Շուշիից բերված գորգերը

Հեռախոսի լույսի ներքո. ինչպես են Շուշիի գորգերը հասել Երևան և ինչ են պատմում դրանք

557
Շուշիի գորգերի թանգարանի ամենաարժեքավոր գորգերը հասցրել են փրկել, սակայն գորգերի զգալի մասն էլ մնացել է այնտեղ` պահոցներում։ 71 գորգ, որոնց ստեղծման պատմությունը սկսվում է 17-րդ դարից, Երևանում ներկայացվել են ցուցադրության։

ԵՐԵՎԱՆ, 2 մարտի – Sputnik. Պատերազմի օրերին հեռախոսի լույսերի ներքո Շուշիի գորգերի թանգարանից դուրս բերած հավաքածուն այժմ ցուցադրվում է Երևանում` Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում: Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիր Վարդան Ասծատրյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում հայտնեց` գյուղեգյուղ շրջած, տարիներ շարունակ հավաքած և հիմա էլ թշնամու ձեռքից փրկած 71 գորգ է ցուցադրության հանվել։

Образцы Шушинского музея ковра, временно экспонирующиеся в Национальном музее-институте архитектуры Александра Таманяна в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
17–րդ դարի ասեղնագործ գորգը

«Եթե քանակական առումով նայենք, ապա մեր հավաքածուի 2/3-րդն ենք փրկել, սակայն որակական առումով` 90 տոկոսից ավելին տարհանել ենք։ Երկու շենք ունեինք Շուշիում` թանգարանը և ֆոնդը. թանգարանում եղած ողջ հավաքածուն` 160 ամենաարժեքավոր գորգերը փրկել ենք։ Սակայն այն, ինչ կար ֆոնդում, այդպես էլ մնացել է այնտեղ»,–ասաց Ասծատրյանը։

Ուղղափառ եկեղեցի Շուշիում. որտեղի՞ց է ծագել հայերի կողմից եկեղեցու յուրացման մասին միֆը

Նա պատմեց, որ հոկտեմբերի 20-ին ինչպես Երևանի, այնպես էլ Արցախի մշակույթի ոլորտի պատասխանատուները զանգահարել և խորհուրդ են տվել, որ գորգերը թանգարանից տարհանեն։ Ասծատրյանը, սակայն, որոշել է մի քիչ էլ սպասել` չի ուզել թանգարանը դատարկել։ Բայց դրան հաջորդող օրերին նկատել է` ադրբեջանական զորքը մոտեցել և Քարինտակ է հասել։ Պատերազմի վերջին օրերին էլ մեծ հրթիռ է պայթել թանգարանի մոտ` կոտրելով դուռ-պատուհանը։ Հենց այդ պահին Ասծատրյանը զանգել է Արցախի մշակույթի նախարարին և խնդրել, որ մեքենա տրամադրի գորգերը տեղափոխելու համար։

Образцы Шушинского музея ковра, временно экспонирующиеся в Национальном музее-институте архитектуры Александра Таманяна в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը

Շուշիի գորգերի հավաքածուն Ասծատրյանի շնորհիվ է հավաքվել։ Նա անձամբ է շրջել տնետուն ու գնել դրանք։ «Երբ Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում էր, ադրբեջանցիները շրջում էին գյուղերով և հայկական հին գորգերը գնում ու տեղը նորերն էին առաջարկում։ Այդ ամենը տանում էին Բաքվի թանգարան և ցուցադրում  որպես ադրբեջանական մշակույթի մի մաս։ Դա տեսնելով` հասկացա, որ փրկության միակ ձևը դրանք գնելն է։ 2000-ականներին սկսեցի գնել գորգերը»,–ասում է Ասծատրյանը։

Ինչ են թողել հայերը Շուշիում. պատմության ավերակներ, թե ավերակների պատմություն

Մարդիկ Ասծատրյանին սիրով են իրենց գորգերը վաճառել, երբ իմացել են, որ նա պատրաստվում է Շուշիում թանգարան բացել։ Ավելին, եղել են դեպքեր, որ մարդիկ պատմել են` նախկինում իրենցից ավելի բարձր գնով էլ ուզել են գորգ գնել, սակայն քանի որ իմացել են, որ այն Արցախից դուրս պետք է հանեն, չեն վաճառել։ Արդյունքում Ասծատրյանը 2011-ին Շուշիում բացել է գորգերի թանգարանը։

Образцы Шушинского музея ковра, временно экспонирующиеся в Национальном музее-институте архитектуры Александра Таманяна в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
Վարդան Ասծատրյանը

Ասծատրյանը հավաքածուում բավական հին գորգեր ունի` անգամ 17-րդ դարին վերագրվող։ Հիմնականում 19-րդ դարի գորգեր են, որոնք աչքի են ընկնում իրենց սիմվոլներով, և մասնագետներն առաջին իսկ հայացքից տարբերակում են, որ դրանք արցախյան գորգեր են։

Ասծատրյանն ասում է, որ յուրաքանչյուր գորգ իր պատմությունն ունի։ Արցախյան գորգերի մեջ որպես սիմվոլներ մեծամասամբ նկատելի են ծաղկած խաչերը, մեղուները, արու թռչունները։ Ասծատրյանն ասում է` մեղուները մայրիշխանություն են խորհրդանշում, մայրական սկիզբը, սակայն արցախյան գորգերում մեղուներին զուգահեռ նաև արու թռչուններն են «ներկա», իսկ սա ներդաշնակություն է խորհրդանշում։

Образцы Шушинского музея ковра, временно экспонирующиеся в Национальном музее-институте архитектуры Александра Таманяна в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը

«Հիմա միակ ցանկությունս է, որ մի տարածք հատկացնեն և Երևանում թանգարան բացենք։ Այստեղ ցուցադրության ժամանակ մարդկանց մոտ ես հետաքրքրություն եմ նկատում։ Ավելին, շատերը գալիս և ասում են, որ ուզում են իրենց տոհմական գորգերը մեզ նվիրեն, որպեսզի հավաքածուն հարստանա»,–ասաց Ասծատրյանը։

Образцы Шушинского музея ковра, временно экспонирующиеся в Национальном музее-институте архитектуры Александра Таманяна в Ереване
© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը

Նա կարծում է, որ թանգարանը կարող է հարթակ դառնալ, որպեսզի արցախյան գորգերը գիտականորեն ուսումնասիրվեն։

Նշենք, որ Երևանում գորգերը կցուցադրվեն առաջիկա ամիսներին, իսկ ցուցադրության  մուտքն ազատ է։

  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Վարդան Ասծատրյանը
    Վարդան Ասծատրյանը
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
  • Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
    © Sputnik / Asatur Yesayants
1 / 14
© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն
557
թեգերը:
ցուցադրություն, Արցախ, Երևան, Թանգարան, Շուշի, Գորգ
Ըստ թեմայի
«Շուշիի անկումն ուզում էին գցեին Սեյրան Օհանյանի ջեբը». Սերժ Սարգսյան
««Պանդորայի արկղը» Շուշիում է թաքնված». Մովսես Հակոբյանը` պարտության պատճառների մասին
Ադրբեջանն ամեն ինչ անում է, որ հայերը չվերադառնան Արցախ, այդ թվում՝ Հադրութ ու Շուշի. ԱԳՆ
Արմեն Աթայանը

Կյանքի 99–րդ տարում մահացել է գեղանկարիչ Արմեն Աթայանը

59
(Թարմացված է 16:06 08.04.2021)
Նկարիչների միությունն իր ցավակցությունն է հայտնում Արմեն Աթայանի ընտանիքին և հարազատներին ու տեղեկացնում հոգեհանգստի և վերջին հրաժեշտի տեղն ու ժամը:

ԵՐԵՎԱՆ, 8 ապրիլի- Sputnik. Կյանքի 99–րդ տարում այսօր մահացել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, գեղանկարիչ Արմեն Աթայանը:

Նկարիչների միության Facebook–յան էջը հայտնում է, որ նկարչի հոգեհանգիստը տեղի կունենա ապրիլ 9-ին Մալայանի անվան ակնաբուժական հիվանդանոցի դիմաց գտնվող սգո սրահում, հուղարկավորությունը՝ ապրիլ 10-ին, ժամը՝ 13:00-ին նույն վայրից:

Արմեն Աթայանը ծնվել է 1922 թվականին:  1941 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1952 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը:

1954 թվականից Աթայանը ստեղծագործել է Կիևում, իսկ 1965-ից՝ Երևանում: Դասավանդել է ԵԳԻ-ում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին (1941-1945)։

Հեղինակ է բնանկարների, դիմանկարների և նատյուրմորտների, որոնց բնորոշ է քնարական պայծառ երփնագիրը։ Արմեն Աթայանը անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Ուկրաինայում, Երևանում:

59
թեգերը:
Մահ, Նկարիչների միություն, նկարիչ, Հայաստան
Աննախադեպ նախագիծ. հայերն ու ռուսները միասին ձայնագրում են Բեթհովենի 9 սիմֆոնիաները

Աննախադեպ նախագիծ. հայերն ու ռուսները միասին ձայնագրում են Բեթհովենի 9 սիմֆոնիաները

48
(Թարմացված է 17:17 02.04.2021)
Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի ղեկավարությունը և Մարիինյան թատրոնի մասնագետները նախագիծը համարում են համատեղ հաջող համագործակցության օրինակ և հույս ունեն, որ աշխարհը կգնահատի դրա արդյունքները:

ԵՐԵՎԱՆ, 2 ապրիլի - Sputnik. Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը (ՀՖՆ) ձայնագրում է գերմանացի կոմպոզիտոր և դաշնակահար Լյուդվիգ վան Բեթհովենի բոլոր ինը սիմֆոնիաները: Նման նախագծեր իրականացրել են միայն մի քանի համաշխարհային առաջատար նվագախմբեր։ Մարիինյան թատրոնի (Սանկտ Պետերբուրգ) մասնագետների աջակցությամբ Հայաստանի նվագախմբի ձայնագրած տարբերակը վերջնականապես պատրաստ կլինի ամռան կեսին:

Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ նախագծի պրոդյուսեր, ՀՖՆ գլխավոր պրոդյուսեր Արման Պադարյանն ասաց, որ այդ նախաձեռնության նպատակը միջազգային մակարդակի արվեստը ստեղծելն է:

Эдуард Топчян на пресс-конференции, посвященной записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Էդուարդ Թոփչյանը

«2020 թվականին պետք է տոնեինք Բեթհովենի 250-ամյակը, սակայն համավարակի ու լոքդաունի պատճառով ստիպված էինք կարևոր միջոցառումների մի մասը տեղափոխել 2021 թվական, այդ թվում նաև Բեթհովենի սիմֆոնիայի ձայնագրությունը», - ասաց Պադարյանը։

Մարիինյան թատրոնի մասնագետները՝ ձայնային ռեժիսոր, Գրեմմի-2014-ի դափնեկիր Իլյա Պետրովը, բեմադրող ռեժիսոր, ՏԷՖԻ-2005, 2008-ի թեկնածու Դմիտրի Կազակովը և բեմադրող օպերատոր, տեխնիկական տնօրեն Արսենի Նիկոլաևն առաջին անգամ Հայաստան են ժամանել հունվարի 16-ին: Այն ժամանակ ձայնագրվել են առաջին, երկրորդ և հինգերորդ սիմֆոնիաները։

Armenian National Philharmonic Orchestra
Промовидео записи девяти симфоний Бетховена в Ереване

Աշխատանքային ծրագրի շրջանակում արդեն մարտի վերջին-ապրիլի սկզբին ձայնագրվեցին չորրորդ, վեցերորդ և յոթերորդ սիմֆոնիաները։ Մոտ ապագայում նախատեսվում է երրորդ և ութերորդ, իսկ արդեն հուլիսի կեսերին՝ իններորդ սիմֆոնիայի ձայնագրությունը։

«Այսպիսով, մենք կդառնանք այն եզակի կոլեկտիվներից մեկը (ինչպես նախկին ԽՍՀՄ տարածքում, այնպես էլ այլ երկրներում, որտեղ կան համաշխարհային մակարդակի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբեր, ընդհուպ մինչև Չինաստան, Ավստրալիա, Հարավային Կորեա), որը ձայնագրել է Բեթհովենի բոլոր ինը սիմֆոնիաները, ընդ որում ոչ միայն աուդիո, այլև վիդեոտարբերակով», - ասաց է Պադարյանը՝ ընդգծելով նախագծի աննախադեպ լինելը:

Пресс-конференция, посвященная записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Արման Պադարյանը, Իլյա Պետրովը և Էդուարդ Թոչյանը

Հետագայում նախատեսվում է ձայնագրությունը տարածել նաև թվային կրիչների վրա՝ երիտասարդների շրջանում այն հասանելի դարձնելու համար։

Նույն Բեթհովենն է, նոր հնչեղությա՞մբ

Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանը խոստովանեց, որ ձայնագրությունից առաջ երկար և մանրակրկիտ ուսումնասիրել է նամակները, կենսագրությունը և այն ամենը, ինչ կապված է Բեթհովենի հետ։

Նա նշեց, որ այս ծրագիրն աննախադեպ է։ Դրա համար նորմալ  է, որ երկրում բազմաթիվ խնդիրների ֆոնին, այնուամենայնիվ նման որոշում է կայացվել ու նման նախագիծ է իրականացվում։

Пресс-конференция, посвященная записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Արման Պադարյանը և Իլյա Պետրովը

«Մտածեցինք՝ քանի որ Բեթհովենի տարին չկայացավ, ավելի լավ է ձայնագրել կատարումը ինչպես աուդիո, այնպես էլ վիդեո տարբերակով։ Ամբողջ կյանքումս նայել, սովորել եմ՝ ինչպես է  պետք կատարել Վիեննայի դասականներին, հատկապես՝ Մոցարտին և Բեթհովենին։ Ինձ թվաց, որ մենք ասելիք ունենք և իրավունք ունենք դա ձայնագրել և ներկայացնել», - ասաց  Թոփչյանը։

Նա հույս հայտնեց, որ նախագիծը հաջողություն կբերի ինչպես կոլեկտիվին, այնպես էլ Հայաստանին։ Թոփչյանն ընդգծեց, որ աշխատանքներ են տարվել յուրաքանչյուր նոտայի, ֆրազի, ձևի, երանգների վրա: Նրա խոսքով` դասականի համար միշտ էլ կարևոր է եղել, թե ինչպես են նվագում իր ստեղծագործությունները, և Բեթհովենն իր նամակներում միշտ խոսել է այդ մասին։

Демонстрация видео-ролика на пресс-конференции, посвященной записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Հայերն ու ռուսները միասին ձայնագրում են Բեթհովենի 9 սիմֆոնիաները

«Յոթերորդ սիմֆոնիայի երկրորդ մասը գրված է ալեգրետտո և մետրոնոմ։ Ինքը՝ Բեթհովենը, գրել է այդ մասին։ Իսկ մինչ վերջերս այդ մասը նվագում էին դանդաղ, այլ երաժշտություն էր ստացվում։ Բեթհովենն ասել է, որ եթե դանդաղ ես նվագում, ապա սգո երթ է ստացվում, իսկ մենք այդպես չենք անում», - նշեց Թոփչյանը։

Իսկ Մարիինյան թատրո՞նը

Մարիինյան թատրոնի մասնագետներն ի սկզբանե չէին հավատում, որ նախագիծն ընդհանրապես կկայան։ Ամեն ինչ իր տեղն ընկավ, երբ նրանք հունվարին եկան և սկսեցին աշխատել։

Հնչյունային ռեժիսոր Իլյա Պետրովը Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կայացած ասուլիսի ժամանակ ընդգծեց, որ Հայաստանում կոլեկտիվի հետ հիանալի հարաբերություններ են ձևավորվել, և նա մեծ հաճույք է ստանում երաժիշտների հետ աշխատանքից։ Ամենից շատ նրան զարմացրել է կոլեկտիվի բարեսրտությունն ու ադեկվատ արձագանքը դիտողություններին։

Дмитрий Казаков на пресс-конференции, посвященной записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Դմիտրի Կազակովը

Բեմադրող ռեժիսոր Դմիտրի Կազակովն էլ կարևորեց ձայնագրությունը և այն, որ դա տեղի է ունենում այնպիսի գեղեցիկ քաղաքում, ինչպիսին Երևանն է։

«Քաղաքը չի հոգնեցնում, զարմանալի փափուկ, եվրոպական, մշակութային, մաքուր։ Մենք աշխատում ենք երաժիշտների հետ, որոնք եկել են ոչ թե աշխատանքի, այլ նվագելու», - ասաց նա։

Эдуард Топчян на пресс-конференции, посвященной записи всех 9 симфоний Людвига Ван Бетховена (2 апреля 2021). Еревaн
© Sputnik / Andranik Ghazaryan
Էդուարդ Թոփչյանը

Բեմադրող օպերատոր, տեխնիկական տնօրեն Արսենի Նիկոլաևը նույնպես տպավորված է կոլեկտիվի արձագանքից:

Նա նշեց, որ անձնակազմի անդամները միշտ ժամանակին են գալիս, մարդիկ բաց են ցանկացած աշխատանքի ու խնդրի համար:

Նրա խոսքով՝ նախագիծը, որը ձայնագրվում է 4К ձևաչափով, իրենց համար էլ է նոր փորձ։

48
թեգերը:
Էդուարդ Թոփչյան, Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախումբ, Լյուդվիգ վան Բեթհովեն, Ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, երաժշտություն, երաժիշտ, Ռուսաստան, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայ կոմպոզիտորների գործերը կներառենք Մալթայի սիմֆոնիկ նվագախմբի ելույթներում. Սմբատյան
Արհեստական բանականությունը կփորձի ավարտել Բեթհովենի տասներորդ սիմֆոնիան
Սիմֆոնիկ նվագախումբն իր առցանց կատարումը նվիրել է կորոնավիրուսի դեմ պայքարող բժիշկներին
Արխիվային լուսանկար

Լարսը բաց է, սակայն ռուսական կողմում դեռևս մեծ թվով բեռնատարներ կան կանգնած

0
Հայաստանի տարածքում դեռևս փակ են Արագածոտնի մարզի որոշ ավտոճանապարհներ։

ԵՐԵՎԱՆ, 12 ապրիլի – Sputnik.  ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ։ Տեղեկությունը հայտնում են ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության մամուլի ծառայությունից։

Փակ են Արագածոտնի մարզում «Ամբերդ» բարձր լեռնային օդերևութաբանական կայանից դեպի Ամբերդ ամրոց և դեպի Քարի լիճ տանող ավտոճանապարհները։

Լարսի մասին

Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է: Ռուսական կողմում կա մոտ 420 կուտակված բեռնատար ավտոմեքենա։

Ճանապարհը բաց է, բայց հերթը չի պակասում․ ինչո՞ւ է Լարսում մի քանի հազար բեռնատար կուտակվել

0
թեգերը:
ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարություն (ԱԻՆ), բեռնատար, Լարս, Հայաստան, Ճանապարհ
Ըստ թեմայի
Հայկական բեռնատարներն այլևս կանգնած չեն մնա․ Լարսի ճանապարհի շինարարությունը կավարտվի
Արդիականացումը չի՞ փրկի․ որն է Վերին Լարսի անցակետի խնդրի լուծումը
Ինչպես կարելի է բեռնաթափել «Վերին Լարսը». ՌԴ դեսպանը խոսել է հնարավոր ելքի մասին