Ի՞նչ է լինելու Հայաստան–Իրան էլեկտրագծի հետ, եթե սահմանը երկար փակ մնա
(Թարմացված է 22:25 25.02.2020)
Բարձր հզորություն ունեցող նոր գծի շինարարությունը ոչ մի կերպ չեն կարողանում ավարտին հասցնել։ Բայց եթե այն գործարկվի, Հայաստանը կկարողանա ավելի շատ էլեկտրականություն արտահանել Իրան ու նույնիսկ մտածել Իրաքի մասին։ԵՐԵՎԱՆ, 25 փետրվարի — Sputnik. ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարի տեղակալ Հակոբ Վարդանյանն այսօր լրագրողների հետ զրուցում ասաց, որ իրանցի շինարարները կշարունակեն կառուցել Հայաստան-Իրան էլեկտրահաղորդման նոր գիծը։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Հիշեցնենք` ՀՀ կառավարության որոշմամբ Հայաստան–Իրան սահմանը երկու շաբաթով փակվել է։ Իրանցի գործընկերների հետ կորոնավիրուսի տարածումը կանխարգելող միջոցներ են մշակվելու։
Բեռների փոխադրման վրա սահմանափակումներ չեն դրվելու, բայց մարդիկ չեն կարող սահմանը հատել (նույնիսկ բեռնատարների վարորդները սահմանին ուժեղացված հսկողություն են անցնելու)։ Բացառություն չեն անելու նաև Իրան–Հայաստան գծի շինարարների համար։
Խաչատրյան. «Իրանի հետ սահմանի փակումը տեղին ու ժամանակին ընդունված որոշում է»
Sunir իրանական կապալառու ընկերությունը կառուցում է 400 կիլովոլտ լարմամբ` Հայաստանում առաջին էլեկտրահաղորդման գիծը։ Իրանի հետ սահմանային հատվածի ԷՀԳ–ն պետք է հասնի Հրազդան քաղաքի մոտակայքում գտնվող Դդմաշեն գյուղ։ Այստեղից կշարունակվի 400 կՎ լարմամբ մեկ այլ գիծ` արդեն դեպի Վրաստան գնացող։Այսպիսով Հայաստանում դեպի Իրան ու Վրաստան (իսկ Վրաստանի միջոցով` նաև Ռուսաստան) էլեկտրաէներգիայի վաճառքի ու տարածման համար միջանցք կհայտնվի։ Գծի կառուցումը սկսվել է 2015 թվականին, սակայն շահագործման հանձնելը երեք անգամ հետաձգվել է. սկզբում ասում էին, որ այն կսկսի աշխատել 2018 թվականին, հետո` 2019–ին ու վերջում` 2020–ին։
«Ամենայն հավանականությամբ, մենք գծի այս ճանապարհի ենթակայանների կառուցումը չենք ավարտի։ Բայց բուն գիծն ուզում ենք անպայման ավարտել»,– ավելացրեց Վարդանյանը։
Ինչ վերաբերում է սահմանը փակվելուն` փոխնախարարը նշեց, որ երկու շաբաթ կարելի է սպասել։ Նա հավելեց, որ եթե ստիպված լինեն երկարացնել սահմանափակումների ժամկետը, անհրաժեշտ կլինի մտածել` ինչ միջոցներ է պետք ձեռնարկել, որ իրանցիները կարողանան շարունակել աշխատանքը։
©
Photo : National Center for Disease Control and Prevention
Գիծը 270 կիլոմետր երկարություն կունենա, հավանաբար, դրա մոտ 700 հենակետ կդնեն։ Դրանցից մոտ 500–ն արդեն բետոնապատված են, մոտ 350–ը տեղադրված են։ Շինարարությունը երկարաձգվում է մեծ մասամբ այն պատճառով, որ լեռնային շրջաններում դժվար է շինարարության հատվածներ տանող ճանապարհներ սարքել։ Բացի այդ, հողատարածքները, որոնց վրա հենակետերն են կառուցում, պետք է գնել սեփականատերերից։ Ճիշտ է, հիմնականում գիծն անցնում է անմարդաբնակ լեռնային տարածքով, սակայն այդ տարածքները սեփականատեր ունեն (հիմնականում դրանք ձևակերպված են որպես արոտավայրեր ու գտնվում են համայնքապետարանների տիրապետության ներքո)։
Որոշվեց` Իրանի հետ ցամաքային հաղորդակցությունը դադարեցվում է 2 շաբաթով. Փաշինյան
Հիմա աշխատանքն իրականացվում է Կապանից Իրանի սահման տանող հատվածում։
Ինչ վերաբերում է Սիսիանի հարևանությամբ Նորավան գյուղի մոտ գտնվող ենթակայանին` այնտեղ հիմքի համար բետոն է լցվում։ Ենթակայանի սարքավորումներն ուշանում են Իրանի նկատմամբ Արևմուտքի կիրառած պատժամիջոցների պատճառով։
«Մի քանի տրանսֆորմատոր ուշանում են։ Իրանական կապալառուն դրանք Siemens–ից է պատվիրել», – ավելացրեց Վարդանյանը։
Ամեն դեպքում, նույնիսկ եթե Նորավանի ենթակայանը պատրաստ լինի, այն չի կարող աշխատել։ Այն Հայաստանի ընդհանուր էներգացանցին կապելու համար պետք է ճանապարհի վերջում` Դդմաշենում, ենթակայան կառուցվել։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Կայանը կառուցում է իրանական կողմը` իրանական միջոցներով (մոտ 110 միլիոն եվրո)։ Իրանցիները միայն մեկ պայման են դնում. մինչ 2026 թվականը գիծը պետք է ամբողջովին բեռնված լինի Հայաստանից Իրան մատակարարվող էլեկտրականությամբ։ Հայաստանն արդեն էլեկտրականություն է մատակարարում Իրանին, բայց դա գումարի դիմաց չի արվում։ Իրանական գազով են աշխատում Երևանի ու Հրազդանի ջերմակայանները։ Իրանական գազի մեկ խորանարդ մետրից 4 – 4,5 կՎտ/ժամ էլեկտրականություն է արտադրվում, որից երեքը տրվում է Իրանին, մնացածը` Հայաստանի էներգահամակարգին։
Իրանում կորոնավիրուսի հետևանքով 8 մարդ է մահացել. վարակվածների թիվն ավելանում է
Իրանի իշխանությունն էլեկտրաէներգիա գնելու հարցով արդեն դիմել է Հայաստանին։ Տեսականորեն դա հնարավոր է անել սվոփային մատակարարումների միջոցով. Հայաստանն էլեկտրականություն է տալիս Իրանին, Իրանը Իրաքի հետ սահմանակից շրջաններից նույնքան էլեկտրականություն է տալիս Իրաքին։ Իրաքը գումարը տալիս է Հայաստանին, իսկ Իրանը միջնորդավճար է ստանում։
Իրաքում էլեկտրականության պակաս կա, դրա համար էլ երկիրը մեկ օրում 1200-1500 մեգավատ–ժամ էլեկտրաէներգիա է ներկրում, նաև 38 միլիոն խորանարդ գազ` էլեկտրակայաններն աշխատեցնելու համար։
«Եթե Իրանը հրաժարվի իր ամրագրած հզորությունների մի մասից, մենք կկարողանանք դրանք օգտագործել դեպի Իրաք արտահանումների համար», – ավելացրեց փոխնախարարը։
Նշենք` հիմա Հայաստանն ու Իրանը կապում են 220 կՎ լարմամբ էլեկտրահաղորդման երկու գիծ։ Նոր գիծը, որը 400 կՎ լարում կունենա, երեք անգամ կավելացնի երկու երկրների միջև էլեկտրաէներգիայի հոսքերի միջանցքի հզորությունը։
«Ռենկոյի» խոշոր ներդրումն անժամկետ հետաձգվում է. պատճառը կորոնավիրուսն ու պատերազմն են
(Թարմացված է 11:18 04.03.2021)
Նախնական պայմանավորվածության համաձայն` 250 մեգավատտ հզորությամբ նոր ջերմաէլեկտրակայանը Հայաստանում արդեն պետք է կառուցված լիներ և հավելյալ բացված լինեին 1000 նոր աշխատատեղեր։ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի - Sputnik. Իտալական «Ռենկո» ընկերության` 2018թ–ի մայիսին խոստացած 300 մլն դոլարի ներդրումն անորոշ ժամանակով հետաձգվում է։ Ներդրումային համաձայնագրում համապատասխան փոփոխությունների նախագիծն այսօր հաստատվեց ՀՀ կառավարության նիստում։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Հարցն ընդունվեց լուռումունջ` առանց զեկուցման ու քննարկման։ Իսկ կառավարությա կայքում հրապարակված նախագծում ներդրումային ծրագրի իրականացման նոր ժամկետը նշված չէ։ Նշվում է միայն, որ ժամկետները հետաձգելու անհրաժեշտությունն առաջացել է կորոնավիրուսային համաճարակի բռնկման, Արցախում պատերազմի ու Հայաստանի Հանրապետությունում ռազմական դրության պատճառով։
«Մասնավորապես, մատակարարման շղթաների էական խաթարումը, որն ազդել է Հայաստան նյութեր մատակարարելու հնարավորության վրա, միջազգային ճանապարհորդության սահմանափակումները, օտարերկրյա անձանակազմի ներգրավման անհնարինությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ առաջարկվում է երկարաձգել Շրջանակային համաձայնագրի «Նախատեսված կոմերցիոն շահագործման ամսաթիվը», ինչպես նաև ճանաչել նախկինում հետաձգված «Հետաձգող պայմանների վերջնաժամկետի» և «Ֆինանսական ամփոփման ծայրահեղ ամսաթվի» հետաձգումները»,– նշված է որոշման մեջ:
«Ունենք բազմամիլիարդ ներդրումային ծրագրեր». Քերոբյանը խոստանում է` մարդկանց կյանքը կփոխվի
Հիշեցնենք` խոսքը Երևանում նոր ՋԷԿ–ի կառուցման ծրագրի մասին է, որի շուրջ 2018թ–ի մայիսին պայմանավորվածություն էին ձեռք բերել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու իտալական «Ռենկո» ընկերության գործադիր տնօրեն Ջովաննի Ռուբինին: Գործարարը նշել էր, որ ծրագրի արժեքը շուրջ 300 մլն դոլար է և այն նախատեսվում է իրականացնել 2-2.5 տարվա ընթացքում։ Այսինքն` ըստ այդ պայմանավորվածության` 250 մեգավատտ հզորությամբ նոր ջերմաէլեկտրակայանը Հայաստանում արդեն պետք է կառուցված լիներ, հավելյալ պետք է բացված լինեին 1000 նոր աշխատատեղեր։
Նշենք, որ հայկական կողմից ծրագրի իրագործմանը մասնակցում է «Արմփաուեր» ՓԲԸ-ն։
Փաշինյանն իտալական ընկերությանը հրահանգեց շուտ պատասխանել` այո կամ ոչ
Լիբերալ անուշեղեն․ ինչու է Հայաստանի իշխանությունը մերժել բիզնեսին օգնելու նոր գաղափարը
(Թարմացված է 12:50 02.03.2021)
Հայկական խանութներում տեղական ապրանքների քանակն առայժմ չի ավելանա։ Էկոնոմիկայի նախարարությունը մերժել է Export Armenia փորձագիտական ասոցիացիայի նախաձեռնությունը։«Export Armenia» փորձագիտական ասոցիացիան վերջերս առաջարկեց հետևյալ գաղափարը` եթե Հայաստանում որևէ ապրանք է արտադրվում, ապա ցանկացած խանութի տեսականու մեջ պետք է առկա լինի այդ արտադրանքի երաշխավորված նվազագույն քանակ։ Ընդ որում՝ առաջարկվում էր ցուցափեղկում տեղ երաշխավորել առհասարակ հայկական ապրանքների համար, ոչ թե նախապատվություն տալ որևէ կոնկրետ ապրանքանիշի։
«Export Armenia»-ի ներկայացուցիչները, որոնց թվում խոշոր ընկերությունների բիզնեսմեններ և մենեջերներ կան, կարծում են, որ մանրածախ վաճառքի հարցում պետք է աջակցել հայրենական արտադրության ապրանքներին, քանի որ շուկայում անհավասար պայմաններ են ստեղծվել նրանց համար։ Հայաստանում խոշոր բիզնեսն ավելի շատ ներդրում է անում առևտրի, ոչ թե սեփական արտադրության մեջ։ Առևտուրն ավելի շատ եկամուտ և ավելի քիչ հոգսեր է պահանջում` ի տարբերություն արդյունաբերության։
Բնականաբար, խոշոր ներկրողները տպավորիչ մարկետինգային ռեսուրսներ ունեն, ավելին՝ նրանք արտասահմանյան լուրջ ընկերություններ են ներկայացնում, որոնք է՛լ ավելի մեծ ռեսուրսներ ունեն։ Միասին աշխատելով` նրանք տեղական խանութներին զանազան բոնուսներ են առաջարկում դարակների վրա շահավետ տեղ ունենալու համար։ Հասկանալի է, որ «Mars»-ը, «Вимм-Билль-Данн»-ը և մի շարք ուրիշ հսկաներ «փրոմոուշընի» համար ավելի շատ ռեսուրսներ ունեն, քան կաթնամթերքի կամ շոկոլադի տեղական արտադրողը։ Ուստի խանութները հարգալից և քաղաքավարի են ներկրվող ապրանքների մատակարարների նկատմամբ։
Տեղական արտադրողի դեպքում այլ խոսակցություն է․ նրանց վճարները սովորաբար շաբաթներով ուշացնում են, իսկ ոչ մեծ, թույլ ընկերություններին հաճախ ամիսներով են քաշքշում (ավելի մանրամասն՝ այստեղ)։ Այս կանոնից դուրս են մնում կա՛մ շատ խոշոր ձեռնարկությունները (հայկական չափանիշներով, օրինակ, «Գրանդ Քենդին»), կա՛մ հենց առևտրային ցանցերի արտադրությունները։
©
Sputnik / Aram Nersesyan
Օրինակ՝ «Երևան Սիթի» սուպերմարկետների ցանցի սեփականատեր Սամվել Ալեքսանյանը մի քանի նմանատիպ արտադրություն ունի, ընդ որում՝ նրա ապրանքները վերցնում են նաև այլ խանութների ցանցերը, որպեսզի չփչացնեն գործարարի հետ հարաբերությունները։ Ալեքսանյանի ընկերությունն ամեն դեպքում պարենային ապրանքների ամենախոշոր ներկրողն է Հայաստանում, և նրա ներկրումից շատ խանութներ են կախված։
Իսկ եթե դուք Սամվել Ալեքսանյանը չե՞ք, այլ սկսնակ գործարար ու որոշել եք ոչ թե ռեստորան կամ խանութ բացել, այլ սեփական արտադրություն։ «Export Armenia»-ն դեկտեմբերին այդ հարցով դիմել էր էկոնոմիկայի նախարարությանը։
Եվ այսպիսի պատասխան է ստացել․ «Գտնում ենք, որ ազատ շուկայական տնտեսության շրջանակներում վաճառակետերում տեղական ապրանքատեսակների տեղադրման պարտադրմամբ (օրենքի կամ այլ իրավական ակտի տեսքով) վաճառքի խթանումը լավագույն տարբերակը չէ տեղական արտադրողին աջակցելու վերջիններիս կողմից արտադրվող ապրանքների վաճառքի ծավալներն ավելացնելու հարցում: Ըստ մեզ` տեղական արտադրողին աջակցելու առավել արդյունավետ մեխանիզմ կարող է հանդիսանալ պետության կողմից աջակցության գործիքակազմի միջոցով ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ տեղական արտադրանքի մրցունակության, ներկայացվածության և գրավչության բարձրացումը»։
«Export Armenia»-ի համահիմնադիր Էմիլ Ստեփանյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց` դժվար է պատկերացնել, թե տեղական արտադրողներն ինչպես են «արդյունավետ մրցակցելու» խոշոր ներկրողների և նրանց հետևում կանգնած է՛լ ավելի խոշոր միջազգային կորպորացիաների հետ։
«Բայց եթե պետության քաղաքականությունն ավելի արդյունավետ լինի, քան մեր առաջարկները, մենք միայն ուրախ կլինենք։ Միայն թե այդ քաղաքականությունը գործնականում աշխատի, ոչ թե խոսք մնա։ Այս բոլոր տարիների ընթացքում, ցավոք, պետությունը դիտորդի կարգավիճակում է եղել»,-նշեց Ստեփանյանը։
Այդ պատճառով տեղական ընկերություններն արտադրությունը շատ ավելի թույլ են զարգացնում, քան կարող էին։ Ամենաշատը դա վերաբերում է մսամթերքի և հատկապես կաթնամթերքի արտադրողներին, որոնց համար արտահանման հնարավորությունները սահմանափակ են։ Շուկան ոչ միայն փոքր է, այլև ներկրողներն ու խանութները գրավել են այն։
Ստացվում է` խոշոր տնտեսվարողներն ամիսներ շարունակ «քնացնում» են արտադրողների ֆինանսական միջոցները՝ դրանով իսկ զրկելով պետությանը հարկեր, բանկերին վարկեր, աշխատակիցներին աշխատավարձեր վճարելու հնարավորությունից, իսկ արտադրության զարգացման համար՝ սարքավորումներ գնելու հնարավորությունից։ Ինչպե՞ս զարգանալ նման պայմաններում:
Դրա փոխարեն պետությունը բիզնեսին սուբսիդավորված տոկոսներով վարկեր է տրամադրում։ Սակայն հին խնդիրների դեպքում նոր վարկերը միայն խորացնում են պարտքերի փոսը, որից ոմանք արդեն երբեք դուրս չեն գա։
«Այդ պատճառով թող կառավարությունը բիզնեսին նույնիսկ ուղղակի չօգնի։ Սկզբի համար թող հոգ տանի, որ խանութները ժամանակին վճարեն մատակարարներին։ Չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ արտադրողների մոտ մշտապես խանութների դեբիտորական պարտքեր կան մի քանի միլիոն դոլարի չափով։ Այդ փողերն ուղղակի «քնած են», այսինքն՝ որևէ կերպ չեն ծառայում տնտեսությանը»,-ավելացրեց Ստեփանյանը։
Իշխանությունները (ինչպես նախկին, այնպես էլ ներկայիս) այսպես թե այնպես ոչ մի կերպ չեն օգնում արտադրողներին` հպարտ քայլելով ազատ մրցակցության դրոշի ներքո։
Նշենք, որ Արևմուտքի մեծ երկրներում տեղական արտադրությանն աջակցելու տարբեր եղանակներ են գործում։ Մի քանի օրինակ բերենք։
©
Photo : press office of Rusal Armenal
Իտալիայում, ինչպես Հայաստանում, գործում է կորոնավիրուսային ճգնաժամից տուժած ռեստորանատերերի և ֆերմերների աջակցության ծրագիր։ Միայն թե, ի տարբերություն Հայաստանի, ծրագիրը նրանց ներառում է մեկ օղակում․ ռեստորանները պետությունից մինչև 10 հազար եվրո փոխհատուցում են ստանում իտալական ապրանքներ գնելու դեպքում։
Մյուս օրինակը շատ հայտնի է․ դա ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի նոր ծրագիրն է, որը վերաբերում է ամերիկյան ապրանքների պետական գնմանը (բայց կարևոր է հիշել, որ այդ ծրագիրը երբեք էլ չի դադարել և գործում է 30-ականներից)։ Հետաքրքիր է, որ այդպիսի օրինակ է ցույց տալիս ոչ միայն պետությունը, այլև մասնավոր ընկերությունները։
Ամենահայտնի օրինակը «Walmart» ցանցի ընկերությունն է։ Վերջինս հայտարարել է, որ 2013-2023թթ․ 250 միլիարդ դոլարի ամերիկյան ապրանք կգնի (և կվաճառի գնորդներին)։ Եվ չնայած, ըստ որոշ կազմակերպությունների ուսումնասիրությունների, «Buy American» հայտարարությունները ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը, սակայն արդեն իսկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ այնպիսի հսկաները, ինչպիսիք են «Walmart»-ը և «Carrefour»-ը, պատրաստ են «Գնի՛ր տեղականը» կոչը դարձնել իրենց գովազդի մի մասը և լուրջ ռեսուրսներ ծախսել դրա վրա։
Կարո՞ղ եք պատկերացնել, որ նման բան անեն Հայաստանի սուպերմարկետները։ Վատ չէր լինի։
Պուգաչովան անցել է Անջելինա Ջոլիին. ովքեր են իսկական կանայք` ըստ ռուսաստանցիների
(Թարմացված է 23:49 04.03.2021)
Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման համառուսական կենտրոնի հետազոտությունը նվիրված է մարտի 8-ի Կանանց միջազգային օրվան:
ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի - Sputnik. Ռուսաստանցիներն իսկական կին են համարում Ալլա Պուգաչովային, Սոֆյա Ռոտարուին և Վալենտինա Մատվիենկոյին: Այսպիսին են ՀԿՈւՀԿ–ի (Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման համառուսական կենտրոն)` Կանանց միջազգային օրվան՝ Մարտի 8-ին նվիրված հարցման արդյունքները։
ՀԿՈւՀԿ–ի տվյալներով՝ հարցվածների 6 տոկոսը իսկական կին է անվանել Պուգաչովային, 3 տոկոսը՝ Ռոտարուին, ևս 3 տոկոսը՝ Մատվիենկոյին:
©
Sputnik / Екатерина Чеснокова
Բացի նրանցից, ռուսաստանցիներն իսկական կանանց ցուցակում են ներառել Իրինա Խակամադային (2%), Վալերիային (2%), Ալիսա Ֆրեյնդլիխին (2%), Չուլպան Խամատովային (2%) և Անջելինա Ջոլիին (1%):
«ՀԿՈւՀԿ- Sputnik» համառուսաստանյան նախաձեռնողական հարցումն անցկացվել է փետրվարի 14-ին, մարտի 2-3-ին 18-ից բարձր տարիքի 1600 ռուսաստանցիների շրջանում: Հարցումն անցկացվել է հեռախոսով։
Կանանց միջազգային օրն ամեն տարի նշվում է մարտի 8-ին։ Առաջին անգամ տոնի անցկացման գաղափարը ծագել է 20-րդ դարի սկզբին։ Կանանց միջազգային օրը նշվում են կանանց ձեռքբերումները՝ անկախ ազգային կամ էթնիկ, լեզվական, մշակութային, տնտեսական և քաղաքական պատկանելություններից։