Կառավարության նիստ. արխիվային լուսանկար

Բյուջեի կատարողականի բեմականացումը, կամ բոլորը մեղավոր են, բացի իրական պատասխանատուից

75
Տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում մեկնաբանել է 2020թ–ի բյուջեի կատարողականը։ Նրա խոսքով` համավարակը, պատերազմը, կառավարման ձախողումն ու անլուրջ վերաբերմունքն են հանգեցրել բյուջեի դեֆիցիտի 2 անգամ ավելացման, պարտքն էլ գերազանցել է ՀՆԱ–ի 63%-ը։ ։

Նելլի Դանիելյան, Sputnik Արմենիա

Կառավարության այսօրվա նիստում ներկայացված 2020թ.–ի բյուջեի կատարողականը հաջորդ շաբաթ ԱԺ–ում  սպասվող բեմականացման սեղմագիրն էր։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանը։

«Լինելու է բեմականացում` լուրջ դեմքերով։ Մեղավորները լինելու են միջազգային շուկաները, COVID-ը, պատերազմը, մի խոսքով` բոլոր բոլորը, բացի իրական և թիվ մեկ պատասխանատուից` կառավարությունից»,– ասաց Ավետիսյանը։

Հիշեցնենք` ՀՀ կառավարությունն  այսօրվա նիստում հավանության արժանացրեց 2020թ–ի բյուջեի կատարման տարեկան հաշվետվությունը և մինչև մայիսի 1-ն այն կներկայացնի ԱԺ–ի քննարկմանը։

Ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը նիստի ընթացքում նշեց, որ Հայաստանը կարողացել է դիմակայել 2020թ–ի կորոնավիրուսի համավարակի ու Արցախյան պատերազմի տնտեսական հետևանքներին` շնորհիվ 2019թ.–ի տնտեսական ցուցանիշների։

«Արդյունքում մենք ունեցանք ավելի մեծ դեֆիցիտ, քան ի սկզբանե նախատեսված էր»,– ասաց Ջանջուղազյանը` շեշտելով, որ սա այն գինն է, որը կառավարությունը վճարել է կորոնավիրուսի համավարակի ու պատերազմի տնտեսական հետևանքները մեղմելու համար։

Թադևոս Ավետիսյանը նկատում է, որ 2019թ–ի ցուցանիշները գովերգելով` Ֆինանսների նախարարը մոռացավ նշել, որ 2019թ–ը նաև 2017-18թթ–ի տնտեսական իրողությունների տրամաբանական շարունակությունն էր։ Իսկ համավարակի հետևանքների մասին խոսելիս` Ջանջուղազյանը չասաց, որ մեր տնտեսական անկումը համաշխարհային անկման միջին մակարդակից 2-2.5 անգամ ավելի մեծ էր, և որ կառավարությունը տապալել է հարկային եկամուտների հավաքագրումը շուրջ 16 տոկոսով։

Հայոց եղեռնի հիշատակի ռեքվիեմները բյուջեով չեն նախատեսվել. գործադիրն ուղղում է սխալը

«Համավարակի դեմ պայքարին, կարելի է ասել` մատների արանքով նայեցին, կատակով, ծիծաղով, հեգնանքով։ Ասվում էր, թե COVID–ը կհաղթահարենք օղիով, պինցետով։ Այդ պահին լսողին կթվար, թե էդ COVID–ն եկել է ՀՀ տնտեսությունը փրկելու»,– ասաց Ավետիսյանը` հավելելով, որ այս անլուրջ վերաբերմունքի արդյունքում կառավարությունը կորցրեց համավարակի տարածումը կանխելու պահը, իսկ հետ արդեն ստիպված էր շատ ավելի մեծ ծախսեր անել` պայքարելով արդեն առկա հետևանքների դեմ։

«Դրանք բոլորը ոտքի վրա արված ծրագրեր են, որտեղ չկային ազդեցության գնահատման հստակ ցուցիչներ։ Ավելի շատ տվյալ պահին քաղաքական դրդապատճառներով ծրագրեր էին հռչակվում, փող էր դրվում, ծախսվում, հիշում եք, երևի, գումարը տրվում էր, հետո դիմում էին, թե` հետ վերադարձրեք, սխալվել ենք։ Կամ տարբեր ծրագրեր կային, որոնք բարդ սխեմաներ ունեին, ասենք` 1 դրամի հարկային պարտք ունեցողը չէր կարող օգտվել ծրագրից և այլն»,– ասաց տնտեսագետը։

Համավարակի հետևանքների չեզոքացման ծրագրերի վրա 2020թ.–ին 200 մլրդ դրամից ավելի գումար է ծախսվել, որը պետական ծախսերի ավելի քան 10 տոկոսն է։ Բայց Թադևոս Ավետիսյանը նկատում է, որ կառավարության նիստում այդ գումարների ու դրանց ծախսի արդյունավետության մասին անգամ չհիշատակվեց։

Ինչևէ, տնտեսագետի գնահատմամբ, համավարակը, պատերազմը, կառավարման ձախողումն ու անլուրջ վերաբերմունքը միասին հանգեցրին պետական բյուջեի եկամուտների կրճատման, ծախսերն էլ իրականացվեցին պարտքի ավելացման հաշվին։ Արդյունքում բյուջեի դեֆիցիտը նախատեսվածից 2 անգամ ավելացավ, կառավարության պարտքն էլ գերազանցեց ՀՆԱ–ի 63 տոկոսը։

Հայաստանի պետական պարտքն ավելացել է 647,2 մլն դրամով

Ֆինանսների նախարարն այսօր վստահեցրեց, որ կառավարությունը կձգտի առաջիկա 5 տարիներին պարտքը վերադարձնել 60 տոկոսի շեմին։

Թադևոս Ավետիսյանը կառավարության այս խոստմանը հակադարձում է նախկինում հնչած այլ խոստումներով։

«Իրենց կառավարման պարագայում դա այնքանով է հնարավոր, որքանով, օրինակ, հնարավոր է, որ մենք 2050թ.–ին կունենանք 5 մլն բնակչություն, որ մեր ՀՆԱ–ն 15 անգամ կավելանա, միջին աշխատավարձն էլ կյոթնապատկվի։5 տարի հետո ով մահանա, ով կենդանի մնա»,– ասում է տնտեսագետը` ֆինանսների նախարարին հիշեցնելով, որ 2021թ–ի բյուջեով պարտքը ոչ միայն չի նվազում, այլև մոտենում է 70 տոկոսին։

«Որքան էլ, որ թվեր բերեն, ակնհայտ է, որ սոցիալ–տնտեսական խնդիրները խորանում են, և դա է վկայում նաև ՀԲ վերջին հաշվետվությունը, որտեղ 2020թ.–ի աղքատության աճը 7 տոկոսային կետով է գնահատված։ Այսինքն` սա լուրջ թիվ է, որովհետև, եթե 26 տոկոս աղքատություն ունենք, 7 տոկոսով էլ ավելանա, ստացվում է, որ ամեն երրորդ քաղաքացին մեր երկրում աղքատ է»,– ասում է տնտեսագետը։

Թադևոս Ավետիսյանը ուշադրություն է հրավիրում նաև այն փաստի վրա, որ կառավարության նիստում չհիշտակվեց նաև այն փաստը, որ 2020թ.–ի պետական բյուջեն տարվա ընթացքում արդեն իսկ երկու անգամ վերանայվել էր։ Այսպես. եթե ի սկզբանե բյուջեի եկամուտները նախատեսված էին 1 տրլն 697.6 մլրդ դրամ, ծախսերը`  1 տրլն 880.2 մլրդ դրամ, իսկ դեֆիցիտը` 182.6 մլրդ դրամ, ապա հոկտեմբերին կատարված վերջին փոփոխությամբ  ծախսերը նվազեցվեցին 60 մլրդ–ով` սահմանելով 1 տրլն 637 մլրդ դրամ, իսկ դեֆիցիտը մեծացվեց 300 մլրդ–ով` հասցվելով 459 մլրդ դրամի։ Համեմատության համար նշենք, որ այսօր ներկայացված բյուջեի կատարողականով եկամուտները 2020թ.–ին կազմել են 1 տրլն 560 մլրդ,  ծախսերը` 1 տրլն 894 մլրդ, դեֆիցիտը` 334 մլրդ դրամ։

75
թեգերը:
Պատերազմ, կորոնավիրուս, ՀՆԱ (համախառը ներքին արդյունք), պարտք, բյուջե, ՀՀ կառավարություն, Հայաստան
Ըստ թեմայի
 «Թուրքիայի սահմանը բացելու դեպքում տնտեսական բումը լեգենդ է»․ Սարո Սարոյան
Ռուսաստանի տնտեսության վերելքը ձեռնտու է Հայաստանին. փորձագետը` Պուտինի ուղերձի մասին
Տնտեսության վերականգնման հերթական ազդակն ենք ստացել. Փաշինյան
Սուպերմարկետ

Ինչով է պայմանավորված սննադամթերքի գնաճը. պարզաբանում է տնտեսագետը

67
Սննդամթերքի շուկայում առկա մոնոպոլիզացիան խեղդում է տնտեսությունը, սնանկացնում է մարդկանց և ոչնչացնում փոքր բիզնեսը Հայաստանում։

ԵՐԵՎԱՆ, 10 մայիսի - Sputnik. Հայաստանում սննդամթերքի կտրուկ թանկացումը հարուցում է փորձագիտական շրջանակների անհանգստությունը։ Բնակչության իրական եկամուտները մնացել են նույնը, մինչդեռ առաջին անհրաժեշտության ապրանքները հետևողականորեն թանկանում են։ Տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանի կարծիքով` գնաճը նպաստում է քաղաքացիների հետագա աղքատացմանը։ 

Պաշտոնական վիճակագրական տվյալների համաձայն` 2020 թվականի ապրիլից կյանքը Հայաստանում թանկացել է 6,2 տոկոսով, իսկ 2021 թվականի մարտից հետո` 1,3 տոկոսով։ Նախորդ տարվա համեմատ` սննդամթերքի գներն աճել են 8,3 տոկոսով, մյուս ապրանքներինը` 8,5 տոկոսով։ Ռեկորդային գնաճի ցուցանիշ է գրանցվել բուսական յուղի (73,5 տոկոս) և շաքարի (41 տոկոս) պարագայում։ Ապրիլի տվյալներով` ձուն թանկացել է 55,7 տոկոսով, մրգերը` 10,4 տոկոսով։

«Թոշակներն ու աշխատավարձերը չեն ավելացել, և այդ ամենին հակառակ` շարունակաբար աճում են գները։ Դա նշանակում է, որ անխուսափելիորեն տեղի կունենա բնակչության հետագա աղքատացում։ Ներկա գնաճն ունի ինչպես օբյեկտիվ, այնպես էլ սուբյեկտիվ պատճառներ։ Առաջին հերթին հարկ է նշել համաշխարհային շուկայում արձանագրված գնաճը, իսկ Հայաստանը լինելով ներկրող երկիր` ուղղակիորեն կախված է համաշխարհային գների տատանումից»,– Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց Սուրեն Պարսյանը։  

Գներն աճել են, առևտուրը` նվազել. 2021թ–ի կյանքը` թվերով

Տնտեսագետի խոսքով` Հայաստանը պետք է ժամանակին մտածեր պարենային անվտանգությունն ապահովելու մասին, մինչդեռ վերջին տարիներին իշխող է եղել այն մոտեցումը, ըստ որի` ավելի հեշտ ու մատչելի է ներկրել, քան արտադրել տեղում։ Երկրի իշխանությունները նախորդ տարիներին անտեսեցին գյուղատնտեսության ոլորտը` նրան չհատկացնելով պատշաճ ուշադրություն։ Պարսյանն ընգծում է, որ ներկա գնաճը պայմանավորված է նաև գյուղատնտեսության անկմամբ։ Ներքին արտադրության ծավալներն ակնհայտորեն բավարար չեն, չօգնեցին նաև պետական սուբսիդավորման ծրագրերը։ Գործող կառավարությանը երբեք չի հետաքրքրել գյուղատնտեսական վարկերի արդյունավետությունը, վերոհիշյալ ծրագրերը կիրառվել են պարզապես նշումառության համար, ասում է տնտեսագետը։     

Փորձագետը նկատում է, որ անցյալ տարի շատ ֆերմերներ վերցրել էին անտոկոս վարկեր, սակայն այդ միջոցները ծախսվել են կենցաղային կարիքների, այլ ոչ թե արտադրության զարգացման համար։ Եթե ներդրումները լինեին հասցեական ու նպատակային, ապա գյուղատնտեսության ոլորտում նման անկում չէր գրանցվի։

Սուբյեկտիվ բնույթի մյուս պատճառն, ըստ Պարսյանի, սննդամթերքի շուկայում առկա մենաշնորհների առկայությունն է։ Ճգնաժամի պայմաններում շուկայի մոնոպոլիզացումն ավելի է բարդացնում իրավիճակը, և եթե նույնիսկ կա 1-2 տոկոս օբյեկտիվ արժեզրկում, մոնոպոլիզացիան կրկնապատկում ու եռապատկում է այդ արժեզրկումը։ 

Պարսյանը կարծիքով`ստեղծվել է աննորմալ իրավիճակ, երբ մթերքի մեծածախ ներկրողները զբաղված են նաև մանրախած առևտրով, ինչն աղճատում է շուկայի ընդհանուր պատկերը, և արդյունքում ամբողջական շղթան հայտնվում է մի խումբ մարդկանց ձեռքում, ովքեր ստանում են գերշահույթ։  

Մոնոպոլիստներն առանձին դեպքերում իրականացնում են նաև դեմպինգ` աղքատացնելով և խաղից հանելով ավելի փոքր մրցակիցներին։ Որպես օրինակ, Պարսյանը վկայակոչում է ձվի գնի կտրուկ էժանացումը երկու տարի առաջ։ Այն ժամանակ գինը 60 դրամից հասավ 20 դրամի։ Գործող իշխանությունն այդ հանգամանքը ներկայացրեց որպես նվաճում, սակայն այդ դեմպինգի արդյունքում հարյուրավոր փոքր ֆերմերներ և արտադրողներ սնանկացան, հետևաբար՝ երբեք չի կարելի առաջնորդվել կարճաժամկետ շահերով և օգուտներով։ Նույնը կատարվեց նաև շաքարի պարագայում։ Այդ ապրանքատեսակի գնի իջեցումը նույնիսկ ներառվեց Հայաստանին առնչվող 100 ձեռքբերումների մեջ, որոնք ներկայացրեց Նիկոլ Փաշինյանը նախորդ տարվա մայիսյան ասուլիսի ժամանակ։ Այդուհանդերձ տեղի ունեցավ շուկայի վերջնական մոնոպոլիզացում, և այս տարվա ապրիլին շաքարավազի գինը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճեց 41 տոկոսով։     

«Կարող եմ հավաստել, որ համաշխարհային շուկայում շաքարի գինը 41 տոկոսով չի աճել»,– ասաց տնտեսագետը և հավելեց, որ հակամենաշնորհային կառույցներն այդ ֆոնին չեն ձեռնարկում շուկան կարգավորող քայլեր։

«Արաքս Թռչնաֆաբրիկա» ընկերությունը ձվի գների վերաբերյալ որոշ գաղտնիքներ է բացել

67
թեգերը:
Սուրեն Պարսյան, թանկացում, Հայաստան, գին
Ըստ թեմայի
Համաշխարհային շուկայում նորից գնաճ է նկատվում. Հայաստանն անմասն մնալ չի կարող. ԿԲ նախագահ
Գնաճի հարցում բնակչության սպասումները լավատեսական չեն. ի՞նչ է անում Կենտրոնական բանկը
Առաջին անհրաժեշտության ապրանքների նվազումը լրացուցիչ խթան է գնաճի համար. տնտեսագետ
Ցեմենտի գործարան

Կառավարությունը փորձում է փրկել «Հրազդանցեմենտը», ԱԺ–ն առաջարկում է չխանգարել մյուսներին

73
(Թարմացված է 14:29 07.05.2021)
Հայաստանում շինարարության ծավալները նվազել են, բայց ցեմենտի արտադրությունն աճել է։ Իշխանությունը չի հերքում` ոլորտում ստվեր եղել է ու կա։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 մայիսի – Sputnik. Ցեմենտի արտադրության հումքի` կլինկերի ներկրումն առաջիկայում  մի փոքր կթանկանա։ «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխությունների նախագիծն այսօր Ազգային ժողովում ներկայացնելիս` հայտարարեց ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատար Վահան Քերոբյանը։

Նա հիշեցրեց, որ օրենքի փոփոխությունն ուղղված է տեղական ցեմենտի արտադրությունը խթանելուն ու մասնավորապես հայաստանյան արտադրողներից մեկին սնանկացումից փրկելուն։

«Անցած տարի արված փոփոխությունների արդյունքում «Հրազդանցեմենտը» արտադրության ծավալները 3 անգամ ավելացրել է, բայց վնասներն էլ է 3 անգամ ավելացրել։ Իրենց հարկային վնասը 900 մլն դրամից 2.2 մլրդ դրամի է հասել։ Եվ, ըստ էության, այն այսօր գտնվում է սնանկացման եզրին։ Այն առաջարկը, որին մենք համաձայնել ենք, չի փրկելու ընկերությանը»,– ասաց Քերոբյանը`  նշելով, որ հարկավոր է այլ միջոց գտնել  ընկերությունը փրկելու համար։

Հիշեցնենք` կառավարության ներկայացրած նախագծով առաջարկվում էր ցեմենտի տուրքը նախկինում գործող 14 000 դրամից հասցնել 25 000–ի, իսկ ցեմենտի հումքինը՝ կլինկերինը, որն առ այսօր անվճար էր, սահմանել 9 000 դրամ` 1 տոննայի դիմաց:

ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում, սակայն, կառավարության առաջարկը չեն ընդունել` մտավախությամբ, որ դա կարող է վնասել տեղական արտադրողներին։

Փոխարենը պատգամավորներն առաջարկում են տուրքերը թողնել նախկին չափերով ու երկարաձգել օրենքի գործողության ժամկետը, քանի որ այն արդեն ավարտվել է 2020թ–ի դեկտեմբերին ու հունվարի 1-ից թե՛ ցեմենտը, թե՛ կլինկերը դարձյալ ներկրվում են անվճար։

«Մենք համոզված ենք, որ ցեմենտի 25000 տուրքը փակելու է իրանական ցեմենտի մուտքը։ Իսկ կլինկերի 9000 տուրքի դեպքում «Շինցեմենտ» ընկերությունն ուղղակի դուրս է մղվելու շուկայից»,– ԱԺ նիստում կարծիք հայտնեց տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյանը։

Ի դեպ, պաշտոնական թվերով` 2020 թվականին Հայաստանում ցեմենտի արտադրության պատկերը հետևյալն է. 500 000 տոննա` «Արարատցեմենտ», 100 000 տոննա՝ «Շինցեմենտ», 100 000 տոննա՝ «Հրազդանցեմենտ», 200 000 տոննա՝ Իրանից ներմուծված ցեմենտ։

«Եթե ուզում ենք «Հրազդանցեմենտը» փրկենք, էկոնոմիկայի նախարարությունն ազատ է փրկության տարբեր ծրագրեր մշակելու հարցում, բայց դա չպիտի խանգարի մյուս ընկերություններին ու շուկայից դուրս թողնի ավելի փոքրերին»,– ասաց Թունյանը։

Պաշտոնական վիճակագրությունը հետաքրքական է նաև այն տեսակետից, որ Հայաստանում շինարարության ծավալները նվազել են, բայց ցեմենտի արտադրությունն աճել է։ Այս առիթով Թունյանը համոզմունք հայտնեց, որ նախկինում այս ոլորտում շատ մեծ ստվեր է եղել, որը կրճատվել է։

Այս դիտարկմանը համաձայնեց նաև Վահան Քերոբյանը, բայց չբացառեց, որ ոլորտում այսօր էլ ստվեր կա։

Made in Armenia QR կոդով հողաթափեր` Ռուսաստանի համար. հայ գործարարների կյանքը հեշտացել է

Այսպես, Հայաստանում ցեմենտի սպառման ծավալները 2018 թվականին կազմել են 727 300 տոննա, որից 546 300 տոննան արտադրվել է Հայաստանում, 181 000 տոննան` ներմուծվել: 2019 թվականին պետտուրքի բարձրացման արդյունքում Հայաստանում արտադրվել  է 582 100 տ` աճելով 11.2%-ով, իսկ 2020-ին՝ 21%-ով։

Հարկային եկամուտները ռեկորդ են սահմանել. Փաշինյանը բացեց խորամանկության գաղտնիքը

73
թեգերը:
Բաբկեն Թունյան, Վահան Քերոբյան, ԱԺ, ցեմենտ, Հայաստան
Սերգեյ Լավրով

Տրանսպորտային հանգույցը կարող է բարելավել Երևանի ու Բաքվի հարաբերությունները. Լավրով

0
(Թարմացված է 00:37 11.05.2021)
ՌԴ արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը շեշտել է, որ Ռուսաստանը հետաքրքրված է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորմամբ։

ԵՐԵՎԱՆ, 11 մայիսի – Sputnik․ Հարավային Կովկասում տրանսպորտային հանգույցի ստեղծման հարցերը կնպաստեն Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների բարելավմանը։ ՌԻԱ Նովոստիի փոխանցմամբ՝ հայտարարել է Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը Բաքվում Ադրբեջանի նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ։

«Մենք անկեղծորեն շահագրգռված ենք Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորմամբ։ Կարծում ենք, որ ձգձգված հակամարտությունից դուրս գալու տնտեսական կողմի վրա կենտրոնանալու համատեղ աշխատանքը դրա համար օպտիմալ միջավայր է ստեղծում», - ասել Է Լավրովը։

ՌԴ արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարի խոսքով՝ մարդիկ պետք է զգան, որ իրական բարելավում է տեղի ունենում։

Նա ընդգծել է, որ Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի փոխվարչապետերը երեք երկրների ղեկավարների ստեղծած աշխատանքային խմբի շրջանակներում պարբերաբար հանդիպում են, քննարկում են Հարավային Կովկասում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման պայմանավորվածության շուրջ առկա գործնական հարցերը:

Լավրովն ընդգծում է՝ դա պոտենցիալ շատ լուրջ տրանսպորտային հանգույց է, որի նշանակությունը դուրս է գալիս տարածաշրջանային շրջանակներից։

Բայց չէ՞ որ ամենակարևորը ինքդ քեզ չկորցնելն է. Սոլովյովը`Հայաստանի ապաշրջափակման մասին

0
թեգերը:
Ադրբեջան, Հայաստան, Սերգեյ Լավրով
Ըստ թեմայի
Ապաշրջափակումն առայժմ քննարկվում է միայն փորձագիտական մակարդակով. փոխվարչապետ
Ապաշրջափակման անվան տակ խորը շրջափակում է լինելու. Օհանյանը` ԱԽՔ–ի հայտարարության մասին
Ադրբեջանը խոչընդոտելու է տարածաշրջանի ապաշրջափակմանը. ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար