Փամբակ, կենսագազի արտադրություն

Կենսագազ Հայաստանում. ինչպես վառելիքով ապահովել մի ամբողջ գյուղ

1063
(Թարմացված է 23:01 17.12.2019)
Փամբակ գյուղի բնակիչ Նվեր Խլոյանը գազ է ստանում սեփական բակում տեղադրված կայանքներից։ Նախագիծը պետք է տաքացներ ամբողջ գյուղը, սակայն այն ավարտին չհասցրին։

Արամ Գարեգինյան, Sputnik  Արմենիա

Զարգացած երկրներում  կենսագազը վաղուց արդեն նորություն չէ։ Աֆրիկայի, Հնդկաստանի և Չինաստանի գյուղացիները օգտագործում են կենսագազի միլիոնավոր կայանքներ։ Հայաստանում այդ տեխնոլոգիաները համարյա ոչ ոք չի կիրառում։

Ինչ–որ մեկը կարող է քահ-քահ ծիծաղել («ամեն մի զիբիլից գազ են ստանում»)։ Վարդենիսի կամ Ամասիայի մերձակայքում, որտեղ հինգ ամիս շարունակ ձմեռ է, մարդիկ 1-2 կով չեն պահում, իսկ սեփական տունը ջեռուցելը նույնքան դժվար է, որքան և ընտանիքին կերակրելը։ Վառարաններում այստեղ աթար են վառում, որի ծուխը բազմաթիվ վնասակար նյութեր է պարունակում։

«Իսկ ինչո՞ւ օդն աղտոտել,  եթե աթարը կարելի է մշակել։ Այդ դեպքում կլինի երկուսը մեկում` և՛ մաքուր գազ կունենանք, և՛ պարարտանյութ», –  Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասում է Փամբակ գյուղի բնակիչ Նվեր Խլոյանը։

Владелец биогазовой установки в селе Памбак Нвер Хлоян
© Sputnik / Aram Gareginyan
Նվեր Խլոյան

Գյուղը գտնվում է Սևանա լճի մյուս ափին, Երևանի հակառակ կողմում և ավելի նոսր է բնակեցված։ Սևանի մերձակայքում (այսինքն` Սևան քաղաքը, Գավառը,  Մարտունին և Վարդենիսը), որի կողքով անցնում ենք Դիլիջան կամ Ղարաբաղ գնալիս, շատ ցուրտ է։ Հակառակ ափին (Շորժա և Ճամբարակ, նախկին Կրասնոսելսկ) ավելի տաք է, սակայն վառելիք անհրաժեշտ է բոլորին և միշտ։

«Սկզբում անփորձությունից երկու մեքենա գոմաղբ լցրեցի։ Եվ ի՞նչ ես կարծում։ Գազի ճնշումը սկսեց բարձրանալ։ Ահա, տեսնում ես, հորերի վրայի պլաստմասե կափարիչները։ Դրանց տակ մետաղականներն են։ Քիչ էր մնում դրանք պայթեին։ Ինչի՞ համար եմ սա ասում։ Պարտադիր չէ հարյուր կով ունենալ, որպեսզի տանը գազ ունենաս։ Եթե 5-6-ն ունես, լրիվ բավարար է։ Այնուհետև խողովակը անցկացնում ես դեպի տուն, ֆիլտր դնում, որպեսզի գազը մաքրվի խոնավությունից և պատրաստ է», –նշում է Նվերը` ցույց տալով բետոնե հորերը, որտեղ գազ է անջատվում։

Համակարգը պետք է տեղադրվեր ՄԱԿ–ի ծրագրով` ամբողջ գյուղի համար, առավել ևս, որ այնտեղ գազ չկա, տեղանքը լեռնային է, մարդիկ էլ անասնապահությամբ են զբաղվում։ Նվերի խոսքով` ամեն ինչ որոշված էր, սակայն վերջին պահին բնակիչները հրաժարվեցին։

Биогазовая установка в селе Памбак, Гегаркуник
© Sputnik / Aram Gareginyan
Биогазовая установка в селе Памбак, Гегаркуник

Բեռնված մեքենաները պետք է տարվեին ու դատարկվեին գյուղամիջում` բետոնե հորերը։ Դա մարդկանց դուր չեկավ։

Այդ ժամանակ Խլոյանն իր հողամասում տեղ հատկացրեց և ասաց. «Ինձ մոտ կառուցեք, ծախսի 25%–ն ինձ վրա եմ վերցնում»։

Գումարը չբավականացրեց միայն նրա համար, որպեսզի հորերի վրա ծածկ կառուցվի, քանի որ դրսում, եթե շատ ցուրտ է, ռեակցիա չի առաջանում։ Այդ իսկ պատճառով ձմռանը, երբ գազը հատկապես անհրաժեշտ է, այն չեն կարողանում ստանալ  (օգտագործում են միայն այն, ինչ մնացել է հորերում ձմռան համար)։

Ինչպես են Երևանում 400 հազար տոննա աղբից էլեկտրականություն ստանալու

Երկու հորերում գազ է առաջանում (դրա համար ջուր են ավելացնում)։ Եվս երկու հորերով խողովակներ են անցնում, որտեղ հավաքվում է գազը։  Ջուրը «սեղմում» է գազը` թույլ չտալով նրան ցնդել։ Իսկ մեջտեղում մոտ մեկ մետր տրամագիծ ունեցող մետաղական կափարիչ է։ Հենց դրա տակ էլ  կուտակվում է գազը։ Յուրաքանչյուր հոր մի քանի մետր խորություն ունի։

Մեջտեղում ևս մեկ հոր կա։ Ռեակցիայի մնացուկները այստեղ չորանում են և պարարտանյութ են դառնում։

Биогазовая установка в селе Памбак, Гегаркуник
© Sputnik / Aram Gareginyan
Կենսագազի ստացման համար կառուցված հորոր

«Բուսաբանության դասագրքերում սևահողերում եղած հումուսի մասին կարդացել ե՞ք։ Այն հենց օրգանական պարարտանյութն է։ Դրա համար չորացնող փոս պետք է կառուցեի, միայն թե այդ նպատակով ևս գումար չհատկացրին։ Իսկ այդպես այն կչորանար և պարարտանյութի կվերածվեր։ Սակայն, միևնույնն է, ես այն դեն չեմ նետում` խառնում եմ ջրի հետ և գարնանը այգիս եմ ջրում։ Կարտոֆիլ, լոլիկ` խելահեղ բերք է տալիս։ Իսկ լոբին ընդհանրապես աճում, եսիմ ուր է հասնում», – ասում է Խլոյանը։

Արցախում արևային էներգետիկայի կայացման հիմքեր են ստեղծվում

Հետաքրքրվեցինք` կարո՞ղ է արդյոք աշնանից մնացած գազը միացնել։

Պարզվում է` այս տունն իր «Ալեքսեյ Միլլերն» ունի. գազը միացնում և անջատում է Նունեն` Խլոյանի կինը։

«Երկու լիտրանոց կաթսայում ջուրը սովորական գազի բալոնով եռում է 7-8 րոպեում, իսկ այստեղ` 5-6։ Մարդիկ գալիս են, զարմանում։ Իսկ մեզ մոտ ամեն ինչը կես ճանապարհին է կանգնել», – ասում է Նունեն։

Плита, горящая на биогазе в селе Памбак, Гегаркуник
© Sputnik / Aram Gareginyan
Կենսագազով ջեռուցվող գազօջախ

«Այո։ Իսկ պատկերացրեք, ինչ կլիներ, եթե ամբողջ գյուղը կարողանար տաքանալ», – ավելացնում է Նվերը։

Սա կենսագազի առաջին նախագիծը չէ, որը Հայաստանում կես ճանապարհին է մնացել։ Մեկ ուրիշը`  ավելի խոշոր նախագիծ, կայանք դեռևս 11 տարի առաջ բացեցին թռչնաբուծական ֆաբրիկաներից մեկում (Լուսակերտի)։ Ուզում էին կենսագազից էլեկտրականություն ստանալ, իսկ դրական էկոլոգիական արդյունքի համար ձեռնարկությունը պետք է հավելավճար ստանար զարգացած երկրներից` Կիոտոյի արձանագրության մաքուր զարգացման մեխանիզմով։ Սակայն ծրագիրը հետո փակվեց, և կայանի ֆինանսական վիճակը վատացավ։ Այժմ այստեղ կենսագազով ջեռուցում ժամանակ առ ժամանակ միացնում են թռչնաբուծարանի ներքին կարիքների համար։

Նման նախագծերը դեռ ոչ ոքի պետք չեն.  մաքուր էներգիայի ծրագրերը երկար  տարիներ ուղղվում էին փոքր ՀԷԿ–եր։ Կենսագազի մեջ թաթախվել որևէ մեկը չէր ուզում։

Станция биогаза в Лусакерте
Լուսակերտ, կենսագազի կայանք

«Իսկ ես չեմ ամաչում թաթախվելուց։ Թող ամաչեն նրանք, ովքեր ուզում են, որ մարդիկ ցրտի մեջ նստեն», – նշում է Նվերը։

Դառնալով սկզբին, նշենք` աշխարհում արդեն վաղուց են օգտագործում և՛ խոշոր, և՛ ոչ այդքան մեծ (մեկ ընտանիքի համար) կենսագազային կայանքներ։ Ու, թեև, գեղեցիկ և հանդիսավոր ֆորումների ժամանակ սիրում են Հայաստանը նորարար երկիր անվանել, այս, վաղուց հայտնի, տեխնոլոգիան քչերն են ուզում լուրջ ընդունել։

1063
թեգերը:
գոմաղբ, կով, գյուղացի, Գյուղ, վառելիք, կենսագազ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայկական հեղափոխությունը կհասնի կովերին ու լոլիկներին. գյուղացին պետք է իմանա իր պլանները
Ոլորտի առաջընթացը. մասաչուսեթսցի գիտնականը պատմել է` ինչպես Հայաստանը կօգնի գենետիկներին
Օգնություն գյուղացիներին, կամ ինչ ծրագրի համար են մեղադրում Սերժ Սարգսյանին
Հին հեռախոսը ձանձրացրե՞լ է. ամերիկահայ գործարարն ուզում է ՀՀ–ում նոր տեխնոլոգիա գործարկել
Արխիվային լուսանկար

Հարկային եկամուտները ռեկորդ են սահմանել. Փաշինյանը բացեց խորամանկության գաղտնիքը

73
(Թարմացված է 13:34 06.05.2021)
Փաշինյանի բնորշմամբ, ապրիլին պատմական մինիմում է գրանցվել նաև գրծարարներին պետւթյան ունեցած պարտքի` ԱԱՀ–ի վերադարձի գծով։

ԵՐԵՎԱՆ, 6 մայիսի – Sputnik. ՀՀ հարկային եկամուտներն ապրիլին ռեկորդ են սահմանել։ Այս մասին այսօր ՀՀ կառավարության նիստում հայտարարեց ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը` միաժամանակ հավելելով, որ դրանում կա մի փոքր խորամանկություն։

«Հիշում եք, որ անցյալ տարի մենք՝ կապված կորոնավիրուսի համավարակի հետ, հնարավորություն տվեցինք հետաձգել շահութահարկի վճարումները։ Եվ այս որոշումը ևս որոշակի ազդեցություն ունեցել է կարգավորւմների վրա, ինչը ոչ թե վատ է իրականում, այլ լավ, որովհետև, ըստ էության, արդարացվել է նախկինում կայացրած մեր որոշումը, և դժվար ժամանակներում մենք հնարավորությւն ենք տվել, որպեսզի այն գումարները, որ պետք է բիզնեսը վճարեր, մնան շրջանառության մեջ և օգնեն ճգնաժամի պայմաններում ավելի բարենպաստ վիճակում գտնվել»,– ասաց Փաշինյանը։

Այսպիսով, ապրիլին հարկային վճարումները` ներառյալ դրոշմանիշային վճարումները, կազմել են շուրջ 180 մլրդ դրամ։
Փաշինյանի բնորշմամբ, ապրիլին պատմական մինիմում է գրանցվել նաև գործարարներին պետության ունեցած պարտքի` ԱԱՀ–ի վերադարձի գծով։ Այն անցած ամսվա տվյալներով կազմում է 67.4 մլրդ դրամ։ Նախկինում ամենացածր ցուցանիշը գրանցվել էր 2020թ–ի օգոստոսին` կազմելով 69 մլրդ դրամ։ Իսկ 2018թ–ին կառավարության պարտքը բիզնեսին կազմում էր 276 մլրդ դրամ։
Փաշինյանը շեշտեց, որ 2 տարվա ընթացքում կառավարությւնը բիզնեսին է վերադարձրել 200 մլրդ դրամ։

Վարչապետի պաշտոնակատարի ներկայացրած հաջորդ ցուցանիշը ապրիլի դրամաշրջանառության ծավալներն են, որոնց համաձայն, վերջին 1 ամսում Հայաստանում 8.8 մլն գործարքով, կամ 26.6 տոկոսով, կամ 130 մլն դրամով գերազանցել են 2019թ–ի ապրիլի ցուցանիշը։

Ապրիլին հավաքագրվել են ռեկորդային հարկային եկամուտներ. Քերոբյանը տվյալներ է հայտնել

Փաշինյանը չբացառեց, որ այս աճի մեջ որոշակի դերակատարություն է ունեցել նաև Հայաստանում գրանցված գնաճը։ Բայց և փաստեց, որ գործարքների թիվը 8.8 մլն հատով ավելի են եղել։

«Կարծում եմ` այս ցուցանիշները վկայում են, որ տնտեսական մեր դինամիկան վերականգնման փուլում է»,– ասաց նա` հավելելով, որ այս տեմպը հարկավոր է պահպանել նաև առաջիկայում։

73
թեգերը:
Նիկոլ Փաշինյան, Հայաստան, հարկեր
Ըստ թեմայի
ՊԵԿ VS ռեստորանատերեր. ինչի՞ համար են «կռվում» հարկայինն ու գործարարները
ՊՆ–ն Հայաստանի երկրորդ խոշոր հարկատուն է. ՀՀ հարկային մուտքերն աճել են 15 միլիարդով
Մարզերում հարկավոր է խթանել բնակարանաշինությունը. Փաշինյանն ասաց` ինչպես
Սուպերմարկետում

Էկոնոմիկայի նախարարությունում շատ անհանգստացած են գների աճով

50
(Թարմացված է 17:48 05.05.2021)
Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատարը համոզմունք հայտնեց, որ մինչև տարեվերջ իր խոստացած տնտեսական աճը իրականություն կդառնա։

ԵՐԵՎԱՆ, 5 մայիսի- Sputnik. Էկոնոմիկայի նախարարությունում շատ անհանգստացած են գների աճով։ Այսօր ԱԺ նիստում կառավարության անդամների հետ հարցուպատասխանի ժամանակ ասաց ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատար Վահան Քերոբյանը։

«Այսօր հրապարակված գների ինդեքսը վկայում է, որ գնաճը նախորդ տարվա ապրիլի համեմատ կազմում է 6.2 տոկոս, որը երկնիշ չէ, բայց միջակայքից ավելի բարձր է, և մենք, իհարկե, շատ անհանգիստ ենք և աշխատում ենք այն ուղղությամբ, որ վերադարձնենք կանխատեսվող միջակայք»,– ասաց Քերբյանը` հիշեցնելով, որ այս տարվա գնաճի կանխատեսված միջակայքը 4+-1 տոկոսի սահմաններում է։

Նա նաև հույս հայտնեց, որ առաջիկա ամիսներին, նոր բերքի հետ, սննդամթերքի ու գյուղմթերքի ապրանքների գները կսկսեն նվազել։

Քերոբյանը նաև հիշեցրեց, որ երեկ ԿԲ–ն գնաճը զսպելու նպատակով ավելացրել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, իսկ ասուլիսի ժամանակ ԿԲ նախագահը նաև հայտարարել էր, որ կանխատեսումները շատ ավելի հոռետեսական են եղել, մինչդեռ տնտեսությունը, նրա խոսքով, իրեն շատ ավելի լավ է պահում։

Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատարը համոզմունք հայտնեց, որ մինչև տարեվերջ իր խոստացած տնտեսական աճը իրականություն կդառնա։

Համաշխարհային շուկայում նորից գնաճ է նկատվում. Հայաստանն անմասն մնալ չի կարող. ԿԲ նախագահ

50
թեգերը:
Վահան Քերոբյան, Էկոնոմիկայի նախարարություն, գնաճ
Ըստ թեմայի
ԿԲ–ի խուճապային տրամադրություն առաջացնող քայլը կարճաժամկետ էֆեկտ ունեցավ. Պարսյան
Եթե մի անգամ աչքի ես ընկնում, էլ ելք չկա. ԿԲ փոխնախագահը հիասթափեցրեց պատգամավորին
Տարեվերջին գնաճը Հայաստանում կվերադառնա կանխատեսված միջակայք. ԿԲ

Ամեն ինչ նոր է սկսվում. ի՞նչ է սպասվում արցախյան հիմնահարցի կարգավորման գործընթացում

0
(Թարմացված է 19:17 06.05.2021)
«Իրականում» հաղորդման հեղինակ Արման Վանեսքեհյանն Արցախի կարգավիճակի հետ կապված մի շարք խնդիրներ է առաջ քաշում: Հեղինակը պնդում է, որ արտաքին աշխարհը լրջագույն ջանքեր է գործադրում, որպեսզի գործընթացը ոչ թե Ռուսաստանը ղեկավարի, այլ նատոյական Թուրքիան:
Ամեն ինչ նոր է սկսվում. ի՞նչ է սպասվում արցախյան հիմնահարցի կարգավորման գործընթացում

Իրականում, ինչպես և արդեն բազմիցս նշվել է, Արցախի կարգավիճակի հետ կապված հիմնական քննարկումները, բանակցություններն ու կարևոր որոշումները դեռ նոր են սկսվում:

Sputnik Արմենիայի մեկնաբանը հաղորդման նախորդ թողարկման ժամանակ նշել էր, որ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևն ակնհայտորեն ստում էր, երբ հայտարարում էր, թե Արցախի հարցը լուծվել է ռազմական ճանապարհով, մինչդեռ ամենևին էլ այդպես չէ։

Արցախի կարգավիճակը կարգավորելու ժամանակն է. Բաքուն սադրանքներով է պատասխանում

...Այդ պատերազմը ցույց տվեց, թե որքան անիրական է ենթադրել, որ Արցախի հայ բնակչությունը կարող է թուրք-ազերիների հետ համերաշխ ապրել: Իսկ հինգ հազար զոհի արյունը նույնիսկ տասնամյակների ընթացքում չի կարող մոռացվել…

Շուշիի Մայր տաճարը պետք է մնա Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքի վայր. Արա Այվազյան

Հաջորդիվ հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է միջազգային հանրությունը տրամադրված արցախյան խնդրի կարգավորման գործընթացում։

0
թեգերը:
Ռուսաստան, բանակցություն, ՆԱՏՕ, Արցախ, Հայաստան
թեմա:
Իրականում / Օրացույց
Ըստ թեմայի
Հայաստանը հետախուզում է հայտարարել Արցախի պատերազմին մասնակցած 40 ահաբեկչի նկատմամբ
Նժդեհի արձանն իր տեղում է. Արցախի նախագահի խոսնակը հերքում է լուրը
Մարդասիրության օրինակելի դրսևորում. Արցախի ԱԳՆ–ն` ԵԽ պատգամավորների նախաձեռնության մասին
Արցախյան պատերազմի վերաբերյալ հարուցվել է 1580 քրեական գործ. դատախազություն