Նիկոլ Փաշինյան

Ես կցանկանայի վերջնականապես հանգուցալուծել Ղարաբաղյան հակամարտությունը. Նիկոլ Փաշինյան

1132
(Թարմացված է 20:20 15.10.2020)
Սեպտեմբերի վերջին սրված Ղարաբաղյան հակամարտությունն արդեն հարյուրավոր կյանքեր է խլել։ Չնայած պայմանավորվածությանը, կայուն հրադադար չկա։ «Ռոսիա սեգոդնյա» ՄՏԳ գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Կիսելյովը հարցազրույցներ է վերցրել Հայաստանի ու Ադրբեջանի առաջնորդներից։

«Ռոսիա սեգոդնյա» ՄՏԳ գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Կիսելյովին տված հարցազրույցում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասել է՝ ինչպես է գնահատում ստեղծված իրավիճակը, մահացածների վերաբերյալ ինչ տվյալներ ունի Երևանը, և ինչ է հայտնի տարածաշրջանում օտարերկրացի վարձկանների ներկայության մասին։ Նա նաև կարծիք է հայտնել՝ ով և ինչու է կանգնած հակամարտության ներկայիս սրացման հետևում, ասել է՝ ինչ փոխզիջումների է պատրաստ Հայաստանը ու ինչ քայլի չի գնա ոչ մի դեպքում։

— Պարոն վարչապետ, բարև ձեզ։ Շատ շնորհակալ ենք, որ համաձայնեցիք պատասխանել մեր հարցերին Հայաստանի ու ամբողջ աշխարհի համար այսքան դժվար ժամանակաշրջանում։ Ինչպե՞ս եք գնահատում սեպտեմբերի 27-ից սկսված ռազմական գործողությունների արդյունքները։ Ի՞նչ կորուստներ կան, գերիները շա՞տ են։

— Իրավիճակը շատ բարդ է։ Երկու կողմերն էլ շատ կորուստներ ունեն։ Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակը պաշտպանվում է, կազմակերպում պաշտպանությունը, իրավիճակը կարող եմ որպես բավականին բարդ գնահատել։

— Այսինքն՝ կողմերի կորուստներն ու գերիների քանակը դեռ չի՞ հաջողվում հաշվել։

— Ակնհայտ է, որ երկու կողմերն էլ շատ զոհեր ունեն, կարծում եմ՝ սա իսկապես շատ դաժան պատերազմ է։ Փորձագետներից շատերն ասում են, որ սա իր ծավալով XXI դարի համար աննախադեպ պատերազմ է։ Քանի որ օգտագործվում են զենքի բոլոր տեսակները՝ տանկեր, ԱԹՍ-ներ, ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ, զրահատեխնիկա, հրետանի, հրթիռային համակարգեր և այլն։ Բազում զինվորներ ու զորք է ներգրավված մարտական գործողություններում։ Շատ ծավալուն ու դաժան մարտեր են ընթանում, այս պահին Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակը պաշտպանվում է։ Փաստացի կարող ենք ասել, որ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի` Լեռնային Ղարաբաղը բլիցկրիգով վերցնելու ծրագիրն այս պահին տապալվել է։

— Պարոն վարչապետ, մենք հաճախ ենք լսում Ադրբեջանի կողմից կռվող օտարերկրացի վարձկանների ու ահաբեկիչների մասին։ Ապացույցներն ունե՞ք, և արդյոք Հայաստանի կողմից արտասահմանցինե՞ր կռվում են։

— Այդ մասին արդեն ողջ աշխարհն է խոսում։ Դա շատ կարևոր նրբություն է, և կարևոր է նաև այն պատճառով, որ կօգնի հասկանալ՝ ով ինչ նկատառումներով է սկսել ռազմական գործողությունները։ Իհարկե կան կոնկրետ ապացույցներ, որ Սիրիայից բերված ահաբեկիչ գրոհայինները մասնակցում են Լեռնային Ղարաբաղի դեմ մղվող մարտերին։ Ապացուցող տեսագրություններ կան, որոնք հրապարակվել են սոցցանցերում ու լրատվամիջոցներում։ Ու հիմա ակնհայտ է, որ Թուրքիան այդ պատերազմի գլխավոր հովանավորն է։ Թուրքիան է վարձել ու տեղափոխել գրոհային ահաբեկիչներին Ղարաբաղյան հակամարտության գոտի։ Թուրքիայի հովանու ներքո է Լեռնային Ղարաբաղի դեմ հարձակում սկսելու որոշում կայացվել։

Կարևոր է հասկանալ՝ ինչու՞։ Քանի որ ակնհայտ էր` Ադրբեջանի բանակը միայնակ չի կարող կռվել Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի դեմ։ Այդ պատճառով Թուրքիան որոշել է ներգրավվել ահաբեկիչների, թուրքական զորքերը ոչ միայն ներգրավված են ռազմական գործողությունների ղեկավարման մեջ, այլև անմիջական մասնակցություն ունեն թուրքական բանակի հատուկ ստորաբաժանումները։ Որոշ տվյալների համաձայն՝ մարտական գործողություններին մասնակցում են նաև Պակիստանի բանակի հատուկ ստորաբաժանումները։ Կարծում եմ՝ առնվազն Թուրքիայի կողմից գրոհայինների մասնակցությունն ամբողջ աշխարհում ապացուցված է, քանի որ բազում միջազգային ԶԼՄ-ներ արդեն գրում են այդ մասին։

Վերջին օրերի ընթացքում շատ հետաքրքիր տեղեկություն եկավ Ռուսաստանից, Հյուսիսային Կովկասից, որ Չեչնիայում ու Դաղստանում գրոհայինների են ոչնչացվել։ Տեղեկություն կար, որ այդ գրոհայինները արտասահմանից` Սիրիայից են Ռուսաստան եկել։ Եվ ես այստեղ անմիջական կապ եմ տեսնում․ Թուրքիան գրոհայիններին Ղարաբաղյան հակամարտության գոտի է տեղափոխել՝ Լեռնային Ղարաբաղի դեմ պատերազմելու համար, իսկ հիմա նրանք արդեն Հյուսիսային Կովկասում են։ Այս հատկանշական փաստը ցույց է տալիս, որ տվյալ իրավիճակն արդեն ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության մասին է, այլ դուրս է եկել լոկալ սահմաններից։ Սա արդեն լիարժեք տարածաշրջանային հակամարտություն է, որը շոշափում է տարածաշրջանի երկրների կոնկրետ շահերը։ Կարծում եմ՝ հատկապես Ռուսաստանում պետք է մեծ ուշադրությամբ վերաբերվեն այդ փաստին։

Ինչ վերաբերում է հայկական կողմին, իհարկե Լեռնային Ղարաբաղի կողմից կռվող օտարերկրացիներ չկան։ Կարող են լինել հայեր, որոնք սփյուռքից եկել են` հայրենակիցներին աջակցելու։ Բնականաբար, նրանց չի կարելի վարձկան համարել։

— Հոկտեմբերի 10-ի մոսկովյան համաձայնագրերում հիշատակվում են կարգավորման հիմնարար սկզբունքները։ Խնդրում եմ` պարզաբանեք այդ սկզբունքները, ինչպե՞ս եք Դուք դրանք հասկանում։

— Դրանք հանրահայտ սկզբունքներ են` ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունք, ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառում, տարածքային ամբողջականություն։ Հարցն այն է՝ ինչպես են կողմերը մեկնաբանում այդ սկզբունքները։ Քանի որ բանակցությունների ընթացքում պարզվեց, որ տարբեր կողմերը տարբեր կերպ են մեկնաբանում դրանք։ Հիմա այնպիսի իրավիճակ է, որ այդ կարևոր սկզբունքներից մեկն արդեն խախտվել է։ Արդեն անդրադարձել եմ դրան՝ դա ղարաբաղյան խնդրի լուծման համար ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառումն է։

— Պարոն վարչապետ, եթե խոսենք փոխզիջումների մասին, ապա ի՞նչ փոխզիջումների եք պատրաստ։ Կա՞ արդյոք մի գիծ, որը ոչ մի դեպքում չեք անցնի։

— Այո, իհարկե այդպիսի գիծ կա` Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը։ Հայաստանը բոլոր ժամանակներում էլ պատրաստ է եղել այդպիսի փոխզիջման։ Ամենահայտնին Կազանի նախաձեռնությունն է, երբ Հայաստանը պատրաստ էր կոնկրետ փոխզիջման։ Բայց Ադրբեջանը հրաժարվեց ստորագրել այդ համաձայնագիրը, որովհետև չցանկացավ ու չի ցանկանում ընդունել Լեռնային Ղարաբաղի հայերի ինքնորոշման իրավունքը։ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքը մեզ համար այն կարմիր գիծն է, որը մենք չենք կարող անցնել։

— Կներեք, ես ճշտում եմ՝ կոնկրետ ի՞նչ փոխզիջման մասին եք խոսում։

— Ասացի, որ Հայաստանը պատրաստ էր փոխզիջումների։ Դուք հարցնում էիք՝ արդյոք կա՞ կարմիր գիծ, որի վրայով մենք չենք անցնի։ Ասացի` այո, դա Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքն է։

— Գծի մասին խոսեցինք, իսկ կոնկրետ փոխզիջման մասի՞ն։ Ճի՞շտ հասկացա, որ Դուք չէիք ցանկանա նման փոխզիջման օրինակ բերել։

— Գիտեք` հիմա մոսկովյան հայտարարության մեջ կոնկրետ քայլեր են հստակեցվել ՝ ինչպես վերականգնել կոնկրետ բանակցային գործընթացը։ Այդ համաձայնագրի տակ արդեն նկարագրվել են կոնկրետ քայլեր, ու մենք պատրաստ ենք այդ քայլերին դիմել ղարաբաղյան հարցը լուծելու համար։ Մենք պատրաստ ենք նման փոխզիջումների, մենք պատրաստ ենք համաչափ փոխզիջումների, որոնց պատրաստ է Ադրբեջանը։

— Շնորհակալություն, պարոն վարչապետ։ Մենք իսկապես խոսում էինք, որ այդ պատերազմն առանձնանում է առանձնահատուկ դաժանությամբ, այդ դաժանությունը պատմության մեջ է մտել, ու երկու առաջնորդներն էլ պատմության մեջ են մտել որպես դաժանագույն պատերազմի մասնակիցներ։ Այս ամենից հետո ինչպիսի՞ն կցանկանայիք մնալ պատմության մեջ։

— Սա անձնական հավակնությունների հարց չէ։ Կցանկանայի, որ այս ամենից հետո ղարաբաղյան հարցը վերջնականապես լուծվեր։ Փոխզիջման հիման վրա։ Որ մենք գտնեինք այնպիսի լուծում, որն ընդունելի լինի բոլոր կողմերի՝ Հայաստանի, Լեռնային Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի համար։ Ու դա վերջնական լուծում լիներ։

— Պարոն վարչապետ, ես ավարտեցի իմ հարցերը։ Դուք ուզո՞ւմ եք որևէ բան ավելացնել։

— Իհարկե։ Պատասխանելով Ձեր առաջին հարցին` ասացի, որ շատ կարևոր է ուշադրություն դարձնել այս գործընթացում Թուրքիայի նպատակներին։ Վստահ եմ, որ 20–րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած հայտնի իրադարձություններից հետո Թուրքիան ուզում է վերադառնալ Հարավային Կովկաս, որպեսզի շարունակի հայերի ցեղասպանության քաղաքականությունը։ Շատ կարևոր է հասկանալ, որ Թուրքիայի համար դա պրագմատիկ նպատակ է։ Ոչ թե հուզական նպատակ, այլ պրագմատիկ, քանի որ Հարավային Կովկասի հայերը դեպի հյուսիս, դեպի արևելք ու դեպի հարավ-արևելք էքսպանսիայի վերջին խոչընդոտն են Թուրքիայի համար, քանի որ ես վստահ եմ՝ դա Թուրքիայի կայսերական քաղաքականության շարունակությունն է։ Այն ամենը, ինչն այժմ տեղի է ունենում Հարավային Կովկասում, պետք է դիտարկել այն քաղաքականության համատեքստում, որը Թուրքիան անցկացնում է Միջերկրական ծովում, Լիբիայում, Սիրիայում, Իրաքում, Հունաստանի ու Կիպրոսի հանդեպ։ Արդեն ասացի, որ այն, ինչ հիմա կատարվում է, արդեն դուրս է եկել լոկալ, Ղարաբաղյան հակամարտության շրջանակից։

Թուրքիան ուզում է ձևափոխել Հարավային Կովկասը, ավելի շուտ՝ վերահսկողության տակ առնել ամբողջ Հարավային Կովկասը ու այն դարձնել պլացդարմ՝ Հյուսիսի, Արևելքի, ու Հարավ-Արևելքի ուղղությամբ էքսպանսիա իրականացնելու համար։ Կարծում եմ՝ այս իրավիճակում շոշափվում են մի շարք երկրների անվտանգության շահերը, այդ թվում` առաջին հերթին Ռուսաստանի։ Պատահական չէր, որ հիշատակեցի Չեչնիայից ու Դաղստանից եկող տեղեկությունները։ Որտեղի՞ց են այդ գրոհայինները հայտնվել Չեչնիայում ու Դաղստանում, սիրիացի գրոհայինները։ Հարցն այն է, արդյոք դա պատահականությո՞ւն է, թե՞ Հյուսիսային Կովկասը ապակայունացնելու ծրագրած ակցիա, որպեսզի Ռուսաստանի ուշադրությունը շեղվի Հարավային Կովկասում՝ Ղարաբաղյան հակամարտության գոտում տեղի ունեցող իրադարձություններից։ Սա շատ կարևոր նրբություն է, որին պետք է գնահատական տան Ռուսաստանում։

1132
թեգերը:
Թուրքիա, Ադրբեջան, Նիկոլ Փաշինյան, Արցախ, Հայաստան
Ջրաձոր գյուղը

«Ջրհեղեղից առաջ», կամ ինչու են Ջրաձոր գյուղում բոլորն արագ ամուսնանում

500
(Թարմացված է 22:28 07.09.2020)
Ջրաձորի բնակիչներին կվերաբնակեցնեն, քանի որ գյուղի տեղում ջրամբար է կառուցվելու։ Sputnik Արմենիայի թղթակիցներն ուղևորվել են գյուղ՝ տեղում պարզելու, թե ինչպես են բնակիչները վերաբերվում այդ նորությանը։

Շիրակի մարզի Ջրաձոր գյուղն է։ Թարմ լուսանկարներ։ Բայց կարծես «հոգեվարքի» նկարներ լինեն: 8 տարի հետո այս ամենը ջրի տակ կանցնի։ Իլիկ և Հողմաջուր գետերի համեստ հոսանքների տակ կանցնեն խորը ձորը, անտառակը, ավտոճանապարհները և անգամ ամբողջ գյուղը։ Եվ այլևս աշխարհում Ջրաձոր գյուղ չի լինի... Կուզեի այսպիսի տպավորիչ, թախծոտ-լիրիկական նոտայի վրա ավարտել նոր սկսված պատմությունս, բայց ո՛չ հոդվածում, ո՛չ էլ իրական կյանքում դրամա չի ստացվի, իսկ պատմությունը, որը կներկայացնենք, ավելի շատ արկածային ֆիլմի է նման։

Пожилой житель села Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Բոլորովին վերջերս Հայաստանի կառավարությունը որոշեց ավարտին հասցնել Շիրակի մարզի Կապսի ջրամբարի շինարարությունը, որը խորհրդային կառավարությունը նախատեսում էր ավարտել դեռ 1975թ․-ին։ Աշխատանքները եռում էին, երբ տեղի ունեցավ Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը, իսկ հետո՝ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը։ Անկախ Հայաստանում լավագույն ժամանակները չէին, օրակարգում պատերազմն էր, սոցիալ-տնտեսական աղետները, և 30 տարի շարունակ ջրամբարը ոչ մեկին հետաքրքիր չէր։

Նոր կառավարությունը՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, 2020 թ․-ի օգոստոսին որոշում կայացրեց ավարտին հասցնել ջրամբարը և, ինչպես որոշվել էր դեռևս 70-ականներին, վերաբնակեցնել այդ կառուցման արդյունքում ջրի տակ անցնող Ջրաձոր գյուղի բնակիչներին։ Անկախ Հայաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ զրոյից կառուցվելու է մի ամբողջ գյուղ, որտեղ էլ վերաբնակեցնելու են ջրաձորցիներին։ Նրանց կփոխհատուցեն կորցրածը` իրենց հայրենի գյուղի հետ միասին՝ տներից մինչև խնձորի այգիներ և բանջարանոցներ։

Жители села Джрадзор в Ширакской области у грузового автомобиля
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Ջրաձորի գյուղապետ Գևորգ Հովակյանն այս պաշտոնը զբաղեցնում է շուրջ 10 տարի։ Նա միշտ ճշգրիտ իմացել է գյուղի բնակչության թիվը, բայց հանկարծ սկսում է կասկածել․ «Կարծեմ` 356, 357, կամ 358»,-ասում է նա։

Բանն այն է, որ վերջին շրջանում գյուղում ապրող ամուսինները սկսել են ՔԿԱԳ-ում գրանցել ամուսնությունները, այդ պատճառով էլ գյուղի բնակիչների թիվն աճել է։ Միայն թե գյուղապետը դա ավելի պարզ ու հասկանալի է բացատրում։

Дом в селе Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

«Բոլորը սկսեցին գրանցել իրենց հարսներին։ Տարիներով առանց ամուսնությունը գրանցելու ապրում էին, բայց հենց իմացան փոխհատուցման մասին, սկսեցին զբաղվել փաստաթղթերով։ Սակայն փոխհատուցելու են ոչ թե ըստ ընտանիքի անդամների քանակի, այլ ըստ սեփականության։ Թե չէ կսկսեին արագ-արագ երեխաներ ունենալ»,-կատակում է գյուղապետը։

Глава села Джрадзор Геворик Овакян на фоне села рассказывает о планах переселения
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Գյուղապետ Գևորգ Հովակյանը

Արգամ և Հեղինե Ադամյանները չեն վազել ամուսնությունը գրանցելու, բայց նրանց հուզել է նորությունը, ինչպես և բոլորին այս գյուղում։ Ամուսինները ծնվել են Ջրաձորում 80-ականներին և ամբողջ կյանքում լսել են ջրամբարի կառուցման և վերաբնակեցման մասին։

«Շատ բնակիչներ դրա պատճառով այդպես էլ մինչև վերջ չվերանորոգեցին իրենց տները, լոգասենյակներ չկառուցեցին, ջուր չանցկացրին տանը։ Բոլորը սպասում էին ջրամբարին։ Հետո տեղի ունեցավ երկրաշարժը, ամեն ինչ իրար խառնվեց։ Մարդիկ չգիտեին՝ ավարտել իրենց տների վերակառուցումը, թե ոչ, որովհետև եթե ջրամբարը կառուցվեր, ամեն ինչ կկորեր։ Հիմա հանգիստ շունչ քաշեցինք՝ գոնե գիտենք, թե ինչ է սպասվում»,-ասում է Հեղինեն։

Житель села Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձորցի Արգամը

2000-ականներին գյուղում նոր դպրոց կառուցեցին։ Նախորդ կառավարությունն ակնհայտորեն գյուղը վերաբնակեցնելու ծրագրեր չուներ։ Հեղինեն գյուղի դպրոցում է աշխատում, կրտսեր դասարանների ուսուցչուհի է։ Նոր գյուղում շարունակելու է զբաղվել սիրելի գործով։ Բայց նրա ամուսինն իր աշխատանքի հետ կապված անհանգստություններ ունի։

Մաղում ջուր պահելն անհնար է. կբավարարի՞ Ազատի ջրամբարում եղածը ոռոգման ողջ սեզոնի համար

Արգամն ամբողջ կյանքում գյուղատնտեսությամբ է զբաղվել։ Կառավարությունը նախատեսում է կառուցել Ջրաձոր 2.0 տարբերակը, այսինքն՝ նոր գյուղը կկառուցվի ժամանակակից եվրոպական գյուղերի ոճով։ Գոմերն ու փարախները կկառուցվեն ոչ թե տների կողքին, ինչպես ավանդական հայկական գյուղերում, այլ քիչ հեռու՝ հատուկ դրանց համար հատկացված տարածքում։ Եվ առհասարակ, ամբողջ գյուղը նախատեսվում է տուրիստական կենտրոնի նմանությամբ կառուցել․տները միանման կլինեն, մոտակայքում՝ ջրամբարը։ Մի խոսքով՝ գեղեցկություն։ Բայց տեղի բնակիչներն անհանգստանում են՝ միայն գեղեցկությամբ տուն չես պահի։

Цветы у дома в селе Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Արգամի և Հեղինեի ծաղկանոցը

«Նրանք միայն տներն են կառուցելու, ոչ գոմերը։ Այսինքն՝ նոր գյուղում ես կունենամ պատրաստի տուն՝ նույն չափերի, ինչ սա, բայց գոմի փոխարեն ինձ փող են տալու, ասելու են՝ կառուցիր ինքդ կամ ծախսիր, ինչպես կուզես։ Իսկ որտե՞ղ ենք կովերին պահելու։ Գումարած՝ բակի հարցը։ Մենք գյուղում վեց եղբայր ենք, ընդհանուր 10 տրակտոր և այլ խոշոր տեխնիկա ունենք։ Նոր տների բակերում այդ տեխնիկայի համար տեղը կհերիքի՞»,-ասում է Արգամը։

Дом в селе Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Արգամի և Հեղինեի տան բակում խոշոր, դեղին, շատ գեղեցիկ ծաղիկներ են աճում։ Այգում խնձորենին նոր-նոր է սկսում մեծանալ։ Հեղինեն ափսոսանքով է մտածում այս ամենը թողնելու մասին․նոր գյուղում ստիպված են լինելու մի քանի տարի սպասել, մինչև տնկիները փարթամանան։

Горка кизяков у скотного двора в селе Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Բայց ընդհանուր առմամբ գյուղացիները դրական են տրամադրված։ Բոլորն անհամբերությամբ են սպասում Կապսի ջրամբարի կառուցմանը։ Ի դեպ, ջրամբարի անվան հետ զվարճալի պատմություն է կապված։ Կապսը Ջրաձորի կողքի գյուղն է, սակայն գյուղերի միջև հեռավորությունը գրեթե 6 կմ է, և ջրամբարը հաստատ մինչև Կապս չի հասնելու։ Ու պարզ չէ` ինչու են այն անվանել Կապսի, այլ ոչ թե Ջրաձորի ջրամբար, մանավանդ որ երկրորդ անվանումն ավելի տեղին կլիներ։

«ԽՍՀՄ-ի տարիներին Ջրաձորի կենտկոմի քարտուղարը թուրք էր (նկատի ունի՝ ադրբերջանցի՝ հեղ․), իսկ Կապսինը՝ հայ։ Այդպես էլ ջրամբարն անվանեցին այն գյուղի անունով, որի քարտուղարը հայ էր, չնայած մեր գյուղում ոչ մի թուրք չէր ապրում։ Ես նույնիսկ վերջերս բարձրացրի այդ հարցը, բայց ինձ ասացին` քանի որ նախագծում սովետական մակետներն են օգտագործվելու, և արդեն «Կապսի ջրամբար» անվանումով հսկայական քանակությամբ փաստաթղթեր են կազմվել, անունն արդեն անհնար է փոխել»,-պատմում է գյուղապետ Գևորգ Հովակյանը։

Комбайн в селе Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Սակայն խորհրդային մակետներին կուրորեն չեն հետևելու․ այն ժամանակ պետությունը նախատեսում էր 95 մլն խորանարդ մետր տարողությամբ ջրամբար կառուցել։ Իսկ հիմա Հայաստանի կառավարությունը պատրաստվում է 60 մլն խորանարդ մետր տարողությամբ կառուցել, այն էլ՝ ոչ միանգամից։ Գերմանական Kreditanstalt für Wiederaufbau բանկից ստացված խոշոր՝  50 միլիոն եվրո վարկի շնորհիվ առաջին փուլում կկառուցվի 25 մլն․ խորանարդ մետր ծավալով ջրամբար։ Ընդհանուր առմամբ կառուցման վրա 60 միլիոն եվրո կծախսվի։

Նոր Ջրաձորի, ինչպես և ջրամբարի կառուցումը կսկսվի 2021-ի ամռանը։ Գյուղը պատրաստ կլինի 3-4 տարում, ջրամբարը՝ 8 տարում։ Ընդհանուր առմամբ նոր գյուղում 78 տուն կկառուցվի՝ ընտանիքիների թվին համապատասխան։ Ջրաձորցիները փոխհատուցումը գումարի տեսքով վերցնելու կամ այլ գյուղում/քաղաքում տուն գնելու հնարավորություն են ունեցել, բայց գրեթե բոլորը միաձայն հրաժարվել են և որոշել են միասին վերաբնակվել։

«Երեք ընտանիք կա, որոնք տան փոխարեն գումարն են ուզել, հիմա նրանց հետ բանակցություններ են ընթանում։ Ո՛չ Խորհրդային Միության տարիներին, ոչ էլ առավել ևս հետո ոչ մեկ խոշոր վերանորոգման աշխատանք չի իրականացրել։ Այնպես որ, իմ հաշվարկներով` լավ է համաձայնել նոր, բոլոր հարմարություններով տանը, քան փոխհատուցման ոչ այնքան մեծ գումարով ուրիշ տուն փնտրել։ Համ էլ՝ ամբողջ գյուղով վերաբնակեցվելուց լավ բան չկա։ Այստեղ բոլորը միմյանց գիտեն, հարգում են։ Օտար գյուղում ի՞նչ են անելու»,-ասում է գյուղապետը։

Վերաբնակեցումը բոլորի համար է խնդիրներ ստեղծելու․ մեկը տարիներով սպասելու է մինչև ծաղկեն նոր ծառերը, մեկ ուրիշը ստիպված է լինելու տեղափոխել երկրաշարժից հետո պետության տրամադրած վագոն-տնակները, երրորդն էլ կովերի մի ամբողջ հոտ ունի, որոնց պետք է լինելու տեղավորել նոր վայրում։

Юный житель села Джрадзор в Ширакской области
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը

Բայց նախ՝ կառավարությունը խոստացել է տեղափոխության համար բեռնատար մեքենաներ տրամադրել և վճարել բոլոր ծախսերը, երկրորդ՝ ջրաձորցիների համար առավել կարևոր է, որ ապագան վերջապես հստակ ուրվագծեր է ստանում։ 40 տարվա մեջ առաջին անգամ հորիզոնի հաստատուն լինելն ավելի կարևոր է, քան բերքը, որը մոտակա 2-3 տարում չի լինելու։

Առավել ևս այս մարդկանց համար, որոնց նախնիները շատ ավելի ծանր ու երկարատև վերաբնակեցում են ապրել (1825թ․-ին մի քանի ընտանիք փախել են Արևմտյան Հայաստանի Բասեն գավառից, հասել են Շիրակ և այստեղ հիմնել են Ջրաձորը) մի քանի կիլոմետր դեպի արևմուտք ուղևորվելը դատարկ բան էր թվում։

  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղի գոմերը
    Ջրաձոր գյուղի գոմերը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղի գոմերը
    Ջրաձոր գյուղի գոմերը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղի կիսավեր եկեղեցին
    Ջրաձոր գյուղի կիսավեր եկեղեցին
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
  • Ջրաձոր գյուղը
    Ջրաձոր գյուղը
    © Sputnik / Andranik Ghazaryan
1 / 10
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Ջրաձոր գյուղը
500
թեգերը:
ջրամբար, Շիրակի մարզ, գյուղացի, Գյուղ, Ջրաձոր, Կապսի ջրամբար
Ըստ թեմայի
Ջրում «ապրող» սուրբ Հռիփսիմեն ու եկեղեցու շուրջ հյուսվող պատմությունները. տեսանյութ
Սյունեցի դպրոցականը փորձում է իրենց գյուղը զբոսաշրջային կենտրոն դարձնել ու ստացվում է
Երկրի վրա ջրի առաջացման առեղծվածը․ գիտնականների բացահայտումները 
Գագիկ Ծառուկյան, արխիվային լուսանկար

Երբ նախագիծը հաստատվում էր, խաղատունը կառուցված էր. ինչպես «մոլորվեց» ՀՀ կառավարությունը

811
(Թարմացված է 22:21 15.06.2020)
Կառավարության 2013թ.-ի որոշումից պարզ է դառնում, կառավարության անդամները պետք է որ տեղյակ լինեին Սևանի ճանապարհին Գագիկ Ծառուկյանի խաղատների կառուցման պատմությունից, եթե, իհարկե, կարդային, թե ինչ որոշում են ընդունում:

ԵՐԵՎԱՆ, 15 հունիսի – Sputnik. Նելլի Դանիելյան. ԲՀԿ առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող խաղատները, ժամանցի ու հանգստի հանրահայտ վայրերը, պարզվում է` գրանցվել, գործել ու շահույթ են ստացել ապօրինի ճանապարհով՝ համեմայնդեպս 2014թ-ի հունվարից հետո:

Նման հայտարարություն հունիսի 14-ին արեց ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայությունը՝ պաշտոնական հաղորդագրություն տարածելով Ծառուկյանին պատկանող այդ բիզնեսների մասին:

Ըստ ԱԱԾ բացահայտումների, Ծառուկյանը «մոլորության մեջ է գցել պատկան մարմիններին», «ստացել ՀՀ կառավարության հավանությունը» և այդ գործունեության արդյունքում պետությանը պատճառել 29 մլրդ 750 մլն դրամի վնաս:

Իրեն մեղսագրվող այս ու ոչ միայն այս արարքի մասին, պարզվում է` Գագիկ Ծառուկյանն իմացել է միայն հունիսի 14-ին, այն էլ՝ պատահաբար, համացանցից: Տեղեկությունը Sputnik Արմենիային հայտնեց նրա փաստաբան Էմին Խաչատրյանը:

«Հարց է առաջանում, թե պարոն Ծառուկյանը ինչպես կամ որտեղից պիտի իմանար հարուցված քրեական գործերի մասին, եթե որևէ կարգավիճակ չի ունեցել»,- ասաց նա:

Պարզվում է` ԲՀԿ ղեկավարին այդ մասին չեն ասել անգամ ԱԱԾ-ում 8 ժամ հարցաքննելիս, քանի որ, ըստ փաստաբանի, այնտեղ խոսքը բոլորովին այլ քրեական գործերի մասին է եղել։ Մասնավորապես՝  նա կանչվել է ՊԵԿ նախկին նախագահ Գագիկ Խաչատրյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործով` որպես վկա:

Էմին Խաչատրյանը նշեց, որ բացի մամուլում հրապարակված հաղորդագրություններից ու Ծառուկյանի տանն իրականացրած խուզարկության որոշումներից ու արձանագրություններից, քրեական գործին անչվող այլ նյութերի հետ ծանոթանալու հնարավորություն դեռ չեն ունեցել: Նույնիս տեղյակ չեն, թե ինչ  կարգավիճակ ունի իր վստահորդն այդ քրեական գործով:

Ծառուկյանի խաղատնային բիզնեսի մասին այլ պարզաբանում այս պահին ո՛չ իրավապահները, ո՛չ Ծառուկյանի պաշտպանները չեն տալիս: Քրեական գործի մասին հայտարարություն է արել միայն «Օնիրա Քլաբ» ՍՊԸ  տնօրինությունը՝ նշելով, որ Գագիկ Ծառուկյանը որևէ  անմիջական առնչություն չունի «Օնիրա Քլաբ» ՍՊԸ-ի գործունեության հետ այն պարզ պատճառով, որ ընկերությունը հանձնված է հավատարմագրային կառավարման, և դրա մենեջմենթն իրականացնում են Անգլիայից ու Ռուսաստանից ժամանած թոփ մենեջերները:

Թե ինչ ավարտ կունենա այս` արդեն բավական աղմուկ հանած պատմությունն ու ինչ հանգուցալուծում կստանա բացված քրեական գործը, պարզ կլինի թերևս տարիներ անց, երբ կկայացվի դատական վերջնական ակտը: Իսկ մինչ այդ, չխախտելով անմեղության կանխավարկածը և օգտվելով հրապարակային աղբյուրներից, փորձենք հասկանալ, թե ինչից սկսվեց ամեն ինչ ու ինչ նպատակով Գագիկ Ծառուկյանը «մոլորեցրեց» ՀՀ այն ժամանակվա կառավարությանը:

Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, երբ 2013թ-ին կառավարությունը որոշեց Երևանից ու ՀՀ մյուս բնակավայրերից հանել բոլոր խաղատները և դրանք տեղափոխել 50 կմ հեռու: Իսկ Ծառուկյանն արդեն Երևանին շատ մոտ կառուցել ու անգամ շահագործում էր որոշ խաղատներ:

«Շահումով խաղերի և խաղատների մասին» ՀՀ օրենքում այս փոփոխություններն ԱԺ-ում ընդունվեցին 2013 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ու պետք է իրավական ուժ ստանային 2014թ-ի հունվարի 1-ից:

Բայց ԱԺ որոշումից 2 օր առաջ՝ դետեմբերի 26-ին, ՀՀ կառավարությունը մի որոշում ընդունեց, որով թույլ տվեց, որ Ծառուկյանի՝ Կոտայքի մարզի Վերին Պտղնի գյուղի Երևան-Աբովյան խճուղի 5 հասցեում կառուցված խաղատները շարունակեն գործել:

Նման իրավունք էր ընձեռում օրենքում ներառված այն բացառությունը, որ խաղատունը բնակավայրին մոտ կարող է կառուցվել միայն կառավարության հավանությանն արժանացած 40 միլիարդ դրամից ավելի ներդրումային ծրագրի դեպքում:

Կառավարության պաշտոնական կայքում հրապարակված 2013թ-ի հիշյալ որոշումից տեղեկանում ենք, որ «Օնիրա Քլաբի» ծրագիրը գնահատվել էր 45-50 միլիարդ դրամ: 

Նման գնահատում էր արել «Հ. Ս.ՊՌՈ» ՍՊԸ-ն, որին էլ հանձնարարվել էր նախագծանախահաշվային փաստաթղթերի կազմումը՝ 13.597 հա հողամասի վրա համալիրը կառուցելու համար։

«Ծրագրի իրականացման արդյունքում կմատուցվեն բարձրակարգ ծառայություններ, կապահովի էլ ավելի գրավչություն, հատկապես օտարերկրացիների համար, և արդյունավետ ֆինանսատնտեսական գործունեություն։ Ծրագրի իրականացման արդյունքում կստեղծվեն լրացուցիչ աշխատատեղեր»,- ասված է կառավարության որոշման հիմնավորման մեջ:

Հետաքրքական է, որ դեկտեմբերի 26-ին ընդունված որոշման մեջ գրված է. «ծրագրի իրականացումը նախատեսվում է ավարտել 2013 թվականին»:

«Խնձոր կերեք». ձայներ բերելու առնչությամբ ԲՀԿ–ական պատգամավորների արձագանքը

Կառուցվող խաղատների ու ժամանցի կենտրոնների սեփականատեր «Օնիրա Քլաբ» ՍՊԸ-ն պետական գրանցում է ստացել 2010 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, ու, ըստ կառավարության որոշման, հենց նույն օրն էլ հրավիրված «բաժնետերերի ժողովում հաստատվել է վերոհիշյալ ներդրումային ծրագիրն, ու դրա արդյունավետ իրականացման գործընթացն ապահովելու պատասխանատվությունը վերապահվել «Մուլտի ԳրուպԿոնցեռն» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրեն Սեդրակ Առուստամյանին և նույն ընկերության ֆինանսական տնօրեն Գեղամ Թովմասյանին։

Բանն այն է, որ համաձայն պետական գրանցման տեղեկատվության` «Օնիրա Քլաբի» հիմնադիրներն են«Մուլտի ԳրուպԿոնցեռն»-ը, Գագիկ Ծառուկյանն ու նրա կինը՝ Ջավահիր Ծառուկյանը:

ՀՀ կառավարության որոշման մեջ, ի դեպ, չի թաքցվում, որ խաղատների կառուցումը նոր չի սկսվելու, այլ սկսվել է դեռ 2 տարի առաջ: «Համաձայն ներդրումային ծրագրի` «Օնիրա Քլաբ» ՍՊԸ-ն 2011 թվականից Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Վերին Պտղնի գյուղի Երևան-Աբովյան խճուղի 5 հասցեում` 13,597 հա հողամասի վրա, ձեռնարկել է ժամանցի և հանգստի կենտրոնի կառուցումը։ Շինարարական աշխատանքները 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ ամբողջովին ավարտվել են և գնահատվել անկախ գնահատող «Էյ Էնդ Էմ ֆայնենշլ Քոնսալթինգ» ՓԲԸ-ի կողմից։ Վերջինիս կողմից, համաձայն հաշվետվության, ընկերության գույքը գնահատվել է 61 146 139 340 դրամ, այդ թվում` շենքերը և շինությունները` 59 039 197 608 դրամ, հողամասը` 1 809 665 732 դրամ, շարժական գույքը` 300 276 000 դրամ»,- ասված է կառավարության որոշման մեջ:

Փաստորեն, ստացվում է, որ կառավարությունն այնքան էլ «մոլորված» չի եղել ու որոշումը կարդալով կարող էր հասկանալ, որ 59 մլրդ դրամի շենք-շինություններն արդեն կառուցված են ու նոր չէ, որ պիտի կառուցվեն, կամ գոնե պիտի կռահեր, որ դեկտեմբերի 26-ին շինարարությունը սկսելու դեպքում հազիվ թե մինչև տարեվերջ հասցնեն ավարտել:

Թե ինչ է հասկացել կառավարությունն ու ինչպես է թույլ տվել, որ իրեն «մոլորեցնեն» գուցե նախաքննությունը կպարզի, իսկ մինչ այդ նշենք, որ հունիսի 14-ին տարածած հայտարարության մեջ ԱԱԾ-ն ևս գրել էր, որ «Օնիրա Քլաբ» ՍՊԸ-ի և նրա հիմնադիրների ու մասնակիցների կողմից կառուցված 13.377  հա մակերեսով ժամանցի վայրերը, ինչպես նաև արդեն իսկ գործող «Շանգրի Լա» խաղատունը 2011թ. հունվարի 19-ին պետական գրանցում են ստացել ՀՀ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեում:

Բացի այդ, ըստ ԱԱԾ-ի, «Օնիրա Քլաբը» խաղատնային բիզնեսի արտոնագիրը ստացել է 2013 թ. դեկտեմբերի 27-ին՝ մեկ խաղատան համար, բայց դրանով շահագործել 2 խաղատուն: «Օնիրա Քլաբի» տարածած պարզաբանման համաձայն` դրանք ոչ թե տարբեր խաղատներ են, այլ նույն խաղատան երկու սրահներ: Այս հարցը ևս վերջնական պատասխան կստան դատարանում:

Ծառուկյանն ու Վանեցյանը մի քանի անգամ հանդիպել են նույն այգում. ԱԺ փոխխոսնակ

Իսկ մինչ այդ հիշեցնենք, որ 2013թ-ին, երբ կառավարությունն ընդունում էր Ծառուկյանի ներդրումային ծրագրի մասին վիճահարույց որոշումը ՀՀ վարչապետն էր Տիգրան Սարգսյանը: Իսկ որոշումը կառավարությանն է ներկայացրել ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար- նախարար Վաչե Գաբրիելյանը:

Հիշեցնենք՝ ՀՀ ԱԱԾ-ն հունիսի 14-ի վաղ առավոտից  խուզարկություն է իրականացրել ԲՀԿ առաջնորդ, պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանի Առինջ գյուղի առանձնատանը: Ավելի ուշ Ծառուկյանին հրավիրել էին ԱԱԾ՝ հարցաքննության:

Գագիկ Ծառուկյանի հարցաքննության ընթացքում ԱԱԾ-ն հանդես եկավ մի քանի  պաշտոնական հայտարարություններով, որտեղ ներկայացրեց Ծառուկյանի նկատմամբ կատարված քննչական գործողությունների իրավական հիմքերն ու հարուցված 3 քրեական գործեր:

Առաջին քրեական գործը վեերոհիշյալ խաղատներին վերաբերող գործն է, երկրորդը վերաբերում է 2017թ-ի խորհրդարանական ընտրություններին: Ըստ գործի նյութերի` ԲՀԿ-ն  հարյուր հազարների ընտրակաշառք է բաժանել:

Իսկ երրորդ քրեական գործը վերաբերում է Կոտայքի մարզի Առինջ համայնքում Ծառուկյանին պատկանող «Նյու» ընկերությանն օտարված հողատարածքին: Առինջի գյուղապետի ու ավագանու անդամների անօրինական որոշումների արդյունքում, ըստ գործի, համայնքին պատճառվել է շուրջ 400 մլն դրամի վնաս: Երեք քրեական գործերով նախաքննությունը շարունակվում է:

811
թեգերը:
Տիգրան Սարգսյան, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն (ՀՀԿ), ՀՀ կառավարություն, ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն. ԱԱԾ, խաղատուն, Գագիկ Ծառուկյան, Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն (ԲՀԿ)
թեմա:
Գագիկ Ծառուկյանի շուրջ ծավալված իրադարձությունները
Ըստ թեմայի
Թաթոյանն ամփոփիչ հայտարարություն է արել Ծառուկյանի հետ կապված իրադարձությունների մասին
Ծառուկյանն ու Վանեցյանը մի քանի անգամ հանդիպել են նույն այգում. ԱԺ փոխխոսնակ
ԱԺ նիստում ընդգրկվել է Ծառուկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելու միջնորդությունը
ՀՀ պաշտպանության նախարարություն

Երկու Սու-25–ի վերաբերյալ տեղեկությունը սուտ է. ՀՀ ՊՆ

0
(Թարմացված է 14:55 29.10.2020)
Ադրբեջանը հերթական ապատեղեկատվությունն է տարածել։ Հայաստանի պաշտպանության նախարարության արձագանքը չի ուշացել։

ԵՐԵՎԱՆ, 29 հոկտեմբերի – Sputnik. Ադրբեջանը հայտնում է, որ ՀՀ ԶՈւ երկու Սու-25 ինքնաթիռ է ոչնչացրել, ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հերքում է այդ տեղեկությունը։

«ՀՀ ԶՈւ երկու Սու-25 ինքնաթիռի ոչնչացման մասին ադրբեջանական կողմի հայտարարությունը ապատեղեկատվություն է»,– Facebook–ի իր էջում գրել է ՊՆ մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը։

Հիշեցնենք` սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ լայնածավալ ռազմական հարձակում է սկսել արցախա–ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով։

Հոկտեմբերի 28-ի ժամը 13։00-ի դրությամբ` հակառակորդի կրակոցների հետևանքով Արցախում զոհվել են 1119 զինծառայողներ և 39 քաղաքացիական անձինք։ Ադրբեջանի կենդանի ուժի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ չկան, սակայն հայկական կողմը հայտնում է, որ հակառակորդը 6749 զոհ ունի և բազմաթիվ վիրավորներ։ 

Ըստ վերջին տվյալների՝ Ադրբեջանի զինված ուժերը կորցրել են 25 ինքնաթիռ, 16 ուղղաթիռ, 226 անօդաչու սարք, 6 ՏՈՍ-1 «Սոլնցեպեկ» համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ, 632 տանկ և ՀՄՄ:

Ես չգնամ, էլ ո՞վ գնա. Արցախից եկած մարզիկն ու մարզիչը պատմում են տղաների հերոսության մասին

Սեպտեմբերի 29–ից սկսած ադրբեջանական զինուժը մերթընդմերթ կրակ է բացում նաև Հայաստանի ուղղությամբ։ 

Անմարդկային են կռվում․ հադրութցի Մարո բաբոն սպասում է հաղթանակին ու «հնդկական» երեկոներին

0
թեգերը:
ինքնաթիռ, Ադրբեջան, Հայաստան