Ֆանտաստ գրող Արթուր Քլարկը Կոլոմբոյի իր տանը (2007 թ. մայիսի 9, Շրի Լանկա)

Արթուր Քլարք. «Ուղղակի մի խուրձ հնարավոր ապագաներ եմ ներկայացնում ընթերցողին»

147
(Թարմացված է 22:06 16.12.2019)
Եկեք անկեղծ լինենք։ Միանգամայն արդարացի են նրանք, ովքեր պնդում են՝ կանխատեսումներ անելը անշնորհակալ գործ է։ Եվ այնուամենայնիվ, մարդիկ միշտ էլ ձգտել են գուշակել, թե ինչպես է զարգանալու քաղաքակրթությունը։

Այսօր ուղիղ 102 տարեկան կդառնար Արթուր Քլարքը՝ աշխարհի ամենահայտնի ֆուտուրոլոգներից`ապագան կանխատեսողներից մեկը։ Հետաքրքիր է, որ հենց ինքն է ասել.

«Որևէ մեկը չի կարող կանխատեսել, թե ինչպիսին է լինելու ապագան»։ Եվ անմիջապես էլ ավելացրել է. «Ինքս էլ միշտ դիմադրել եմ, երբ ինձ փորձել են մարգարեի պիտակ կպցնել։ Ես ուղղակի մի խուրձ հնարավոր ապագաներ եմ ներկայացրել ընթերցողին»։

Արթուր Քլարքը միշտ ընդունել է, որ մի կողմից` իր որոշ կանխատեսումներ չեն իրականացել, օրինակ` նա պնդում էր, որ արդեն 1994 թվականին մարդիկ կիջնեն Մարսի վրա։

«Բայց մյուս կողմից,- ասում է նա,- 1951 թվականին ես կանխատեսել էի, որ մարդիկ վայրէջք կկատարեն լուսնի վրա 1978 թվականին, այնինչ Արմսթրոնգը և Օդրինը ինձնից առաջ ընկան գրեթե մեկ տասնամյակով»։

1999 թվականին Արթուր Քլարկը ներկայացրեց իր վերջին կանխատեսումները։ Քանզի ուղիղ 20 տարի է անցել, եկեք նախ տեսնենք, թե այդ ժամանակաշրջանի համար արված կանխատեսումներից որոնք են իրականացել։

Արթուր Քլարք. «Ուղղակի մի խուրձ հնարավոր ապագաներ եմ ներկայացնում ընթերցողին»
«2004 թվականին,- ասում էր Քլարքը,- կհայտնվի մարդու պաշտոնապես գրանցված առաջին կլոնը»։

Ակնհայտ սխալ կանխատեսում։ Բայց կան նաև կանխատեսումներ, որոնց մասին չի կարելի ասել, թե ակնհայտ սխալ են, որովհետև ճիշտ է՝ չեն իրականացել, բայց, այսպես ասենք՝ իրականանալու ճանապարհին են։ 

Մի օրինակ. Արթուր Քլարքը պնդում էր, որ 2003 թվականին աշխարհի ավտոարդյունաբերության առջև խնդիր է դրվելու՝ առաջիկա 5 տարվա ընթացքում լիովին անցնել այնպիսի մեքենաների արտադրության, որոնք կսնվեն միայն էկոլոգիապես մաքուր աղբյուրներից։

Իհարկե, կարելի է մեծահոգաբար ժպտալ՝ ուր էր թե էդպես լիներ. տարիներ առաջ մեր տնից ոչ հեռու՝ «Կովկաս» պանդոկի մոտ Տեսլայի սարքն են տեղադրել՝ էլեկտրամոբիլները լիցքավորելու համար։ Ամեն օր այնտեղով եմ անցնում, երբեք չեմ տեսել, որ ինչ-որ մեկը էլեկտրականությամբ լիցքավորի իր ավտոմեքենան։ Բայց մյուս կողմից՝ հենց մի քանի օր առաջ Եվրամիությունը որոշեց, որ մինչև 2050 թվականը լիովին հրաժարվելու է ներքին այրման շարժիչով մեքենաներ արտադրելուց։ Այնպես որ` Քլարքի այդ կանխատեսումը վաղ թե ուշ իրականություն է դառնալու։

Շատ ավելի դժվար է ասել՝ արդյոք երբևէ կիրականանան գրողի այն կանխատեսումները, որոնք լիովին կփոխեն մարդու կյանքն ընդհանրապես։

Օրինակ. Քլարքը պնդում էր, որ շուտով մարդը կկարողանա վերահսկել նյութը մոլեկուլի և ատոմի մակարդակով։ Սա նշանակում է, որ մարդկությունը այլևս կախում չի ունենա բնությունից և ինքը կկարողանա ստեղծել այն ամենը, ինչ իրեն պետք է՝ ցանկացած սննդից մինչև վառելիք։

Քանզի այս տարին մոտենում է ավարտին, տեսնենք թե ինչ կանխատեսում է անում Քլարքը հաջորդ տարվա համար։ 20 տարի առաջ նա պնդում էր, որ 2020 թվականին արհեստական բանականությունը կհավասարվի և կգերազանցի մարդկային բանականությանը։ Եվ այդ պահից Երկրի վրա գոյություն կունենան երկու բանականություններ, ընդ որում արհեստականը զարգանալու է շատ ավելի արագ։ Համաձայնեք՝ բավական մտահոգիչ կանխատեսում է, մարդ միանգամից հիշում է «Տերմինատոր» կինոնկարը։

Писатель - фантаст Артур Кларк (1965 год)
Արթուր Քլարկը
Եվ վերջապես՝ «2040 թվականին,- պնդում է Արթուր Քլարքը,- կստեղծվի այսպես կոչված «ունիվերսալ ռեպլիկատորը»։ Սարք, որի օգնությամբ կարելի է կրկնօրինակել ցանկացած նյութական օբյեկտ»։

Գոնե պատկերացնո՞ւմ եք, թե դա ինչ է նշանակում.

Ուզում եմ ունենալ այն դղյակներից, որոնք միմյանց կողքին են շարված Մոնումենտում։ Հարց չկա։ Կախարդական փայտիկի, այսինքն ունիվերսալ ռեպլիկատորի մի հարված` և դղյակս պատրաստ է։

Համաձայնեք, ճիշտ է ասում Արթուր Քլարքը, որ սա արմատապես կփոխի մարդու կյանքը և կյանքի իմաստն ընդհանրապես։ Որովհետև մենք սովոր ենք, որ ողջ կյանքի ընթացքում պիտի անընդհատ աշխատենք ինչ-որ բան ձեռքբերելու համար։ Է եթե կարող եմ անմիջապես` առանց որևէ ջանք թափելու ստանալ ուզածս, կներեք, էլ ինչու պիտի աշխատեմ։ Եկեք այս հաճելի կանխատեսումով էլ ավարտենք ու սպասենք երանելի 2040 թվականին։ Բան չմնաց։

 

147
թեգերը:
ապագայաբանություն, Ֆուտուրոլոգիա
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ (275)
Էդուարդ Անտինյանի

Հրադադարը երկարատև խաղաղություն չէ, այլ կործանումից փրկվելու վատագույն լուծում. Անտինյան

65
(Թարմացված է 20:53 04.12.2020)
«Շրջադարձ հանուն զարգացման» հասարակական կազմակերպության նախագահ, քաղաքագետ Էդուարդ Անտինյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է ԵԱՀԿ նախարարների խորհրդի 27-րդ հանդիպման ժամանակ ՀՀ արտգործնախարար Արա Այվազյանի ելույթին։ 
Անտինյան. «Հրադադարը երկարատև խաղաղություն չէ, ուղղակի կործանումից փրկվելու վատագույն լուծում էր»

Նախարարը նշել է, որ տարածաշրջանում տևական և կայուն խաղաղությանն ուղղված լուծումը մասնավորապես ընդգրկում է Արցախի կարգավիճակը` հիմնված ինքնորոշման իրավունքի իրացման վրա, ինչպես նաև Ադրբեջանի կողմից Արցախի տարածքների դեօկուպացիան։  

Էդուարդ Անտինյանի դիտարկմամբ` պետք է արձանագրել մի շատ կարևոր հանգամանք, որ արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ, երբ Ադրբեջանն էր աղերսում զինադադար կամ խաղաղություն, հայկական զորքը կանգնեց այնտեղ, որտեղ կայացվեց որոշումը։ Հայկական կողմի վերահսկողության տակ անցան յոթ շրջանները, իսկ Արցախը դե–ֆակտո անկախացավ և օրգանապես կապվեց Հայաստանի հետ։ Ըստ Անտինյանի`այս անգամ Ադրբեջանին ասվեց դադարեցնել ռազմական գործողություններն այնտեղ, որտեղ արդեն իր դիրքերն են, սակայն մեկ տարբերությամբ` մենք հանձնեցինք նաև տարածքներ, որոնք Ադրբեջանը չէր վերցրել։ 

«Պատերազմից առաջ անընդհատ խոսվում էր «անջատում` հանուն փրկության» տարբերակի մասին, բայց այսօր չենք տեսնում` արդյո՞ք նման խնդիր դեռ կա, որովհետև շատ հարցեր տակավին մնում են չկարգավորված։ Թվում է, թե ՀՀ արտգործնախարարի հայտարարությունը շատ ոգևորիչ է, բայց Արցախի տարածքային ամբողջականությունն արդեն իսկ խախտված է` անկախ կարգավիճակից, և պարզ չէ՝ ձեռք կբերի՞ անկախություն, կմիանա՞ Հայաստանին կամ Ռուսաստանին, թե՞ կմնա Ադրբեջանի կազմում, այստեղ մենք լուրջ անելիք ունենք»,– նշեց քաղաքագետը։

 Կյանքի է կոչվում ԼՂ–ի վերաբերյալ ստորագրված եռակողմ հայտարարությունը. Վլադիմիր Պուտին

Անտինյանի կարծիքով` պետք է հասկանալ, թե էլ ինչ է խոստացել Փաշինյանը հակառակ կողմին, որպեսզի թյուրիմացության մեջ չընկնենք, այսինքն` կարո՞ղ է հայկական կողմն Արցախի կարգավիճակի կամ անկախության հարցը բարձրացնի, իսկ Ադրբեջանը հայտարարի, որ այդ դեպքում կխախտվեն պայմանավորվածությունները, ինչն, ըստ ՌԴ նախագահի, կհանգեցնի կործանման։   

«Ադրբեջանի կողմից Արցախի տարածքների դեօկուպացիան ողջունելի կլինի, բայց պատերազմի արդյունքում մենք զիջել ենք ավելին, քան Ադրբեջանը գրավել էր։ Իհարկե Արևմուտքը կարող է նախաձեռնություն ցուցաբերելու մեծ ցանկություն հայտնել, բայց մենք պետք է բավական զգույշ լինենք, որպեսզի չդառնանք որևէ մեկի շահերի մանրադրամն աշխարհաքաղաքական վայրիվերումներում։ Արևմուտքը նախաձեռնություն հանդես կբերի, բայց մեզանից էլ է ընդառաջ քայլ սպասելու »,– նշեց քաղաքագետը։

Անտինյանի գնահատմամբ` հրադադարի հայտարարությունը մեզ չի բերելու երկարատև խաղաղություն, դա ուղղակի կործանումից փրկվելու վատագույն լուծումն էր։ 

Հիշեցնենք` նոյեմբերի 9-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը համատեղ հայտարարություն ընդունեցին ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ։

Եռակողմ հայտարարության մեջ մասնավորապես նշվում է, որ մինչև նոյեմբերի 15-ը Ադրբեջանին է վերադարձնում Քելբաջարը (ավելի ուշ այդ ժամկետը 10 օրով երկարաձգվեց-խմբ.), մինչև նոյեմբերի 20-ը՝ Աղդամի շրջանը, մինչև դեկտեմբերի 1-ը՝ Լաչինի շրջանը` թողնելով միջանցք 5 կմ լայնությամբ, որը ապահովելու է Հայաստանի կապը, սակայն չի շոշափելու Շուշին։ 

Հայաստանն ապահովում է տրանսպորտային կապ Ադրբեջանի արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև։ 

Ինչ տվեց Արցախի վերաբերյալ եռակողմ հայտարարությունը․ քարտեզ

65
թեգերը:
Եռակողմ հայտարարություն, Արցախ, Էդուարդ Անտինյան
Ըստ թեմայի
Արարատ Միրզոյանը դե՞մ է եղել եռակողմ հայտարարության ստորագրմանը. «Հրապարակ»
Եռակողմ հայտարարությունը նոր հնարավորություններ է ստեղծում Վրաստանի համար. ՌԴ ԱԳՆ
Ֆրանսիան կարծում է, որ եռակողմ համաձայնագրի որոշ կետեր հաշվի առնված չեն
Սերոբ Խաչատրյան

Որն է բարձրագույն կրթության մասին օրենքի ամենաաղմկահարույց կետը. մեկնաբանում է փորձագետը

31
Կրթության հարցերով փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը Sputnik Արմենիայի եթերում անդրադարձել է «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ու հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթն ԱԺ ուղարկելու կառավարության որոշմանը:
«Փորձ է արվում բուհերում նշանակել սեփական «կոմիսարներին»». Խաչատրյան

Կրթության հարցերով փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի կարծիքով՝  «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ու հարակից օրենքների նախագծերը վերանայման կարիք ունեին, մինչդեռ գործադիրը հապճեպ ու հանկարծակի փաստաթղթին հավանություն տվեց և բազմաթիվ հարցականներ պարունակող նախագիծն ԱԺ ուղարկեց:

«Սպասվում էր, որ պետք է վերանայվի, նոր տարբերակ բերվի, քննարկումներ արվեն, մանավանդ և գիտությունների ազգային ակադեմիայի հետ կապված ահագին հարցեր կային, չհաշված մնացած հարցերը: Շատ անակնկալ է, որ այսպես անհետաձգելի ընդունվում է»,- ասաց նա: 

Խաչատրյանը նախագծի նոր տարբերակին դեռ չի հասցրել ծանոթանալ, բայց լսել է՝ առաջին տարբերակում եղած խնդրահարույց կետերից քչերն են փոփոխվել:  Տևական քննարկումների և լսումների արդյունքում հաջողվել է դեկաններին նշանակելու կետն ընտրություններով փոխարինել: Մինչդեռ ամենաաղմկահարույց կետը՝ բուհերի ռեկտորների նշանակման հարցը անփոփոխ է մնացել: Եթե օրենքն ընդունվի, այսուհետ բուհերի ռեկտորներին ոչ թե կընտրեն, այլ ԿԳՄՍ նախարարը կնշանակի: Մյուս աղմկոտ կետը վերաբերում է բուհի ռեկտորի գիտական աստիճանին:

«Շատ բուհեր ունեն ռեկտորի թեկնածուի ընտրության բարձր չափանիշներ, օրինակ` պետք է ռեկտորն անպայման լինի դոկտոր պրոֆեսոր, իսկ նոր օրենքով կարող են գիտությունների թեկնածուին էլ նշանակել ԵՊՀ ռեկտոր»,- նշեց փորձագետը:

Թերի ու լրամշակման կարիք  ունեցող նախագծին միս ու արյուն տալու կառավարության որոշումը, ըստ Խաչատրյանի, կոնկրետ նպատակ ունի՝ բուհերին կախվածության մեջ դնել կառավարությունից:

«Այստեղ ուղղակի ակնհայտ միտում կա շատ արագ ընդունել օրենքը, և բուհերը վերցնել կառավարության հսկողության ներքո, գուցե նաև զգալով, որ բուհերը կարող են ձեռքից գնալ, փորձ է արվում այս ծանր վիճակում, ճգնաժամային պահն օգտագործել և բուհերում  նշանակել սեփական կոմիսարներին, ինչն անընդունելի է»,- ավելացնում է Խաչատրյանը:

Փորձագետը չի բառացում, որ կառավարության այս հանկարծակի որոշումն ուղիղ կապ ունի նաև ներքաղաքական վերջին զարգացումների հետ:

Կրթությունը` սկանդալների ոլորտ. ի՞նչ ելք է տեսնում փորձագետը ստեղծված իրավիճակից

Հիշեցնենք, որ երեկ՝ դեկտեմբերի 3-ին, կառավարությունը հավանություն տվեց չզեկուցվող հարցերից «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» ու հարակից օրենքներում փոփոխություններ կատարելու փաթեթին, որով նախատեսվում են մի շարք փոփոխություններ կատարել գործող օրենքում: 

Մասնավորապես, բուհերի ռեկտորները, գիտական կազմակերպությունների տնօրենները նախատեսվող օրենքների փոփոխությամբ նշանակվելու են ԿԳՄՍ նախարարության կողմից մինչև 5 տարի ժամկետով։ Հարցականի տակ է դրվում նաև ԳԱԱ գործունեությունը:

31
թեգերը:
ԱԺ, ՀՀ կառավարություն, Օրենք, ռեկտոր, բուհ, Սերոբ Խաչատրյան
Ըստ թեմայի
Բուհ–աշխատաշուկա կապի տեմպերը մտահոգիչ են. ինչ է ցույց տալիս ուսումնասիրությունը
«Բուհը չի կարող անորոշության մեջ ապրել». ՀՊՏՀ–ն բողոքի ակցիա է անում կառավարության դիմաց
Հայաստանում մեկնարկել է ռուսական բուհերում սովորելու համար թեկնածուների նախնական գրանցումը
Премьер-министр Никол Пашинян на внеочередном заседании парламента Армении (14 февраля 2019). Еревaн

Քասախ համայնքի ղեկավարը միացել է Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջին

0
Համայնքի ղեկավարը համոզված է, որ պետության հիմնասյուները կազմաքանդած մարդիկ չեն կարող ղեկավարել մեր երկիրը։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 դեկտեմբերի - Sputnik. Կոտայքի մարզի Քասախ համայնքի ղեկավար Արա Մկրտչյանը ևս միացել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջին։ Համայնքի Facebook-յան էջում հրապարակվել է նրա ուղերձ-հայտարարությունը։

Մկրտչյանը նշում է՝ պատերազմի օրերին հայ զինվորը, սպան, գեներալն ու կամավորականն առավելագույնը արեցին սահմաններն անառիկ ու անվտանգ, հասարակությունն էլ՝ առաջնագծի թիկունքն ամուր պահելու համար։

«Սակայն մեզ համար հայրենական դարձած այս պատերազմում մեր դրսևորած արիությունը բավարար չեղավ: Պատերազմի հաղթանակը պիտի ցանկանային և դրա գործին լծվեին իշխանական ամենաբարձր օղակներում գտնվող անձինք: Ցավոք, դա տեղի չունեցավ: Ստեղծված իրավիճակը թելադրում է նոր պայմաններ: Գործող վարչախումբը, ստորագրելով կապիտուլյացիոն խայտառակ փաստաթուղթը, զրկեց մեզ մեր հայրենիքի համար մղվով հայրենական պատերազմը ևս մեկ անգամ հաղթանակով ամրագրելու հնարավորությունից: Հայաստանը չի ունեցել և չպետք է ունենա պարտված ղեկավար: Հայ ժողովուրդը երբեք թուրքի առաջ ծնկի չի գալու: Մեր պետության հիմնասյուները հետևողականորեն քայքայած ու կազմաքանդած անձինք չեն կարող լինել ՀՀ-ում իշխանություն»,- նշված է համայնքի ղեկավարի հայտարարության մեջ։

Մկրտչյանը նշում է, որ վարչապետի հրաժարականը պահանջողներին միանում է ոչ միայն ինքը, այլև համայնքի հարյուրավոր բնակիչներ։ Նա կոչ է արել միանալ հայրենիքի փրկության շարժմանը` ընդգծելով, որ երկրին անհրաժեշտ են հմուտ, հայրենասեր ու արժանապատիվ կառավարիչներ:

0
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, Հայաստան