Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են

1548
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
Sputnik Արմենիային հաջողվել է մուտք գործել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագիր մատյաններն ու տպագիր նյութերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում` վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները։

ԵՐԵՎԱՆ, 16 սեպտեմբերի– Sputnik. Հին ձեռագիր մատյանների թանգարան–ինստիտուտը հիմնվել է 1957թ.–ին։ Այստեղ պահվում է ավելի քան 18 հազար ձեռագիր մատյան, որոնք պատմության, աշխարհագրության, քերականության, փիլիսոփայության, իրավունքի, բժշկության մասին եզակի նյութեր են հայերեն, արաբերեն, պարսկերեն, հունարեն, ասորերեն, լատիներեն, եթովպերեն, հնդկերեն, ճապոներեն և այլ լեզուներով։ Պահոցի ֆոնդը մշտապես համալրվում է։ Միայն վերջին 3-4 տարիներին այն համալրվել է մոտավորապես մեկուկես հազար ձեռագրով։

Sputnik Արմենիային հաջողվել է մտնել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագրերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում`  վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները։

Վերականգնողի գլխավոր սկզբունքը` մի՛ վնասիր

Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանը Sputnik Արմենիա պորտալի թղթակցի հետ զրույցում խոսեց վերականգնողի աշխատանքի հիմնական սկզբունքների մասին և ներկայացրեց այն, ինչը, որպես կանոն, կադրից դուրս է մնում, քանի որ թանգարան–ինստիտուտի այցելուները տեսնում են միայն նրանց աշխատանքի արդյունքները։

«Մենք վերականգնում ենք այն ամենը, ինչ գտնվում է Մատենադարանում, որի արխիվում պահվում են ավելի քան 500 հազար փաստաթղթեր։ Մասնավորապես, հիմա մենք սկսել են Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի փաստաթղթերի վերականգնումը։ Այդ արխիվը շատ արժեքավոր է, բայց ժամանակին այն սխալ են միացրել, որի հետևանքով այն մասամբ վնասվել է»,– ասել է Էլիազյանը։

Նա պատմեց, որ ի տարբերություն հասարակական կարծիքի` վերականգնողների հիմնական աշխատանքը ֆոնդերի պահպանումն է։ Քանի որ եթե ֆոնդի պահպանվածությունը չապահովվի, ապա վերականգնումն անիմաստ կդառնա։

«Աշխատանքի կարգն այսպիսին է` ախտահանվում է ցանկացած օբյեկտ, որը մտնում է Մատենադարան, վերցվում են սնկերի և բակտերիաների առկայության նմուշներ, անհրաժեշտության դեպքում աշխատում են կենսաբանները, յուրաքանչյուր թերթիկը բուժման գործընթաց է անցնում»,– ասաց Էլիազյանը։

Նա հատուկ նշեց, որ ախտահանումն անցկացվում է հատուկ լուծույթով, որը ստեղծվել է Հայաստանում հատուկ խոտաբույսերի հիման վրա։

«Վերականգնման բուն գործընթացը կազմված է փոշեզրկումից, կեղտաբծերի հեռացումից, էջերի վերականգնումից և սոսնձումից։ Ցանկացած ձեռագիր մատյանի կամ գրքի համար մշակվում է վերականգնողական գործընթացի հատուկ ռազմավարություն։ Յուրաքանչյուր նմուշն առանձին օրգանիզմ է, որի շուրջ մենք խորհրդակցություն ենք անցկացնում, ռազմավարություն մշակում, թե ինչպես ճիշտ սկսենք վերականգնումը»,– ասաց Էլիազյանը։

Նրա կարծիքով`ինչպես բժիշկների, այնպես էլ վերականգնողի հիմնական սկզբունքը մեկն է` «մի՛ վնասիր»։ Վերականգնողի աշխատանքի նպատակն է ոչ թե բացառիկ գեղեցկության հասնելը, այլ ձեռագրի հետագա քայքայումը և հնեցումը կանխելը, օբյեկտի պատմական տեսքը պահպանելը։ «Վերականգնումը գեղեցկության վիրահատություն չէ»,– համոզված է Էլիազյանը։

Հրաշագործ Ավետարան. փարատիր իմ վշտերը

Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի ղեկավարը պատմեց, որ իր «սաների» մեծ մասն իրենց յուրահատուկ աուրան ունեն։

«Օրինակ` հիմա մենք ունենք ձեռագիր, որը հզոր էներգետիկա ունի։ Մասնավոր Ավետարան է, որը, ինչպես պարզվեց, հրաշագործ է։ Բոլորովին պատահական պարզվեց։ Աղջիկներն աշխատանքի համար նրա տակ էին դրել իրենց լուսանկարները, և նրանց ցանկությունները կատարվել էին։ Իսկ հետո մենք իմացանք, որ մարդիկ գալիս են այդ ձեռագրի մոտ և հրաշք խնդրում»,– ասաց Էլիազյանը։

Նա նաև հայտնեց, որ ներկա պահին բանակցություններ են ընթանում` այդ Ավետարանը Մատենադարանի հավաքածուի համար ձեռք բերելու նպատակով։

1548
  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Sputnik Արմենիային հաջողվել է մտնել Մատենադարանի «սրբատեղի»` վերականգնողական բաժին, որտեղ եզակի ձեռագիր մատյաններն ու տպագիր նյութերը բառի բուն իմաստով երկրորդ կյանք են ստանում` վերականգնելով մարդկային ոգու և մտքի ձեռակերտ հուշարձանները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Այսպես է չորացվում ճապոնական թուղթը, որն օգտագործվում է ձեռագրերի և հին տպագիր մատյանների վերականգնման համար։ Թուղթը պատրաստվում է թթի ծառի փայտից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ճապոնական թղթի ծայրերը խավ ունեն, որը թույլ է տալիս պատշաճ կերպով վերականգնել եզակի նմուշները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողը գլխավոր սկզբունք ունի` մի՛ վնասիր։ Վերականգնողն աշխատում է Վանից բերված եզակի ցուցանմուշի` Ավետարանի վրա

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Գրքի փայտե շապիկ, որի վրա հին սլավոներեն է գրված

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողը միացնում է հին սլավոներեն լեզվով գրքի վերականգնված էջերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Սոսնձի և ճապոնական թղթի օգնությամբ Մատենադարանի աշխատողները վերականգնում են ձեռագրերի և գրքերի վնասված մասերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մատենադարանի աշխատակիցը մեր աչքի առաջ ավարտեց իր առաջին վերականգնած գրքի աշխատանքը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնումից հետո ձեռագրերը դրվում են ծանրության տակ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Եզակի անգին նմուշները հաճախ սարսափելի տեսք են ունենում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Բայց նույնիսկ դա չի կանգնեցնում փորձառու վերականգնողներին

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողների մանրազնին աշխատանքի շնորհիվ «հարություն են առնում» ոչ միայն բառերը, այլ նաև եզակի զարդանախշերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վանից բերված Ավետարան, որը եզակի է իր գեղեցկությամբ և ստեղծման վարպետությամբ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Այս դարակների վրա են չորանում վերականգնված էջերը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Աշխատանքի կարգն այսպիսին է` ախտահանվում է յուրաքանչյուր օբյեկտ, որը մտնում է Մատենադարան, վերցվում են բակտերիաների և սնկերի առկայության նմուշներ, անհրաժեշտության դեպքում աշխատում են կենսաբանները, թերթիկներից յուրաքանչյուրը բուժման գործընթաց է անցնում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողը զգուշորեն դասավորում է վերականգնված գրքի էջերը
    յուրաքանչյուրը բուժման գործընթաց է անցնում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Գրքի կազմի մանրազնին մշակում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Փոշեզրկումը հիմնական ընթացակարգերից մեկն է, որը թույլ է տալիս պահպանել գրքերն ու ձեռագիր մատյանները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Աշխատանքի հաջորդ փուլում վերականգնված մասը ֆիքսվում է` գրքին սկզբնական տեսք հաղորդելու համար

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Գրքերն ու ձեռագրերը Մատենադարանում հայտնվելուց առաջ շատ հաճախ պահված են լինում շատ վատ պայմաններում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ախտահարումն անցկացվում է հատուկ լուծույթով, որը ստեղծվել է Հայաստանում հատուկ խոտաբույսերի հիման վրա

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մատենադարանի վերականգնման բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանն աշխատանքի ժամանակ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողի ձեռքերը վերածվում են կախարդական գործիքի, որը հարություն է տալիս Մատենադարանի եզակի նմուշները

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Հաճախ ձեռագրերի և գրքերի էջերն այնքան են կպած լինում իրար, որ Մատենադարանի աշխատակիցները ստիպված են լինում հատուկ մշակման ճանապարհով թերթերն անջատել իրարից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Նույն գիրքը վերականգնումից առաջ և հետո

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Յուրաքանչյուր ձեռագրի կամ գրքի համար մշակվում է հատուկ ռազմավարություն։ Յուրաքանչյուր նմուշն առանձին օրգանիզմն է, որի վերաբերյալ խորհրդակցություն է անցկացվում և ռազմավարություն մշակվում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնվող նմուշի էջերից յուրաքանչյուրը հատուկ ուշադրություն և լուսավորություն է պահանջում

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի ղեկավարի խոսքով` իր «սաների» մեծ մասը հատուկ աուրա ունեն

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Աստվածաշնչյան թեմայով եզակի զարդանախշի ևս մեկ նմուշ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Մատենադարանի աշխատակիցը զգուշորեն թրջում է ձեռագիր մատյանի էջերը։ Մատյանի պահպանումը շատ առումներով կախված է վարպետությունից

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողի աշխատանքի նպատակը ոչ թե բացառիկ գեղեցկության հասնելն է, այլ հետագա քայքայումը և հնեցումը կանխելը, ինչպես նաև օբյեկտի պատմական տեսքը պահպանելը

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնողի աշխատանքային գործիքները, առանց որոնց անհնար է աշխատել

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Աշխատանքի ավարտից հետո յուրաքանչյուր մատյան զգուշորեն փաթաթվում է հատուկ կտորի մեջ

  • Մատենադարան. ձեռագրերը չեն այրվում, այլ սիրով և հոգատարությամբ վերականգնվում են
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Վերականգնումը գեղեցկության վիրահատություն չէ, համոզված է Մատենադարանի վերականգնողական բաժնի վարիչ Գայանե Էլիազյանը

Ալավերդու կանգնած ճոպանուղու, փակված գործարանի ու մկնդեղի գերեզմանոցի ճնշող կադրերը

169
(Թարմացված է 21:18 14.06.2021)
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի ծխատարը
  • Կոշաբերդի վրայի խաչը Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի վերևում
  • Ալավերդու չաշխատող ճոպանուղու վագոնը
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
  • Ալավերդու կանգնած ճոպանուղին
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
Sputnik Արմենիան ներկայացնում է Ալավերդի քաղաքի ամենաազդեցիկ կադրերը։ Արդեն 3 տարի է` այնտեղ չի գործում քաղաքի հիմնական աշխատատեղերն ապահովող գլխավոր ձեռնարկությունը։

Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքը գտնվում է Հայաստանի ամենագեղատեսիլ վայրերից մեկում։ Խորհրդային տարիներին քաղաքում 25 հազար մարդ էր ապրում։ Այժմ Ալավերդու բնակչությունն ավելի քիչ է՝ 13 հազար։ Բնակիչները վստահեցնում են, որ Ալավերդու բնակչության թիվը միայն կրճատվելու է։ Բանն այն է, որ 2018-ին փակվել է պղնձաձուլական գործարանը, որն աշխատանքով ապահովում էր 600-ից ավելի մարդու։

Ձեռնարկության շենքը, որտեղ ժամանակին կյանքը եռում էր, այսօր ուրվական է հիշեցնում։ Այստեղ դեռ կա այն խողովակը, որից ժամանակին քաղաքի վրա ծծմբի երկօքսիդ էր տարածվում։ Մոխրագույն ծուխը բացասաբար էր ազդում ոչ միայն շրջակա միջավայրի, այլև քաղաքացիների առողջության վրա:

Այսօր արտանետումներ դեպի մթնոլորտ չկան, և օդը մի քիչ ավելի մաքուր է դարձել։ Չի գործում նաև ճոպանուղին, որը նախկինում գործարանի աշխատակիցներին տեղափոխում էր քաղաքի մի հատվածից մյուսը։ Այսօր ճոպանուղին հիշեցնում է Ալավերդու երբեմնի ակտիվ առօրյայի մասին։

«Վալլեքսը» երկարաձգեց Ալավերդու գործարանի աշխատակիցների պայմանագրերը դադարեցնելու ժամկետը

Քաղաքի շատ բնակիչներ դեռ հույս ունեն, որ պղնձաձուլարանը կվերսկսի աշխատանքը։ Իսկ գործարանի ղեկավարությունն՝ ի դեմս «Վալլեքս» ընկերության, դատի է տալիս ՎՏԲ բանկին, որին անցել է ձեռնարկությունը ֆինանսական պարտքերի պատճառով։ Բացի այդ, գործարանի տնօրինությանը դատի են տվել մի քանի նախկին աշխատակիցներ, որոնք նրան մեղադրում են առողջությանը լուրջ վնաս հասցնելու մեջ։ Դատավարությունները շատ դանդաղ են ընթանում։

Ալավերդու գյուղական թաղամաս Մադանի մոտ կարելի է բառացիորեն խեղդվել դառը հոտից։ Իսկ աչքի առաջ իսկապես սարսափելի պատկեր է՝ կանաչ լեռների ֆոնին թափոններով «գերեզմանաբլուրներ» են։ Դա դեռ խորհրդային տարիներին՝ 1978-80-ին կառուցված մկնդեղի պահեստն է։ Սակայն 90-ականներին տեղի բնակիչները սկսել են քանդել շինությունն ու ոսկի փնտրել։ Բնապահպանները նշում են, որ փակ վիճակում մկնդեղը վտանգավոր չէ։ Այսօր նրա հոտը արածվել է ամբողջ թաղամասում. տեղի բնակիչների կարծիքով՝ լանջերի վրայի սև  «պատյանը» կարող է լցվել Դեբեդ գետն ու թունավորել նրանով սնվող դաշտերը։

Երկու տարբերակ կա. Ավինյանը Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի վերաբերյալ սցենարների մասին

169
  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի ծխատարը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի ծխատարը

  • Կոշաբերդի վրայի խաչը Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի վերևում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Կոշաբերդի վրայի խաչը Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի վերևում

  • Ալավերդու չաշխատող ճոպանուղու վագոնը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու չաշխատող ճոպանուղու վագոնը

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի թափոնները

  • Ալավերդու կանգնած ճոպանուղին
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու կանգնած ճոպանուղին

  • Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանը

թեգերը:
Լուսանկար, Ալավերդու պղնձաձուլական գործարան, Ալավերդի
Ըստ թեմայի
Հազվադեպ երևույթ. արևային խավարման ֆանտաստիկ կադրերը
Պապն ու թոռը հանդիպել են հազարամյակներ անց. լուսանկարներ
Շաբաթը թեժ էր ոչ միայն քաղաքական կյանքում, այլև Երևանի ամենամեծ աղբավայրում. լուսանկարներ

Շաբաթը թեժ էր ոչ միայն քաղաքական կյանքում, այլև Երևանի ամենամեծ աղբավայրում. լուսանկարներ

70
(Թարմացված է 21:34 13.06.2021)
  • Հրշեջ մեքենան՝ Նուբարաշենի աղբավայրում՝ մայրամուտի ֆոնին
ԱԻՆ աշխատակիցը՝ Նուբարաշենի աղբավայրում
  • ԱԻՆ աշխատակիցը՝ Նուբարաշենի աղբավայրում
  • Հայկական և ադրբեջանական դիրքերը Սոթքում
  • Սոթքում դիրքի ավագ, սերժանտ Վարուժան Թումանյանը
  • ՀՅԴ երիտասարդների նետած կոնֆետները, մրգերն ու կիսավարտիքները կառավարության շենքի մոտ՝ 2021թ. հունիսի 10-ին տեղի ունեցած անհնազանդության ակցիայի ժամանակ
  • Վանաձորում լեռնային հեծանիվների այգու այցելուներից մեկը
  • Boo Mountain Bike Park նախագծի համահիմնադիրներ Վաղինակ Կարապետյանն ու Էմմա Պետրոսյանը՝ Վանաձորի լեռնային հեծանիվների այգում
  • Փարիզահայ դերասան Սիփան Մուրադյանը
  • Երուսաղեմից եկած երաժիշտ Ափո Սահակյանը
  • Երևան ժամանած ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնները
  • Ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնների բորտուղեկցորդուհին
Sputnik Արմենիան առանձնացրել է լուսանկարներ, որոնք պատմում են շաբաթվա՝ աչքի ընկած իրադարձությունների մասին։

Շաբաթը սկսվեց նախընտրական քարոզարշավով․ ներքաղաքական՝ առանց այն էլ սրված կյանքն էլ ավելի թեժացավ։ Փորձագետները նշում են՝ ատելության խոսքի ու բռնության կոչերի այսպիսի առատություն դեռ երբեք չէր եղել։

Մայրաքաղաքում վիճակը թեժ էր ոչ միայն փոխաբերական, այլև՝ ուղիղ իմաստով։ Օրեր շարունակ հրշեջներին չի հաջողվում մարել Երևանի ամենամեծ աղբավայրում բռնկված հրդեհը։

Այս շաբաթվա ու թերևս վերջին ամիսների լավագույն լուրը 15 հայ ռազմագերիների վերադարձն էր․ նրանց դիմաց հայկական կողմն Ադրբեջանին փոխանցեց Ակնայի (Աղդամի) ականապատ դաշտերի քարտեզը։

Sputnik Արմենիան առանձնացրել է լուսանկարներ, որոնք պատմում են շաբաթվա այս և մյուս աչքի ընկած իրադարձությունների մասին։

70
  • Հրշեջ մեքենան՝ Նուբարաշենի աղբավայրում՝ մայրամուտի ֆոնին
ԱԻՆ աշխատակիցը՝ Նուբարաշենի աղբավայրում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Հրշեջ մեքենան՝ Նուբարաշենի աղբավայրում՝ մայրամուտի ֆոնին

  • ԱԻՆ աշխատակիցը՝ Նուբարաշենի աղբավայրում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    ԱԻՆ աշխատակիցը՝ Նուբարաշենի աղբավայրում

  • Հայկական և ադրբեջանական դիրքերը Սոթքում
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Հայկական և ադրբեջանական դիրքերը Սոթքում

  • Սոթքում դիրքի ավագ, սերժանտ Վարուժան Թումանյանը
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Սոթքում դիրքի ավագ, սերժանտ Վարուժան Թումանյանը

  • ՀՅԴ երիտասարդների նետած կոնֆետները, մրգերն ու կիսավարտիքները կառավարության շենքի մոտ՝ 2021թ. հունիսի 10-ին տեղի ունեցած անհնազանդության ակցիայի ժամանակ
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    ՀՅԴ երիտասարդների նետած կոնֆետները, մրգերն ու կիսավարտիքները կառավարության շենքի մոտ՝ 2021թ. հունիսի 10-ին տեղի ունեցած անհնազանդության ակցիայի ժամանակ

  • Վանաձորում լեռնային հեծանիվների այգու այցելուներից մեկը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Վանաձորում լեռնային հեծանիվների այգու այցելուներից մեկը

  • Boo Mountain Bike Park նախագծի համահիմնադիրներ Վաղինակ Կարապետյանն ու Էմմա Պետրոսյանը՝ Վանաձորի լեռնային հեծանիվների այգում
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Boo Mountain Bike Park նախագծի համահիմնադիրներ Վաղինակ Կարապետյանն ու Էմմա Պետրոսյանը՝ Վանաձորի լեռնային հեծանիվների այգում

  • Փարիզահայ դերասան Սիփան Մուրադյանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Փարիզահայ դերասան Սիփան Մուրադյանը

  • Երուսաղեմից եկած երաժիշտ Ափո Սահակյանը
    © Sputnik / Aram Nersesyan

    Երուսաղեմից եկած երաժիշտ Ափո Սահակյանը

  • Երևան ժամանած ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնները
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Երևան ժամանած ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնները

  • Ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնների բորտուղեկցորդուհին
    © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ռուսական արտադրության նոր մարդատար վագոնների բորտուղեկցորդուհին

թեգերը:
Լուսանկար, հրդեհ, Նուբարաշենի աղբավայր, Սահման, Սոթք, գերի, Հայաստան
Հայտարարագիր

Ի՞նչ ունես–չունես. նոր հավելվածները կօգնեն հարկեր վճարել և... ՊԵԿ–ից գումար ստանալ

0
Եկամուտների հայտարարագրեր պետք է ներկայացնեն Հայաստանի բոլոր բնակիչները. հարկային ծառայությունն արդեն բջջային հավելված է կազմել դրա համար։ ՏՏ մի շարք լուծումներ են ստեղծվում նաև բիզնեսի համար, այդ թվում՝ Արցախի և Ռուսաստանի հետ ինտեգրումը խորացնելու համար։

ԵՐԵՎԱՆ, 16 հունիսի – Sputnik. Վաղ թե ուշ մենք բոլորս կսկսենք հարկային հայտարարագիր հանձնել։ Ի՞նչ եկամուտներ պետք է այնտեղ ցույց տանք։ Կառավարությունը դեռ քննարկում է նախագծի մանրամասները, սակայն ՊԵԿ ՏՏ վարչության տեղեկատվական համակարգերի փոփոխությունների կառավարման և ազդեցությունների գնահատման բաժնի պետ Լուսինե Այվազյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց, որ անկախ ամեն ինչից` հայտարարագրի ներկայացման համակարգը պետք է լինի հեշտ և սահուն։

Հավելվածի նախագիծը կազմված է «այո–ոչ» հարցերի շարքից` աշխատավարձի, վարձով տրվող բնակարանի, տարածքի կամ ավտոմեքենայի, ինչպես նաև` ձեռնարկատիրության գործունեությունից եկամտի մասին։ Եթե իրավական ակտով ընդունվի (ինչպես քննարկվում է հիմա), որ կրթության և բուժման ծախսերը նվազեցնելով` քաղաքացիները ստանան հարկային հաշվանցումներ, այս տարրը ևս կավելացվի համակարգին։

«Ըստ նրա, թե ինչպիսին կլինեն վերջնական կարգավորումները, ըստ այդմ մենք կկազմենք ծրագիրը, ու կփորձենք այն անել առավելագույնս պարզ և հարմար», – ընդգծում է Այվազյանը։

ՊԵԿ–ը իր հերթին կնույնականացնի հայտարարատուներին հանրային ծառայության համարանիշի միջոցով և կհամեմատի ներկայացված տեղեկատվությունը իր տվյալների բազաների հետ։ Ընդ որում` այդ համեմատությունը ՊԵԿ–ը կուղարկի մեզ` հավելվածի վրա, որպեսզի մենք ևս կարողանանք այն տեսնել և անհրաժեշտության դեպքում խմբագրել։

Արդարադատության նախարարության` էլեկտրոնային կառավարման ծրագրերի ներդրման գրասենյակը (ԷԿԵՆԳ) քաղաքացիների համար կմշակի Gov id տարբերակով էլեկտրոնային ստորագրություն, որը չի պահանջի id քարտի ընթերցիչ (card reader), ինչպես հիմա։ Ընդ որում` նոր ստորագրությունից կկարողանա օգտվել նաև բիզնեսը հայտարարագիր կամ հարկային հաշիվ ստորագրելու համար։ Բիզնեսի համար ևս շուտով հասանելի կլինի բջջային հավելված, որտեղ հնարավոր կլինի կատարել այդ գործողությունները։

ՊԵԿ–ը գործարկել և մոտ ապագայում գործարկելու է մի շարք նախագծեր ևս։

Հեշտ հաշվարկների կազմում և ներկայացում

Դեռևս 2010-ից ՊԵԿ–ը ներդրել է հաշվարկային փաստաթղթերի և հարկային հաշվետվությունների էլեկտրոնային համակարգ։

2019-ից ՊԵԿ–ը գործարկել է նաև ինքնաշխատ լրացման pre-filing համակարգը։ Այստեղ հարկ վճարողը կարող է տեսնել, թե հաշվետու ամսվա կամ տարվա ընթացքում որքան հաշիվ է դուրս գրել կամ ՀԴՄ տպել։ Այս անհատական վիճակագրությունը հարկատուին օգնում է կազմել իր հաշվետվությունը։ Համակարգն արդեն աշխատում է ԱԱՀ–ի ու շրջհարկի համար, այն նախատեսվում է տարածել նաև մնացած հարկման համակարգերի վրա։

Միասնական հաշիվ

Բացի դրանից, է՛լ ավելի է պարզեցվում միասնական հաշվին հարկերի վճարումը։ Այն գործում է արդեն 2018-ից, իսկ հիմա հարկ վճարողը կկարողանա ընտրել, թե որ հարկատեսակն է ուզում մարել առաջինը։ Ճշտված հաշվարկների դեպքում հարկ վճարողին կներկայացվի ոչ թե նոր թիվը, այլ հնի ու նորի տարբերությունը, ինչը շատ ավելի հեշտ կլինի հարկ վճարողի համար։

Գումարը կտան առանց դիմումի

ԱԱՀ–ի և ակցիզի դեբետային գերավճարները բիզնեսին վերադարձվում են պարզեցված ձևով` դիմումի հիման վրա (հուլիսի 1-ից` ամսական պարբերականությամբ)։ 2023 թվականից նախատեսվում է, որ ոչ ռիսկային բիզնեսին գումարի վերադարձը կկատարվի ավտոմատ` անգամ առանց դիմումի (լրացուցիչ ստուգումներ կկատարվեն միայն բարձր ռիսկային տնտեսվարողների մոտ)։

Միասնական համակարգ Արցախի հետ

Առաջիկայում էլեկտրոնային հաշիվ ապրանքագրերի e-invoicing համակարգը ամբողջապես ինտեգրվելու է Արցախի ՊԵԿ–ի նույն համակարգի հետ։

«Հիմա այս տվյալները տնտեսվարողները ստանում են միջնորդավորված` մեր և Արցախի ՊԵԿ–ի միջոցով։ Առաջիկայում` մի քանի ամսից, մեր ու Արցախի տնտեսվարողները ազատորեն կկարողանան փոխանակել հաշվարկային փաստաթղթեր», – ընդգծում է Լուսինե Այվազյանը։

Ռուսաստան արտահանելը կհեշտանա

Մինչ օրս Ռուսաստանի հետ առևտուրը կաշկանդված է լրացուցիչ փաստաթղթերով։ Եթե, օրինակ, Երևանից Վորոնեժ ուղարկվում է մրգի հյութ, ՀՀ գործարանը հետ չի ստանում ԱԱՀ–ն, քանի դեռ Վորոնեժի խանութը չի ուղարկում տեղեկանք, որ ինքը վճարել է այդ ԱԱՀ–ն։ Այս պատճառվ տնտեսվարողները ուշ են ստանում իրենց գումարները։

«Հիմա մեր ՌԴ գործընկերների հետ կազմում ենք ինվոյսների միասնական համակարգ, որտեղ մեր հարկ վճարողի արտահանման ինվոյսը միանգամից հասանելի կլինի մեր ՌԴ գործընկերներին, և նրանք կկարողանան հաստատել դա։ Նախագիծն արդեն կա, հիմա կազմում ենք դրա ներդրման ժամանակացույցը։ Նման համակարգ Ռուսաստանն արդեն ունի Բելառուսի հետ, և մերը ապահովելու է ինտեգրման նույն մակարդակը», – ասում է Այվազյանը։

ԵԱՏՄ տարածքի համար նախագծվում է նաև ներմուծված ապրանքների հետագծելիության համակարգ (խոսքը վերաբերում է երրորդ երկրներից ներմուծված ապրանքներին)։

Եկամտային հարկի վերադարձ

Նոր համակարգը թույլ կտա հետ ստանալ եկամտային հարկը հիփոթեքի վճարումներից։ Մեկ անգամ քաղաքացուց ստանալով բոլոր փաստաթղթերը` ՊԵԿ–ը բանկերից և ԱՔՌԱ վարկային բյուրոյից կստանա հիփոթեքի տոկոսավճարների, իսկ իր սեփական համակարգից` աշխատավարձի ու եկամտային հարկի տվյալները։ Այնուհետև վերադարձի գումարները եռամսյակը մեկ ավտոմատ նստեցվելու են քաղաքացու բանկային քարտին։ Այս համակարգը կներդրվի առաջիկա ամիսներին, նշում է ՀՀ ՊԵԿ ՏՏ վարչության տեղեկատվության փոխանակման և կառավարման բաժնի պետ Արսեն Ղարիբյանը։

2021թ․–ի առաջին եռամսյակի 10 խոշոր հարկատուները

Մաքսատուն կարելի է չգալ

Եվս մի համալիր լուծում արդեն իսկ թեստավորվում է ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների ավտոմատ բացթողնման և հետբացթողումային հսկողության համար։ Ապրանքային հայտարարագիրը հիմա էլ է ներկայացվում էլեկտրոնային տարբերակով, վճարել մաքսային մարմիններին վճարման ենթակա վճարները առանց բանկ այցելելու, սակայն բեռը պահեստից հանելու համար` գալ մաքսային պահեստ։

«Հիմա ավարտական փուլում է գտնվում «մեկ պատուհանը», որտեղ հնարավոր կլինի ներկայացնել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը և կատարել վճարումները բանկում», – նշում է Ղարիբյանը։

Այս համակարգից կկարողանան օգտվել նաև ֆիզիկական անձինք, որոնք ներմուծում են մեքենա կամ, օրինակ, առցանց առևտրով ինչ–որ ապրանքներ։

Բացթողումից հետո հսկողությունը կատարվելու է` վերլուծելով հարկ վճարողի ռիսկայնության աստիճանը։ Բարեխիղճ տնտեսվարողների մոտ որևէ ֆիզիկական ստուգում չի անցկացվի։

«Այս համակարգը, որը շուտով կգործարկվի, առայժմ չկա ԵԱՏՄ մյուս երկրներում, իսկ Եվրոպայում կա միայն Գերմանիայում ու Մեծ Բրիտանիայում», – ընդգծում է ՊԵԿ ՏՏ վարչության պետի տեղակալ Ռաֆայել Գրիգորյանը։

ԱՄՆ–ից Հայաստան տրանսֆերտներն աճում են. նաև ՌԴ–ից է ակտիվություն ակնկալվում

Ռիսկային տնտեսվարողների վերլուծության համար ՊԵԿ–ը նախատեսում է մեծ տվյալների (big data) վերլուծական գործիք, որը կօգնի ՊԵԿ–ի մասնագետներին բացահայտել անբարեխիղճ հարկ վճարողներին։ Համակարգը, որը մշակվել է Ամերիկյան համալսարանի հետ համատեղ, առաջին փորձերից հետո ցույց է տվել իրական տվյալների հետ գրեթե կիսով չափ համընկնում։

Այս և այլ վերլուծական գործիքների ազդեցությունը բոլորովին անտեսանելի կլինի օրինապահ հարկ վճարողների համար։ Վերջիններիս (լինեն իրավաբանական, թե ֆիզիկական անձինք) բավարար կլինի մուտք գործել մեկ պատուհան և լրացնել բոլոր անհրաժեշտ տվյալները համակարգչից կամ հեռախոսից։

Հայաստանը ջարդոն կարտահանի զրոյական քվոտայով

0
թեգերը:
հարկեր, հավելված, Պետական եկամուտների կոմիտե (ՊԵԿ), Հայաստան