Այվազովսկու 200-ամյակին նվիրված ցուցահանդես Սանկտ Պետերբուրգում

Հավատարիմ մնալով սեփական ժողովրդին, կամ թե ինչ կնկարեր Այվազովսկին հայկական գինու շշի վրա

772
(Թարմացված է 20:16 16.01.2021)
Հայտնի նկարիչ Հովհաննես Այվազովսկին ոչ միայն ծովային բնապատկերներ էր նկարում, այլև կրոնական և էթնիկ թեմաներով նկարներ։ Ամբողջ կյանքում նա ծառայել է իր ժողովրդին և իր մշակույթին։ Մեծ հայի հավատարմության մասին՝  Sputnik Արմենիայի սյունակագրի հոդվածում։

Խաչբառի հարց․ «Նավատորմի ծովակալ, ծովանկարիչ, առատաձեռն բարերար, ծագումով Թեոդոսիայից»։ Ճիշտ պատասխանն է. «Հովհաննես Գևորգի Այվազյան»։

Հենց այդ անվամբ Թեոդոսիա քաղաքի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու վանքային մատյանում 1817թ․-ի հունիսի 17-ին ծխական քահանայի ձեռքով հայտարարվեց Հովհաննես Այվազյանի լույս աշխարհ գալու մասին։

Քանի որ հայերն ամեն տեղ են ապրում, ինչո՞ւ չապրեն Թեոդոսիայում։ Եվ ապրում էին՝ կազմելով այդ հիանալի քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը։ Այվազյան-ավագների անձնական ներդրումը Թեոդոսիայի ժողովրդագրական բնապատկերում․ երեք որդի՝ Գրիգոր, Գաբրիել և Հովհաննես։ Հովհաննեսի ներդրումը համաշխարհային արվեստի գանձարանում՝ 6 հազար նկար, որոնցում մեծամասամբ պատկերված է ծովը և այն ամենը, ինչ կապված է ծովի հետ։

Թեոդոսիան գտնվում է Սև ծովի ափին, իսկ ի՞նչ պետք է անեն դրա ափերին ապրող նկարիչները, եթե ծովային բնապատկերներ չնկարեն։ Մինչդեռ սկսնակ նկարչի ավագ եղբայր Գաբրիելը աստվածաբան-մխիթարյանական էր Սուրբ Ղազար կղզում և կրտսերի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել, որն էլ պատճառ է դարձել, որ ծովանկարիչն անդրադառնա իր համար անսովոր թեմայի։

․․․ «Կրոնական թեմաները Հովհաննես Այվազովսկու ստեղծագործության մեջ» գիրք-ալբոմը Մոսկվայի իմ թոռնուհիներին նվիրեց Հայ Առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդ Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանը: Թեմի առաջնորդն ինձ շրջանցեց՝ կարծելով, թե մեծ ծովանկարչի ստեղծագործության այս կողմն ինձ պետք է լավ հայտնի լինի, թեև բնավ այդպես չէ։

Շինարարություն ոսկորների վրա. ի՞նչ է սպառնում Թեոդոսիայի հայկական եկեղեցու գերեզմանատանը 

Կարող եմ ենթադրել, որ ես այդ հարցում միակ անգետը չեմ։ Անցնենք գործի, որը Այվազովսկու համար ավարտվեց 1900թ․-ի մայիսի 2-ին։

Սկսենք վերջից. թերթերը գրում էին․ «Այդ օրը ամբողջ Թեոդոսիան սգի մեջ էր, դպրոցներն ու խանութները փակ էին՝ հուղարկավորում էին Իվան Այվազովսկուն։ Շիրմաքարին գրաբարով փորագրեցին․ «Մահկանացու ծնեալ անմահ զիւրն յիշատակ եթող»(Ծնված մահկանացու, իր մասին անմահ հիշատակ թողեց)։

Նրան հիշում էր ոչ միայն հասարակ ժողովուրդը, որին Այվազովսկին, ինքը լինելով ունևոր վաճառականի որդի և հարուստ հողատեր, ամեն կերպ օգնում էր։ Ի դեպ․ չունևոր ընտանիքից յուրաքանչյուր հարսնացուի նա օժիտ էր տալիս՝ այդպիսով ամուսնացնելով ու կնքելով  Թեոդոսիայի բնակիչների գրեթե կեսին։

Բայց ղրիմյան հողի այդ քաղցր կտորի վրա ոչ միայն աղքատներ էին ապրում։ Այվազովսկին հայտնի էր հիանալի հյուրասիրությամբ։ Ընդունելության հրավիրված հյուրերը գիտեին․ ճաշատեսակների քանակը 30-ից պակաս չի լինում։ Եթե ընտանիքն էր հավաքվում՝ 30 ճաշատեսակ էին մատուցում, եթե հյուրեր էին գալիս՝ 60 և անգամ 90։ 

Այվազովսկին զտարյուն հայ է, կամ փոթորիկ մեկ բաժակ ջրում

Խոհարարի հետ ճաշացանկը քննարկելիս Այվազովսկին հաճախ շշերից պոկում էր պիտակը և սոսնձում իր նկարածը։ Գինիները, որպես կանոն, վերանվանվում էին նկարների անունով․ «Իններորդ ալիք», «Անհողմությունից դեպի փոթորիկ»։ Ձևը յուրահատուկ է, բովանդակությունը՝ արդարացի։ Հետաքրքիր է, թե ինչ կարող էր նկարիչն առաջարկել մեր «Կարասի», «Տակառի» կամ «Արենիի» համար։

Փոթորիկների մասին․ արվեստաբանները նշում են, որ երբ դիտում ես Այվազովսկու  նկարները, որտեղ ամենաուժգին փոթորիկներն են, հողմերն ու նավաբեկությունները, չգիտես ինչու՝ վախ չես զգում։ Սարսափելի է, երբ նայում ես հայերի զանգվածային սպանություններին նվիրված նկարները։ «Հայերի ջարդը Տրապիզոնում»,  «Թուրքական նավերը Մարմարա ծովն են թափում հայերին», «Նավերի բեռնումը»՝ այս և այլ կտավները բազմիցս ցուցադրվել են Մոսկվայում, Օդեսայում, Ռուսաստանի այլ քաղաքներում։ Որպեսզի իմանան  և հիշեն։

Հեծանիվի անվադողը՝ «ժգուտ», պատկերասրահն էլ՝ տեսակավորման կայան. կամավոր դարձած հայություն

Կրոնական թեմայի հանդեպ Այվազովսկու մոտ հետաքրքրություն առաջացավ հայոց կաթողիկոսների հետ ծանոթությունից հետո․ աշխարհի թանգարանների ոսկե ֆոնդում կրոնական թեմայով միավորված 38 կտավ է պահվում․  «Քաոս․ աշխարհի արարումը», «Ջրերի վրայով քայլելը»(միակ կտավը, որը նկարիչը հայերեն է ստորագրել), «Մկրտությունը»․․․․

Որպես հայոց կաթողիկոսների հետ Այվազովսկու սերտ շփման արդյունք՝ նկարիչը Սուրբ Էջմիածնի նվիրյալ զավակը դարձավ և հավատարիմ մնաց «Ես կծառայեմ իմ ժողովրդին և իմ մշակույթին» պատգամին։ Այս տողը նկարչի՝ կաթողիկոս Ներսես Աշտարակեցուն ուղղված նամակից է, գրված 1845թ․-ին (համեմատության համար․ 2021թ․, նույն Էջմիածնում։ Ամբոխը պատրաստվում էր ձախողել պատարագը՝ կարծելով,  որ Հայաստանին սեփական մշակույթ պետք չէ)։

Այդ ընթացքում և կարծես ձեռքի հետ բարեպաշտ հայերը Թեոդոսիայում 24 եկեղեցի կառուցեցին, իսկ Այվազովսկին դրանց համար սրբապատկեր-կտավներ նկարեց։

31 տարեկանում Այվազովսկին անսպասելի ամուսնանում է անգլուհի Յուլիա Գրեյսի հետ։ Պայմանը․ այդ ամուսնությունից ծնված երեխաները պետք է կնքվեն հայկական հավատքի օրենքներով։ Տասներկու տարի անց Այվազովսկի բաժանվում է Գրեյսից և 64 տարեկանում ամուսնանում 26-ամյա գեղեցկուհի Աննա Բուռնազյանի հետ։

«Այս ամուսնությունն ինձ է՛լ ավելի մոտեցրեց իմ ժողովրդին»,-խոստովանում էր Այվազովսկին։

․․․ Հայաստանի Ազգային պատկերասրահում շատ են աշխատանքները, որոնցում, ինչպես ասում էր Մարտիրոս Սարյանը, գերակշռում է «օր ու գիշեր չխավարող լույսը»։ Դրանցից են նաև Այվազովսկու կտավնեը։

Հեղինակի կողմից․ առաջարկում եմ հաճախ գալ այստեղ, երկար նայել, խորը մտածել։ Ամենահայտնի կտավներից մեկում պատկերված է անափ ծովում խարխափող պստլիկ մի նավ։ Փրկության հույս, թվում է, չկա։ Բայց ինչ-որ տեղ հեռվում լույսի շող է երևում՝ որպես խավարի ժխտում, հույսի ճառագայթ, իբրև փրկարար փարոս։ Դա ձեզ ոչինչ չի՞ հուշում։

772
թեգերը:
կրոն, Հայաստան, նկարիչ, Թեոդոսիա, Հովհաննես Այվազովսկի
Ըստ թեմայի
Երևանյան մոդեռնիզմ․ բոլոր ժամանակների սերը
Կորոնավիորուսի հետևանքով մահացել է նկարիչ և քանդակագործ Ռոման Շուստրովը
Այրվող աթոռ․ նկարիչ Ռուբեն Մալայանը յուրահատուկ պերֆորմանս է կազմակերպել
Ջութակներ

Անակնկալ արդյունք. հայազգի ջութակահարուհին` Իսպանիայի միջազգային մրցույթի դափնեկիր

16
«Golden Talents of Madrid 2021» միջազգային երաժշտական մրցույթն անցկացվել է առցանց ձևաչափով։

ԵՐԵՎԱՆ, 6 մարտի - Sputnik. Ուկրաինայի Կրամատորսկ քաղաքից (Դոնեցկի մարզ) ջութակահար Կարոլինա Վանոյանը «Golden Talents of Madrid 2021» միջազգային երաժշտական մրցույթի դափնեկիր է դարձել։ Տեղեկությունը հայտնում է AnalitikaUA.net–ը։
Ամենամյա մրցույթն անցկացվել է Իսպանիայում։

11 երկրների 1200 մասնակիցներ ժյուրիին էին ներկայացրել իրենց ծրագիրը, քանի որ կարանտինի պատճառով մրցույթը կայացել է առցանց ձևաչափով։

Մրցումների մասնակիցներին լսել են 10 օրվա ընթացքում։ Մրցույթի արդյունքներով Կարոլինա Վանոյանը 2-րդ աստիճանի դափնեկիր է դարձել։

«Կարոլինան կատարել է Բախի «Լյա մինոր» ստեղծագործությունը։ Մեզ համար նման արդյունքի հասնելը հաճելի անակնկալ էր, քանի որ մրցակցությունը բավական մեծ էր։ Բացի այդ, քանի որ մրցույթն անցկացվում էր առցանց ձևաչափով, մասնակիցները հնարավորություն ունեին ստեղծագործություններ պատրաստել բավականին բարձր մակարդակով»,–ասել է Կարոլինայի մայրը՝ Կարինա Վանոյանը։

«Նա հայերեն է երգում». Ֆրանսիայում 12 տարեկան Սամվելը հուզել է «Ձայնը» նախագծի ժյուրիին

Ի դեպ, բացի ջութակ նվագելուց, Կարոլինա Վանոյանը զբաղվում է վոկալով։ Մայրն ասել է, որ այժմ աղջիկը ստուդիայում հայերեն երգ է ձայնագրում՝ երգի մրցույթին մասնակցելու համար։

Հայուհին All by myself երգով փայլել է «Ավստրալիայի ձայնը» նախագծում

16
թեգերը:
Իսպանիա, մրցույթ, ջութակահար, ջութակ, հայ
Ըստ թեմայի
Ֆրանսահայ Հակոբ Ղասաբյանը «Ձայնը» նախագծի կիսաեզրափակչում է
«Ձա՛յն տուր, ո՜վ ծովակ». հայուհու կատարումը հիացրել է «Ձայնը» շոուի ժյուրիի անդամներին
Հայուհի Լիանան առաջին հաղթանակը գրանցեց Ուկրաինայի «Ձայնը» նախագծում. տեսանյութ
Եվրատեսիլ, արխիվային լուսանկար

Հայաստանն այս տարի չի մասնակցի «Եվրատեսիլին»

190
(Թարմացված է 14:40 05.03.2021)
Հանրային հեռուստաընկերությունը հայտարարություն է տարածել` հայտնելով, թե որն է նման որոշում կայացնելու պատճառը։

ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի – Sputnik. Համապարփակ քննարկումներից և բանակցություններից հետո Հանրային հեռուստաընկերությունը հայտարարում է, որ Հայաստանն այս տարի չի մասնակցի «Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթին:

«Տեղի ունեցած իրադարձությունները, ժամանակի սղությունը և այլ օբյեկտիվ հանգամանքներ անհամադրելի են երգի մրցույթում Հայաստանի պատշաճ ներկայացման հետ»,– նշված է հեռուստաընկերության տարածած հաղորդագրության մեջ, որը հրապարակվել է Facebook–ում:

Հիշեցնենք` «Եվրատեսիլ 2020» երգի մրցույթը չեղարկվեց կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով։ Մրցույթը նախատեսված էր Ռոտերդամում մայիսի 12-ին, 14-ին և 16-ին: Եվրոպայի հեռարձակողների միությունը որոշեց չեղարկել այն կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով: Հայաստանը պետք է ներկայացներ Աթենա Մանուկյանը։ 

«Եվրատեսիլ 2021» երգի միջազգային մրցույթն այս տարի կանցկացվի նոր ձևաչափով։ Ռոտերդամում անցկացվելիք մրցույթի նոր կանոնները կապված են կորոնավիրուսային իրավիճակի և վարակի տարածման կանխարգելման հետ։  «Եվրատեսիլի» մասնակից երկրների պատվիրակություններին խորհուրդ կտրվի Նիդեռլանդներ մեկնելուց առաջ հինգ օրով ինքնամեկուսանալ։ Իսկ թռիչքից 72 ժամ առաջ կորոնավիրուսն ախտորոշող թեստ հանձնելը և դրա բացասական արդյունքի առկայությունը պարտադիր է։

190
թեգերը:
Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն, Եվրատեսիլ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Հայ տարեց տղամարդը Լիբանանի «The Voice»-ում երգում է «Թռչեի մտքով տուն». տեսանյութ
16–ամյա երգիչ Գարիկ Զաբելյանը փայլեց «Ну-ка все вместе» վոկալային շոուի ժամանակ
Սերժ Թանկյանի Recognize Artsakh երգը ռուսերեն են թարգմանել. տեսանյութ

«Ուզում են գլխատել ԶՈւ–ն». ակցիայի մասնակիցները գնացին նախագահական

0
(Թարմացված է 14:46 06.03.2021)
ՊՆ–ի մոտ հավաքվածները նշեցին, որ իշխանությունը ձեռնոց է նետում ԶՈւ–ին։ Նրանք որոշել են ՀՀ նախագահից պահանջել կատարել իր սահմանադրական պարտականությունները։

ՀՀ պաշտպանության նախարարության մոտ ի պաշտպանություն ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի կազմակերպված ակցիայի մասնակիցներն ավտոերթով շարժվեցին դեպի Բաղրամյան 26` նախագահի նստավայր։

Եթե նախագահը հրաժարվի ընդունել նրանց, ապա Արմեն Սարգսյանի կեցավայր կգնան` նրանից պահանջելու կատարել իր սահմանադրական պարտականությունները։

«Առաջարկում եմ` դիմենք ՀՀ նախագահին ու պահանջենք, որ Օնիկ Գասպարյանին աշխատանքից ազատելու վարչապետի որոշումն ուղարկի ՍԴ։ Բացի այդ, առաջարկում եմ Բաղրամյան պողոտայում բողոքի ակցիա անողներին միանալ»,–ասաց պահեստազորի գեներալ–մայոր Հենրիկ Մուրադյանը։

Նա նշեց, որ այսօր ձեռնոց է նետված ՀՀ զինված ուժերին և քայլ առ քայլ փորձում են քանդել ԶՈւ–ն։

Պահեստազորի գնդապետ Հայկ Նահապետյանն իր հերթին ասաց, որ չնայած հիմա հակառակորդի համար առաջնային թիրախը Սյունիքն է, սակայն դրանով չեն բավարարվելու` անցնելու են Տավուշին, Վարդենիսին և Եղեգնաձորին։

«Օրվա իշխանությունն ուզում է գլխատել զինված ուժերին։ Մենք մարդիկ ենք, որ ընկերներ ենք կորցրել, հաղթանակ կերտել, ինչը հիմա փորձում են խլել մեզնից։ Մենք դա թույլ չենք տալու։ Օրվա իշխանությունները պետք է օր առաջ հեռանան»,–ասաց Նահապետյանը։

Նշենք, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարության մոտ անցկացվող ակցիան` ի պաշտպանություն ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի, սկսվեց տերունական աղոթքով։

ՊՆ–ի մոտ էին հավաքվել ոչ միայն զինվորականներ, այլ նաև հոգևորականներ, տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչներ և շարքային քաղաքացիներ։

Մինչև ելույթները սկսվելը մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին արցախյան 44–օրյա պատերազմի զոհերի հիշատակը։

Հիշեցնենք` ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբը փետրվարի 25-ին պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ վարչապետը պաշտոնից հեռացրեց Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ Տիրան Խաչատրյանին։

Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ «հեղափոխությունը պաշտպանելու» համար։

Նա հայտնեց նաև, ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չստորագրեց և հետ ուղարկեց փետրվարի 27–ին։ Նույն օրը վարչապետը կրկին առաջարկությունն ուղարկեց ՀՀ նախագահին։

Գլխավոր շտաբը մարտի 1-ին նոր հայտարարություն տարածեց նշելով, որ կրկին հաստատում է ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ իր գնահատականները և շեշտում, որ, անկախ Զինված ուժերը քաղաքական գործընթացների մեջ ներքաշելու փորձերից, մնում Է անդրդվելի, կշռադատված և հաստատակամ։

Մարտի 2-ին հայտնի դարձավ, որ նախագահը չի ստորագրել Օնիկ Գասպարյանին ԳՇ պետի պաշտոնից ազատելու հրամանագիրը, բայց ՍԴ դիմելու է ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած հրամանագրի նախագծի սահմանադրականության հարցը պարզելու համար, այլ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով:

0
թեգերը:
Օնիկ Գասպարյան, Բողոքի ակցիա, ՀՀ Պաշտպանության նախարարություն (ՊՆ)