Անրի Վերնոյ

«Մայրիկի», «Արարատի», «Կտոր մը երկնքի» ստեղծողները և ոչ միայն․ 5 հայ հանճարեղ ռեժիսորները

218
(Թարմացված է 15:06 02.09.2020)
Յուրաքանչյուր տարի հուլիսի 1-ին նշվում է Ռեժիսորի օրը։ Մասնագիտական օրվա կապակցությամբ Sputnik Արմենիան ներկայացնում է հինգ տաղանդավոր հայի, որոնք աշխարհին հանճարեղ գործեր են նվիրել։

Լիլիթ Հարությունյան, Sputnik Արմենիա

Կինոյի մոգական աշխարհը ստեղծելու համար մի շարք մասնագետներ են աշխատում՝ սկսած դիմահարդարներից ու լուսային դիզայներներից, մինչև օպերատորներ ու դերասաններ։ Սակայն «գերագույն մոգերը», միևնույնն է, ռեժիսորներն են։

Ռեժիսորի օրվա կապակցությամբ Sputnik Արմենիան ներկայացնում է 5 հայ ռեժիսորի, որոնց ֆիլմերը սիրվել են ու մրցանակների արժանացել։

Անրի Վերնոյ

Ֆրանսահայ ռեժիսոր ու սցենարիստ Անրի Վեռնոյը (Աշոտ Մալաքյան) հիմնականում քրեական ու արկածային ֆիլմեր է նկարահանել։ Նա իր կարիերայի ընթացքում ստեղծել է ավելի քան 60 ֆիլմ` Ալեն Դելոնի, Կլաուդիա Կարդինալեի, Ժան Գաբենի, Իվ Մոնտանի, Ժան Պոլ Բելմոնդոյի, Օմար Շարիֆի, Ֆերդինանդելի և այլ հայտնի դասարանների մասնակցությամբ։

Анри Верной
cocteil.blogspot
Անրի Վերնոյ

Մալաքյանը` որպես իր գործի իսկական վարպետ, մի շարք պարգևների է արժանացել, իսկ «Հինգ ոտքերով ոչխար» ֆիլմի համար «Օսկար» է ստացել։

 

Սակայն հայ հանդիսատեսին Անրի Վեռնոյը հայտնի է նախևառաջ «Մայրիկ» և «Պարադի փողոց, տուն 588» ֆիլմերով։ Այդ պատմակենսագրական ֆիլմերում նա իր ընտանիքի օրինակով պատմում է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ու կոտորածից փրկվածների ճակատագրի մասին (ռեժիսորը ծնվել է 1920 թվականին Թուրքիայում, իսկ չորս տարի անց նրա ընտանիքը փախել է Մարսել)։

Սրանք նրա վերջին ֆիլմերն էին։ Ի դեպ, Վերնոյը դրանք նկարահանել է ընկերոջ՝ հայտնի գրող Անրի Տրուայայի (Լևոն Թորոսյան) առաջարկով։ Երկու ֆիլմերի գլխավոր դերակատար Կլաուդիա Կարդինալեն խոստովանել է, որ «Մայրիկն» իր մոր ամենասիրած ֆիլմն էր։

Սերգեյ Փարաջանով

Աշխարհահռչակ կինոռեժիսոր, սցենարիստ ու նկարիչ Սերգեյ Փարաջանովը ծնվել է 1924 թվականին Թիֆլիսում (այժմ` Թբիլիսի)։ Նա բազում կինոմրցանակների է արժանացել, Հայկական ու Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման արժանացել։

Объявлена тема выставки Fashion Forum Yerevan 2020
Սերգեյ Փարաջանով

Փարաջանովին մեծ ճանաչում են բերել «Մոռացված նախնիների ստվերները» (1965) և «Նռան գույնը» (1968) ֆիլմերը, որոնց շնորհիվ ռեժիսորին համարում են «խորհրդային նոր ալիքի» ու «պոետիկ կինեմատոգրաֆի» ստեղծողներից մեկը։

Առաջին ֆիլում Փարաջանովն անդրադառնում է այն փիլիսոփայական հարցերին, որոնք նրան հուզում էին ամբողջ կյանքի ընթացքում` ճակատագիր, կյանք ու մահ, սեր` մարմնական ու հոգևոր։ Նա իր արվեստում բազմիցս անդրադարձել է այդ թեմաներին։

Ինչ վերաբերում է «Նռան գույնը» ֆիլմին, ապա այն պոետիկ կինոպատում է XVIII դարի բանաստեղծ և աշուղ Սայաթ-Նովայի մասին։ 1968 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված ֆիլմում ներկայացված են բանաստեղծի հոգևոր աշխարհը, կրոնի, աշխարհիկ իշխանության ու ժողովրդի հանդեպ նրա վերաբերմունքը, նաև նրա սիրո պատմությունը։

Փարաջանովին դատապարտել են խորհրդային իշխանությանը քննադատելու համար, նա չորս տարի անցկացրել է բանտում (դե յուրե նրան դատապարտել են միասեռ հարաբերություններ ունենալու մեղադրանքով)։ Ռեժիսորին ազատ են արձակել խորհրդային ստեղծագործական մտավորականության ջանքերի ու միջազգային արշավի շնորհիվ։ Բանտից հետո նա շարունակել է ֆիլմեր նկարել։

Սերգեյ Փարաջանովի արձանները կանգնեցվել են Թբիլիսիում ու Կիևում, իսկ Երևանում գործում է նրա թանգարանը, որը քաղաքի ամենահայտնի վայրերից է։

Հենրիկ Մալյան

ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Հենրիկ Մալյանը ծնվել է Թբիլիսիում, Փարաջանովից մեկ տարի հետո։

Генрих Малян
Հենրիկ Մալյան

Շատերն անգիր գիտեն նախորդ դարի 60-80-ականներին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված նրա ֆիլմերը։ Մալյանի ամենահայտնի ֆիլմերից են «Նվագախմբի տղաները», «Եռանկյունին», «Մենք ենք, մեր սարերը», «Հայրիկը», «Նահապետը»։

Մեծ հաջողություն է ունեցել «Կտոր մը երկինք» ֆիլմը, որի գլխավոր դերակատարներն են Սոֆիկո Ճիաուրելին, Ֆրունզիկ Մկրտչյանը, Աշոտ Ադամյանն ու Գալինա Բելյաևան։

Ֆիլմի սյուժեն այսօրվա չափանիշներով էլ է սկանդալային, իսկ 80-ականներին մեծ աղմուկ բարձրացրեց։ «Սիրունիկը» հայտնի ֆիլմից ուղիղ տասը տարի առաջ հայ ռեժիսորը պատմեց մի տղայի մասին, որը ոչ միայն սիրահարվեց թեթևաբարո կնոջը, այլև ամուսնացավ նրա հետ։

Ֆիլմն առանձնացրել էին Սան Ռեմոյի կինոփառատոնում, իսկ Մալյանը 1981 թվականին Համառուսական կինոփառատոնին լավագույն ռեժիսուրայի համար մրցանակ էր ստացել։

Ալբերտ Մկրտչյան

Հայկական կինոյի ոսկեդարանում են հայտնվել նաև լեգենդար դերասան Մհեր Մկրտչյանի եղբոր՝ Ալբերտ Մկրտչյանի ֆիլմերը։ Նրա ֆիլմերում հնչած արտահայտություններից շատերը թևավոր են դարձել, իսկ ֆիլմերն այսօր էլ սիրում են ոչ միայն տարիքով մարդիկ, այլև երիտասարդները։

Режиссер Алберт Мкртчян
Архив театра им. Мгера Мкртчяна
Ալբերտ Մկրտչյան

Հայաստանի ժողովրդական արտիստ Ալբերտ Մկրտչյանը ծնվել է 1937 թվականին Լենինականում (ներկայիս Գյումրի)։ 1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետն ու նույն տարվա ընթացքում սկսել է աշխատել որպես «Հայֆիլմի» բեմադրող ռեժիսոր։

Նա հայտնի է դարձել «Խոշոր շահում» լիրիկական կատակերգության, «Հին օրերի երգը» դրամայի, նաև «Ուրախ ավտոբուսը», «Տխուր փողոցի լուսաբացը» և այլ ֆիլմերի շնորհիվ։

Մեծ ճանաչում ունի նաև նրա` 1985 թվականին նկարահանված «Մեր մանկության տանգոն»` Ֆրունզիկ Մկրտչյանի ու Գալյա Նովենցի մասնակցությամբ, որը նույն տարում լավագույն գեղարվեստական ֆիլմ ճանաչվեց Համամիութենական կինոփառատոնում, իսկ Գալյա Նովենցը` լավագույն դերասանուհի։

Հետագայում դերասանուհին խոստովանեց՝ թեև իր բոլոր կերպարներին սեփական երեխաների պես է վերաբերվում, բայց «Մեր մանկության տանգոյի» Սիրանուշն ամենահոգեհարազատ կերպարն է։

Ատոմ Էգոյան

Կանադահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ ու պրոդյուսեր Ատոմ Էգոյանը ծնվել է 1960 թվականին Կահիրեում։ Ընտանիքը Կանադա է տեղափոխվել, երբ նա երկու տարեկան է եղել։

Атом Эгоян
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ատոմ Էգոյան

Էգոյանին ճանաչում բերեց «Էկզոտիկա» (1994) ֆիլմը։ Ամենահայտնի աշխատանքներն են՝ «Ֆելիսիայի ուղևորությունը», «Քլոե», «Հիշել»։ «Լուսավոր գալիքը» ֆիլմը 1997 թվականին մրցանակի է արժանացել Կաննի կինոփառատոնում։

2002 թվականին նա նկարեց Հայոց ցեղասպանության ու ազգամիջյան խնդիրների մասին պատմող «Արարատ» ֆիլմը, որի գլխավոր դերերում հանդես եկան Շառլ Ազնավուրը, Քրիստոֆեր Պլամերը, Դևիդ Ալփեյը, Էրիկ Բողոսյանը և ռեժիսորի կինը` Արսինե Խանջյանը։

«Արարատը» Կանադայի բարձրագույն ազգային կինոմրցանակ է ստացել և «լավագույն կանադական ֆիլմ» ու «տարվա լավագույն ֆիլմ» ճանաչվել։ Էգոյանը 2003 թվականին արժանացել է Կանադայի գրողների գիլդիայի մրցանակին։ «Արարատը» նաև Քաղաքական կինոյի միության մրցանակ է ստացել` որպես մարդու իրավունքների ոլորտի լավագույն ֆիլմ։

Ատոմ Էգոյանը նաև «Ոսկե արմավենի», «Ոսկե առյուծ» ու «Ոսկե ծիրան» ունի։ Մի խոսքով՝ մի շարք հեղինակավոր մրցանակներ ու պարգևներ։ Իսկ կինոարվեստի աշխարհը նախևառաջ հիշում է նրա եզակի ու անկրկնելի ոճը․․․

Թեև մենք նյութում հինգ ռեժիսորի ենք ներկայացրել, բայց տաղանդավոր հայ ռեժիսորների ցանկը, բնականաբար, այսքանով չի սահմանափակվում։ Շատերն են իրենց ներդրումն ունեցել Հայաստանի կամ մեկ այլ երկրի կինոոլորտի զարգացման գործում։

218
թեգերը:
Անրի Վեռնոյ, Ատոմ Էգոյան, Հենրիկ Մալյան, Ալբերտ Մկրտչյան, Սերգեյ Փարաջանով
Ըստ թեմայի
Բակունցի մայրն այդպես էլ չիմացավ որդու գնդակահարության մասին. քիչ հայտնի դրվագներ
«Նա գնաց Երևան, բայց սիրտը մնաց այստեղ». տան պատմությունը, որտեղ ապրել է Փարաջանովը
10 փաստ Ատոմ Էգոյանի մասին
Հարություն Թոփիկյանը

Կորոնավիրուսից մահացել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հարություն Թոփիկյանը

433
(Թարմացված է 18:25 26.10.2020)
Մաեստրո Թոփիկյանին 2013 թ.-ին շնորհվել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում: 2014 թ․-ից նա «Հայ երգչախմբային դիրիժորների ասոցիացիա» ՀԿ անդամ է։

ԵՐԵՎԱՆ, 26 հոկտեմբերի – Sputnik. Կորոնավիրուսի հետևանքով հոկտեմբերի 26-ին կյանքի 69–րդ տարում մահացել է հայ երգչախմբային արվեստի երախտավոր, Երևանի պետական կամերային երգչախմբի հիմնադիր, գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժոր, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հարություն Թոփիկյանը։ Տեղեկությունը հայտնում է Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի Facebook-ի էջը։

Հարություն Թոփիկյան դիրիժորի խմբավարական գործունեությունը սկսվել է դեռևս 1976թ.-ին՝ Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի կամերային երգչախմբի ղեկավարությամբ:

Մինչ այդ, 1973թ.-ին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան։
Իսկ 1982թ. Թոփիկյանը արժանացել է Հայաստանի Լենինյան կոմերիտմիության պետական մրցանակի:
1989-1991թթ. Թոփիկյանը եղել է «BRIDGES OF SONG» միջազգային փառատոնի կազմակերպիչ-անդամ: 1991թ. Էստոնիայի Տալլին քաղաքում կայացած «BRIDGES OF SONG TALLINN 91» փառատոնին արժանացել է 20.000-անոց երգչախումբը ղեկավարելու պատվին՝ կատարելով «Հայրապետական օրհներգը»:
Լիբանանի Բեյրութ քաղաքում 1991-1994թթ.-ին  վերակազմավորել և երգչախմբային կատարողական արվեստի նոր բարձունքի է հասցրել Բարսեղ Կանաչյանի հիմնած «Գուսան» երգչախումբը:

1996թ. Հարություն Թոփիկյանի կողմից հիմնադրված Երևանի կամերային երգչախումբը կարճ ժամանակահատվածում նվաճել է իր ուրույն տեղը հայ երաժշտական հանրության շրջանում, ճանաչվելով Հայաստանի հեղինակավոր կատարողական կոլեկտիվ և 2009 թ. ստացել է պետական կարգավիճակ, վերանվանվելով Երևանի պետական կամերային երգչախմբի (ԵՊԿԵ):

Արվեստում ունեցած իր նշանակալի ներդրման համար Թոփիկյանը բազմիցս արժանացել է պետական պարգևների՝ ՀՀ Վարչապետի հուշամեդալի, ՀՀ մշակույթի նախարարության երկու ոսկե մեդալների, Երևանի քաղաքապետարանի «Երևան» մեդալի:

Արդյո՞ք COVID-19-ը հաղթահարածները պետք է պատվաստվեն գրիպի դեմ. պատասխանում են բժիշկները

2013 թ. մաեստրո Թոփիկյանին շնորհվել է ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում: 2014 թ․-ից նա «Հայ երգչախմբային դիրիժորների ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության անդամ է։

Նշենք, որ Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հոկտեմբերի 26–ի ժամը 11։00– դրությամբ կազմել է 78810 մարդ, մեկ օրում թեստի դրական պատասխան է ստացել 973 պացիենտ, վարակվածներից մահացել են 16–ը։

433
թեգերը:
դիրիժոր, Մահ, Հայաստան, կորոնավիրուս
թեմա:
Կորոնավիրուսը Հայաստանում և Արցախում
Ըստ թեմայի
Վիրավոր զինվոր, թե Covid-ով հիվանդ. առողջապահական համակարգը պարալիզացման եզրին է
Վրաստանում COVID-19-ի ցուցանիշների ռեկորդային աճ է գրանցվել
Արդյո՞ք COVID-19-ը հաղթահարածները պետք է պատվաստվեն գրիպի դեմ. պատասխանում են բժիշկները
Շուշիի թատրոնը Գյումրիում է

Երեխաները պետք է հեքիաթ ունենան. Շուշիի թատրոնը Գյումրիում է, հանդիսատեսին էլ են բերել

113
(Թարմացված է 13:37 08.10.2020)
Թշնամու արկերն ի զորու չեն վերացնել մշակույթը: Շուշիի թատրոնի դերասանները պատերազմի դեմ մշակույթով են պայքարում:

ԵՐԵՎԱՆ, 8 հոկտեմբերի – Sputnik. Արցախի Շուշի քաղաքի «Մկրտիչ Խանդամիրյանի անվան պետական թատրոնը» «հյուրախաղերով» Գյումրի է եկել, բայց այս անգամ նրանք հանդիսատեսին էլ են բերել։ Գյումրիում նրանք տիկնիկային ներկայացումներ են կազմակերպում արցախցի փոքրիկների համար: Մտահաղացումը թատրոնի  տնօրեն Աշխեն  Հարությունյանին է, որը երեխաներին Շուշիից Գյումրի է բերել այս օրերին:

Театральная труппа Гос.театра имени Мкртича Хандамиряна из Шуши представила кукольный спектакль для детей из Карабаха (7 октября 2020). Гюмри
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արցախցի փոքրիկները

Թշնամու արկը ոչնչացրել է Շուշիի մշակույթի տան մի հատվածը, սա այն կառույցն էր, որտեղ գործում էր «Մկրտիչ Խանդամիրյանի անվան պետական թատրոնը»: Ու մինչ թատրոնի տղամարդիկ առաջնագծում են, թատրոնի տնօրեն Աշխեն Հարությունյանը որոշեց՝  ամեն պարագայում երեխաները պետք է հեքիաթ ունենան:

«Ոչնչացվեց մեր տիկնիկների, հագուստների  պահեստը: Շատ տխրեցինք. երկար տարիների ծանր աշխատանքի շնորհիվ ձեռք բերածը մեկ օրում՝ մեկ ակնթարթում ոչնչացավ։ Բայց հետո հասկացանք` պետք չէ մանուկ հանդիսատեսին, հատկապես հիմա, առանց հեքիաթի թողնել, որովհետև  հիմա քան երբևէ երեխաները հեքիաթի կարիքը զգում են»,- Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց Աշխեն Հարությունյանը:

Директор Гос.театра имени Мкртича Хандамиряна из Шуши Ашхен Арутюнян по окончании кукольного спектакля для детей из Карабаха (7 октября 2020). Гюмри
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Աշխեն Հարությունյանը

Անկոտրում արցախցին վստահ է` թատրոնի շենքը, նյութական  ամեն ինչը կվերականգնեն շատ արագ, կարևորն արվեստի շունչն է, որ միշտ կարողանան հաղորդել երեխաներին: «Ամեն մեկը պայքարում է ինչպես կարող է՝ զինվորը սահմանին, ուսուցիչը՝ երեխաներին կրթելով, իսկ արվեստագետն՝ այսպես:  Սա մեր պայքարի ձևն է»,- ավելացրեց  Աշխեն  Հարությունյանը:

Театральная труппа Гос.театра имени Мкртича Хандамиряна из Шуши представила кукольный спектакль для детей из Карабаха (7 октября 2020). Гюмри
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Շուշիի թատրոնը Գյումրիում է

«Երեք խոզուկները»  ներկայացումը հանպատրաստից է մշակվել՝ տիկնիկները խանութից են գնվել՝ հարմարեցվել տիկնիկային ներկայացմանը: Որպես դերասաններ հանդես են գալիս Աշխենի քրոջ երեխաները: «Մենք հիմա խաղալու ենք նաև մեր տղամարդ  դերասանների փոխարեն, և հուսամ, որ այս փաստը ևս նրանց կգոտեպնդի ու ուժ կտա»:

Театральная труппа Гос.театра имени Мкртича Хандамиряна из Шуши представила кукольный спектакль для детей из Карабаха (7 октября 2020). Гюмри
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արցախցի փոքրիկները

Աշխենը վստահ է՝  ամեն ինչ շուտ կավարտվի, ու իրենք կվերադառնան Արցախ, իսկ մինչ այդ փոքրիկ թատերախումբը ներկայացումներ կցուցադրի Արցախից Գյումրի եկած բոլոր  երեխաների համար:

Театральная труппа Гос.театра имени Мкртича Хандамиряна из Шуши представила кукольный спектакль для детей из Карабаха (7 октября 2020). Гюмри
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Շուշիի թատրոնը Գյումրիում է
113
թեգերը:
հրթիռակոծություն, թշնամի, երեխա, Թատրոն, Շուշի, Արցախ
Ըստ թեմայի
Արցախի ՊԲ-ն շարունակում է ճշգրիտ խոցումները. նոր տեսանյութ
Խրամատում հիմա միայն մեկ պատգամավոր կա. ԱԺ փոխնախագահը հայտնեց` ով է նա
«Մեր կիսատ գործը մեր երեխեքին չենք թողնելու». երբ առաջնագծում կամավորներն են
ՀԱՊԿ ուժեր. արխիվային լուսանկար

Խոսքը ՀԱՊԿ-ի մասին չէ. Հայաստանն աջակցության համար Ռուսաստանին է դիմել․ Տողանյան

0
Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործում ՀԱՊԿ-ի մասնակցության անհրաժեշտության հարցը քննարկվում է պատերազմի սկզբից։ Երևանն ավելի վաղ ասել էր, որ դեռ չի դիմել ՀԱՊԿ-ին։

ԵՐԵՎԱՆ, 31 հոկտեմբերի - Sputnik. Երևանն անվտանգության գծով խորհրդատվությունների է դիմել ՌԴ-ին երկկողմանի համաձայնագրերի շրջանակում. խոսքը ՀԱՊԿ-ի մասին չէ։ ՌԻԱ Նովոստիի հետ զրույցում այս մասին ասել է Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպան Վարդան Տողանյանը։

Ավելի վաղ նա չէր բացառել, որ խորհրդատվությունների ժամանակ կքննարկվի Ռուսաստանի կողմից Հայաստանին ռազմական օգնություն տրամադրելու հարցը։

«Խոսքը ՌԴ նախագահին դիմելու մասին է՝ հղում անելով մեր երկկողմանի պայմանագրին», - ասել է դեսպանը, պատասխանելով հարցին՝ արդյո՞ք Երևանի դիմումն առնչություն ունի ՀԱՊԿ-ի հետ, թե՞ խոսքը երկկողմանի ձևաչափի մասին է։

ՀՀ արտգործնախարարի տեղակալ Շավարշ Քոչարյանը նույնպես ավելի վաղ մեկնաբանել էր ՀԱՊԿ-ին Երևանի դիմելու հարցը։

«ՀԱՊԿ-ին դիմելու համար Հայաստանը պետք է ագրեսիայի ենթարկվի։ Այժմ վաղ է գնահատել Ադրբեջանի գործողությունները որպես այդպիսին։ Եթե ագրեսիա լինի, սկզբում կդիմենք ՄԱԿ-ին՝ ագրեսիայի փաստն ու ինքնապաշտպանությունն արձանագրելու համար։ Կդիմենք նաև ՀԱՊԿ։ Ամեն ինչ կարգավորված է՝ ՀԱՊԿ-ը կհայտնի ՄԱԿ-ին արդեն հավաքական ինքնապաշտպանության մասին», - ասել էր Քոչարյանը։

 

0
թեմա:
Ադրբեջանական ագրեսիան Արցախում - 2020