Հովակիմ Զաքարյան

«Բայրաքթարներին» հակակշիռ ունենալու համար ոչ միայն փող ու կադրեր են պետք

537
Հայաստանը գիտական մեծ ներուժ ունի, բայց տարիներ շարունակ չեն մշակվել գիտության բնագավառում պետական քաղաքականության հիմնական դրույթները, ասում է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մոլեկուլային կենսաբանության գիտահետազոտական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Հովակիմ Զաքարյանը։

ԵՐԵՎԱՆ, 27 դեկտեմբերի – Sputnik. Հայաստանում գիտության պետական ֆինանսավորումը hաջորդ տարի կկրճատվի մոտ մեկ միլիոն դոլարով կամ 3.6 տոկոսով։ Բայց եթե նույնիսկ այդ միլիոնը վերադարձնենք, Գիտությունների ակադեմիայի մասշտաբով քիչ բան կփոխվի։ Որակապես նոր արդյունքների համար ավելի շատ գումար է պետք և շատ ավելին է պետք։ Հայաստանում չկա ազգային գիտական ռազմավարություն, որը կսահմանի նոր ժամանակաշրջանում գիտական մտքի հիմնական նպատակներն ու խնդիրները, այսինքն՝ համակարգային մոտեցումն այս ոլորտում բացակայում է։

Հայաստանը կշարունակի հավի միս գնել արտոնյալ պայմաններով, բայց դա կօգնի՞

Կարծիք կա, որ գիտական ինստիտուտներն անօգուտ են։ Դրան կարելի է պատասխանել, որ պետության ներդրումը դրանց գործունեության մեջ չնչին է, բայց միաժամանակ, ըստ էության, գիտությունը պետական պատվեր չի ստանում

Այս խնդիրն արդեն 30 տարվա է, Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշում է ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության գիտահետազոտական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Հովակիմ Զաքարյանը։

Ինչի՞ համար են փող ստանում ինստիտուտները

Աշխարհում գիտության ֆինանսավորման համար երկու մոդել կա․ «վերևից ներքև» և «ներքևից վերև»: «Վերևից ներքև» մոդելը ենթադրում է, որ պետությունն է դնում խնդիրներ և ինստիտուտներին հանձնարարում է գիտական լուծումներ գտնել դրանց համար։ Այդպես էր Խորհրդային Միությունում, այդ համակարգը պահպանել է Չինաստանը։

Երկրորդ՝ ներքևից վերև տարբերակի դեպքում գիտնականներն իրենք են ֆինանսավորման հայտ ներկայացնում, իսկ պետությունը գնահատում է և ընտրում։ Այս մոդելը գործում է արևմտյան երկրների մեծ մասում։ Բայց երկու դեպքում էլ մի բան անփոփոխ է․ զարգացած երկրներում պետությունն ինքն է որոշում գիտության առաջադրանքները, ոչ թե մնում է կողքից դիտորդի կարգավիճակում։

Հայաստանում, ցավոք, այդպես չէ։ Ակադեմիական ինստիտուտները քիչ են ստանում, բայց դա դեռ կես ցավն է։ Պետությունն իր առջև որևէ գիտական նպատակ չի դնում, հետևաբար չեն հստակեցվում նաև գիտնականների խնդիրները։

«Ինստիտուտներն իրենք են թեմաների հայտ ներկայացնում, և պետությունը հաստատում է։ Սկզբունքորեն ինստիտուտը կարող է ինքն էլ խնդիր առաջարդնել, հարցն այլ է․ հայտերը ոչ մի էական փորձաքննություն չեն անցնում, ոչ ոք չի գնահատում երկու բան` որքանով են այդ թեմաներն ակտուալ և որքանով են կարևոր պետության համար»,-նշում է Զաքարյանը։

Այսպիսով, խնդիրն այն չէ, որ համակարգը վատն է (երկու համակարգերից յուրաքանչյուրը կարող է իր առավելություններն ունենալ), այլ այն, որ ցանկացած մոտեցման դեպքում պետությունը գիտական քաղաքականություն չունի։

«Ախպերս, դե գիտես», կամ ինչու խանութների «դուխը չի հերիքում»

Հայաստանում գիությունը պետբյուջեից ֆինանսավորվում է հիբրիդային սկզբունքով․ մոտ 30 տոկոսը՝ գրանտների միջոցով, մնացած 70%-ը՝ ինստիտուտների բյուջեից։ Կա նաև «նպատակային ֆինանսավորում» ծախսի կետը։ Բայց անգամ այստեղ, անվանմանը հակառակ, պետությունը գիտական նպատակներ չի դնում և չի քննարկում դրանք Ակադեմիայի կամ ինստիտուտների հետ։

«Իմ գիտական փորձի 13 տարիների ընթացքում ես ոչ մի անգամ չեմ տեսել (թեկուզ միայն իմ՝ կենսաբանության ոլորտում), որ ինչ-որ հայտ գոնե քննադատեն։ Դա նշանակում է, որ ընտրության և ֆինանսավորման գործընթացը ինքնահոսի է մատնված»,-ընդգծեց Զաքարյանը։

Ծանոթի միջոցով

Հայաստանում գիտական նախագծերի փորձաքննություն դժվար է իրականացնել մի քանի, այդ թվում՝ օբյեկտիվ պատճառներով։ Ենթադրենք՝ դուք կենսաբան-վիրուսոլոգ եք, կամ, ասենք, երկրաբան-տեկտոնիստ․ Հայաստանում նույն մասնագիտության քանի՞ մարդ կա։ Շատ քիչ, և դուք բոլորին հիանալի ճանաչում եք, ուստի եթե անգամ փորձաքննությունը «կույր» լինի, առանց անունների, դուք իսկույն կհասկանաք, թե որն ում ծրագիրն է։ Հարց է ծագում․ որքանո՞վ ձեր որոշումը անձնական գործոնից անկախ կլինի։

Չափազանց խիստ չլինենք ինքներս մեր հանդեպ․ այդ խնդիրը կա ոչ միայն Հայաստանում, այլև մյուս փոքր երկրներում։ Այդ պատճառով նախագծերը կա՛մ արտասահմանյան փորձաքննության են ուղարկում, կա՛մ համաձայնագրեր են կնքում հարևան երկրների հետ։ Էստոնիայում, օրինակ, նման փորձաքննությունը մասամբ պատվիրում են Եվրախորհրդի հիմնադրամների միջոցներով, մասամբ էլ նախագծերի փոխանակում են իրականացնում Լիտվայի կամ Լատվիայի հետ։

Հայաստանն այդպիսի համաձայնագրեր չունի․ մասամբ այն պատճառով, որ օրենսդրությունը սահմանափակում է վճարները արտասահամանցի գիտնականներին, մասամբ էլ ամենահայտնի պատճառով՝ միջոցներ չկան։ Ուստի նախագծերն ուղարկում են արտասահման՝ ծանոթ գիտնականներին․ նախկին ԽՍՀՄ ինստիտուտների գործընկերներին կամ այլ երկրների հայ գիտնականներին։ Բայց դա էլ խնդիրը լիովին չի լուծում, քանի որ անկախ փորձաքննությունը հենց դրա համար էլ անկախ է, որ գրախոսը որևէ կերպ հեղինակի հետ կապված չէ և գնահատականի վրա ոչինչ չի ազդում։

«Իհարկե, այդպիսի փորձաքննությունը ծախսեր է պահանջում, բայց չեմ կարծում, որ դրանք ահռելի են։ Մյուս կողմից՝ այդ ծախսերը կօգնեն խուսափել մեծ ֆինանսական կորուստներին։ Չէ՞ որ եթե պետությունը փող է տրամադրում անպետք բանին, դա փողի, գիտնականների ուժերի և ժամանակի կորուստ է»,-ընդգծեց Զաքարյանը։

Քաղաքականության մասին

Մեր  ընկալման մեջ «քաղաքականություն» բառը կարծրատիպային կապ ունի զանազան քաղաքական իրադարձությունների ու զրպարտությունների հետ․ ինչ-որ մեկն ամբիոնից ինչ-որ բան գոռաց, ինչ-որ մեկը ցույցի ժամանակ մյուսին «տեղը դրեց»։ Բայց այդ բառի նշանակությունը շատ ավելի լայն է։

Իրան-Հայաստան գազամուղը կշահագործվի լիարժեք կարողությամբ. ՀՀ պատվիրակությունն Իրանում էր

Երբ պետությունը որոշում է, թե երկրին ինչ է պետք, դա նույնպես քաղաքականություն է․ արդյունաբերական, ագրարային, կրթական և, այդ թվում, գիտական։ Անգամ գիտությունից և տեխնիկայից հեռու մարդիկ գիտեն Սերգեյ Կորոլյովի կամ Մստիսլավ Կելդիշի՝ հզոր գիտական ստրատեգների անունները։ Հայաստանում ևս այդ մակարդակի գիտնականներ են եղել։ Բայց անգամ այդ ժամանակ պետությունը նրանց առաջ խնդիր էր դնում՝ համամիութենական և տեղական։ Ուստի շատ լավ կլինի, իհարկե, նոր Կելդիշներ, Վավիլովներ, Մերգելյաններ ունենալ, բայց անգամ եթե այդպիսիք չկան, գիտական քաղաքականությունն անհրաժեշտ է։

Եվ կրկին քաղաքականություն մասին

ՀՀ վարչապետներից մեկը, այցելելով Գիտությունների ազգային ակադեմիա և լսելով ոչ բավարար ֆինանսավորման մասին բողոքները, պատասխանեց․ «Իսկ դուք հենց այնպես մի աշխատեք, դուք ձեր մտքերը վաճառեք բիզնեսին»։ Ընդ որում՝ դա մի մարդ էր, որ հիանալի հասկանում էր թե տնտեսությունից, թե կառավարումից։ Բայց խնդիրն այն է, որ կիրառական մշակումներն անում են ոչ թե ակադեմիական, այլ հենց կիրառական ինստիտուտները։ Առաջինները տեսություն են մշակում, երկրորդները այդ տեսությունները գործնականում կիրառելու ուղիներ են փնտրում։

Այո՛, Խորհրդային Հայաստանում ինստիտուտների հսկայական կուտակում կար․ Ինֆորմատիկայի ԳՀԻ, Մաթեմատիկական մեքենաների ԳՀԻ, Մոսկվայի «Ալգորիթմ» գիտական կենտրոնի մասնաճյուղ և այլն, և եթե այդ ինստիտուտներում մարդիկ պարապ թրև էին գալիս, ապա ինչպե՞ս եղավ, որ Հայաստանում (Ուկրաինայի, Մերձբալթյան երկրների ու Մոսկվայի հետ միասին) էլեկտրական հաշվիչ մեքենա ստեղծվեց։ Այն ավելի լա՞վն էր, քան IBM-ը, թե՞ ավելի վատը՝ մենք չէ, որ պետք է դատենք։ Բայց բարձր մակարդակի մասնագետների և լավ կազմակերպման շնորհիվ երկրում ինչ-որ բան ստեղծվում էր, այլ ոչ միայն սպառվում։

«Գուցե ես մի փոքր շեղվում եմ թեմայից, բայց մեզ, մեր երկրին կարծես ասում են․ «Ինքնուրույն մի ստեղծեք, ձեր գործը գնելն ու սպառելն է»։ Հիմա Samsung-ի, Siemens-ի կամ Pfizer-ի մշակումները մեզ անհասանելի ինչ-որ բան են թվում։ Բայց չէ՞ որ մենք էլ ժամանակին մասնակցել ենք այդ մասշտաբի աշխատանքների»,-ընդգծում է Զաքարյանը։

Ավելորդ է ասել, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո կիրառական ինստիտուտների մեծ մասը բարեհաջող «թաղեցին»՝ դրանց մի մասը վերածելով էլեգանտ բիզնես-կենտրոնների և հյուրանոցների։

Իսկ ահա հսկայական Իրանում, օրինակ, 90-ականների կեսին ընդամենը 2 անգամ ավելի շատ աշխատանք էր լույս տեսնում, քան փոքրիկ Հայաստանում։ Հիմա արդեն 40 անգամ ավելի։ Արդյո՞ւնքը։ Իրանը սեփական դեղագործությունը ստեղծեց, նույնպես՝ որպես քաղաքականության տարր։

«Նրանք գիտակցում էին, որ էմբարգոյի տակ են ապրում, և որ ռազմավարական ապրանքները, այդ թվում՝ դեղերը, նրանց պարզապես չեն վաճառի։ Ընտրությունը ո՞րն է․ կամ պառկես ու մեռնես, կամ սեփականը ստեղծես։ Նրանք երկրորդն ընտրեցին։ Ի՞նչն էր մեզ խանգարում նույն կերպ գործել ու մտածել»,-ավելացրեց Զաքարյանը։

«Բայրաքթարի» փոխարեն

Այն հարցը, թե որտեղ է մեր այն զենքը, որը պետք է «զգետնի» թուրքական «բայրաքթարները», սկսվում է բազմաթիվ, թվում է՝ տաղտկալի մանրուքներից։ Հայաստանի կրթության և գիտության նոր նախարարներից մեկը հավաքել էր գիտնականներին և նրանց հետ զրուցում էր ոլորտի խնդիրներից։ Զրույցի թեման մեծամասամբ վերաբերում էր կազմակերպչական հարցերին, բայց որևէ հարց այդպես էլ չլուծվեց։

«Օրինակ՝ եթե մենք ուզում ենք ինչ-որ սարք գնել, պետք է դրա համար տենդեր հայտարարենք։ Բայց մատակարարներն այստեղ շատ սահմանափակված են և կրկնակի ու ավելի հավելավճար են դնում։ Մենք ինքներս ավելի էժան և ավելի արագ կգնենք, բայց արգելված է՝ կոռուպցիոն ռիսկերի պատճառով։ Մենք առաջարկեցինք բարձրացնել առանց տենդերի գնումների շեմը, որպեսզի գոնե ոչ մեծ սարքերը արագ գնենք։ Վերջիվերջո, ինստիտուտի գնումները միշտ կարելի է վերստուգել։ Այլ հարց է այդ սարքերի մաքսազերծումը, որը նույնպես ժամանակ է պահանջում։

«Ունենք բազմամիլիարդ ներդրումային ծրագրեր». Քերոբյանը խոստանում է` մարդկանց կյանքը կփոխվի

Այդ և այլ հարցերը մենք բարձրացրել ենք, բայց դրանք այդպես էլ չեն լուծվել, չնայած, կրկնում եմ, մենք նույնիսկ փող չէինք խնդրում, այլ առաջարկում էինք պարզապես մի քիչ բարելավել կազմակերչական աշխատանքները»,-ասում է Զաքարյանը։

Չլուծված հարցերը հայտնի արդյունքների են հանգեցնում։ Եվ եթե Թուրքիան «Բայրաքթար» ունի, Իսրայելը՝ «Հարոպ», դա չի նշանակում, որ այնտեղ ավելի լավ ինժեներներ կան։ Պարզապես կազմակերպիչներն են ավելի լավը։ Բայց ճիշտ է նաև մեկ ուրիշ բան․ մեր ինժեներները արտակարգ պայմաններում, առանց նախապատրաստման և ֆինանսների, հավաքեցին տեխնիկա, որը միանգամայն կոնկրետ խնդիրներ էր լուծում։ Դրա համար էլ գիտնականը պետք է անի իր գործը, ինժեները՝ իրենը, իսկ պաշտոնյաները՝ իրենց գործը, այն է՝ ձևավորել քաղաքականություն և ձևակերպել խնդիրներ։

Ի՞նչ անել

Նույն Իսրայելում հիմնական ճյուղային նախարարություններին կից կան գիտական խորհրդատուներ։ Նրանք պարզում են, թե ինչ է պետք ուսումնասիրել ագրարային հատվածում, արդյունաբերության, էներգետիկայի ոլորտներում և գաղափարներ են առաջարկում կառավարությանը։

Նման խորհուրդներ կարող են լինել նաև մեզ մոտ՝ հայ, գուցե նաև արտասահմանցի գիտնականների մասնակցությամբ, նշում է Զաքարյանը (ավելացնենք, որ ատոմային էներգետիկայի հարցերով նման խորհուրդը գործում է նախագահին կից, նախկինում այն գլխավորում էր գերմանացի հայտնի ֆիզիկոս Ադոլֆ Բիրկհոֆերը)։ Նման ոլորտային խորհուրդները կարող են հուշել պետությանը, թե ինչ հետազոտություններ և նոր զարգացումներ են անհրաժեշտ։

Եվ այնուամենայնիվ, դա չի չեղարկում ֆինանսավորման հարցը։ Հայաստանում գիտության վրա ծախսվում է տարեկան ՀՆԱ-ի 0,2 տոկոսը։ Համեմատության համար նշենք, որ Իսրայելում այդ թիվը, ըստ OECD-ի, մոտ է 5%-ի։

Ճիշտ է, այդ տվյալները ներառում են ոչ միայն պետական ֆինանսավորումը, այլև մասնավոր բիզնեսի մշակումները (որոնք Հայաստանում չկան կամ գրեթե չկան)։ Բայց չէ՞ որ գիտության ամբողջ համակարգը՝ Գիտությունների ակադեմիան, բուհերը, արդյունաբերությունը, պաշտպանությունը ստեղծվում են այն ժամանակ, երբ կա պետական քաղաքականություն։ Հայաստանում այն չկա, ուստի չկա գիտությունը՝ որպես համակարգ, այլ կան գիտնականներ, որոնք աշխատում են ինչպես կարող են և ուսումնասիրում են, ինչ կարող են:

Հիմա նրանց համար, բոլորիս համար, պետք է միասնական համակարգ ստեղծել։ Գոյատևելու այլ տարբերակ չկա։

537
թեգերը:
տնտեսություն, փող, գիտություն, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Արցախյան պատերազմի մի քանի շաբաթվա վնասը համեմատելի է մի քանի տարվա ՀՆԱ-ի հետ. պետնախարար
ՊԵԿ–ը հիշեցնում է` ՀՀ–ում արգելվում է բոլոր երկրներից ներկրվող թուրքական ապրանքը
Ռուս փորձագետն ասել է` որն է ղարաբաղյան կարգավորման ամենաբարդ հարցը
Հաց ու ձու

ՀՀ–ում հացն ու ձուն դեռ չեն թանկանա, սակայն մի «բայց» կա. ի՞նչ են առաջարկում փորձագետները

65
Առաջին անհրաժեշտության մթերքը՝ հացը, միսն ու ձուն, կարող են թանկանալ առաջին հերթին փոխարժեքի տատանումների պատճառով։ Փորձագետները նախանշվող ճգնաժամից դուրս գալու ուղիներ են առաջարկում։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 հունվարի – Sputnik, Լաուրա Սարգսյան. Հայաստանում հացի, հավի մսի և ձվի գները մոտ ապագայում նույնը կմնան և չեն բարձրանա։ Մի կողմից՝ ձեռնարկությունները դեռ անցած տարի հացահատիկի բավարար պաշար են գնել, ինչն էլ հենց թույլ կտա որոշակի կայունություն պահպանել մոտակա մեկուկես ամսում։ Մյուս կողմից՝ Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է և Ռուսաստանի սահմանած արտահանման քվոտան մեր երկրին չի վերաբերի։

Սակայն արդեն գարնանը իրավիճակը կարող է փոխվել ի վնաս սպառողի, եթե հացահատիկի համաշխարհային գներն աճեն կամ շարունակվի ազգային արժույթի արժեզրկումը։

Ալյուրի արտադրությամբ զբաղվող «Մանանա Գրեյն» ձեռնարկության (խոշորագույններից մեկն է Հայաստանում) ղեկավար Գուրգեն Նիկողոսյանը Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում նշեց, որ ալյուրի և համապատասխանաբար հացի վրա ազդեցություն չի ունենա նաև էլեկտրաէներգիայի գնի առաջիկա բարձրացումը։ Ըստ կանխատեսումների՝ էլեկտրաէներգիայի արժեքը 1 կվտ-ի դիմաց կավելանա 3 դրամով, իսկ դա այն գումարը չէ, որ արտադրողներին ստիպի ապրանքների գները բարձրացնել սպառողի համար։

«Հույս են ներշնչում նաև արտաքին գործոնները։ Ինչպես գիտեք, Ռուսաստանը փետրվարից նախատեսում է հացահատիկի արտահանման քվոտա սահմանել, ինչի արդյունքում փետրվարին մեկ տոննա ցորենի համար 25 եվրո մաքսատուրք կսահմանվի, որն այնուհետև ևս այդքանով կավելանա նաև մարտին»,-ասաց Նիկողոսյանը։

Փորձագետը պարզաբանեց, որ սահմանված տուրքը թույլ կտա հացահատիկի գները չբարձրացնել Ռուսաստանի ներքին շուկայի համար։ Այդ դասակարգման մեջ է նաև Հայաստանը՝ որպես ԵԱՏՄ անդամ։

Այս պահին Հայաստանում 1 կիլոգրամ ցորենն արժե 188 դրամ։

Հայաստանի թռչնաբույծների միության նախագահ Սերգեյ Ստեփանյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց, որ առաջիկա մեկուկես ամսում պետք չէ սպասել նաև ձվի և մսամթերքի թանկացման:

«Մենք մեր պաշարներն ունենք, դեռ հոկտեմբերին ենք գնել՝ պատերազմի և համավարակի հետ կապված։ Այդ պատճառով մոտակա մեկուկես ամսում գների փոփոխություն չի կանխատեսվում։ Չեմ կարող ասել, թե հետո ինչ կլինի, ամեն ինչ կախված է համաշխարհային շուկայի գներից և դրամի կայունությունից»,-ասաց նա։

Ստեփանյանի խոսքով` իրավիճակի անկայունության պատճառը նաև այն է, որ ճանապարհները պարբերաբար փակվում են, մեկ այլ պատճառ է նաև արցախյան հողերի կորուստը։ Այս ամենի հետևանքով է, որ մթերքի գներն անկայուն են ու պարբերաբար տատանվում են։

Իրավիճակը կարող է կայունացնել այլընտրանքային ճանապարհը դեպի Ռուսաստան։ Այս կապակցությամբ Հայաստանի իշխանությունները դեռ 2018 թ․-ին ծրագրում էին լաստանավային անցարան ձեռք բերել, որպեսզի գործի դնեն մուլտիմոդալ փոխադրումների տեսակը, երբ ինչ–ինչ պատճառներով Լարսը փակ լինի։ Այն ժամանակ մասնագետները պնդում էին, որ դա շահավետ կլինի, եթե միայն երկաթգծով տեղափոխելու համար զեղչեր արվեն, քանի որ երկաթուղին թեև անխափան երթևեկություն կապահովի, բայց ավելի երկար ու թանկ է, քան ավտոմոբիլային ճանապարհը։

Ռուսաստանից Հայաստան (Վրաստանով) ավտոմոբիլային ճանապարհով մեկ տոննա ցորեն բերելու համար փոխադրողը միջինը 53-56 դոլար է ծախսում։ Մինչդեռ լաստանավային անցարանով ու երկաթուղով տեղափոխումը 104-108 դոլար է գնահատվում։

Բիզնեսը մեկ խնդրի էլ բախվել է պատերազմից հետո։ Արցախը տարեկան հավաքում էր մոտ 100 հազար տոննա ցորեն (Հայաստանի ւ Արցախի ընդհանուր պահանջարկի մոտ 25 տոկոսը): Ցորենի դաշտերը հիմնականում գտնվում էին ցածրադիր շրջաններում, որոնց մեծ մասն անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։ Հիմա այդ հարյուր հազար տոննան ստիպված են լինելու Արցախ մատակարարել Հայաստանից (լինի դա տեղական, թե ներկրված ցորեն)։

Ստեփանյանը համարում է, որ ելքը գյուղատնտեսության զարգացումն է։ Փորձագետը վստահ է, որ Հայաստանում հացահատիկային բույսեր մշակելու համար համապատասխան հողեր կան։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանը կարող է այդ 25% բացը լրացնել սեփական արտադրանքով և 100 տոկոսով կախված չլինել արտաքին շուկայից։

Դրա համար անհրաժեշտ է որոշակի քայլեր ձեռնարկել և ժամանակավոր հարկային համաներում հայտարարել այդ մշակաբույսերի աճեցմամբ զբաղվող ֆերմերների համար։

Հայաստանում տարեկան սպառվում է 390-420 հազար տոննա հացահատիկ, որից 320-350 տոննան ներկրվում է։ Ինչ վերաբերում է ձվին, ապա ՀՀ–ում տարեկան ավելի քան 600 միլիոն հատ ձու է սպառվում։

65
թեգերը:
գին, Միս, ձու, Հաց, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Որքան են բարձրացել գները Հայաստանում
ՀԷԿ–երի կորստից ֆինանսական վնասը մոտ 200 մլն դոլարի կարող է հասնել. «ՀԺ»
Հայաստանն Իրանի հետ կարող է համագործակցել առնվազն չորս ուղղություններով. Մակարյան
Եվրո

Հայաստանը 10 տարվա եվրապարտատոմսեր կտեղաբաշխի. աղբյուր

56
(Թարմացված է 14:50 25.01.2021)
Հայաստանը մի շարք հեռախոսազանգեր կանցկացնի ներդրողների հետ՝ նվիրված եվրապարտատմսերի տեղաբաշխմանը։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 հունվարի – Sputnik. Հայաստանը ծրագրում է 10-ամյա եվրապարտատոմսեր տեղաբաշխել դոլարով։ Տեղեկությունը հայտնում է ՌԻԱ Նովոստին՝ հղում անելով ֆինանսական շրջանակների իր աղբյուրին։

Ըստ այդ աղբյուրի` Հայաստանն այսօրվանից մի շարք հեռախոսազանգեր կանցկացնի ներդրողների հետ՝ նվիրված եվրապարտատմոսերի հնարավոր տեղաբաշխմանը։

Կազմակերպիչներն են Citi-ն, HSBC-ն և J. P. Morgan-ը:

Վերջին անգամ Հայաստանը փոխառությունների միջազգային շուկա է մուտք գործել 2019 թվականի սեպտեմբերին։ Այն ժամանակ հայկական կողմը տեղաբաշխեց 500 մլն դոլարի եվրոպարտատոմսեր ՝ տարեկան 4,2 տոկոս եկամտաբերությամբ։

56
թեգերը:
եվրապարտատոմս, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Տնտեսական միջավայրն անորոշության մեջ է. Թադևոսյանը` եկամտահարկի նվազման մասին
Հայաստանն ու Իրանը տնտեսական հուշագիր են ստորագրել
Երկրորդը ԵԱՏՄ-ում. Հայաստանում մանրածախ առևտրի շրջանառության ցուցանիշը նվազել է
Մերկասառույց

10 մեքենաներ արգելափակվել էին ձյան մեջ․ փրկարարներն օգնություն են ցուցաբերել

0
(Թարմացված է 00:04 26.01.2021)
Արգելափակված մեքենաները եղել են Գեղարքունիքի, Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերում։

ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունվարի – Sputnik. Վերջին մեկ օրվա ընթացքում փրկարարները հանրապետության տարբեր հատվածներում արգելափակումից մեքենաներ են դուրս բերել։ Տեղեկությունը հայտնում է ԱԻՆ մամուլի ծառայությունը։

«Հունվարի 24-ից 25-ն ԱԻՆ ՓԾ ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնում 10 ահազանգ է ստացվել հանրապետության տարբեր տարածքներում ձյան մեջ արգելափակված ավտոմեքենաների վերաբերյալ»,- նշված է հաղորդագրության մեջ։

Մասնավորապես, արգելափակված մեքենաները եղել են Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, Վարդենիս, Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ, Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքներում, Ջամշլու գյուղում, Կոտայքի մարզի Գեղարդ գյուղում, Ալագյազ-Վարդաբլուր ավտոճանապարհին։

Դեպքի վայր ժամանած փրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել 10 ավտոմեքենա։ 9 քաղաքացու ցուցաբերվել է համապատասխան օգնություն։

0
թեգերը:
ավտոմեքենա, ձյուն, Ճանապարհ
թեմա:
Վթար, պատահար, սպանություն, գողություն
Ըստ թեմայի
Գորիս-Տաթև ճանապարհը բքի պատճառով փակ է
Մի քանի օր շարունակ ձյուն չի տեղա. եղանակի տեսություն
Առատ ձյուն, ավտոերթ, դատ, հերոս-եղբայրներ. շաբաթվա տպավորիչ լուսանկարները