Հարկային ծառայություն

Հայաստանում բոլորին մի արշինով կչափեն. կօգնի արդյո՞ք Մակեդոնիայի փորձը

150
Հայաստանում քննարկում են եկամտահարկի համահարթ դրույքաչափին անցնելու հնարավոր հետևանքները։ Ֆինանսների նախարարության ներկայացուցիչները կողմ են հարկման այդ սկզբունքի ներդրմանը, գործատուները դեմ են, իսկ միջազգային փորձագետներն առաջարկում են լավ մտածել։

ԵՐԵՎԱՆ, 12 փետրվարի — Sputnik. Հայաստանում հարկային համահարթ դրույքաչափի կիրառումը կարող է սոցիալական անհավասարության ու բյուջեի մուտքերի կրճատման հանգեցնել։ Այսօր «Հարկային համակարգ, արդարություն ու տնտեսական զարգացում» միջազգային համաժողովի ժամանակ այս կարծիքը հայտնեցին փորձագետները։

2019 թվականի սեպտեմբերի 1–ից նախատեսվում է հարկման համահարթ դրույքաչափի անցնել, այսինքն՝ բոլոր չափի աշխատավարձերի դեպքում եկամտային հարկը լինի 23%։ Հարկման այս համակարգը կփոխարինի պրոգրեսիվ համակարգին, ըստ որի` եկամտի աճին զուգընթաց մեծանում է հարկի դրույքաչափը ։ Համահարթ դրույքաչափի կողմնակիցները պնդում են, որ եթե մարդիկ կարող են ավելի բարձր եկամուտ պահպանել, ապա նրանք ավելի շատ խթաններ ունեն ու մոտիվացված են աշխատում, ինչը նպաստում է երկրի տնտեսական աճին։

«Diskurs» ամսագրի խմբագիր Վահրամ Սողոմոնյանը կարծում է, որ համահարթ դրույքաչափին անցում կատարելը չի անդրադառնա հարկատուների 70%–ի վրա, հարկային բեռի որոշակի թեթևացում կզգան բարձր եկամուտ ունեցող անձինք, բայց նոր համակարգը նրանց էլ ձեռնտու չէ։

«Հնարավոր է` նրանց աշխատավարձը բարձրանա 10-20 հազար դրամով, բայց կաճեն նաև սպառողական ծախսերը», – ասաց նա։

Նրա խոսքով` քաղաքացիները պետք է հասկանան` ուր են գնում իրենց հարկերը։ Եթե պետությունը կարողանա ապահովել որակյալ կրթություն, առողջապահություն և այլն, չի բացառվում, որ քաղաքացիները նախընտրեն ավելի շատ հարկ վճարել։ Ավելին` հարկավոր է վերլուծել աշխատաշուկայի բոլոր ցուցանիշները` աշխատող քաղաքացիների թիվը, եկամուտների մակարդակը, և միայն դրանից հետո մտածել հարկման նոր համակարգ ներդնելու մասին։

«Հեղափոխությունից հետո գրանցված աշխատատեղերի թիվն ավելացել է 40 հազարով, ավելացել են նաև հարկային մուտքները, պետք է վերլուծել դա ու հետո միայն որոշել` արդյո՞ք հարկային դրույքն այն մեխանիզմն է, որը կխթանի տնտեսության զարգացումը», – ասաց Սողոմոնյանը։

Մակեդոնիայի ֆինանսների նախարար Դրագան Թևդովսկին իր հերթին ասաց, որ իրենց երկրում նման համակարգի գործածումը հանգեցրել է սոցիալական անհավասարության ու կրճատել է բյուջեի մուտքերը։ Դրանից հետո Մակեդոնիայի իշխանությունը որոշել է անցնել պրոգրեսիվ հարկման մեխանիզմին, իսկ մուտքերի աճի արդյունքում գոյացած գումարը որոշվել է ուղղել առողջապահության ու կրթության ոլորտներ։ Նա պատրաստակամություն հայտնեց փորձը փոխանակել հայ գործընկերների հետ, սակայն նշեց, որ կառավարությունը պետք է ինքը որոշի` որ ճանապարհն է ավելի ընդունելի երկրի համար։

«Համահարթ դրույքաչափի կիրառումը հարկային գործընթացների պարզեցման է հանգեցնում, նաև ավելացնում է այն մարդկանց եկամուտները, որոնք առանց դրա էլ լավ եկամուտ ունեն։ Բացի այդ, բյուջետային մուտքերի կրճատումն անդրադառնում է բոլոր քաղաքացիների վրա, հետևաբար մանրակրկիտ վերլուծություն է հարկավոր», – ասաց նախարարը։

ՀՀ ֆինանսների փոխնախարար Արման Պողոսյանը նշեց, որ Հայաստանում հարկ վճարողների ընդհանուր թվաքանակի 65 տոկոսն ամսական կտրվածքով ստանում է մինչև 150 000 դրամ եկամուտ: Գոնե այդպես հայտարարագրվում է: Ընդ որում, այս խումբը ստանում է ընդհանուր եկամուտների ընդամենը 32 տոկոսը: Հաջորդ եկամտային խումբը՝ 150 000 դրամից մինչև 2 մլն դրամ՝ շուրջ 33 տոկոս հարկ վճարողները գտնվում են այն խմբում, որոնք ստանում են ընդհանուր եկամուտների շուրջ 60-61 տոկոսը: Եվ ընդամենը հարկ վճարողների 2.5-3 տոկոսն է, որ հատում է 2 մլն դրամի սահմանագիծը: Փոխնախարարը այս ցուցանիշը համարեց ազդակ, որ պրոգրեսիվ համակարգի կիրառությունն առաջացնում է որոշակի խնդիրներ:

«Բացի այդ, հիմա մեր եկամտահարկը բարձր է, ինչն անդրադառնում է արտահանվող ապրանքի գնի ու մեր տնտեսության մրցունակության վրա։ Այդ պատճառով արտահանմանն ուղղված ոլորտները 2,5-3 անգամ ավելի քիչ եկամուտ են բերում, քան ներքին սպառման ուղղվածները, իսկ դա չի խթանում երկարաժամկետ ներդրումներն ու տնտեսական աճը», – պարզաբանեց փոխնախարարը։

Հայաստանում Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունների նախագծով առաջարկվում է 2019 թ. սեպտեմբերից անցում կատարել համահարթ եկամտահարկի՝ 23 տոկոսի: Դրանից հետո՝ 2020- 2023 թթ. այն աստիճանաբար նվազելու է՝ հասնելով 20 տոկոսի: Նախագիծը դեռ հանրային քննարկման փուլում է: Նոր կարգավորումներին անցնելու դեպքում 2019 թվականին պետբյուջեի հարկային կորուստները գնահատվում են 27,5 միլիարդ դրամ։

150
թեգերը:
Հայաստան