Նիկոլ Փաշինյան

Ծառուկյան–Մարուքյան պատերազմը. Փաշինյանը մնաց առանց ընդդիմությա՞ն

948
(Թարմացված է 20:20 17.12.2018)
Երկու կուսակցություններ` «Բարգավաճ Հայաստանն» ու «Լուսավոր Հայաստանը», որոնք խորհրդարան են անցել և զբաղեցրել համապատասխանաբար երկրորդ և երրորդ տեղերը, իսկական պատերազմ են սկսել միմյանց դեմ։

ԵՐԵՎԱՆ, 17 դեկտեմբերի — Sputnik, Աշոտ Սաֆարյան. Հայաստանի ներքաղաքական դաշտը ուրախ ժամանակներ է ապրում։ Երկու կուսակցություններ` «Բարգավաճ Հայաստանն» ու «Լուսավոր Հայաստանը», որոնք խորհրդարան են անցել և զբաղեցրել համապատասխանաբար երկրորդ և երրորդ տեղերը, իսկական պատերազմ են սկսել միմյանց դեմ։ Իրավիճակը նույնքան անհեթեթ է, որքան ողբերգական։ Իրենց ուղիղ գործառույթները կատարելու` գործող իշխանություններին որևէ քաղաքական հակակշիռ ստեղծելու փոխարեն նրանք խորտակում են իրար և միմյանց վրա ցեխ շպրտում անձնական վիրավորանքների, կոմպրոմատների և այլ՝ պակաս քաղաքական մեթոդների տեսքով։

Այս «գզվռտոցի» համար առիթ է հանդիսացել դեկտեմբերի 5-ին տեղի ունեցած հեռուստաբանավեճը, որին ներկա էին ընտրություններին մասնակցող բոլոր քաղաքական ուժերի առաջին դեմքերը։ Հիշեցնենք, որ բանավեճի ընթացքում «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Էդմոն Մարուքյանն իր «բարգավաճ» օպոնենտ Գագիկ Ծառուկյանից հարցրեց, թե ինչու է նա, լինելով խոշոր գործարար, մնում քաղաքականության մեջ և, ըստ էության, կարող է տանել այն ձայները, որոնք տեսականորեն կարող էին լինել «Լուսավոր Հայաստանինը»։ Ի պատասխան Ծառուկյանը փորձել էր Մարուքյանին կշտամբել նրանում, որ վերջինս ժամանակին փորձել է օգտվել իր ֆինանսական հնարավորություններից՝ քաղաքական կարիերա կառուցելու համար։ Դրանով երկու առաջնորդների բանավեճն ավարտվեց։ Սակայն ընտրություններից հետո իրենց սրերը խաչեցին Ծառուկյանի և Մարուքյանի համախոհները։

ԲՀԿ ներկայացուցիչ Վահե Էնֆիաջյանը Մարուքյանին հանցագործ էր անվանել, ասելով, որ նա 2012 թվականին փաստաթղթեր է կեղծել՝ նպատակ ունենալով ապացուցել նստակեցության ցենզը։ Դա անհրաժեշտ էր խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու համար։ Օրենքի համաձայն պատգամավոր պետք է դառնա քաղաքացին, որը վերջին 5 տարին մշտապես բնակվել է Հայաստանում։  Սակայն Մարուքյանը, ինչպես պնդում է ԲՀԿ անդամը, 2009 թվականի հունիսից մինչև 2010 թվականի օգոստոսը ապրել և աշխատել է ԱՄՆ–ում։ Էնֆիաջյանի վարկածով՝ արդարադատությունից Մարուքյանին հաջողվել էր խուսափել  բացառապես նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի փեսայի`  Միքայել Մինասյանի աջակցության շնորհիվ։ Ցուցաբերած այդ օգնությունը վկայում է, որ Մարուքյանի կուսակցությունը ժամանակին «նախագծվել է» Մինասյանի կողմից։

«Լուսավոր Հայաստանի» առաջնորդը պատասխանը չուշացրեց՝ Facebook-ի ուղիղ եթերում «բարգավաճներին» նախազգուշացնելով զերծ մնալ իր հետ պատերազմելուց։

«Որոշել եք մեզ պատերա՞զմ հայտարարել։ Մենք ձեզ կվերացնենք։ Մոռացե՞լ եք, թե ով եք դուք, և ով մենք... Օրինակ, հիմա մարտի 1-ի գործով քննություն է գնում։ Փոխանակ գնաք և ցուցմունք տաք, այնպես ինչպես մարդկանց համազգեստ էիք բաժանում, «Լուսավոր Հայաստանի» հետ պայքարի վրա եք գումար ծախսում։ Նայեք ձեր և իմ քաղաքական կենսագրությանը», – ասել էր Մարուքյանը։

Սրանով նա ակնարկում էր, որ Ծառուկյանն ու նրա թիկնազորի անդամները մասնակից են եղել Երևանում 2008 թվականի մարտի 1-2-ին ցույցերը ուժային միջոցներով ցրելուն։ Այն ժամանակ զանգվածային անկարգությունների հետևանքով 10 մարդ էր մահացել։

Մարուքյանը խոստացել է նաև Ծառուկյանին հանգիստ չթողնել. նոր խորհրդարանում նա ամեն օր ստուգելու է, թե արդյո՞ք գործարարը ներկայանում է նիստերին, թե ոչ։

Մարուքյան–Ծառուկյան և Մարուքյան–Էնֆիաջյան վեճին զուգահեռ, սոցցանցերում և լրատվամիջոցներում իսկական պատերազմ է ընթանում մանիպուլյացիայի, բամբասանքի և սպեկուլյացիայի ողջ զինանոցի օգտագործմամբ։ Պարզել թե ո՞վ է ճիշտ, ո՞վ մեղավոր, տեղեկատվական այս խառնաշփոթի մեջ անհնար է։

Քաղտեխնոլոգ Արմեն Բադալյանի կարծիքով՝ կուսակցությունների հակադրությունը երկուսին էլ էական հեղինակային և քաղաքական վնաս է հասցնում։

«Պատկերավոր ասած՝ նրանք կռվում են միմյանց հետ, իշխանության հետ պատերազմելու փոխարեն։ Նման պայմաններում երկու ուժերն էլ ավտոմատ կերպով իրենց ընդդիմադիր գործառույթները փոխանցում են արտախորհրդարանական ուժերին, այդ թվում նաև ՀՀԿ–ին։ Ծառուկյան–Մարուքյան դիմակայությունը ուժերի վերականգնման հնարավորություն է տալիս այն ուժերին, որոնք ջախջախիչ պարտություն են կրել խորհրդարանական ընտրություններում», – Sputnik  Արմենիայի հետ զրույցում ասաց փորձագետը։

Եթե խորհրդարանի ներսում չհաջողվի արդյունավետ  և առողջ ընդդիմություն ձևավորել, ապա այն կստեղծվի արտախորհրդարանական ուժերի հաշվին։ Նման իրավիճակ ձեռնտու չէ ո՛չ «մենամարտողներին», ո՛չ իշխանությանը, կարծում է Բադալյանը։

«Այդ մարդիկ չեն հասկանում, որ իրավիճակը հիմա փոխվել է։ Նախկին իշխանության ժամանակ առաջատար ընդդիմադիր ուժի կարգավիճակի համար մղվող նրանց պատերազմը, գուցե, և որևէ իմաստ ունենար։ Բայց հիմա լրիվ այլ հանգամանքներ են և խնդիրներ։ Խաղի կանոններն այլևս այն չեն, և շարունակելով «ոչնչացնել» միմյանց, նրանք ոչնչացնում են իրենք իրենց», – ասում է քաղտեխնոլոգը։

Նա ենթադրում է, որ գործող իշխանությունների և Նիկոլ Փաշինյանի համար իրավիճակը որոշակի առումով շահավետ է։

Բացի այդ «Իմ քայլը» դաշինքը բացարձակ մեծամասնություն է խորհրդարանում, նա նաև գործունեության համար բավական հարմարավետ պայմաններ է ստացել շնորհիվ այն հանգամանքի, որ այն ուժերը, որոնք կոչված են «համակարգային» ընդդիմություն լինելուն, պատերազմում են միմյանց հետ։ Փաշինյանն ու իր համախոհները, համենայնդեպս, այս պահին կարող են չմտահոգվել, որ խորհրդարան անցած մյուս երկու ուժերը իրենց համար կարող են ինչ–որ խնդիրներ ստեղծել։

948
թեգերը:
Ազգային ժողովի ընտրություններ, Էդմոն Մարուքյան, Գագիկ Ծառուկյան, Նիկոլ Փաշինյան
թեմա:
ԱԺ արտահերթ ընտրություններ 2018 (357)
Ըստ թեմայի
«Բարգավաճ Հայաստանը» լինելու է ժողովրդի ձայնը խորհրդարանում. Ծառուկյան
Կիսաընդդիմություն. ո՞վ կլինի Փաշինյանի օպոնենտը
«Լուսավոր Հայաստանը» կլինի 2-րդ ուժը նոր ԱԺ–ում. Sputnik-ի հյուրն է Էդմոն Մարուքյանը
Նախընտրական մեմերը սոցցանցերում. Գվատեմալայի քաղաքացուց մինչև «կլասիկ» Մարուքյան
«Ես քո կլասիկ ցավը տանեմ». Էդմոն Մարուքյանն անակնալ նվեր է գտել գրասեղանին
Արթուր Վանեցյան

Ինչու է Արթուր Վանեցյանը որոշել մտնել քաղաքականություն. նա ներկայացրել է իր դիրքորոշումը

206
(Թարմացված է 20:53 30.05.2020)
Արթուր Վանեցյանը խոստովանել է` երբեք չի մտածել, որ մի օր կդառնա որևէ կուսակցության անդամ, առավել ևս՝ կգլխավորի որևէ կուսակցություն։ Նա խոսել է իր պատկերացրած իշխանության, Արցախյան հիմնախնդրի, տնտեսության գահավիժման, այլ երկրների հետ հարաբերությունների մասին։

ԵՐԵՎԱՆ, 30 մայիսի – Sputnik. Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանն այսօր «Հայրենիք» կուսակցության համագումարում խոսել է Հայաստանի քաղաքականության, տնտեսության, իշխանության սխալների ու իր պատկերացրած հայրենիքի մասին։

Ո՞վ ենք մենք և ո՞ւր ենք գնում

Վանեցյանն ասել է, որ տեսնում է պետության համար լուրջ ռիսկեր, բարդ խնդիրներ, վտանգավոր սխալներ, որոնք ամեն օր են արվում։

«Ցավոք, իրականանում են իմ վատագույն կանխատեսումները։ Հիմա էլ պնդում եմ, որ անհրաժեշտ է իրականացնել մեծ աշխատանք՝ ավելի վատ զարգացումներից խուսափելու համար։ Հենց դա՛ ինձ ստիպեց զբաղվել քաղաքականությամբ։ Իրական քաղաքականությամբ»,–ասել է Վանեցյանը։

Նա բացատրել է, որ իր պատկերացրած իրական քաղաքականությունը պատասխանատվությունն է՝ ընդդեմ ինֆանտիլիզմի, ազնվությունն է ընդդեմ ստի և մանիպուլյացիայի,կարգապահությունն է ընդդեմ ամենաթողության, միասնականությունն ընդդեմ պառակտման, համակարգն ընդդեմ քաոսի, կայունությունն ընդդեմ անորոշության պրոֆեսիոնալիզմն ընդդեմ դիլետանտիզմի, պրագմատիզմն ընդդեմ պոպուլիզմի։

«Մեզ պետք են իշխանություններ, որոնք զերծ կմնան կեղծ և ֆեյքային օրակարգերից, գործելաոճից և գործիքակազմից։ Մեզ պետք է իշխանություն, որը «ինտերնետային լայվի» ռեժիմից կտեղափոխվի իրական կյանքի մարտահրավերների հաղթահարման ռեժիմ:

Մեր ժողովրդին անհրաժեշտ է այնպիսի իշխանություն, որը ոչ թե կբաժանի, այլ կհամախմբի հասարակությանը՝ երկրի զարգացման ծրագրերը կյանքի կոչելու համար։ Իշխանություն, որը լուծում կտա ճգնաժամերին, այլ ոչ թե հենց ինքը կստեղծի խառնաշփոթ ու ճգնաժամեր։ Մեր Հայրենիքին անհրաժեշտ են ոչ թե կեղծ փրկիչներ, այլ՝ իրական առաջնորդներ»,–ասել է Վանեցյանը:

Արցախի մասին

Վանեցյանի խոսքով`անվտանգության ապահովման խնդիրը մեր երկրի համար մշտական առաջնահերթություն է լինելու, որովհետև խաղաղությունը աշխատանք է, պատերազմին պատրաստ լինելն ու պատերազմին դիմակայելը` աշխատանք։ Հայրենիքի անվտանգության մակարդակի բարձրացումը պահանջում է ամենօրյա, ամենժամյա գրագետ աշխատանք՝ բազմաթիվ ուղղություններով։

«Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը անքակտելի է և չի կարող կախվածության մեջ դրվել որևէ երրորդ կողմի համաձայնությունից կամ բարի կամքից: Դա իրավունք է և պետք է իրացվի ողջ ծավալով:Հայաստան-Արցախ փոխհարաբերությունները պետք է հիմնված լինեն ազգային տեսլականի, փոխադարձ վստահության և համագործակցության վրա: Հայաստանի կողմից միանշանակ պետք է հարգվի Արցախի սուբյեկտայնությունը: Հայաստանը պետք է ներդնի իր ջանքերը՝ Արցախի անկախության միջազգային ճանաչման համար: Հայաստանը եղել է և լինելու է Արցախի անվտանգության երաշխավորը»,–ասել է Վանեցյանը։

Արցախի հարցի լուծման միակ ճանապարհն, ըստ նրա, խաղաղ բանակցություններն են, բացառապես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում։

Վանեցյանը վստահ է, որ ո՛չ Արցախը, ո՛չ Հայաստանը Ադրբեջանի ճնշման առաջ չեն ընկրկելու, և այդ սպառնալիքը որևէ կերպ չի նպաստելու հարցի համապարփակ և ամբողջական լուծմանը: Հայաստանի և Արցախի հետ սպառնալիքի լեզվով խոսել հնարավոր չէ:

«Արցախի ժողովուրդը վաղուց ինքնորոշվել է։ Պատերազմով չկա լուծում։ Պատերազմով հնարավոր չէ հասնել խաղաղության և տարածաշրջանային կայունության։ Մենք մեր բանակի մարտունակությամբ, տնտեսության հզորացմամբ և ներքին համերաշխությամբ՝ այս գաղափարը պետք է հասանելի դարձնենք միջազգային հանրությանը և Ադրբեջանին։ Արցախյան հիմնահարցի կարգավորումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե փուլային, այլ՝ փաթեթային տարբերակի վրա»,–շեշտել է նա:

Հարևանների մասին

ԱԱԾ նախկին պետն ավելի քան վստահ է, որ Իրանի և Վրաստանի հետ Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները պետք է լինեն փայլուն։

«Մենք ունակ ենք տնտեսական և քաղաքական հարաբերություններում կամուրջ հանդիսանալ մեր հարևանների և մեր գործընկեր երրորդ երկրների միջև։ Մինչդեռ վերջին զարգացումները վկայում են, որ մեր ավանդական դաշնակից պետությունների հետ հարաբերությունները սկսել են վատթարանալ, ինչն անթույլատրելի է»,–ասել է Վանեցյանը։

Նրա խոսքով`մենք այնքան ենք կենտրոնացել մեր ներսում կատարվող իրադարձությունների վրա, որ կարծես թե մոռացել ենք, որ հետևողական աշխատանք է պահանջվում միջազգային գործընկերների հետ։ Աշխատանք՝ բոլոր մակարդակներում։ Անհրաժեշտ է իրականացնել ամենօրյա աշխատանք մեր միջազգային գործընկերների հետ բազմակողմ ձևաչափերով՝ ՀԱՊԿ-ում, ԵԱՏՄ-ում, ԵԽԽՎ-ում, ԵՄ-ում և այլ կառույցներում։

Ինչպես պետք է Հայաստանը զարգացնի հարաբերությունները

Վանեցյանը կարծում է, որ մենք պետք է լիարժեք օգտագործենք հնարավորությունները, որ մեզ տալիս են ԵԱՏՄ-ն ու ՀԱՊԿ-ը։

«Մենք պետք է զարգացնենք Ռուսաստանի Դաշնության հետ ռազմավարական գործընկերությունը՝ առավել խորքային և փոխշահավետ արդյունք ստանալու նպատակով։ Մենք ունենք զգալի հնարավորություններ Իրանի հետ մեր հարաբերությունները խորացնելու համար։ Անկախ միջազգային հարաբերությունների կոնյուկտուրայից՝ Իրանը մեր վաղեմի բարեկամ պետությունն է, մեր անմիջական հարևանը և Հայաստանի համար շատ կարևոր գործընկեր»,– նշել է նա։

Միաժամանակ, մեր մյուս կարևորագույն գործընկերների՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, եվրոպական և այլ երկրների, հատկապես՝ Չինաստանի, Հնդկաստանի հետ մեր հարաբերությունները պետք է ունենան ծրագրային և համակարգված բնույթ և հրատապ բարձրացվեն նոր մակարդակի։

Տնտեսությունը գահավիժում է

Վանեցյանը նշել է, որ վերջին ամիսներին մեր տնտեսության վիճակը, տնտեսության կառավարիչների անկարողությունը մտան յուրաքանչյուրիս տուն։

«Փաստորեն՝ բոլորի համար ակնառու լուրջ մարտահրավերի դեպքում հերթական անգամ վերահաստատվեց այն, ինչ ասել էի ժամանակին` որոշումների տարերայնություն, գործողությունների հախուռնություն, առաջնայինը երկրորդայինից չտարբերելը։ Ցավոք, այսօր տնտեսությունը գահավիժում է։ Բնակչության սոցիալական վիճակը շարունակաբար վատանում է։ Մարդու համար օրվա ապրուստի միջոց գտնելը դարձել է ամենաբարդ խնդիրը։ Այսօր Հայաստանում մարդիկ լավ չեն ապրում, իսկ ինձ համար հստակ է՝ Հայաստանում մարդը պետք է լավ ապրի։ Սա համարեք իմ գլխավոր նպատակը, որը սահմանել եմ ինձ համար, եթե կուզեք՝ իմ երազանքը։ Վստահեցնում եմ, ջանք չեմ խնայելու և հասնելու ենք այդ երազանքին»,– ասել է նա։

Վանեցյանը խոստացել է առաջիկայում ձևակերպված մոտեցումներ հանրության ներկայացնել Հայաստանի զարգացման բոլոր ուղղությունների վերաբերյալ։

«Իհարկե, կարող ենք շատ երկար խոսել նոր կորոնավիրուսի պայմաններում առաջացած մարտահրավերներից և դրանց հետևանքներից, բայց բոլորս էլ հասկանում ենք, որ այդ խնդիրները հաղթահարելու համար պետք է լինել իշխանություն՝ կոմպետենտ և ժողովրդի հանդեպ ազնիվ իշխանություն։ Իսկ իրավիճակը իսկապես մտահոգիչ է և պահանջում է գրագետ ու օպերատիվ կառավարում։Ամփոփելով ելույթս՝ նշեմ. որևէ քաղաքական ուժ իրավունք չունի հավակնել նրան, թե ինքն է միակ ճշմարիտը, իսկ դրա առաջնորդը՝ ազգի փրկիչ կամ մարգարե։ Այսօր Հայաստանի Հանրապետությունում կառավարող քաղաքական միավորը չունի և չի էլ ուզում ունենալ բավարար կադրային և մասնագիտական ներուժ պետության առջև ծառացած մարտահրավերները արդյունավետ հաղթահարելու համար»,– ասել է նա։

Վանեցյանի խոսքով` իրենք հետամուտ են լինելու համազգային համախմբմանը և հակաճգնաժամային համաձայնության կառավարության ձևավորմանը։

Նա իր ելույթն ավարտել է հետևյալ խոսքերով` Հայաստանը պետք է զարգանա և հզորանա, մենք կարող ենք, ու հենց մենք էլ դա անելու ենք։

206
թեգերը:
Արթուր Վանեցյան, Արցախ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Կադրային փոփոխություններ ԱԱԾ-ում․ ինչ է ուզում Փաշինյանը, և ինչ կապ ունի դրա հետ Վանեցյանը
«Անհրաժեշտ է նոր՝ հակաճգնաժամային կառավարություն». Արթուր Վանեցյանի առաջարկը
Ինչու Փաշինյանն ու Հարությունյանը չքննարկեցին Արցախի խնդիրը, կամ նոր հարաբերություններ
Արթուր Վանեցյան

Արթուր Վանեցյանն ընտրվեց կուսակցության նախագահ

193
(Թարմացված է 19:04 30.05.2020)
Վանեցյանը ԱԱԾ պետի պաշտոնից ազատվեց 2019թ. սեպտեմբերին և դարձավ իշխանության քննադատներից մեկը։ Այս տարվա փետրվարին նա հայտարարեց կուսակցություն ստեղծելու մասին։

ԵՐԵՎԱՆ, 30 մայիսի – Sputnik. «Հայրենիք» կուսակցության համագումարում կուսակցության նախագահ է ընտրվել ԱԱԾ նախկին ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։

Համագումարին սահմանափակ թվով մարդիկ են մասնակցել:

Ինչու է Արթուր Վանեցյանը որոշել մտնել քաղաքականություն. նա ներկայացրել է իր դիրքորոշումը

Հիշեցնենք` 2020 թվականի փետրվարին Վանեցյանը հայտարարեց, որ մտադիր է կուսակցություն ստեղծել։  Սկզբում նա հիմնադրեց «Հայրենիք» հիմնադրամը, որը պետք է զբաղվեր կրթության հարցերով, քաղաքացիների իրավաբանական խորհրդատվություններով, բայց աստիճանաբար պարզ դարձավ, որ հիմնադրամը վերածվելու է կուսակցության։ Ի դեպ, նա արդեն հայտարարել է ընդդմիադիր գործունեություն ծավալելու մտադրության մասին, ինչը տրամաբանական է` հաշվի առնելով իշխանությունների ու վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հասցեին ուղղված քննադատությունը:

«Անլուրջ մունետիկներն» ու ներքաղաքական ճգնաժամը. ինչի՞ մասին է պարտավոր լռել Վանեցյանը

Ավելի վաղ Վանեցյանը հայտարարել էր երկրում նոր, հակաճգնաժամային կառավարության ձևավորման անհրաժեշտության մասին:

Հիշեցնենք, որ Վանեցյանը ԱԱԾ պետի պաշտոնից ազատվել էր 2019-ի սեպտեմբերին։

Վանեցյանը խոսել է իր և Միքայել Մինասյանի հանդիպման մասին

193
թեգերը:
կուսակցություն, Արթուր Վանեցյան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
«Կա սուտ, կա մեծ սուտ, և կա փաշինյանական սուտ»․ Արթուր Վանեցյան
Քեռյան. «Իշխանությունները լուրջ են ընդունում Վանեցյանից եկող վտանգը»
Արթուր Վանեցյանը քաղաքական խոշոր իրադարձություններ է կանխատեսում
Սարդարապատի ճակատամարտի ժամանակ օգտագործված զենք

Եպիսկոպոսը խորհուրդ էր տալիս նշան բռնել գլխին․ հայ հոգևորականն ու Սարդարապատի ճակատամարտը

52
(Թարմացված է 21:44 30.05.2020)
Մի քանի հայ հոգևորականներ օգնել են փարատել հայկական զորքի բարոյալքված վիճակը և Էջմիածնի մատույցներում մարտնչել թուրքերի դեմ։

ԵՐԵՎԱՆ, 30 մայիսի – Sputnik. «Սարդարապատ» թանգարանի տնօրեն Կարեն Փահլևանյանը Sputnik Արմենիային պատմեց, որ Սարդարապատի ճակատամարտի ժամանակ եպիսկոպոս Գարեգին Հովսեփյանն անձամբ է հայ «դիպուկահարներին» հրահանգել նշան բռնել հակառակորդի գլխին։

Директор Национального музея этнографии армян и истории освободительной борьбы в Мемориальном комплексе Сардарапат Карен Пахлеванян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Կարեն Փահլևանյան

1918թ․-ի մայիսի կեսին տարածաշրջանում իրավիճակը ծանր էր։ Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի ստորագրումից և Բաթումը, Արդահանն ու Կարսը գրավելուց հետո թուրքերը շարունակում էին գրոհը Էջմիածնի ուղղությամբ։ Հայոց քաղաքական և ռազմական ղեկավարությունը նախազգուշացրեց կաթողիկոս Գևորգ Ե Սուրենյանցին, որ ժամանակն է լքել Էջմիածինը և տեղափոխվել Բջնի, Բյուրական կամ Սևան, բայց կաթողիկոսը մերժեց։

Կաթողիկոսն ասաց, որ եթե հայկական զորքն ի վիճակի չէ պաշտպանել իրեն, պաշտպանել քրիստոնեությունը, ապա ինքը պատրաստ է մնալ Էջմիածնում։ Եվ Սարդարապատի հերոսամարտի օրերին հոգևորականությունը զորքի կողքին մնաց՝ ռազմաճակատի առաջին գծում։

«Թվում է՝ հոգևորականությունը պետք է հանդես գար ընդդեմ սպանության, առավել ևս՝ չպետք է գտնվեր իրադարձությունների էպիկենտրոնում։ Բայց ոչ այս դեպքում»,-ասաց Փահլևանյանը։

Այն ժամանակ խաղասեղանին էր դրված ազգի ֆիզիկական ինքնապահպանման հարցը։ Եպիսկոպոս Գարեգին Հովսեփյանը (հետագայում՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս) Հայաստանի ամենակրթված մարդկանցից էր, սովորել էր արտասահմանում։

Հենց նա էլ ռադիոյով դիմեց զորքին, ու նրա խոսքը ոգեշնչեց հուսալքված մարդկանց։

Թուրքերի դեմ պայքարի դուրս եկան ոչ միայն զինվորները, այլև սովորական գյուղացիները, հողագործները, որսորդները։ Այն ժամանակ հենց որսորդներն էին դառնում լավագույն «դիպուկահարները»։

Մի պատմություն է պահպանվել այդպիսի որսորդներից մեկի՝ Զարզանդի և Գարեգին եպիսկոպոսի խոսակցությունից։

Մենք մի պատասխան ունենք աշխարհին. Գագիկ Գինոսյանը երիտասարդների հետ պարում է Սարդարապատում

«Երբ Զարզանդը կրակում էր հակառակորդին, Գարեգինը քմծիծաղով ասում էր` գլխին չկպավ։ Նա համարում էր, որ կրակոցները պետք է դիպուկ լինեն»,-պատմեց Փահլևանյանը` ուշադրություն հրավիրելով զինամթերքի պակասության և դրա արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտության վրա։

Իհարկե, այս պատմությունը գեղարվեստական տարր ունի, բայց կոնկրետ մարդկանց անուններ և գյուղերի անվանումներ են նշվում։

Ճակատամարտին մասնակցած հոգևորականների հստակ թիվը հայտնի չէ։ Բայց ամբողջ Գևորգյան ճեմարանը այնտեղ է եղել, ուստի կարելի է խոսել մոտ 300 հոգևորականի մասնակցության մասին։

Առհասարակ հոգևորականները հսկայական դեր են խաղացել զորքի հոգեբանական և բարոյական աջակցության հարցում։ Չպետք է մոռանալ, որ ընդամենը մի քանի տարի առաջ էր ցեղասպանությունը սկսվել, և Հայաստանում հարյուր հազարավոր փախստականներ կային, սով էր ու ավերածություններ։

Եվ ահա այդպիսի պահին պատմական հրաշք կատարվեց։ Իզուր չէ, որ որոշ պատմաբաններ Սարդարապատի ճակատամարտը համեմատում են Ավարայրի ճակատամարտի հետ և նույնիսկ ավելի կարևոր են համարում։

Տոնի տխուր կողմը. Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիրում մայիսի 28–ին մարդ չկա

52
թեգերը:
Սարդարապատ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
ԱՄՆ–ում բնակվող հայերից մեկը Դավիթ Տոնոյանին է փոխանցել իր պապի` 100 տարվա ստացականը
Ամենադժվարն առաջին անկախությունն էր. ինչով են նման Առաջին և Երրորդ հանրապետությունները
Հայաստանի 1-ին Հանրապետության և Սարդարապատի հերոսամարտի 100-ամյակը` լուսանկարներով
Կենաց-մահու կռիվ, որ պետականության վերականգնման արժեք ունեցավ. Սարդարապատից մինչև…