«Առանց Արցախի ձայնի չի կարելի». խորհրդարանական ուժերը` Մինսկի խմբի հայտարարության մասին
ԵՐԵՎԱՆ, 11 մարտի — Sputnik. Հայաստանի ԱԺ–ի բոլոր ուժերն այսօր` մարտի 11-ին, ճեպազրույցի ընթացքում, մեկնաբանելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի վերջին հայտարարությունը, նշեցին, որ առանց Ստեփանակերտի կարծիքի չի կարելի հասնել ղարաբաղյան հակամարտության լուծման։
Նիկոլ Փաշինյանի դաշինքի կարծիքը
«Իմ քայլը» իշխող դաշինքի պատգամավոր Վլադիմիր Վարդանյանը կարծում է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը հայտարարություն է տարածել, որն արտահայտում է հենց ՄԽ կարծիքը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
«Ընթանում է բանակցային գործընթաց, կարող են հնչել տարբեր առաջարկներ, մոտեցումներ», – ասաց Վարդանյանը։
Նրա խոսքով` Հայաստանի վարչապետի դիրքորոշումն այս հարցում անփոփոխ է. ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմքում պետք է ընկած լինեն որոշումներ, որոնք ընդունելի են թե՛ Երևանի, թե՛ Ստեփանակերտի, թե՛ Բաքվի համար։
Վարդանյանի կարծիքով` ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները պարզապես փորձել են ամփոփել դեռևս «թավշյա հեղափոխությունից» առաջ ձևավորված օրակարգը և քննարկել հիմնական այն հարցերը, որոնք բարձրացված են եղել այս ժամանակահատվածում։
«Բանակցային գործընթացը շարունակվում է, դրա համար ընտրվել է Մինսկի խմբի ձևաչափը։ Նրանք արտահայտում են հարցի նկատմամբ իրենց մոտեցումները։ Դրական է այն, որ ևս մեկ անգամ կոչ է արվում հարցը լուծել խաղաղ ճանապարհով` բացառապես ՄԱԿ–ի սկզբունքների շրջանակում», – ասաց Վարդանյանը։
Նա նշեց, որ այդ կարգի հայտարարություններ արվել են նախկինում, և պետք չէ հայտարարության կոնտեքստից կտրել, առանձնացնել և ներկայացնել հեղափոխական բնույթի հայտարարություն:
Վարդանյանի խոսքով` հայտարարությունը չի խոչընդոտում Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման սկզբունքի իրագործումը։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Հարցին, թե հայտարարությունում որևէ մտահոգիչ կետ չի տեսնում, Վլադիմիր Վարդանյանը պատասխանեց. «Ե՛վ այո, և´ ոչ։ Մտահոգիչ է, որովհետև, կարծես թե, լրացուցիչ լարվածություն է ստեղծել, համենայն դեպս ներքաղաքական, և մտահոգիչ չէ ու շատ դրական է, որ Մինսկի խումբը խոսում է, և գիտենք, որ համանախագահության շրջանակում աշխատանքները շարունակվում են»:
Նա հիշեցրեց` Մինսկի խումբը միջնորդական կառույց է, որն առաջարկում է հակամարտության լուծման` բոլոր երեք կողմերի համար ընդունելի ձևաչափ։
Վարդանյանն ընդգծեց, որ Արցախի ժողովրդի ձայնը պետք է հնչի բանակցություններում։
«Հակառակ դեպքում մենք չենք տարբերվի գաղութային երկրներից, որոնք փորձում են լուծել երրորդ կողմի կարգավիճակը երկկողմ բանակցությունների շրջանակում», – նշեց Վարդանյանը։
Նա չբացառեց, որ Երևանը և Ստեփանակերտը որոշ հարցերում կունենան տարբեր մոտեցումներ։
«Լուսավոր Հայաստանը» պնդում է, որը պետք է նշել 1991թ–ի հանրաքվեի մասին
«Լուսավոր Հայաստան» դաշինքի ղեկավար Էդմոն Մարուքյանը մտահոգիչ համարեց Մինսկի խմբի հայտարարությունը, բայց նշեց, որ նմանատիպ հայտարարություններ նախկինում էլ են հնչել, և դա վերջինը չի լինի։
«Մենք նախընտրական փուլում հայտարարել ենք, որ աջակցում ենք իշխանությունների բոլոր այն ջանքերը, որոնցով փորձ է արվում ԼՂՀ ներկայացուցիչներին նույնպես ներգրավել և վերադարձնել բանակցային սեղանի մոտ», – ասաց Մարուքյանը։
©
Photo : press office of the MFA of RA
Նրա խոսքով` ամենամտահոգիչ ձևակերպումը հայտարարությունում այն է, որ ասվում է՝ «Լեռնային Ղարաբաղի իրավական կարգավիճակի ապագա որոշակիացում իրավաբանորեն պարտադիր կամքի արտահայտման միջոցով»։
«Սա, ըստ էության, հակասում է հայկական կողմի նախկինում պահված սկզբունքային մոտեցմանը, որ Արցախի հանրապետության քաղաքացիները 91 թ-ին դեկտեմբերի 10-ին հանրաքվեով ինքնորոշվել են և դա պարտադիր իրավաբանական ուժ ունի: Մեր կողմը պնդել է, որ դա տեղի ունեցած փաստ է, և հիմա կրկին խնդրել, որ նման հանրաքվե պետք է անցկացնել, նշանակում է հաշվի չառնել այն հանրաքվեն», - ասաց Մարուքյանը:
Նրա խոսքով` ադրբեջանական կողմը ողջունել է այդ հայտարարությունը միայն այն պատճառով, որ դրանում խոսվում է գործող ձևաչափը պահպանելու մասին։
Մարուքյանին անհանգստացնում է նաև ԼՂՀ շուրջ տարածքների մասին կետը։
«Բարգավաճ Հայաստանն» ընդհանուր առմամբ մտահոգված է
Խորհրդարանում թվով երկրորդ խմբակցությանը` «Բարգավաճ Հայաստանին», նույնպես մտահոգել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հայտարարությունը։
«Երկու կարծիք լինել չի կարող․ ԼՂ հարցի վերջնական հանգուցալուծումը Արցախի միջազգային ճանաչումն է։ Հայտարարության մեջ մտահոգիչ կետեր կան, մասնավորապես այն մասով, որ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները երկրորդ պլան են մղվում», – ասաց կուսակցության պատգամավոր Իվետա Տոնոյանը։
Նրա խոսքով` միայն այն հանգամանքը, որ Ադրբեջանի կողմից շատ մեծ ոգևորությամբ է ընդունվել այս հայտարարությունը, արդեն իսկ շատ բանի մասին է խոսում: Նա նշեց, որ, իհարկե, Հայաստանի ԱԳՆ-ն հանդես է եկել հայտարարությամբ, բայց ևս մեկ անգամ ՄԽ հայտարարությանն անդրադառնալու կարիք կա։
Ադրբեջանի ռազմատենչ հռետորությունը, ուժի դիրքերից հանդես գալու փորձերը, ինչպես նաև ԵԱՀԿ ՄԽ հայտարարությունում նշված զիջումներն անընդունելի են ԲՀԿ–ի համար։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Նրա խոսքով` հակամարտությունը չի կարող լուծվել առանց Արցախի ժողովրդի մասնակցության։
Հիշեցնենք, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հայտարարություն էին արել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի առաջիկա հանդիպման վերաբերյալ՝ ողջունելով հանդիպելու պատրաստակամությունը և ընդգծելով, որ հակամարտության ազատ և տևական կարգավորումը պետք է հիմնված լինի Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի սկզբունքների վրա, ինչը ներառում է ուժի չկիրառում կամ դրա հետ կապված սպառնալիք, տարածքային ամբողջականություն, ժողովուրդների համար հավասար իրավունքներ և ինքնորոշում:
թեգերը:
Փաշինյան vs Գլխավոր շտաբ, կամ ինչ է պակասում ընդդիմությանը հաջողության հասնելու համար
(Թարմացված է 22:39 04.03.2021)
Զինվորականները սպասում են Սահմանադրական դատարանի որոշմանը, ընդդիմությունն էլ իր հերթին հույս ունի իր օգտին ծառայեցնել գործադիր իշխանության և գեներալիտետի հակամարտության ալիքը։ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի — Sputnik. Գլխավոր շտաբի շուրջ իրավիճակը շարունակում է անորոշ մնալ։ Դժվար է կանխատեսել, թե ինչով կավարտվի կառավարության և ռազմական վերնախավի միջև փետրվարի 25-ին սկսված առճակատումը։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը չի ցանկանում հրաժարվել Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնանկ անելու գաղափարից, վերջինս էլ իր հերթին սպասում է Սահմանադրական դատարանի որոշմանը։
ՍԴ-ն պետք է քննի «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքը, հենց այդ օրենքն է հնարավորություն տալիս վարչապետին «ազատվել» Գասպարյանից։ Եվ եթե ՍԴ-ն հակասահմանադրական ճանաչի այդ նորմատիվային ակտը, ապա Գասպարյանին պաշտոնանկ անելու մասին նախագահին ուղղված միջնորդությունը անվավեր կճանաչվի։
©
Photo : official site of the MoD of RA
Իսկ մինչ այդ, ըստ օրենքի, Գասպարյանը մինչև մարտի 8-ը շարունակում է կատարել իր պարտականությունները որպես Գլխավոր շտաբի պետ։
Խորհրդարանի դիմաց վրանային ճամբար խփած և անժամկետ բողոքի ակցիաների անցած ընդդիմությունը հույս ունի, որ Փաշինյանի ու գեներալիտետի դիմակայության ալիքի վրա կկարողանա վճռական հարված հասցնել իշխանությանը: Փորձագետները թերահավատորեն են վերաբերվում ինչպես գեներալների, այնպես էլ Հայրենիքի փրկության շարժման հնարավորություններին։
Կովկասի ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանի խոսքով՝ եթե կառավարության ու Փաշինյանի նպատակները հասկանալի են՝ իշխանության պահպանում և ուժայինների նկատմամբ վերահսկողություն, ապա նույնն ասել չի կարելի ընդդիմության մասին:
«Հայրենիքի փրկության շարժման գլոբալ խնդիրը հասկանալի է՝ իշխանափոխություն և անցումային կառավարության ձևավորում։ Բայց ընդդիմության առանձին ուժերի մարտավարությունն ու ռազմավարությունն այնքան էլ պարզ չեն։ Նրանք հրապարակավ այդ նպատակների մասին չեն խոսում, և դրանից կասկածներ են ծնվում, որ նպատակներ պարզապես չկան», — Sputnik Արմենիային տված հարցազրույցում ասաց Միքայելյանը։
Մեր զրուցակիցն ասում է նաև, որ հստակ օրակարգի բացակայությունը բարդացնում է որևէ միջնաժամկետ կանխատեսում անելը։
Ինչ վերաբերում է գեներալներին, ապա, փորձագետի կարծիքով, զինվորականները տեսականորեն կարող են դժգոհության խոսքերից անցնել պրակտիկ գործողությունների, ինչպես այսօր մամուլի ասուլիսի ժամանակ փաստացի կոչ արեց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, որը պաշտպանում է ընդդիմադիրներին: Վերջինս, մասնավորապես, հայտարարեց, որ գեներալներն իրենց չափազանց զուսպ են պահում։
Սակայն Միքայելյանի կարծիքով` գեներալների «ավելի ակտիվ վարվելու» հնարավորություններն այնքան էլ մեծ չեն, որքան թվում է շատերին։
Ովքեր են ԳՇ պետի հավանական թեկնածուները. ընտրությունն այնքան էլ հեշտ չէ. «Փաստ»
«Առանցքային հարցն այն է, թե ինչ պետք է անի բանակը կառավարության տապալումից հետո, և արդյո՞ք բանակը հետագա իրավիճակի տեսլականն ունի։ Այս պահին կարելի է պնդել, որ նման տեսլական չկա։ Բանակն իր անհամաձայնությունն է հայտնել տեղի ունեցող գործընթացներին՝ սահմանափակվելով բանավոր հայտարարությամբ։ Հասկանալի չէ՝ արդյոք այլընտրանքային նա ծրագիր ունի», — ավելացրեց Միքայելյանը։
Ի տարբերություն գեներալների և նրանց սատարող ընդդիմության՝ վարչապետը շատ ավելի արդյունավետ է օգտագործում իր ներքաղաքական գործիքները, նա ավելի մոտիվացված է։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Քաղտեխնոլոգ Արմեն Բադալյանի կարծիքով ևս ընդդիմության շարքերում ոչ այնքան հուսադրող իրավիճակ է։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում փորձագետը նշեց, որ Հայրենիքի փրկության շարժումը որևէ արդյունավետ միջոց չի ձեռնարկում՝ սահմանափակվելով միայն Բաղրամյան պողոտայում տեղի ունեցող հանրահավաքներով։ Եվ նույնիսկ վարչապետի միասնական թեկնածու Վազգեն Մանուկյանի դեմ հարուցված քրեական գործը, որը Բադալյանը քաղաքական է համարում, ընդդիմությանը զսպելու առումով հազիվ թե իմաստ ուներ։
«Իշխանությունները կարիք չունեն ինչ-որ կերպ զսպել ընդդիմությանը` դրա առաջնորդ Վազգեն Մանուկյանի դեմ քրեական գործ հարուցելով. ընդդիմությունն ինքն իրեն այնքան լավ է զսպում, որ իշխանության զսպելու անհրաժեշտություն բոլորովին չի զգացվում», – ասաց Բադալյանը:
Նրա խոսքով՝ վարչապետը մինչև վերջ փորձելու է պահել իշխանությունը։ Ավելին, եթե Փաշինյանին հաջողվի համաձայնության գալ ընդդիմադիր խմբակցությունների ՝ «Բարգավաճ Հայաստանի» և «Լուսավոր Հայաստանի» հետ արտահերթ ընտրությունների վերաբերյալ, չի բացառվում, որ քաղաքական իրավիճակի կայունացումից հետո ընտրությունների թեման կրկին հետաձգվի։
Նախագահը ՍԴ չուղարկեց ԳՇ պետին ազատելու փաստաթուղթը, բայց դեռ կարող է միջամտել
«Վարչապետը մի անգամ արդեն խոսել է արտահերթ ընտրությունների մասին, հետո, ինչպես պարզվեց, դրանց կարիքը չկա։ Հիմա էլ երաշխիքներ չկան, որ կառավարության ղեկավարը, երկու խմբակցությունների հետ հուշագիր ստորագրելով, հետագայում չի մտափոխվի։ Ընտրությունները հետաձգելու պատրվակներ միշտ էլ կգտնվեն, պետք է օրենք ընդունել կուսակցությունների մասին, ապա Վենետիկի հանձնաժողովը պետք է հավանություն տա Ընտրական օրենսգրքի անխուսափելի փոփոխություններին», — ասում է մեր զրուցակիցը։
Հիշեցնենք՝ մարտի 1-ին Փաշինյանն իր հանրահավաքում հայտարարել էր, որ պատրաստ է քննարկել արտահերթ ընտրությունների տարբերակը, սակայն ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետը պետք է հեռանա։ «Լուսավոր Հայաստանի» առաջնորդ Էդմոն Մարուքյանն առաջարկեց Օնիկ Գասպարյանին հանգիստ թողնել և ընդդիմության հետ արտահերթ ընտրությունների վերաբերյալ հուշագիր ստորագրել։ Փաշինյանն այդ առաջարկը մասամբ ընդունեց։
ԳՇ–ն միանգամից 3 պետ կունենա՞, կամ ՍԴ–ից բացի ուրիշ ինչ ուղի ունի Օնիկ Գասպարյանը
(Թարմացված է 21:19 04.03.2021)
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում, մեկնաբանելով ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի դիմումը Սահմանադրական դատարան, սահմանադրական իրավունքի մասնագետ Վարդան Այվազյանը նկատեց, որ դրանում վիճարկվող իրավական ակտն այս պահի դրությամբ ոչ մի կապ չունի Օնիկ Գասպարյանի պաշտոնանկության հետ։ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի – Sputnik. Անգամ այն պարագայում, եթե ՀՀ նախագահի ստորագրությամբ կամ առանց դրա ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի պաշտոնանկության հրամանագիրն ուժի մեջ մտնի, կա իրավական այլ ճանապարհ այդ հրամանագիրը չեղարկելու։
Այս մասին Sputnik Արմենիային հետ զրույցում ասաց ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի Սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ Վարդան Այվազյանը։
«Մասնավորապես, Օնիկ Գասպարյանը կարող է դիմել վարչական դատարան` բողոքարկելով վարչապետի որոշումը, և վարչական դատարանը կարող է կասեցնել հրամանագիրը մինչև դատական վերջնական որոշման կայացումը։ Այնպես որ դեռ ամեն ինչ վերջացած չէ»,– ասաց Վարդան Այվազյանը` համոզմունք հայտնելով, որ անգամ պաշտոնանկության հրամանագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո Օնիկ Գասպարյանն այս կերպ դեռ շարունակելու է պաշտոնավարել։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Վարչական դատարան դիմելու համար, սակայն, անհրաժեշտ է, որ վարչապետի միջնորդությունն ու դրա հիմա վրա ՀՀ նախագահի հրամանագիրն իրավական ուժ ստանան` մտնեն ուժի մեջ։
Նշենք` իր այս իրավունքից արդեն իսկ օգտվել է ԳՇ պետի տեղակալ Տիրան Խաչատրյանը` վարչական դատարանում բողոքարկելով իր ազատման մասին ՀՀ նախագահի հրամանագիրը, որն իրավական ուժ էր ստացել 2021թ–ի փետրվարի 24-ին։
Մեկնաբանելով ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի դիմումը Սահմանադրական դատարանին` Այվազյանը նկատեց, որ դրանում վիճարկվող իրավական ակտն այս պահի դրությամբ ոչ մի կապ չունի Օնիկ Գասպարյանի պաշտոնանկության հետ։
«Նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականությունը և վարչապետի միջնորդությունը լրիվ տարբեր խնդիրներ են, մեկը մյուսի հետ կապ չունեցող։ Հանրապետության նախագահը պետք է ամենից առաջ ՍԴ–ում վիճարկեր վարչապետի միջնորդությունը։ Իդեալական տարբերակ կլիներ, եթե նախագահը միաժամանակ երկու հարցով էլ դիմեր ՍԴ և բողոքարկեր ինչպես օրենքի տվյալ հոդվածի, այնպես էլ վարչապետի միջնորդության սահմանադրականությունը»,– ասաց սահմանադրագետը։
Հիշեցնենք` նախագահի դիմումում վիճարկվում է ՀՀ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը, որով, ըստ էության, սահմանվում է ՀՀ ԶՈւ ղեկավար կազմի նշանակումն ու ազատումը։
Բանակը չի ենթարկվի Օնիկ Գասպարյանին ազատելու որոշմանը. Վազգեն Մանուկյան
Ուստի Վարդան Այվազյանից հետաքրքրվեցինք նաև, թե ինչ կլինի, եթե Սահմանադրական դատարանը որոշի, որ օրենքը հակասահմանադրական է, և արդյո՞ք այդ որոշումը որևէ կերպ կարող է ազդել ԳՇ պետի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վրա։
Մասնագետի դիտարկմամբ` սա ոչ միայն չի հանգուցալուծի իրավիճակը, այլև կարող է էլ ավելի խճճել այն։ Բանն այն է, որ այդ օրենքի հիման վրա է վարչապետը փորձում պաշտոնից ազատել ոչ միայն Օնիկ Գասպարյանին, այլ նրանից առաջ արդեն իսկ ազատել է Արտակ Դավթյանին ու Մովսես Հակոբյանին։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
«Այսինքն, եթե հետին թվով դիտարկելու լինենք, երեքն էլ պետք է վերականգնվեն ԳՇ պետի պաշտոնում։ Կունենանք միանգամից 3 ԳՇ պետ»,– ասաց իրավաբանը։
Իրադրությունը սրվեց այն բանից հետո, երբ ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբը փետրվարի 25-ին պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ վարչապետը պաշտոնից հեռացրեց Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ Տիրան Խաչատրյանին։
Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ «հեղափոխությունը պաշտպանելու» համար։
Նա հայտնեց նաև, ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չստորագրեց և հետ ուղարկեց փետրվարի 27–ին։ Նույն օրը վարչապետը կրկին առաջարկությունն ուղարկեց ՀՀ նախագահին։
Գլխավոր շտաբը մարտի 1-ին նոր հայտարարություն տարածեց նշելով, որ կրկին հաստատում է ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ իր գնահատականները և շեշտում, որ, անկախ Զինված ուժերը քաղաքական գործընթացների մեջ ներքաշելու փորձերից, մնում Է անդրդվելի, կշռադատված և հաստատակամ։
Մարտի 2-ին հայտնի դարձավ, որ նախագահը չի ստորագրել Օնիկ Գասպարյանին ԳՇ պետի պաշտոնից ազատելու հրամանագիրը, բայց ՍԴ դիմելու է ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած հրամանագրի նախագծի սահմանադրականության հարցը պարզելու համար, այլ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով:
Գյումրու Վերականգնողական կենտրոնում փորձում են վերադարձնել վիրավորված տղաների ժպիտը
(Թարմացված է 18:09 03.03.2021)
Տղաներից շատերը դժգոհում են միայն մի բանից՝ չեն կարողանալու վերադառնալ զինվորական ծառայության։ Արցախում մարտական գործողությունների ժամանակ տարբեր վիրավորումներ ստացած տղաներից շատերը բուժվում են Գյումրու Վերականգնողական կենտրոնում: 87 զինծառայող պետպատվերի շրջանակներում արդեն ավարտել է վերականգնողական փուլը:
©
Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Գյումրու Վերականգնողական կենտրոն
Կենտրոն դիմած տղաների վիրավորումները տարբեր են՝ հրազենային, բեկորային, այրվածքային՝ բուժումներն էլ համապատասխանաբար՝ մերսումներ, թերապևտիկ ու մարզասարքերի վարժանքներ՝ վերջույթների, ողնաշարային ֆունկցիոնալ խանգարումների ու նյարդային համակարգի գործունեության վերականգնման համար: Տղաներից շատերը, մինչև վերականգնողական փուլին անցնելը, մի քանի բարդ վիրահատություն արդեն ունեցել են: Իսկ վերականգնումը, ըստ մասնագետների, հիմնականում երկարատև գործընթաց է։
«Մեզ մոտ վերականգնողական փուլ անցած զինվորների մի մասին արդեն ճանապարհել ենք ծառայության: Եղել են տղաներ, որ երկրորդ կամ երրորդ փուլով են եկել, օրինակ՝ պրոթեզավորումից հետո: Այս պահին 42 երիտասարդ է բուժման կուրս անցնում»,-Sputnik Արմենիային տեղեկացրեց կենտրոնի տնօրեն, բժշկուհի Անահիտ Աղաջանյանը հավելելով, որ գրեթե բոլորի մոտ, ֆիզիկական վնասվածքներից բացի, հոգեբանական վնասվածքներն ավելի խորն են:
©
Sputnik / Gevorg Ghazaryan, provided by Anahit Aghajanyan
Անահիտ Աղաջանյան
«Հոգեբանական խնդիրները շատ են, բայց փորձում ենք այնպես անել, որ ֆիզիկական կարողությունների վերականգնումից բացի նաև տղաների ժպիտը վերադարձնենք»,-նշում է բժշկուհին ընդգծելով՝ տղաներից շատերը վերականգնումից հետո ցանկություն են հայտնում շարունակել ծառայությունը: «Ապշեցնող է՝ ինչքան կամք, ինչպիսի ոգի ու հայկականություն կա մեր տղաների մեջ»,-ասում է Անահիտ Աղաջանյանը:
Սարգիս Սարգսյանը սպա է, վիրավորվել է կասետային ռումբի պայթյունից հոկտեմբերի 14-ին՝ Մատաղիսում: Առաջնային բուժումը ստացել է «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնում:
©
Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Սարգիս Սարգսյան
Արդեն երկու ամիս է՝ կենտրոնում է, ու արդյունքը Սարգիսը տեսանելի է համարում:
«Բուժումը դրական արդյունք է տվել, վստահ եմ ՝ ևս 1 ամիս, ու մատներս կկարողանամ ազատ շարժել ու վերադառնալ մարտական ծառայության»,-նշում է երիտասարդը:
Մուշեղ Մարտիրոսյանը ևս սպա է, 23-ամյա երիտասարդը ծառայել է հակաօդային պաշտպանության զորքերում, վիրավորումը ստացել է պատերազմի հենց առաջին օրը՝ Մարտակերտի շրջանում: Վերականգնողական բուժման երկրորդ ամիսն է:
©
Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Մուշեղ Մարտիրոսյան
«Երբ նոր էի եկել, քայլել չէի կարողանում, հիմա արդեն լավ քայլում եմ: Նպատակս ամբողջովին վերականգնվելն է, որից հետո կմտածեմ, թե ինչ մասնագիտություն ընտրել. վիրավորումներիս պատճառով, ցավոք, այլևս չեմ կարող ծառայությունս շարունակել»,-ասում է երիտասարդը:
Վերականգնողական կենտրոնում բուժվողներից շատերը դժգոհում էին՝ վիրավորումների պատճառով այլևս չեն կարող վերադառնալ ծառայության, թեև իրենք իրենց գործն ավարտած չեն համարում:
©
Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Պետրոս Հուրիխանյան
«Ուզում են ինձ զորացրեն, բայց ես ինձ դեռ ոչ պիտանի չեմ համարում, ու վերականգնողական կուրսն անցնելուց հետո կկարողանամ շարունակել ծառայությունս, իմ երազանքը հիմա միայն դա է: 11 տարի ես մարտական ծառայություն եմ իրականացրել ու հիմա չեմ կարող թողնել»,-նշում է Պետրոս Հուրիխանյանը։
Հավելենք, որ Գյումրու վերականգնողական կենտրոն գալիս են զինվորական կենտրոնական հոսպիտալի հանձնաժողովի կողմից տրված ուղեգրով: