Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են

1416
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
Sputnik Արմենիային հաջողվել է մուտք գործել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագիր մատյաններն ու տպագիր նյութերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում` վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները։

ԵՐԵՎԱՆ, 16 սեպտեմբերի– Sputnik. Հին ձեռագիր մատյանների թանգարան–ինստիտուտը հիմնվել է 1957թ.–ին։ Այստեղ պահվում է ավելի քան 18 հազար ձեռագիր մատյան, որոնք պատմության, աշխարհագրության, քերականության, փիլիսոփայության, իրավունքի, բժշկության մասին եզակի նյութեր են հայերեն, արաբերեն, պարսկերեն, հունարեն, ասորերեն, լատիներեն, եթովպերեն, հնդկերեն, ճապոներեն և այլ լեզուներով։ Պահոցի ֆոնդը մշտապես համալրվում է։ Միայն վերջին 3-4 տարիներին այն համալրվել է մոտավորապես մեկուկես հազար ձեռագրով։

Sputnik Արմենիային հաջողվել է մտնել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագրերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում`  վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները։

Վերականգնողի գլխավոր սկզբունքը` մի՛ վնասիր

Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանը Sputnik Արմենիա պորտալի թղթակցի հետ զրույցում խոսեց վերականգնողի աշխատանքի հիմնական սկզբունքների մասին և ներկայացրեց այն, ինչը, որպես կանոն, կադրից դուրս է մնում, քանի որ թանգարան–ինստիտուտի այցելուները տեսնում են միայն նրանց աշխատանքի արդյունքները։

«Մենք վերականգնում ենք այն ամենը, ինչ գտնվում է Մատենադարանում, որի արխիվում պահվում են ավելի քան 500 հազար փաստաթղթեր։ Մասնավորապես, հիմա մենք սկսել են Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի փաստաթղթերի վերականգնումը։ Այդ արխիվը շատ արժեքավոր է, բայց ժամանակին այն սխալ են միացրել, որի հետևանքով այն մասամբ վնասվել է»,– ասել է Էլիազյանը։

Նա պատմեց, որ ի տարբերություն հասարակական կարծիքի` վերականգնողների հիմնական աշխատանքը ֆոնդերի պահպանումն է։ Քանի որ եթե ֆոնդի պահպանվածությունը չապահովվի, ապա վերականգնումն անիմաստ կդառնա։

«Աշխատանքի կարգն այսպիսին է` ախտահանվում է ցանկացած օբյեկտ, որը մտնում է Մատենադարան, վերցվում են սնկերի և բակտերիաների առկայության նմուշներ, անհրաժեշտության դեպքում աշխատում են կենսաբանները, յուրաքանչյուր թերթիկը բուժման գործընթաց է անցնում»,– ասաց Էլիազյանը։

Նա հատուկ նշեց, որ ախտահանումն անցկացվում է հատուկ լուծույթով, որը ստեղծվել է Հայաստանում հատուկ խոտաբույսերի հիման վրա։

«Վերականգնման բուն գործընթացը կազմված է փոշեզրկումից, կեղտաբծերի հեռացումից, էջերի վերականգնումից և սոսնձումից։ Ցանկացած ձեռագիր մատյանի կամ գրքի համար մշակվում է վերականգնողական գործընթացի հատուկ ռազմավարություն։ Յուրաքանչյուր նմուշն առանձին օրգանիզմ է, որի շուրջ մենք խորհրդակցություն ենք անցկացնում, ռազմավարություն մշակում, թե ինչպես ճիշտ սկսենք վերականգնումը»,– ասաց Էլիազյանը։

Նրա կարծիքով`ինչպես բժիշկների, այնպես էլ վերականգնողի հիմնական սկզբունքը մեկն է` «մի՛ վնասիր»։ Վերականգնողի աշխատանքի նպատակն է ոչ թե բացառիկ գեղեցկության հասնելը, այլ ձեռագրի հետագա քայքայումը և հնեցումը կանխելը, օբյեկտի պատմական տեսքը պահպանելը։ «Վերականգնումը գեղեցկության վիրահատություն չէ»,– համոզված է Էլիազյանը։

Հրաշագործ Ավետարան. փարատիր իմ վշտերը

Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի ղեկավարը պատմեց, որ իր «սաների» մեծ մասն իրենց յուրահատուկ աուրան ունեն։

«Օրինակ` հիմա մենք ունենք ձեռագիր, որը հզոր էներգետիկա ունի։ Մասնավոր Ավետարան է, որը, ինչպես պարզվեց, հրաշագործ է։ Բոլորովին պատահական պարզվեց։ Աղջիկներն աշխատանքի համար նրա տակ էին դրել իրենց լուսանկարները, և նրանց ցանկությունները կատարվել էին։ Իսկ հետո մենք իմացանք, որ մարդիկ գալիս են այդ ձեռագրի մոտ և հրաշք խնդրում»,– ասաց Էլիազյանը։

Նա նաև հայտնեց, որ ներկա պահին բանակցություններ են ընթանում` այդ Ավետարանը Մատենադարանի հավաքածուի համար ձեռք բերելու նպատակով։

1416
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Sputnik Արմենիային հաջողվել է մտնել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագիր մատյաններն ու տպագիր նյութերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում` վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Այսպես է չորացվում ճապոնական թուղթը, որն օգտագործվում է ձեռագրերի և հին տպագիր մատյանների վերականգնման համար։ Թուղթը պատրաստվում է թթի ծառի փայտից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Ճապոնական թղթի ծայրերը խավ ունեն, որը թույլ է տալիս պատշաճ կերպով վերականգնել եզակի նմուշները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողը գլխավոր սկզբունք ունի` մի՛ վնասիր։ Վերականգնողն աշխատում է Վանից բերված եզակի ցուցանմուշի` Ավետարանի վրա

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Գրքի փայտե շապիկ, որի վրա հին սլավոներեն է գրված

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողը միացնում է հին սլավոներեն լեզվով գրքի վերականգնված էջերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Սոսնձի և ճապոնական թղթի օգնությամբ Մատենադարանի աշխատողները վերականգնում են ձեռագրերի և գրքերի վնասված մասերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Մատենադարանի աշխատակիցը մեր աչքի առաջ ավարտեց իր առաջին վերականգնած գրքի աշխատանքը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնումից հետո ձեռագրերը դրվում են ծանրության տակ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Եզակի անգին նմուշները հաճախ սարսափելի տեսք են ունենում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Բայց նույնիսկ դա չի կանգնեցնում փորձառու վերականգնողներին

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողների մանրազնին աշխատանքի շնորհիվ «հարություն են առնում» ոչ միայն բառերը, այլ նաև եզակի զարդանախշերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վանից բերված Ավետարան, որը եզակի է իր գեղեցկությամբ և ստեղծման վարպետությամբ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Այս դարակների վրա են չորանում վերականգնված էջերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Աշխատանքի կարգն այսպիսին է` ախտահանվում է յուրաքանչյուր օբյեկտ, որը մտնում է Մատենադարան, վերցվում են բակտերիաների և սնկերի առկայության նմուշներ, անհրաժեշտության դեպքում աշխատում են կենսաբանները, թերթիկներից յուրաքանչյուրը բուժման գործընթաց է անցնում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողը զգուշորեն դասավորում է վերականգնված գրքի էջերը
    յուրաքանչյուրը բուժման գործընթաց է անցնում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Գրքի կազմի մանրազնին մշակում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Փոշեզրկումը հիմնական ընթացակարգերից մեկն է, որը թույլ է տալիս պահպանել գրքերն ու ձեռագիր մատյանները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Աշխատանքի հաջորդ փուլում վերականգնված մասը ֆիքսվում է` գրքին սկզբնական տեսք հաղորդելու համար

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Գրքերն ու ձեռագրերը Մատենադարանում հայտնվելուց առաջ շատ հաճախ պահված են լինում շատ վատ պայմաններում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Ախտահարումն անցկացվում է հատուկ լուծույթով, որը ստեղծվել է Հայաստանում հատուկ խոտաբույսերի հիման վրա

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Մատենադարանի վերականգնման բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանն աշխատանքի ժամանակ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողի ձեռքերը վերածվում են կախարդական գործիքի, որը հարություն է տալիս Մատենադարանի եզակի նմուշները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Հաճախ ձեռագրերի և գրքերի էջերն այնքան են կպած լինում իրար, որ Մատենադարանի աշխատակիցները ստիպված են լինում հատուկ մշակման ճանապարհով թերթերն անջատել իրարից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Նույն գիրքը վերականգնումից առաջ և հետո

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Յուրաքանչյուր ձեռագրի կամ գրքի համար մշակվում է հատուկ ռազմավարություն։ Յուրաքանչյուր նմուշն առանձին օրգանիզմն է, որի վերաբերյալ խորհրդակցություն է անցկացվում և ռազմավարություն մշակվում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնվող նմուշի էջերից յուրաքանչյուրը հատուկ ուշադրություն և լուսավորություն է պահանջում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի ղեկավարի խոսքով` իր «սաների» մեծ մասը հատուկ աուրա ունեն

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Աստվածաշնչյան թեմայով եզակի զարդանախշի ևս մեկ նմուշ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Մատենադարանի աշխատակիցը զգուշորեն թրջում է ձեռագիր մատյանի էջերը։ Մատյանի պահպանումը շատ առումներով կախված է վարպետությունից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողի աշխատանքի նպատակը ոչ թե բացառիկ գեղեցկության հասնելն է, այլ հետագա քայքայումը և հնեցումը կանխելը, ինչպես նաև օբյեկտի պատմական տեսքը պահպանելը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնողի աշխատանքային գործիքները, առանց որոնց անհնար է աշխատել

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Աշխատանքի ավարտից հետո յուրաքանչյուր մատյան զգուշորեն փաթաթվում է հատուկ կտորի մեջ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik/ Асатур Есаянц

    Վերականգնումը գեղեցկության վիրահատություն չէ, համոզված է Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանը

sys_stories