Զինվորական

Ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն Արցախում․ ինչպես է 26 տարի առաջ կնքվել Բիշքեկի համաձայնագիրը

276
(Թարմացված է 20:45 12.05.2020)
Հայաստանի պաշտպանության նախկին նախարարի խոսքով՝ հրադադար կնքելու պահին հակամարտության կողմերից ոչ մեկը վստահ չէր, որ այն կենսունակ կլինի։

ԵՐԵՎԱՆ, 12 մայիսի – Sputnik, Աշոտ Սաֆարյան. Ղարաբաղյան հակամարտության գոտում հրադադարի ռեժիմ հայտարարելու պահից 26 տարի է անցել։ Մինչև հիմա էլ պահպանվում է «ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն» իրավիճակը, բայց ոչ ոք չէր պատրաստվում ու չի էլ պատրաստվում զորքերը ցրել։ Հրադադարի պայմանագրի հետ առնչություն ունեցած մարդիկ այսօր ասում են` այդ պահին ոչ ոք չէր սպասում, որ թեկուզ ոչ կատարյալ հաշտությունը կպահպանվի մինչ օրս։

Հայաստանի պաշտպանության նախկին նախարար, իսկ 1994 թվականի մայիսին ԱՊՀ միացյալ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարության շտաբի պետի տեղակալ, գեներալ լեյտենանտ Վաղարշակ Հարությունյանը հիշում է, որ պատերազմի ընթացքում ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին բազում համաձայնագրեր են կնքվել։ Գեներալը 1994 թվականի մայիսին կնքված Բիշքեկյան արձանագրության հեղինակներից է։ Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նա նշեց, որ նման համաձայնագրեր կնքվել են և՛ 1992–ին, և՛ 1993–ին, և՛ նույն 94 թվականի փետրվարին։ Սակայն ամեն անգամ տարբեր պատճառներով չեն իրագործվել։

«Այդ շղթայում բացառություն դարձավ մայիսյան համաձայնագիրը։ Բայց, անկեղծ ասած, այն ժամանակ ոչ ոք չէր հավատում, որ քիչ թե շատ հրադադարը կհաջողվի այսքան երկար պահպանել։ Դառը փորձից ելնելով՝ մենք վստահ չէինք, որ դա ամուր հաշտություն է։ Ներկա եմ եղել համաձայնագրի պատրաստման բոլոր փուլերին ու շատ լավ գիտեմ այդ մթնոլորտը։ Հիշում եմ՝ ինչպես Բիշքեկից որոշ ժամանակ անց ադրբեջանական կողմը ցանկացավ շեղվել համաձայնագրից», - ասաց Հարությունյանը։

Նրա խոսքով՝ երբ Ադրբեջանի իշխանությունը բանակցությունների էր գնում, հույս ուներ, որ կվերադարձնի Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ եղած տարածքները, իսկ ինքնապաշտպանության ուժերն էլ կվերադառնան 1988 թվականի սահմանին։ Բայց երբ հասկացան, որ դա չի լինում, փորձեցին հրաժարվել։ Դա արդեն 1994 թվականի մայիսին էր։ Սակայն միջնորդների վճռականությունը ( ի դեմս ռուսական կողմի) և Երևանի ու Ստեփանակերտի դիրքերի կայունությունն իրենցն արեցին․ արդյունքում փաստաթուղթը ստորագրեցին այն տեսքով, որն ի սկզբանե ենթադրվում էր։

Вагаршак Арутюнян слушает выступление Федора Лукьянова на проекте SputnikPro в мультимедийном пресс-центре Sputnik Армения (1 августа 2019). Еревaн
© Sputnik / Aram Nersesyan
Վաղարշակ Հարությունյան

Հարությունյանը կարծում է, որ այս պատմությունը տեխնիկական որոշակի պարզաբանման կարիք ունի։ Շատերը, այդ թվում նաև քաղաքական գործիչները, սխալմամբ կարծում են, որ մայիսի 12-ին կնքվել է հրադադարի մասին բուն փաստաթուղթը։ Իրականում այդպես չէ։ 1994 թվականի մայիսի 5-ին Բիշքեկում եռակողմ արձանագրություն է կնքվել, որը ստորագրել են Հայաստանի` այն ժամանակվա ԱԺ նախագահ Բաբկեն Արարքցյանը, ադրբեջանական խորհրդարանի խոսնակ Ռասուլ Գուլիևն ու Արցախի խորհրդարանի ղեկավար Կարեն Բաբուրյանը։

Հետո` մայիսի 9-ին, 10-ին ու 11-ին, ՌԴ հատուկ հանձնարարությունների դեսպան Վլադիմիր Կազիմիրովը հակամարտության կողմերին է ուղարկել համապատասխան փաստաթուղթը, որում առաջարկվում էր մայիսի 12-ին դադարեցնել մարտական գործողությունները։

Իսկ Հայաստանի, Արցախի ու Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարները համապատասխան քարտեզով (որում նշված էին զորքերի դիրքերը) ու հավելվածով համաձայնագիրը ստորագրել են մայիսի 16-ին։

Խոսելով Մոսկվայի միջնորդական ջանքերի մասին` Հարությունյանը հարկ է համարում ուշադրություն հրավիրել այն փաստին, թե ինչ հետևողականությամբ էր ռուսական դիվանագիտությունը հասնում իրավիճակի կայունացման։ Պաշտպանության նախկին նախարարը պնդում է, որ Մոսկվան տարածքներ զիջելու վերաբերյալ որևէ ճնշում չի գործադրել ո՛չ այն ժամանակ, ո՛չ էլ հիմա։

Նա վստահ է, որ Ռուսաստանը երբեք շահագրգռված չի եղել, որ Հայաստանը թուլանա։ Մոսկվայում շատ լավ հասկանում են, որ միակողմանի զիջումները կտանեն մարտական գործողությունների վերսկսման, և դրանք խաղաղության երաշխիք չեն։ Ռուսաստանին բոլորովին պետք չէ, որ իր հարավային սահմանների մոտ հակամարտություն լինի։

276
թեգերը:
Վաղարշակ Հարությունյան, Ադրբեջան, Արցախ
Ըստ թեմայի
Լավրովն ասել է՝ ինչի են ուզում հասնել ՄԽ համանախագահներն Արցախի հարցում
«Չի լինելու այնպես, որ ինչ-որ ուժեր մեզ վախեցնեն». Փաշինյանը՝ արցախյան խնդրի մասին
Ինքնորոշման իրավունքը պետք է լինի հիմքում. Արցախի և ՀՀ ԱԺ նախագահները հանդիպել են
Депутат Владимир Варданян перед зданием Дома правительства Армении (20 мая 2019). Еревaн

Վարդանյանն Էդմոն Մարուքյանին մեղադրեց պետության հեղինակության հետ խաղալու մեջ

1
Վլադիմիր Վարդանյանը Մարուքյանին դիմելով ասաց` կասկածներ կաին, որ նա Եվրոպայի խորհրդում կարող է օբյեկտիվ չլինել որոշ պետությունների նկատմամբ, և այդ պետությունը տակավին ՀՀ-ն չէ:

ԵՐԵՎԱՆ, 26 մայիսի – Sputnik. «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Վլադիմիր Վարդանյանն ԱԺ ամբիոնից բավականին վրդովված անդրադառձավ Էդմոն Մարուքյանի ելույթին։

Մարուքյանը կասկածի տակ էր առել Վարդանյանի անաչառությունը որպես Եվրոպայի խորհրդի համապատասխան հանձնաժողովում COVID 19-ի զեկույցի համազեկուցող։

«Չեմ կարող չանդրադառնալ պարոն Մարուքյանի ասածներին. մե՜ծ, մեծ հարցական է՝ արդյո՞ք պարոն Մարուքյանն իրավունք ուներ այդ հարցը բարձրայնել որպես իրավաբան, որպես պատգաավոր, որպես ԵԽԽՎ անդամ և որպես իրավական հարցերի և մարդու իրավունքների հարցերի հանձնաժողովի առաջին փոխնախագահ, որովհետև դա դեռևս կոնֆիդենցիալ է, որոշումը դեռ կայացված չէ»,–ասաց Վարդանյանը:

Նա հավելեց՝ այո, քննարկվում էր հարց, որ ինքն էլ կարող է նշանակվել զեկուցվող, չնայած այս քննարկումից հետո չգիտի՝ ինչ կստացվի: Նա ասաց, որ զեկույցը վերաբերում է մարդու իրավունքների պաշտպանությանը՝ COVID-19-ի պայմաններում:

«Երաշխավորել եմ և երաշխավորում եմ, որ ես, այո, օբյեկտիվ եմ լինելու բոլոր 47 պետությունների նկատմամբ և արձանագրելու եմ ցանկացած խախտում, որը, իմ կարծիքով, կգտնվի արժանի արձանագրվելու այդ զեկույցում, բայց այս կարգի հարցերը բերել և քննարկել ԱԺ ամբիոնից, վտանգել պետությանդ հեղինակությունը, կասկածի տակ դնել որոշակի գործընթացներ, չեմ ուզում մեկնաբանել, թող մեկնաբանի ՀՀ քաղաքացին»,- ասաց նա:

Հիշեցնենք, որ այսօր ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը հայտարարեց, որ համավարակով պայմանավորված` ԱԺ նիստերի դահլիճում նախազգուցացվելուց հետո 1 կամ 7 օրով դուրս կհրավիրվեն բոլոր այն պատգամավորները, որոնք դիմակ չեն կրում։

Էդմոն Մարուքյանը Միրզոյանի այս հայտարարությունը համարեց ոչ սահմանադրական, նշելով, որ ԱԺ նիստերին դիմակով չխոսելը չի կարող համարվել կանոնների խախտում։

Նա հիշեցրեց Սահմանադրության այն նորմը, որով արտակարգ դրությունը չի տարածվում ԱԺ-ի վրա, հետևաբար, արտակարգ դրության շրջանակներում պարետի որոշումները չեն կարող կիրառվել խորհրդարանում և չեն կարող հիմք հանդիսանալ պատգամավորին դահլիճից դուրս հրավիրելու համար։

Նա մեղադրեց Միրզոյանին ԱԺ-ում երկակի ստանդարտներ կիրառելու մեջ, հիշեցնելով, որ երբ իր հանդեպ բռնություն էին գործադրում, որևէ պատգամավորի նախազգուշացում չտրվեց և որևէ պատգամավոր դուրս չհրավիրվեց ԱԺ դահլիճից։

Մարուքյանը նաև հայտարարեց, որ Վլադիմիր Վարդանյանը Եվրոպայի խորհրդի համապատասխան հանձնաժողովում պետք է հաստատվի որպես COVID 19-ի զեկույցի համազեկուցող, որով նա 47 անդամ-պետություններում պետք է տեսնի` մարդու իրավունքներն ինչպես են խախտել COVID 19-ի ժամանակ` արտակարգ դրությունից ելնելով։

Մարուքյանը մեղադրեց Վարդանյանին, որ նա ձայն չի հանում, երբ ԱԺ-ում երկակի ստանդարտներ են կիրառվում և, ըստ էության, ոնտահարվում է Սահմանադրությունը` ԱԺ կանոնակարգ օրենքի սխալ կիրարկմամբ:

Հետևաբար կասկածի տակ է Վարդանյանի` Եվրոպայի խորհրդում օբյեկտիվ զեկուցով հանդես գալու հարցը։

1
Ռուբեն Ռուբինյան

«Սա անպատասխանատվության գագաթնակետն է». Ռուբինյանը` Մարուքյանի դիմակ չկրելու պահանջի մասին

40
(Թարմացված է 12:34 26.05.2020)
Ռուբեն Ռուբինյանը վրդովված ելույթ ունեցավ ԱԺ ամբիոնից և Էդմոն Մարուքյանին մեղադրեց դիմակ չկրելու համար կռիվ անելու մեջ։

ԵՐԵՎԱՆ, 26 մայիսի — Sputnik. ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Ռուբեն Ռուբինյանն ԱԺ ամբիոնից հայտարարեց, որ կորոնավիրուսից հետո «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանին հիշելու են որպես դիմակ չկրելու իրավունքի համար պայքարող անձ։

Ռուբինյանի խոսքով՝ խորհրդարանական երրորդ ուժի ղեկավարն այս պայմաններում, որ օրական կորոնավիրուսով վարակման մոտ 400 դեպք է գրանցվում, օրեցօր ավելանում են կորոնավիրուսից մահացողների թիվը, երբ պարետատունը, կառավարությունը և բոլոր նրանք, ովքեր ունեն լսարան, այս օրերին փորձում են դիմակ կրելու մշակույթ քարոզել, որովհետև, ըստ Ռուբինյանի ապացուցված է, որ դիմակ կրելը նվազեցնում է կորոնավիրուսով վարակվելու հավանականությունը, Մարուքյանը դիմակ կրելու համար կռիվ է տալիս։

«Էս մարդը եկել է ԱԺ-ում կռվում է դիմակ չկրելու իրավունքի համար, սա ուղղակի խայտառակություն է, սա անպատասխանատվության գագաթնակետն է։ Ես նաև սպասում եմ, որ Մարությանը ասուլիս էլ կտա ու կասի, որ դիմակ չկրելն օգտագործում են, որպեսզի լռեցնեն ընդդիմությանը։ Էդմոն Մարուքյանը համաճարակից հետո, հիշվելու է որպես դիմակ չկրելու համար պայքարող անձ»,-վրդովված ասաց Ռուբինյանը։

Հիշեցնենք, որ այսօր, ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանը հայտարարեց, որ համավարակով պայմանավորված, ԱԺ նիստերի դահլիճից նախազգուցացվելուց հետո, 1 կամ 7 օրով դուրս կհրավիրվեն բոլոր այն պատգամավորները, որոնք դիմակ չեն կրում։

«ԱԺ նախագահը պետք է փորձի անաչառ մնալ»․ Մարուքյանը մեղադրեց Միրզոյանին

Մինչդեռ Մարուքյանը, Միրզոյանի այս հայտարարությունը համարեց ոչ Սահմանադրական`նշելով, որ ԱԺ նիստերին դիմակով չխոսելը չի կարող համարվել կանոնների խախտում։ Նա հիշեցրեց Սահմանադրության այն նորմը, որով արտակարգ դրությունը չի տարածվում ԱԺ-ի վրա, հետևաբար արտակարգ դրության շրջանակներում պարետի որոշումները չեն կարող կիրառվել խորհրդարանում, ուստի և չեն կարող հիմք հանդիսանալ պատգամավորին դահլիճից դուրս հրավիրելու համար։ Նա մեղադրեց Միրզոյանին ԱԺ-ում երկակի ստանդարտներ կիրառելու մեջ` հիշեցնելով, որ երբ իր հանդեպ բռնություն էին գործադրում, որևէ պատգամավորի նախազգուշացում չտրվեց և որևէ պատգամավոր դուրս չհրավիրվեց ԱԺ դահլիճից։

40
թեգերը:
Էդմոն Մարուքյան, Ռուբեն Ռուբինյան, ԱԺ, կորոնավիրուս, դիմակ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
«Ես դիմակաֆոբ եմ»․ ինչպես են քաղաքացիներն ու մասնագետները վերաբերվում դիմակ կրելուն
Դիմակների գները չկարգավորելու դեպքում ՀՀ-ում սոցիալական լարվածություն կառաջանա. Զոհրաբյան
Ինչպես անել, որ մեկանգամյա օգտագործման դիմակներն ու ձեռնոցները վնաս չտան