում, որ խաղաղապահները կտեղակայվեն առանց Ադրբեջանի համաձայնության. Միքայելյան

1297
(Թարմացված է 11:50 25.10.2020)
Քաղաքագետ, «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է արցախյան ռազմաճակատում խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու հնարավորությանն ու այդ գործընթացին առնչվող նախադրյալներին։
Միքայելյան. «Չի բացառվում, որ խաղաղապահները կտեղակայվեն առանց Ադրբեջանի համաձայնության»

Հրանտ Միքայելյանի դիտարկմամբ` հակամարտության գոտում խաղաղապահների տեղակայման հարցում կարևոր է հաշվի առնել մի քանի հանգամանք։ Առաջին` արդյո՞ք բոլոր կողմերն իրենց համաձայնությունը կտան այդ տարբերակին, քանի որ Հայաստանն այդ տարբերակը քննարկում է ու համարում է հնարավոր, մինչդեռ Ադրբեջանում հարցի քննարկման ժամանակ առաջ են քաշվում այնպիսի նախապայմաններ, որոնք անհնարին են դարձնում նշված գործընթացը։

«Երկրորդ հանգամանքն առնչվում է խաղաղապահ ուժերի կազմին, այսինքն` ովքե՞ր են իրականացնելու այդ առաքելությունը։ Հայաստանում համարում են, որ լինելու են հիմնականում ռուսաստանցի խաղաղապահները, սակայն այս հարցում նույնպես անհրաժեշտ է բոլոր կողմերի համաձայնությունը, որպեսզի դրանից հետո քննարկվեն գործընթացի հետ կապված այլ մանրամասներ»,– նշում է քաղաքագետը։

Միքայելյանը մատնանշում է երրորդ, ոչ պակաս կարևոր հանգամանքը, թե որտեղ են տեղակայվելու խաղաղապահները, այսինքն` դա լինելու է նախկին ԼՂԻՄ–ի սահմաններու՞մ, թե՞ Արցախի Հանրապետության սահմաններում, թե՞ հաշվի է առնվելու առճակատման ամբողջ երկայնքով առկա գիծը։ Ըստ նրա, դա բանակցություններում քննարկվելիք թեմա է, հետևաբար շատ կարևոր է հասկանալ և պարզել մի քանի հանգամանք։

«Այդուհանդերձ խաղաղապահների տեղակայման համար արդեն իսկ կան որոշակի նախադրյալներ։ Օրինակ` Հայաստանի դրական կեցվածքը, թեև Ադրբեջանում, ինչպես տեսնում եմ, այդ հարցում դեռ պահը չի հասունացել։ Չնայած որոշակի առաջընթաց կա, սակայն դեռ հեռու ենք այս խնդրի վերջնական կարգավորումից։ Տեսականորեն չի բացառվում, որ խաղաղապահների տեղակայումը կարող է իրականացվել առանց Ադրբեջանի համաձայնության, եթե Հայաստանը հասնի լիակատար հաղթանակի այս պատերազմում»,– նշում է քաղաքագետը։

Ղարաբաղում խաղաղապահների տեղակայումը դեռ քիչ հավանական է․ ռուս փորձագետը բացել է փակագծերը

Անդրադառնալով այն հարցին, որ խաղաղապահների տեղակայման մասին հայտարարությունը զուգադիպեց Անկարայից հնչող այն ցանկության հետ, որ Թուրքիան պատրաստակամ է զորքեր ուղարկել Ադրբեջան, եթե Բաքուն պաշտոնապես դիմի իրենց։ Միքայելյանն ընդգծում է, որ Թուրքիան ցանկանում է մշտական ներկայություն ունենալ Անդրկովկասում, ինչը համահունչ է այդ երկրի վաղուց հայտնած դիրքորոշմանը, ըստ որի`թուրքական զինուժն Ադրբեջանում կտեղակայվի այն ծավալով, որքան կցանկանա Ադրբեջանը։ Բայց Թուրքիայի ներկայության ծավալները ձեռնտու չեն տարածաշրջանի մյուս խաղացողներին, թուրքական զինուժի ներկայությունն ընդհանրապես չի հանդուրժի հատկապես Հայաստանը, որովհետև դա միանշանակ հակասում է իր կենսական շահերին։

1297
թեգերը:
Ադրբեջան, Հայաստան, խաղաղապահ, Արցախ, Ղարաբաղյան հակամարտություն, Լեռնային Ղարաբաղ
Ըստ թեմայի
ԱՄՆ–ն պետք է քայլեր ձեռնարկի և Ադրբեջանին ստիպի պահպանել հրադադարի ռեժիմը. Ֆրանկ Փալոն
Տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում. ՊԲ
Ադրբեջանը «խոցել» է դեռ 15 տարի առաջ խոցված ինքնաթիռը. հերթական կեղծարարությունը
Վարդան Ոսկանյան

Մեղրիի միջանցքի խնդիրը պետք է հստակեցվի, հայտարարության տեքստը շատ բազմանշանակ է. իրանագետ

273
(Թարմացված է 20:12 24.11.2020)
Իրանագետ, ԵՊՀ արևելագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է արցախյան պատերազմից հետո կովկասյան տարածաշրջանում առկա իրավիճակին, կենսական շահերի շուրջ Թուրքիայի և Իրանի միջև առկա հակասություններին։  
Ոսկանյան. «Մեղրիի միջանցքի խնդիրը պետք է հստակեցվի. հայտարարության տեքստը շատ բազմանշանակ է»

Անդրադառնալով մասնավորապես այն հանգամանքին, որ Անկարան կարող է իր որոշակի ռազմական և աշխարհաքաղաքական հաջողությունն օգտագործել Կասպից ծովի ուղղությամբ հետագա առաջընթացի համար, Վարդան Ոսկանյանն ընդգծում է, որ թուրքական դիրքերի ուժեղացումը Հարավային Կովկասում, հատկապես Ադրբեջանի երկու հատվածներում, ակնհայտորեն չի բխում ոչ միայն Իրանի, այլև Ռուսաստանի շահերից, հետևաբար թուրքական կողմի գործողությունները միտված են նաև իրանական ազդեցության շրջանակները սահմանափակելուն։ 

«Բնական է, որ այդ առթիվ և՛ Իրանում, և՛ Ռուսաստանում կա անհանգստություն։ Ակնհայտ է, որ Մերձավոր Արևելքում ստեղծված ներկա իրավիճակում Թուրքիան փորձում է առավելագույն օգուտներ քաղել, որը բավարարված չէ արցախյան պատերազմի արդյունքներով, եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ ռուսական խաղաղապահ ուժերի տեղակայումն ու միջամտությունն ըստ էության խանգարում են Անկարայի նկրտումներին»,– նշեց իրանագետը։

Խոսելով այն մասին, որ Թուրքիան կարող է օգտագործել նաև միջանցքը, որը հիմա պետք է բացվի Նախիջևանից դեպի Ադրբեջան, Վարդան Ոսկանյանն ընդգծում է, որ միջանցքի խնդիրը պետք է հստակեցվի, որովհետև հրադադարի հայտարարության տեքստը շատ բազմանշանակ է, այն թողնում է բազմաթիվ հարցականներ, քան տալիս է պատասխաններ, բայց Մեղրիի տարածաշրջանը կատարում է այն սեպի դերը, որն ըստ թուրքական տրամաբանության`չի թողնում, որպեսզի Թուրքիան միանա Ադրբեջանին ցամաքային կապով ու հայտնվի Իրանի հյուսիսում, ինչու չէ, նաև Կասպյան ավազանում, եթե հաշվի առնենք թուրանական մեծ ծրագիրը։ 

«Այս ճանապարհի հարցը չափազանց լուրջ է ու կարևոր, ինչը բնականաբար անհանգստացնում է իրանական կողմին և տարածաշրջանային բոլոր ուժերին, որոնց շահերից չի բխում թուրքական ներկայության ուժեղացումը կամ դեպի Արևելք ձգտող Անկարայի էքսպանսիոն հավակնությունները, ուստի հարցը պետք է դառնա լուրջ քննարկման առարկա թե՛ մեզանում, թե՛ մեր դաշանակիցների հետ հանդիպումների ընթացքում։ Մեր հասարակությունն իր հերթին պետք է հստակ պատասխաններ ստանա, թե ինչի մասին է խոսքը»,– նշեց իրանագետը։ 

Անդրադառնալով Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Սաիդ Ղաթիբզադեի հայտարարությանն առ այն, որ Իրանը կարծում է, թե այժմ ձեռք բերված զինադադարը Լեռնային Ղարաբաղի հարցով Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև ճգնաժամի վերջնական լուծում չէ, Վարդան Ոսկանյանն ընդգծում է, որ իրականում տեղի է ունեցել արյունահեղության դադարեցում, ուստի ակնհայտ է, որ հիմնախնդրի վերջնական լուծումը պետք է դիտարկել միայն Արցախի կարգավիճակի հարցի լուծման համատեքստում, երբ ամեն ինչ հստակ կլինի, մինչդեռ այդ հստակությունը դեռ չկա, և շատ խնդիրներ ուղղակիորեն առկախված են։ 

273
թեգերը:
Ռուսաստան, Իրանի Իսլամական Հանրապետություն, Թուրքիա, Արցախյան պատերազմ
Ըստ թեմայի
Խորամանկությամբ անտեսելով ԼՂ–ի վերաբերյալ հրահանգը. ինչու է Թուրքիան զորք մտցնում Ադրբեջան
ԱՄՆ–ն ու Եվրոպան պետք է միասին աշխատեն Թուրքիայի ագրեսիան զսպելու համար. Պոմպեո
ՀՀ դեսպանն ու Իրանի փոխարտգործնախարարը խոսել են տարածաշրջանային ուժերի դերակատարումից
Մուրադ Փափազյան

Ֆրանսիայի սենատում ԼՂՀ բանաձևի քննարկման համար ճնշումներ կան Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից

213
(Թարմացված է 16:52 24.11.2020)
ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի համանախագահ Մուրադ Փափազյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է նոյեմբերի 25-ին Ֆրանսիայի սենատում քննարկվելիք ԼՂՀ ճանաչման մասին բանաձևի նախագծին։
Փափազյան. «Արցախի հարցում Ֆրանսիայի ժողովուրդը զորակցում է մեզ, ինչը կարևոր է հայկական լոբբիի համար»

Մուրադ Փափազյանի փոխանցմամբ` ֆրանսահայ համայնքն աշխատում է, որպեսզի առանձին քաղաքներ, վարչական շրջաններ, ազդեցիկ անձինք կոչ անեն Ֆրանսիայի կառավարությանը, որպեսզի ճանաչի Արցախի անկախությունը։ Ըստ նրա` Փարիզն ու Փարիզի շրջանը, Մարսելն ու Մարսելի շրջանն արդեն քվեարկել են, իրենց դիրքորոշում են արտահայտել նաև ուրիշ վարչական միավորներ, իսկ նոյեմբերի 25-ին Ֆրանսիայի սենատում կքննարկվի ԼՂՀ ճանաչման անհրաժեշտության մասին բանաձևի նախագիծը։ 

«Պայմանավորվածությունն ուժի մեջ է, և մենք լիահույս ենք, որ կարձանագրվի հաջողություն։ Հրադադարի հայտարարության մեջ որևէ բան նշված չէ Արցախի ապագա կարգավիճակի մասին, մինչդեռ Արցախը դեռ գոյություն ունի, այնտեղ կա կառավարություն, խորհրդարան, փախստականները վերադառնում են իրենց տները, հետևաբար մենք պետք է աշխատենք Արցախը հզորացնելու ուղղությամբ` կազմակերպելով միջազգային ճանաչումը»,– նշեց Փափազյանը։

Նրա դիտարկմամբ` Ֆրանսիան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր  է, ուստի կարևոր է, որ համոզված լինի, որ Արցախի ապագա կարգավիճակը միայն նրա անկախության հետ կարող է առնչվել։ Ըստ նրա` այդ հարցում մեծ ճնշումներ կան ոչ միայն Ադրբեջանի, այլև Թուրքիայի կողմից, սակայն ֆրանսահայ համայնքն աշխատում է նրանց դեմ թե՛ քաղաքական, թե՛ դիվանագիտական դաշտում, որպեսզի Ֆրանսիան ամուր կանգնի Արցախի անկախության ճանաչման գաղափարի շուրջ, ինչը կլուծի նաև անվտանգության խնդիրը։ 

«Երբ սենատորները կոչ են անում Ֆրանսիայի նախագահին ճանաչել Արցախի անկախությունը, նշանակում է` Ֆրանսիայի ժողովուրդը զորակցում է մեզ, ինչը շատ կարևոր է հայկական լոբբիի համար։ Նման բանաձևեր շատ պետք է ընդունվեն»,– նշեց Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի համանախագահը։

Փափազյանի համոզմամբ` ղարաբաղյան խնդրի շուրջ բանակցությունները պետք է շարունակվեն, որովհետև ունենք ոչ միայն կորսված տարածքներ ու պատմամշակութային կոթողներ, այլև գերեվարված անձինք, ընդ որում` հայտնի է, թե Ադրբեջանն ինչպես է վերաբերվում գերիներին։ Ըստ նրա` Ֆրանսիան բանակցությունների ընթացքում բազմիցս անդրադարձել է Արցախի կարգավիճակի խնդրին, համարել է, որ միայն անկախության ճանաչումը կապահովի արցախցիների անվտանգությունը։ Փափազյանը վկայակոչում է պատերազմը, որի արդյունքում ստորագրվեց եռակողմ հայտարարություն, որն էլ ցույց է տալիս Արցախի անկախության միջազգային ճանաչման անհրաժեշտությունը։        

Բոլորը պետք է աշխատեն միջոցներ գեներացնելու համար. զինվորների հիմնադրամի գործադիր տնօրեն

Հիշեցնենք, որ նոյեմբերի 18-ին Ֆրանսիայի Հանրապետության սենատը որոշում էր կայացրել քվեարկության ներկայացնել «Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության ճանաչման անհրաժեշտության մասին» բանաձևի նախագիծը, որը Սենատում կքննարկվի նոյեմբերի 25-ին։ Բանաձևը ստորագրել են Սենատի առաջին ամենախոշոր հինգ քաղաքական խմբակցությունների նախագահները։ 

213
թեգերը:
անկախություն, Սենատ, Արցախյան պատերազմ, Ղարաբաղյան հակամարտություն, Լեռնային Ղարաբաղ, Ֆրանսիա
Արցախ

Ինչու է Արևմուտքը դժգոհ ղարաբաղյան կարգավորումից

0
(Թարմացված է 00:31 25.11.2020)
ՌԻԱ Նովոստիի սյունակագիր Իրինա Ալկսնիսը վերլուծում է, թե ինչպե՞ս են փոխվել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների դերերն Արցախում պատերազմից հետո։

Ֆրանսիայի արտգործնախարարը մանրամասներ է ներկայացրել մարդասիրական առաքելության մասին, որը Ֆրանսիան կազմակերպել է Արցախի բնակիչներին օգնելու համար։ Խոսքը տարարածաշրջան բժիշկներ և բժշկական-վիրաբուժական սարքավորումներ ուղարկելու մասին է։

ԱՄՆ-ը, իր հերթին, սահմանափակվել է հինգ միլիոն դոլար հատկացնելով Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեին և ոչ պետական այլ կազմակերպություններին, որոնք օգնություն են ցուցաբերում հակամարտության վերջին սրման արդյունքում տուժած մարդկանց։

Փարիզի և Վաշինգտոնի կողմից ղարաբաղյան այս կարգավորման վերաբերյալ ոգևորության ակնհայտ բացակայությունն ինչպես հռետորաբանության, այնպես էլ գործողությունների առումով, հաստատում է, որ Սերգեյ Լավրովը ճիշտ էր, երբ ասում էր, որ նրանք «խոցված ինքնասիրությունն» են ցուցադրում։

Նույն բանի մասին է խոսել նաև Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը՝ հեգնանքով նկատելով, որ ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան «թեև ուշացումով, բայց այնուամենայնիվ հայտնեցին իրենց դրական վերաբերմունքը ձեռք բերված համաձայնության հանդեպ»։

Եվ, համաձայն ձևավորված ավանդույթի, բառերի ընտրության հարցում ձևականություններից զերծ մնաց Անկարան։ Թուրքիայի նախագահի մամուլի քարտուղարը հայտարարեց, որ Արևմուտքը՝ ի դեմս ՆԱՏՕ-ի և Եվրամիության, 30 տարի շարունակ անընդունակ է եղել Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ «հստակ և իրատեսական առաջարկներ» առաջ քաշել, մինչդեռ Ռուսաստանն ու Թուրքիան կարողացան հասնել փոխհամաձայնության։

Անմիջապես սկսեցին գրել, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցով պայմանավորվածությունները ցավոտ պարտություն դարձան Արևմուտքի, հատկապես ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի համար, որոնք Ռուսաստանի հետ միասին այդ հակամարտության կարգավորման խաղաղ ուղիներ որոնող ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ են։

Եթե հավատանք The National Interest-ի լրագրողներին, Արևմուտքն այս անգամ բաց է թողնել բառացիորեն ամեն ինչ։ Արևմուտքի համար անսպասելի էին թե՛ մարտական գործողությունների վերսկսումը, թե՛ ստորագրված համաձայնությունը, որի համաձայն տարածաշրջան են մտել ռուս խաղաղապահները։

Պարբերականը տեղի ունեցածի մեղքը բարդում է ամերիկյան հետախուզության վրա, որը, նրա տեղեկություններով, չի կարողացել անգամ տեղեկություններ ստանալ Պուտինի և Էրդողանի բանակցությունների մասին, որի արդյունքում ԱՄՆ-ի դիրքերը տարածաշրջանում նկատելիորեն թուլացել են։

Սակայն իրականում իրավիճակը շատ ավելի բարդ է, քանի որ «հետախուզությունը վատ է աշխատել» դիրքորոշումը թույլ է տալիս թաքցնել այս ամբողջ պատմության մեջ ԱՄՆ-ի շատ ավելի մասշտաբային ձախողումը։

Ռուսաստանը Կարմիր խաչին 2 մլն եվրո է փոխանցել` Արցախում կատարվելիք գործողությունների համար

Ղարաբաղյան կարգավորումը, չնայած հակամարտության հարաբերականորեն լոկալ բնույթին, նշանավորում է գլոբալ քաղաքական համակարգի փոփոխությունների սկզբունքորեն նոր փուլը։ Սա առաջին անգամն էր, որ Միացյալ Նահանգներն ու Եվրոպան միանգամից բոլոր մասնակից կողմերի համար անպետք ու անցանկալի գործընկերներ դարձան։

Վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում արևմտյան հեգեմոնիայի կարևորագույն գիծը նրա ամենահասությունն ու ամենուր պահանջված լինելն էր։ Ցանկացած իրավիճակում, ցանկացած հակամարտությունում (ամենատարբեր երկրներում նույնիսկ` ներքաղաքական) միշտ գտնվել են ուժեր, որոնք հղում են արել Արևմուտքին, դիմել են դրա աջակցությանը,  օգնություն փափագել և հաճախ այս կամ այն ձևով ստացել այդ օգնությունը։

Որպես տվյալ մոտեցման ցայտուն օրինակ կարելի է հիշել 2014 թվականի գարնանը Ղրիմում տեղի ունեցած դրվագը, երբ ուկրաինացի զինվորականները «Ամերիկան մեզ հետ է» գոչյուններով փորձեցին «գրոհել» ռուսական ռազմական օբյեկտի վրա։ Դա իհարկե ծիծաղելի է թվում, բայց միևնույն ժամանակ շատ հստակ արտոցոլում է զգալի թվով մարդկանց մտածելակերպը, այդ թվում` բարձրաստիճան, ամբողջ աշխարհով` Բելառուսից մինչև Վենեսուելա, Սիրիայից մինչև Հոնկոնգ։

Ավելին, նման իրավիճակը նպատակաուղղված աջակցվում է Արևմուտքի կողմից, որը բնականաբար, փորձում է վերջին ատյանի ճշմարտությունը դառնալ և տիրապետել աշխարհի ցանկացած խնդրի և հակամարտության վրա վետո դնելու իրավունքին։ Դա նրա աշխարհաքաղաքական գերակայության ամենագլխավոր բաղկացուցիչներից մեկն է։

Արցախյան հակամարտության ներկայիս փուլը բացառիկ էր նրանով, որ Արևմուտքը բացառվեց միանգամից բոլոր մասնակից կողմերի կողմից։  Դա էլ ավելի է հստակեցնում, որ բանակցային գործընթացը հեշտ չէր, ինչը արտացոլվում էր նաև ներգրավված պետությունների պաշտոնական հաղորդագրություններում, որոնք տեղ–տեղ բավական կտրուկ էին։

Սակայն համաշխարհային ավանդույթի համաձայն` սեփական դիրքերն ամրապնդելու համար ԱՄՆ–ին և Եվրոպային ներքաշելու փոխարեն, բոլորը համերաշխորեն հակված էին այն համոզմունքին «որ խնդիրն ինքներս մեր մեջ կկարգավորենք»։

Եվ իսկապես կարգավորեցին` պոստֆակտում Արևմուտքին մնացյալ աշխարհի հետ կանգնեցնելով ձեռք բերված և արդեն նույնիսկ գործարկման մեջ դրված պայմանավորվածությունների փաստի առաջ։

Ռուսաստանի և Իրանի արտգործնախարարները քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի հարցը

Այդպիսով, շատ մեծ հարված էր հասցվել ԱՄՆ–ի ազդեցության և համաշխարհային համակարգում հատուկ կարգավիճակին հավակնելուն։  Իսկ ինչպես ցույց է տալիս պրակտիկան, առաջին, առավել ևս հաջողված փորձից հետո, անկասկած, կհետևեն մյուսները:

Որևէ զարմանալի բան չկա, որ ամերիկացիները նախընտրում են տեղի ունեցածը բարդել սեփական հետախուզության պատահական ձախողման վրա։ Դա ավելի հեշտ է և հարմար, քան գիտակցելը կամ առավել ևս հանրայնորեն խոստովանելը, որ իրականում ԼՂ կարգավորումը հերթական տեկտոնական տեղաշարժն է համաշխարհային քաղաքական համակարգում, որը ԱՄՆ–ին ու Արևմուտքին աստիճանաբար զրկում է բացառիկ կարգավիճակ ունենալուց։

0
թեգերը:
Ռուսաստան, ԱՄՆ, Արևմուտք, Արցախյան պատերազմ, Արցախ, Ղարաբաղյան հակամարտություն, Լեռնային Ղարաբաղ
Ըստ թեմայի
Քարվաճառի վերջին հայկական օրը. կադրեր` լքված հայոց միջնաբերդից
Պուտինն ու Էրդողանը կրկին քննարկել են ԼՂ-ի հայտարարության կատարման ընթացքը
«Այստեղ ենք եղել մինչև վերջ». հայ զինվորները հեռանում են Քարվաճառից. տեսանյութ