Աիդա Սերոբյան

Գնդապետ Աիդա Սերոբյանը կարդաց սեփական մահախոսականը և արտասվեց. Մոնթեի սերն ու պատերազմը

1917
(Թարմացված է 19:47 09.05.2019)
Գնդապետ Աիդա Սերոբյանն արցախյան պատերազմի ժամանակ 4 տարի անցկացրել է մարտի դաշտում: Նա 4 անգամ վիրավորվել է, սակայն ողջ է մնացել` այդպիսով պահելով ժամանակին տված խստումը: Այժմ գիրք է գրում, որում պատմում է իր տեսածն ու ապրածը:

ԵՐԵՎԱՆ, 10 մայիսի — Sputnik, Նանա Մարտիրոսյան. Նույնիսկ ամենանուրբ և գեղեցիկ, բայց զինված կնոջ ներկայությունն անհրաժեշտ է մարտի դաշտում. նա ուժ է հաղորդում մարտնչող տղամարդկանց, և անգամ ամենաերկչոտ զինվորը իսկական առյուծի է վերածվում: Նման եզրակացության է հանգել արցախյան պատերազմի մասնակից, գնդապետ Աիդա Սերոբյանը: 1990 թվականին երկու ամսով որպես բուժքույր գնացել է ազատամարտիկ-կամավորականների ջոկատ, սակայն մնացել է այնտեղ 4 տարի և անհրաժեշտության դեպքում կաներ նույնը ևս մեկ անգամ:

Участница карабахской войны Аида Серобян
© Photo : provided by Aida Serobyan
Արցախյան պատերազմի մասնակից Աիդա Սերոբյանը

«Ես ստեցի մորս` ասելով, որ ինձ Ջերմուկի առողջարան են ուղարկել աշխատելու, և երեխաներին թողնելով նրան, փախա Արցախ: Մի օր հարևանուհիս տեսավ ինձ հեռուստացույցով և ասաց մայրիկին, բայց նա չհավատաց` մտածելով, որ կինը շփոթվել է: Որոշ ժամանակ անց, կարդալով հոդվածս Արցախի թերթում, մայրս հասկացավ, թե ինչն ինչոց է: Իսկ ես քնելիս, ամեն անգամ գրկում էի ինքնաձիգը և երազում տեսնում նրան ու երեխաներին», – Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում պատմեց գնդապետը:

Участница карабахской войны Аида Серобян
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Արցախյան պատերազմի մասնակից Աիդա Սերոբյանը

Նա անկեղծորեն խոստովանում է, որ հենց ռոմանտիզմն ու պատերազմի և հաղթանակի մասին խորհրդային ֆիլմերի ազդեցությունն են իրեն մարտի դաշտ բերել: Իսկ պատերազմի լրջությունն ամբողջությամբ գիտակցել է, երբ տեսել է առաջին զոհվածին և չի կարողացել փրկել վիրավորին: Ուժեղ և խիստ կինը մանրամասն հիշեց միջադեպը, և նրա ձայնը սկսեց դողալ, երբ փոխանցում էր զինվորի վերջին խոսքերը. «Մահանում եմ, քույր»:

Այդպես՝ հուզմունքից դողացող ձայնով պատմում էր հինգ մարտական ընկերուհիների մասին, որոնք զոհվել են, սակայն նրան ապրելու և մարտնչելու խթան տվել:

Участница карабахской войны Аида Серобян
© Photo : provided by Aida Serobyan
Աիդա Սերոբյանը` պատերազմի ժամանակ

«Մենք մի խրամատում էինք: Դժվար մարտ էր, և մեզնից յուրաքանչյուրը մտածում էր, որ հաջորդ րոպեին հենց ինքը կընկնի: Հենց այնտեղ երդվեցինք մեկմեկու, որ ողջ մնացածները կօգնեն մահացածների ընտանիքներին և երեխաներին: Պատերազմից վերադառնալուց հետո երկար ժամանակ ես չէի կարողանում քնել` հիշելով այդ պահը, և հանգստացա միայն կին-վետերանների ընտանիքներին օգնող ՀԿ-ի հիմնելուց հետո», - ասաց Սերոբյանը:

Պատերազմը ոչ միայն նրանից խլեց, այլև նվիրեց շատերին, ովքեր հիրավի հարազատ դարձան: Այդ օրերից, որքան էլ տարօրինակ  հնչի, նաև լուսավոր հուշեր մնացին: Սերոբյանը այս կապակցությամբ հիշեց ծանոթությունը Արցախի հերոս, գեներալ-մայոր Արկադի Տեր-Թադևոսյանի (Կոմանդոս) հետ: Գնդապետը պատմեց, որ մարտական դիրքեր նրա ժամանումից հետո նա դողդողալով հանեց թաքցրած սուրճն ու առաջարկեց նրան, սակայն պարզվեց, որ Կոմանդոսը թեյ է նախընտրում:

Բոլոր մարտիկների համար պատերազմի մթան ու արյան ծովի մեջ իսկական լույսի շող էր Հայաստանի ազգային հերոս և Արցախի հերոս Մոնթե Մելքոնյանի (ում Սերոբյանը քնքշորեն «Ավո» է կոչում) և նրա կնոջ` Սեդայի սերը: Հենց նրանց սերը ստիպեց ավելի շատ հավատալ սեփական առաքելության կարևորությանը:

Участница карабахской войны Аида Серобян
© Sputnik / Asatur Yesayants.
Աիդա Սերոբյան

«Մի օր Սեդան եկավ Ստեփանակերտ, իսկ Ավոն կռվում էր ինչ-որ տեղ: Երբ նրան խնդրեցին գալ, նա պահանջեց, որ կնոջը իր մոտ ուղարկեն: Որոշ ժամանակ անց Ավոն կապ հաստատեց իր տեղակալի հետ, որը այդ պահին իմ կողքին էր, և իր ձևով հարցրեց. «Ուզում եմ իմանալ` ո՞ւր է կինս»: Այդ ժամանակ ես կապ հաստատեցի և փոխանցեցի, որ նա շուտով կգա, և Ավոն ծիծաղեց», - հիշում է վետերանը:

Բացի այդ ուժ էին տալիս թերթերում հրապարակված մահախոսականները: Սերոբյանը խոստովանում է, որ կարդում էր դրանք ու նախանձում զոհվածներին, երազում էր մահանալ մի քանի րոպեով, կարդալու համար, թե ինչ են գրել իր մասին: Անհավանական է, բայց իր երազանքն իրականացավ: Մի օր արցախյան պատերազմի ժամանակ զոհվածների մասին գրքում նա տեսավ իր լուսանկարը և 1.5 էջանոց մահախոսականը: Այն կարդալով, նա շնչահեղձ եղավ հպարտության արցունքների մեջ և նույնիսկ երախտագիտության նամակ գրեց սխալ թույլ տված հրատարակիչներին իր երազանքն ի կատար ածելու համար:

«Ես կարդացի «Կենդանի մնացածների անունից` շնորհակալություն Աիդա»: Տեքստը երեք անգամ վերընթերցեցի և ոչինչ չհասկացա հուզմունքից: Հատկապես ցնցեց իմ մասին գրած բանաստեղծությունը: Այդ մահախոսականն ապշեցրեց, ոգեշնչեց, և հիմա ես գիտեմ, ինչպես են ինձ հիշելու», – ասաց նա:

Սակայն հիշատակի և այն ժամանակ մարտի դաշտում տեղի ունեցածի մասին ճշմարտությունը պահպանելու համար, այսօր ինքն է գիրք ու վավերագրական ֆիլմի համար սցենար գրում: Սերոբյանը համոզված է, որ ժառանգները պետք է իմանան պատմությունը և բոլոր ճշգրիտ, և որ ամենակարևորն է՝ չաղավաղված փաստերը: Նա գրում է միայն այն իրադարձությունների մասին, որոնց անձամբ է մասնակցել, մարդկանց մասին, որոնց անձամբ է ճանաչել: Գիրքը, գնդապետի խոսքով, երախտագիտության խոսք է լինելու բոլոր հերոսաբար զոհվածներին` ողջ մնացածների անունից, որոնք երախտապարտ են և հիշում են ամեն ինչ...

1917
թեգերը:
Արցախ, Շուշիի ազատագրում
Ըստ թեմայի
Պարում են բոլորը. Արցախում Փաշինյանը միացավ շուրջպարին. տեսանյութ
Աշոտ Կասպարով. անցավ Հայրենական պատերազմի միջով, որդիներին կորցրեց Արցախյան ազատամարտում
Ինչու ԽՍՀՄ ղեկավարությունը Բաքվի հետ ձեռք ձեռքի տված քաշեց «Օղակը»