Գեղամ Ստեփանյան

Արցախի ՄԻՊ–ն Ամարասից դիմել է միջազգային կառույցներին` փրկելու հայկական դարավոր մշակույթը

111
(Թարմացված է 15:01 15.04.2021)
Ադրբեջանցիները պղծում, անարգում և ոչնչացնում են հայկական եկեղեցիները, խաչքարերը, հուշարձանները, գերեզմանատները և սրբավայրերը: ԱՀ ՄԻՊ–ը հիշեցնում է, որ զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանությունը ամրագրված է 1954թ. Հաագայի կոնվենցիայով:

ԵՐԵՎԱՆ, 15 ապրիլի - Sputnik. Մշակույթի միջազգային օրվա առթիվ` ապրիլի 15-ին, Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը Ամարասի վանական համալիրից ուղերձ է հղել միջազգային հանրությանը` փրկելու հայկական դարավոր մշակույթը։

«Ես կանգնած եմ Արցախի հայկական կարևորագույն մշակութային հուշարձաններից մեկի` 4-րդ դարում հիմնված Ամարասի վանական համալիրի մոտ: Ամարասն այն հազարավոր հուշարձաններից մեկն է, որը վկայում է Արցախում հայի դարավոր գոյության մասին: 2020թ. սեպտեմբերին Ադրբեջանի կողմից Արցախի ժողովրդի դեմ սանձազերծված պատերազմը և դրա հետևանքները իրական սպառնալիքներ են ստեղծել տարածաշրջանում հայկական մշակութային ժառանգության համար: Մենք կարողացանք փրկել Ամարասը, սակայն հազարավոր հուշարձաններ մնացին  մեր  վերահսկողությունից  դուրս: Եվ այսօր մենք ականատեսն ենք լինում մեր մշակութային կոթողների նկատմամբ Ադրբեջանի բարբարոսական վերաբերմունքին»,– ասում է Գեղամ Ստեփանյանը։

Նա նաև շեշտում է, որ ադրբեջանցիները վանդալիզմի են ենթարկում, պղծում, անարգում և ոչնչացնում են հայկական եկեղեցիները, խաչքարերը, հուշարձանները, գերեզմանատները և սրբավայրերը: Նա նաև հիշեցնում է, որ զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանությունը ամրագրված է 1954թ. Հաագայի կոնվենցիայով, ուստի քաղաքակիրթ աշխարհը պատասխանատու է հայկական մշակույթի պահպանման համար:

4000 հայկական վանքեր և մշակութային հուշարձաններ գտնվում են ոչնչացման վտանգի տակ. Դումանյան

«Դժբախտաբար, մինչ օրս ոչ մի քայլ չի ձեռնարկվել այդ ուղղությամբ` Ադրբեջանի կողմից ստեղծված կեղծ խոչընդոտների պատճառով»,– նշում է Ստեփանյանը` մշակութային արժեքների պահպանմանը նվիրված օրը, ԼՂ  սուրբ վայրից միջազգային հանրությանը, բոլոր շահագրգիռ կազմակերպություններին ու անձանց կոչ անելով անտարբեր չմնալ հայկական մշակույթի դեմ կատարված հանցագործությունների նկատմամբ:

«Այս ուղերձն ընդունեք որպես ահազանգ` արհամարհելու քաղաքական ցանկացած խոչընդոտ, որը կխանգարի հստակ քայլեր ձեռնարկելու Արցախի ժողովրդի մշակութային իրավունքները պաշտպանելու համար»,– նշում է Ստեփանյանը` ևս մեկ անգամ կոչ անելով քայլ անել ոչ միայն հայերին, այլ ամբողջ մարդկությանը պատկանող հայկական դարավոր մշակույթը փրկելու համար։

Նշենք, որ մոտ 1500 հայկական մշակութային ժառանգության կոթողներ մնացել են Ադրբեջանի կողմից օկուպացված տարածքներում։ Արդեն տևական ժամանակ է` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն չի կարողանում ստանալ Ադրբեջանի ղեկավարության համաձայնությունը` նրա տիրապետության տակ անցած հայկական պատմամշակութային կոթողների վերահսկողություն և զննում իրականացնելու համար։

111
թեգերը:
միջազգային կառույցներ, Ամարաս, Գեղամ Ստեփանյան, ՀՀ ՄԻՊ, Լեռնային Ղարաբաղ, Արցախ
Ըստ թեմայի
Լատվիայի մշակութային գործիչները կոչ են արել Ադրբեջանին վերադարձնել հայ գերիներին
Մշակութային դիվանագիտության հանձնաժողով է ստեղծվել. ղեկավարը Տիգրան Մանսուրյանն է
Զախարովան մեկնաբանել է Բաքվի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման դեպքերը
Արցախ

ՌԴ ՊՆ–ն ասել է` ռուս սակրավորներն Արցախում օրական քանի պայթյունավտանգ օբյեկտ են ոչնչացնում

35
2020 թվականի նոյեմբերի 23-ից հետո ընդհանուր առմամբ Արցախում չպայթած զինամթերքից մաքրվել է 2115 հեկտար տարածք, ավելի քան 656 կմ ճանապարհ:

ԵՐԵՎԱՆ, 14 վմայիսի - Sputnik. Ռուս խաղաղապահ զորախմբի հումանիտար ականազերծման ստորաբաժանումները շարունակում են Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում հայտնաբերված պայթուցիկ նյութերի ոչնչացման աշխատանքները։ Տեղեկությունը հայտնում է Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը:

«Պայթյունավտանգ իրերի ու զինամթերքի ոչնչացումը Լեռնային Ղարաբաղը խաղաղ կյանքին վերադարձնելու գործընթացի կարևոր մասն է», - նշել է Հումանիտար ականազերծման ստորաբաժանման սպա Իլյա Մանյակինը:

Ամեն օր ռուս զինծառայողները ոչնչացնում են մոտ 120 պայթյունավտանգ առարկա, որոնց թվում են ականներ ու տարբեր տրամաչափի հրետանային արկեր:

Նախօրեին ռուս սակրավորների կողմից ոչնչացված զինամթերքը հայտնաբերվել է Մարտակերտի շրջանի ականազերծման ժամանակ։

2020 թվականի նոյեմբերի 23-ից հետո ընդհանուր առմամբ չպայթած զինամթերքից մաքրվել է 2115 հեկտար տարածք, ավելի քան 656 կմ ճանապարհ, սակրավորների կողմից կատարվել է 1832 շենքի ստուգում: Հայտնաբերվել և վնասազերծվել է 25 611 պայթուցիկ առարկա:

Հիշեցնենք` 2020թ.–ի սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ լայնածավալ ռազմական հարձակում սկսեց արցախա–ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով։

2020թ.–ի նոյեմբերի 9-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը համատեղ հայտարարություն են ընդունել ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ։

Եռակողմ հայտարարության համաձայն` Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծի և Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվել է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը ՝ 1960 զինծառայողներով, հրաձգային զենքով, 90 զրահամեքենաներով, 380 միավոր ավտոմոբիլային և հատուկ տեխնիկայով:

Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը տեղակայվել է 5 տարի ժամկետով, որից հետո այդ ժամանակահատվածը մեխանիկորեն կերկարաձգվի ևս 5 տարով, եթե կողմերից որևէ մեկը ժամկետի ավարտից 6 ամիս առաջ չհայտարարի տվյալ դրույթի կիրառումը դադարեցնելու մտադրության մասին:

Ղարաբաղում խաղաղապահ գործողության գինն ու վարկանիշը. թվերն ավելի քան խոսուն են

35
թեգերը:
խաղաղապահ, Արցախ, ականազերծում, Սակրավոր
թեմա:
Խաղաղապահներն Արցախում
Ըստ թեմայի
Ռուսաստանի խաղաղապահ զորախումբն Արցախում նշել է Հաղթանակի օրը
Արցախում խաղաղապահները ավելի քան 2050 հա տարածք են ականազերծել
Ռուս խաղաղապահները բժշկական սարքավորումներ են տեղափոխել Արցախի հեռավոր շրջաններ
Խաղաղապահներն ամեն ինչ անելու են, որպեսզի լուծեն շփման ճշգրիտ գիծ սահմանելու հարցերը
Արևիկ և Սլավիկ Քոչարյանները Կարմի Շուկա գյուղում

«Ամուսինս սահմանից տեսել է մեր տունը». թաղավարդցու կյանքը` գյուղը փշալարով կիսելուց հետո

697
(Թարմացված է 10:35 14.05.2021)
Պատերազմից հետո Քոչարյանների ընտանիքը մնացել է առանց ոչնչի. թշնամուն են անցել նրանց տունը, այգին, կենդանիները և ունեցվածքը։ Ամուսիններն այժմ վարձով են ապրում, խոստացել են տուն տրամադրել, սակայն նրանց ցանկությունը հարազատ գյուղ վերադառնալն է։

ԵՐԵՎԱՆ, 13 մայիսի- Sputnik. Պատերազմից հետո Արցախի Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղից շուրջ 140 տուն մնացել է թշնամու վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքներում։ Արևիկ և Սլավիկ Քոչարյանները տնից զրկված թաղավարդցի ընտանիքներից մեկն են. ամուսինները, սակայն, հարազատ գյուղից հեռու մնալ չեն կարողացել` հարևան Կարմիր Շուկա գյուղում են ժամանակավոր հաստատվել։  

Կինն ասում է` դիրքերից իրենց տունը երևում է, սակայն սիրտ չի անում գնալ–նայել։ Ավելին, գյուղ գնալ էլ հիմա չի ուզում, քանի դեռ ամեն քայլափոխը հիշեցնում է տան մասին, որը հենց գյուղի միջով անցնող սահմանից մի քանի մետր է այն կողմ։

Проходящая через село Тагавард граница между Карабахом и Азербайджаном
© Sputnik / Aram Nersesyan
Փշալարով մեջտեղից կիսված Արցախի Թաղավարդ գյուղը

«Սլավիկը գնացել, սահմանի կողմից տեսել է մեր տունը. այրել են»,–ասում է տիկին Արևիկն ու հոգոց հանում` հագի հագուստով է տնից դուրս եկել և մտքով երբեք չի անցել, որ չի վերադառնալու։

Ամուսինները 7 երեխա ունեն` 1 տղա, 6 աղջիկ. աղջիկներից երկուսն էլ հենց Թաղավարդում են ամուսնացել, նրանց տները մեր տարածքում են։

Եթե Դադիվանքը խաղաղապահները չհսկեին, Ղազանչեցոցի բախտին կարժանանար. Արցախի թեմի առաջնորդ

«Կյանքում չեմ մտածել, որ Թաղավարդը թշնամուն է մնալու։ Անգամ պատերազմի օրերին չէի սպասում, որ մեր գյուղ կհասնեն. մինչև հոկտեմբերի 20-ը գյուղում եմ եղել։ Գրադով լավ կրակում էին, վախենում էինք, բայց գյուղից դուրս գալ չէինք ուզում։ Հետո բոլոր կանանց հանեցին, ես էլ դուրս եկա, բայց ինձ հետ ոչինչ չվերցրի, քանի որ վստահ էի` վերադառնալու եմ»,–ասում է տիկին Արևիկը։

Временно проживающая в селе Кармир Шука жительница Тагаварда Аревик Кочарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արևիկ Քոչարյանը` Կարմիր Շուկայի տանը

Տանը, որտեղ հիմա ամուսինները վարձով են ապրում, ոչ մի ապրանք իրենցը չէ` միայն մի քանի սրբիչ և վերմակ «երևանցի մի աղջիկ» է տվել։ Տիկին Արևիկի հայացքը սահում է տան իրերի վրայով, բայց ոչ մի բանի վրա կանգ չի առնում։ «Ես ամեն ինչ ունեի»,–շշուկով ասում է նա, ու տան կարոտից աչքերը խոնավանում են։

Նրա ամուսինը փրկում է իրավիճակը` հիշեցնելով, որ ավտոմեքենան դուրս է բերել գյուղից։ «Մաշինը հանալ եմ, այ կին։ Այսինքն` մաշինն ինձ ա հանալ, ես էլ մաշինին»,–ժպիտով ասում է ամուսինը, որը պատերազմի օրերին գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերին է մասնակցել։

Временно проживающий в селе Кармир Шука житель Тагаварда Славик Кочарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սլավիկ Քոչարյանը

Պատերազմից որևէ բան հիշել կամ պատմել Սլավիկ Քոչարյանը չի ուզում, ասում է. «Ինչ լավ բան է, որ հիշենք»։ Միայն պատմում է` մեքենայով գյուղից կանանց է դուրս բերել, իսկ երբ հետ է եկել նորից գյուղ, արդեն այնտեղ թուրքերը «լցված են եղել», և միակ ելքն արագ այդ տարածքից հեռանալն է եղել։

Ձյաձ Սլավիկը Թաղավարդում աշխատանք է ունեցել` ջրային տնտեսությունում է աշխատել, սակայն պատերազմից հետո անգործ է մնացել։ Հետաքրքրվում եմ` Կարմիր Շուկայի ջրային տնտեսությունն աշխատողի կարիք չունի՞, ասում է, թե արդեն աշխատող կա` նրան հո չե՞ն ազատելու, որ իրեն տեղավորեն։

Дорожный знак у въезда в село Тагавард
© Sputnik / Aram Nersesyan
Թաղավարդ գյուղը

«Թաղավարդում խաղողի այգի ունեինք, խաղողը հավաքում, գինի էի քաշում ինձ համար։ Բաղ ու բաղչա ունեի` զբաղվում էի, հիմա այստեղ անելիք չկա` չորս պատերի մեջ փակված ենք ամբողջ օրը։ Քաֆթառ մարդ եմ` գործ էլ չկա ինձ համար»,–ասում է ձյաձ Սլավիկը, որն ընդամենը 62 տարեկան է։ Կարճ դադարից հետո խոստովանում է` պատերազմից հետո ասես միանգամից ծերացավ։

«Տղաս ո՜նց կցնծար հիմա». հերոսաբար զոհված Հրայրի մահից 6 ամիս անց ծնվել է նրա առաջնեկը

Կարմիր Շուկայում ձյաձ Սլավիկին բոլորն են ճանաչում, ինքն էլ` բոլորին։ Ավելին, Թաղավարդի իր հարևաններից շատերն են ապաստանել հենց Կարմիր Շուկայում, նրանց տեսնելիս ոչ միայն ուրախանում է, այլ նաև հարազատ տան ու գյուղի հուշերն են արթնանում։

Временно проживающий в селе Кармир Шука житель Тагаварда Славик Кочарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Սլավիկ Քոչարյանը` Կարմիր Շուկայի տանը

Այս պահին Քոչարյանները միայն թոռներով են հարուստ` 11 թոռ ունեն, սակայն նրանց էլ հաճախ տեսնել չի ստացվում` պատերազմից հետո ամեն ընտանիք իր խնդիրներով է։

Կարմիր Շուկայում Նոր Թաղավարդ անունով թաղամաս են կառուցում, որտեղ բնակարաններ են հատկացնելու տունը կորցրած թաղավարդցիներին։ Հարցնում եմ` արդյո՞ք հերթագրվել են, որ տուն ստանան, ինչին ի պատասխան տիկին Արևիկն ուսերն է թոթվում և ամուսնուն է նույն հարցն ուղղում։ Ձյաձ Սլավիկը հայտնում է` հերթագրվելը չգիտի, բայց խոստացել են այս տարի տուն տալ, սակայն լսել է, որ նոր կառուցվող տներին քիչ հողամաս են տալու։

Ստեփանակերտում 10 000 տեղահանված կա. քաղաքապետը հայտնել է` տարեվերջին քանիսը տուն կստանան

Տիկին Արևիկն ասում է` այս տարիքում դժվար է լինելու զրոյից տուն–տեղ դնելը, քանի որ անգամ սպասք չունեն։ Կինն, ի դեպ, առողջական խնդիրներ ունի` ճնշումն այնքան է բարձրանում, որ անգամ դեղերը չեն օգնում։ Պատերազմից հետո  առողջական խնդիրն ավելի է սրվել։ Այս ընթացքում նաև աչքն են վիրահատել` կատարակտ ուներ։

«Հույս ունեմ, որ Թաղավարդ ենք վերադառնալու, էն է` էդ հույսով եմ հիմա ապրում»,–ասում է տիկին Արևիկն ու աչքի տակով ամուսնուն է նայում` նա՞ էլ այդպես է մտածում։

Временно проживающая в селе Кармир Шука жительница Тагаварда Аревик Кочарян
© Sputnik / Aram Nersesyan
Արևիկ Քոչարյանը

Սլավիկը գլխով դրական նշան է տալիս ու ասում` գյուղ են գնալու, իրենց տունը կարգի բերեն ու ապրեն։

697
թեգերը:
Ադրբեջան, թշնամի, ընտանիք, Թաղավարդ, Մարտունի, Լեռնային Ղարաբաղ, Արցախյան պատերազմ, Արցախ
Ըստ թեմայի
«Մարիամս, մինչև կռիվը չվերջանա, չեմ գա». Նարեկ սարկավագը պատարագի փոխարեն պատերազմ մեկնեց
«Դե, դե, ծալի՛ր ծունկդ, մի՛ վախեցիր». վիրավոր տղաները գերժամանակակից պրոթեզներ կունենան
Մայիսի 9-ի գույնն Արցախում՝ առանց Շուշիի
Արխիվային լուսանկար

«Եկել ենք գործուղման». ռուս զինվորականները Սյունիքում են

0
Նրանց խոսքով` իրենց ծառակիցներից ոմանք վախենում էին ու չէին ցանկանում Հայաստան մեկնել, մյուսներն անմիջապես համաձայնում էին պայմանագիր ստորագրել։

ԵՐԵՎԱՆ, 14 մայիսի- Sputnik. Գյումրիում տեղակայված ռուսական 102–րդ ռազմաբազայի զինծառայողները գործուղվել են Սյունիք։ Այս մասին Sputnik Արմենիայի թղթակցին հայտնել են Գորիսում հանդիպած ռուս զինվորները։

«Մենք մի քանի շաբաթով ենք եկել դիրքեր։ Ուղարկել են գործուղման»,– ասել են զինվորները։

Խոսելով Սյունիքում ստեղծված իրավիճակի մասին` ռուս զինվորականները ներկայացրել են իրենց դիտարկումները։ Նրանց համոզմամբ` հայերը խաղաղություն են ուզում ու անհանգստացած են ստեղծված վիճակից։

«Քաղաքացիները վախեցած են։ Տեսնում են, որ քաղաքով զինվորներ են շրջում, որ զինվորների թիվն ավելացել է։ Ամբողջ Հայաստանն է հիմա անհանգիստ սպասման մեջ։ Մարդիկ կրակոցի ձայն են լսում` արդեն գիտեն, թե որտեղից է այն, գիտեն, թե ինչ է կատարվում»,– ասել է զինվորներից մեկը, միաժամանակ համոզմունք հայտնելով, որ ամեն ինչ լավ է լինելու։

Նա խոսքով` զինվորականները թույլ չեն տա, որ Գորիսում որևէ վատ բան տեղի ունենա։

«Իրականում մարդիկ վախենալու առիթ չունեն։ Մեծ թվով զինվորական ուժեր են ներգրավվել Սյունիքում»,– ասել է ռուս զինծառայողը։

Նրանք նաև պատմել են, որ մինչ Հայաստան գալը լսել էին Ղարաբաղի կոնֆլիկտի մասին։ Նրանց խոսքով` իրենց ծառակիցներից ոմանք վախենում էին ու չէին ցանկանում Հայաստան մեկնել, մյուսներն իրենք էին ձգտում մեկնել, անմիջապես համաձայնում էին պայմանագիր ստորագրել։

Հայաստանն ու Արցախը ռուս զինվորներին դուր են եկել։ Հատկապես հիացած են հայերի` զինվորականների նկատմամբ վերաբերմունքից։

«Գորիսն էլ շատ լավն է, շատ ենք հավանել, մարդիկ բարի են, կամեցող։ Պատրաստակամ են օգնել, եթե ինչ–որ բանի կարիք ենք ունենում։ Հայ ազգը մեզ շատ լավ է վերաբերվում, զինվորականների նկատմամբ շատ լավ են տրամադրված», – ասել է զինվորը։

Հիշեցնենք` ՀՀ ՊՆ մամուլի ծառայությունը հայտնել էր, որ մայիսի 12-ի առավոտյան ադրբեջանական զինուժը, «սահմանների ճշգրտման» հիմնավորմամբ, փորձել է որոշակի աշխատանքներ իրականացնել Սյունիքի սահմանային հատվածներից մեկում, սակայն հայկական ստորաբաժանումների ձեռնարկած միջոցառումներից հետո ադրբեջանական զինվորականները դադարեցրել են այդ աշխատանքները։

Նույն օրը ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն Անվտանգության խորհրդի նիստում հայտարարեց, որ սա Արդբեջանի կողմից դեվերսիայի փորձ է, և որ խնդիրը պետք է կարգավորվի բանակցությունների միջոցով։

ՊՆ–ն մայիսի 13-ին հայտնեց, որ Ադրբեջանը հերթական սադրանքն է իրականացրել Վարդենիսի և Սիսիանի սահմանային հատվածներում։

ԱԽ նիստ կայացավ նաև մայիսի 13-ին։ Փաշինյանը հայտարարեց, որ հանձնարարել է ՀԱՊԿ պայմանագրով նախատեսված խորհրդակցություններ սկսել։

Ադրբեջանցիները մտածված են եկել, իսկ հիմա պետք է գնան իրենց տեղերը. Սյունիքի մարզպետ

0
թեգերը:
Սահման, Ադրբեջան, Զինվոր, ռուս, Սյունիք