«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Դալին ու Պիկասոն Երևան հասան. սպասված ցուցահանդեսը բացվեց, բայց ոչ բոլորի համար

560
(Թարմացված է 18:00 07.03.2020)
20-րդ դարի երկու մեծերի` Դալիի ու Պիկասոյի աշխատանքները վերջապես հասել են Երևան։ Արվեստասերների հիացմունքը սահման չունի։ Ցուցահանդեսի բացման արարողությանը ներկա է եղել նաև Sputnik Արմենիայի թղթակիցը։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 մարտի –Sputnik. Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մեկնարկեց իսպանացի երկու հանճարների` Պաբլո Պիկասոյի և Սալվադոր Դալիի աշխատանքների փակ ցուցադրությունը։ Ցուցանմուշները եկատերինբուրգցի հավաքորդ, գործարար Ալեքսանդր Շադրինի հավաքածուից են։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Կազմակերպիչների հաշվարկով` ամբողջ աշխարհում այս նկարներն արդեն տեսել են ավելի քան մեկ միլիոն մարդ։ Ցուցահանդեսը Երևան են բերել Մոսկվայից` մինչև այդ անցնելով 12 երկրով, այդ թվում` Բելառուսով, Չինաստանով, Լատվիայով և այլն։

Ինչ աշխատանքներ կներկայացվեն Երևանում կայանալիք «Դալի և Պիկասո» ցուցահանդեսում

Ցուցահանդեսին ներկայացված են Դալիի` 1950-ականների վերջից մինչև 1970-ականների վերջն արված աշխատանքներից։ Հենց այդ ժամանակահատվածում է նա առավել արդյունավետ զբաղվել գրաֆիկայով` ստեղծելով ավելի քան 1600 գրաֆիկական աշխատանք, որոնցում արտացոլվել են հետագայում նրա այցեքարտը դարձած խորհրդանիշները` ժամացույցներ, փղեր, հատիկավորներ, վարդ գլուխներով կանայք։ Վիմագրություններից և փորագրություններից բացի ցուցահանդեսին ներկայացված են կերամիկական իրեր և քանդակներ բրոնզից, որոնք ինչպես արտահայտվեց ինքը` հավաքորդը, իր հավաքածուի ամենաարժեքավոր մասն են։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Պիկասոյի սիրելի թեմաները ևս ներկայացված են ցուցանմուշների շարքում` ցլամարտ, կանայք, գինի։ Դրանք ինչպես կտավների, այնպես էլ 40-ականներից մինչև 70-ականների կերամիկական աշխատանքների տեսքով են։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Հավաքածուն ընդհանուր առմամբ ներառում է շուրջ 2.5 տոննա քաշ ունեցող ավելի քան 250 ստեղծագործություն, որոնք հավաքվել են մոտ երկու տասնյակ տարիների ընթացքում։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Ներկա պահին Շադրինի հավաքածուն աշխարհում չորրորդն է Դալիի աշխատանքների թվով։ Վարկանիշի առաջին հորիզոնականում է Ֆիգեյրոսի հայտնի թանգարանը, սակայն Շադրինի հավաքածուում կան նաև քանդակներ, որոնք Ֆիգեյրոսի թանգարանում գտնել հնարավոր չէ։

Բնօրինա՞կ, թե՞ կրկնօրինակ. կազմակերպիչները զարմացած են «Դալի և Պիկասո»–ի շուրջ աղմուկից

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Շադրինին է պատկանում նաև «Կին-ծաղիկը» հայտնի լիտոգրաֆիան, որը երկար տարիներ կախված է եղել ամենաթաքնված անկյունում` Սալվադոր Դալիի և Գալայի ննջասենյակում։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Ամբողջ հավաքածուն, բացառությամբ մի քանի աշխատանքների, բաղկացած է փարիզյան թանգարանի սեփականատեր պարոն Լևիի, ինչպես նաև Արժելեի հավաքածուներից։ Արժելեն ժամանակին աշխատանքները նվիրել է նաև Պուշկինի թանգարանին։ Մյուս գործերը ձեռք են բերվել Christie"s և Sotheby"s աճուրդներում։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Պիկասոն և Դալին ծանոթ էին և նույնիսկ ստեղծագործական առումով ազդեցություն են ունեցել միմյանց վրա։ Ծանոթությունը տեղի է ունեցել 1926 թվականին։ Պիկասոն, որն ընդունել էր երիտասարդ նկարչին և ողջունել նրա հանդուգն նախաձեռնությունները, նույնիսկ որոշ ժամանակ հովանավորում էր նրան Փարիզում։ Վարկած կա, որ Դալիի` Ամերիկա կատարած առաջին ուղևորության գումարը նրան Պիկասոն է պարտքով տվել։ Ընկերական հարաբերությունները պահպանվում էին ընդհուպ մինչև 1930-ականները, երբ Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմ սկսվեց։ Պիկասոն և Դալին հակադարձ հասարակական–քաղաքական դիրքորոշումներ զբաղեցրին, ինչն էլ գժտության պատճառ դարձավ։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Բազմաթիվ հակասություններից ու զուգահեռներից բացի, երկու նկարիչներն էլ ռուս կանանց հետ էին ամուսնացած։ Սալվադոր Դալիի մուսան ինչպես հայտնի է` Գալան էր, որը նրա կյանքը լցրեց շուրջ կես դար։ Իսկ Պիկասոն 1918 թվականին Փարիզի Ալեքսանդր Նևսկու տաճարում ամուսնացավ Օլգա Խոխլովայի հետ։ Թեպետ նրանց ամուսնությունը որոշակի ժամանակ անց ձևական դարձավ։ 1927 թվականին Պիկասոն սկսեց հանդիպել 17–ամյա ֆրանսուհի Մարիա–Թերեզա Վալտերի հետ։ 1935 թվականին Օլգան ընկերոջից իմացավ ամուսնու այս սիրավեպի, ինչպես նաև այն մասին, որ Մարիա–Թերեզան երեխայի է սպասում։ Վերցնելով որդուն` Պաուլոյին, Օլգան անհապաղ խզում է ամուսնու հետ հարաբերությունները, մեկնում Ֆրանսիայի հարավ ու ապահարզան պահանջում։ Պիկասոն, սակայն, հրաժարվում է ունեցվածքը հավասար կիսել, և Օլգան շարունակում է մնալ նրա օրինական կինը մինչև կյանքի վերջ։ 

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը

Հիշեցնենք` «Դալի և Պիկասո» ցուցահանդեսը կազմակերպել են Երևանում «Մոսկվայի տուն» մոսկովյան մշակութագործարարական կենտրոնը, Հայաստանի ազգային պատկերասրահն ու «Art of the Nations» հիմնադրամը` Երևանում Ռուսաստանի դեսպանատան և Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ։

Դալիի ու Պիկասոյի գործերը կներկայացվեն Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

Ալեքսանդր Շադրինի հավաքածուից համաշխարհային ճանաչում ունեցող 2 նկարիչների 260 աշխատանքները Հայաստանի ազգային պատկերասրահի այցելուները կկարողանան տեսնել մարտի 7-ից մինչև ապրիլի 26-ը։

Закрытый показ выставки Дали-Пикассо (6 марта 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
«Դալի և Պիկասո»–ի փակ ցուցադրությունը
560
թեգերը:
Երևան, ցուցադրություն, Ցուցահանդես, Պաբլո Պիկասո, Սալվադոր Դալի
Ըստ թեմայի
Նիկոլ Փաշինյանը կնոջ հետ Փարիզում է. նրանք թանգարան են այցելել ու մասնակցել ճաշին
Սև ոտք, վարդագույն կուրծք. չկրկնվող ծալքեր ու շարժումներ ստեղծող Ջորջը Հայաստանում է
«Ներեցեք, սըր». ինչպես կանադահայ լուսանկարիչը «մերկացրեց» Չերչիլին
Թութունջյան Լևոնի «Դեղին դիմակը»

Ինչ անել, որ հայ նկարիչների գործերը հայտնվեն օնլայն աճուրդներում և ներկայացվեն հայկական

180
(Թարմացված է 21:43 07.02.2021)
Sputnik Արմենիան մշակութային ոլորտի մասնագետներից փորձել է ճշտել, թե արվեստի միջազգային աճուրդների դաշտը ինչպես է զարգանում Հայաստանում և, առհասարակ, ինչպիսի ներկայություն ունի հայ արվեստը համաշխարհային աճուրդներում։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 փետրվարի -Sputnik, Կարեն Ավետիսյան. Համավարակի օրերին անխափան գործող մշակութային ինստիտուտներից էին համաշխարհային արվեստի միջազգային աճուրդները, որոնք բարեհաջող հարմարվեցին հեռահար խաղի կանոններին և շարունակում են անխափան ծավալել իրենց գործունեությունը։

Կարևոր է հասկանալ, որ առցանց ձևաչափը նոր չէ այս ոլորտում, այն զարգացած և տարածված էր դեռ 2000–ականներից ի վեր, երբ Սոդբիսը, Բոնհեմսը, Քրիստիսը և մի շարք այլ աճուրդային տներ աճուրդներն անցկացնում էին օնլայն։
«Աճուրներն ունեն հաճախորդների, գնորդների հանրություն, որի համար թիվ մեկ նախապայմանը` երաշխիքներ ունենալն է. դա նաև օնլայն վաճառքի առաջին կարևորագույն գործոնն է», – մեզ հետ զրույցում ասում է «ԱԱԱուկցիոն» աճուրդային տան տնօրեն Աննա Գրիգորյանը։

Հայաստանն ունի ճանաչման խնդիր` չունենալով աճուրդների անցկացման փորձ դեռ խորհրդային տարիներից։ Ու չնայած Ռուսաստանը հաջողեց համեմատաբար զարգացնել այդ բացը, հետխորհրդային մյուս երկրներում այն շարունակվեց մնալ չլրացված։

«Հարցը հայ արվեստը կամ արվեստագետները չեն, տաղանդի հարց էլ չկա։ Խնդիրը ճանաչման մեջ է և երկրորդ փաստն այն է, որ ոչ մի ինստիտուտ չկա, որ զբաղվի դրանով։ Եթե նայենք Կատարի, Սաուդիան Արաբիայի կամ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների փորձը, կտեսնենք, որ չնայած մեծ մշակույթ չունեն, բայց անցկացնում են աճուրդներ, էքսպոներ, որովհետև պետական ռեսուրսներ են դրվում ոլորտի զարգացման համար»,–ասում է նա։

Анна Григорян  на  пресс-конференции Инклюзивные практики Армении в мультимедийном пресс-центре Sputnik Армения (18 октября 2019). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Աննա Գրիգորյանը

Խոսելով առանձին արվեստագետների մասին` Գրիգորյանը առանձնացրեց Երվանդ Քոչարին, Մարտիրոս Սարյանին, ֆրանսահայ նկարչներին` Ժան Գառզուին (Գառնիկ Զուլումյան), Լևոն Թութունջյանին, Ժանսեմին (Հովհաննես Սեմերջյան`վերջինս նաև հատկապես սիրված է ճապոնական աճուրդներում), սակայն նշեց, որ նրանք հայտնվում են միջազգային աճուրդներում հիմնականում ֆրանսիացի կամ ֆրանսահայ դիլերների շնորհիվ։

Աճուրդներում հնարամիտ ու ճարպիկ միջնորդ լինելու համար պարտադիր չէ լինել նկարիչ. Միրզոյան

«Ինչ վերաբերում է ժամանակակից արվեստագետներին, ապա շատ- շատերը իրենց նկարներն իրենց իսկ ուժերով են ներկայացնում որոշ միջազգային աճուրդներում, կամ ավելի շուտ` առցացանց պատկերասրահներում։ Որքանով են վաճառվում` դժվարանում եմ ասել, բայց նաև կարևոր եմ համարում բարձրաձայնել այն փաստը, որ մենք մինչ օրս չունենք բանկային համակարգ, որը կհամագործակցի PayPal-ի հետ, ինչը նշանակում է, որ չունենք երաշխիքներ արտասահմանյան գնորդների համար։ Չիմանալով Հայաստանը որտեղ է գտնվում` պոտենցիալ գնորդն անգամ ցանկության դեպքում ընկնում է կասկածների և անվստահության գիրկը»,–ասում է Գրիգորյանը։

Հիշելով ոչ վաղ անցյալում Հայաստանում անցկացված աճուրդը` Գրիգորյանն առանձնացնում է Լևոն Թութունջյանի «Դեղին դիմակը», որը վաճառվեց մոտ 300 000 դոլարով։

«Սա անկասկած հաջողություն էր, բայց այդ ամենը մեծ ծախս է ` գովազդ, կատալոգ, միջազգային PR և այլն։ Ամեն բան կախված է մեծ ներդրումներից, որոնք, ցավոք սրտի, չկան»,–ընդգծում է նա։

Արվեստաբան, Գաֆեսճեան արվեստի կենտրոնի ցուցադրությունների տնօրեն Արմեն Եսայանցը չի համարում, որ անհրաժեշտ է մեծ կարևորություն տալ և ինքնանպատակ համարել հայկական արվեստի ամեն գնով ներկայությունը միջազգային աճուրդներում, քանի որ այլ շուկաների համեմատ, աճուրդները բավականին փոքր ու սահմանափակ են, դրանք ավելի շատ կոլեկցիոներների համար են։ Իսկ հայկական արվեստը մեծ հաջողություններ չի գրանցում` որպես հենց «հայկական»։ Հիմնականում, եթե լինում են հայ նկարիչների գործեր, դրանք ընդգրկվում են ընդհանուր շարքի մեջ, օրինակ, ռուսական արվեստի, ինչպես Սարյանն ու Այվազովսկին։

«Չնայած երբեմն լինում են առանձին դեպքեր, օրինակ` ինքս 2019–ի աշնանը մասնակցել եմ Սոդբիսի նախագծին, որը նվիրված էր Միջին Արևելքի արվեստին, սակայն կատալոգում կար առանձին բաժին, որտեղ ներկայացված էին միջինարևելյան հայ արվեստագետները` Մարկոս Գրիգորյանը կամ Սոնյա Բալասանյանը, Տիգրան Դադերյանը, Փոլ Կիրակոսյանը։ Եթե խոսենք ժամանակակից արվեստի մասին, ապա կրկին շատ քիչ անուններ կային նույն Սոդբիսում` Սոնյա Բալասանյանի ստեղծագործությունը, բայց կրկին` Միջին Արևելքի բաժնում», – նկատեց Եսայանցը` ավելացնելով, որ երբեմն նաև հանդիպում են նմուշներ միջնադարի արհեստավորներից` ձեռագրեր, արծաթագործ իրեր, եկեղեցական կահ–կարասի և այլն։ 

Արվեստաբանի հավաստմամբ` չի կարող միանգամից մի արվեստագետ առանց ընդհանուր պատմության հայտնվել մեծ աճուրդում։ Սկզբում անհրաժեշտ է ներթափանցել մեծ շուկա, որպեսզի հետո հերթը հասնի աճուրդներին։

Армен Есаянц
© Sputnik / Asatur Yesayants
Արմեն Եսայանցը

Եսայանցի կարծիքով` պետական քաղաքականությունը նախևառաջ պետք է ուղղված լինի այն արվեստագետներին, որոնք աշխատում և ստեղծագործում են Հայաստանում։ Պետք է ստեղծվի այնպիսի դաշտ, որտեղ հնարավոր կլինի ազատ ստեղծագործել, վաճառել, հայտնվել կոլեկցիաներում, պատկերասրահներում, իսկ աճուրդներն արդեն կլինեն այդ ամենի արդյունքը։

180
թեգերը:
համավարակ, հայ, աճուրդ, նկարիչ
Ըստ թեմայի
Արվեստանոցն արհեստանոց է դարձել. գյումրեցի կանայք բարձեր ու վիրակապեր են կարում
21-րդ դարի պատերազմը միայն զինվորինը չէ. արտերկրի հայ արվեստագետների նախաձեռնությունը
Անսովոր արվեստ․ Հովսեփ Բարսեղյանը յուրահատուկ դիմանկարներ է ստեղծում մեխերով ու լարով
Հովսեփ Օրբելիի դիմանկարը. Մարտիրոս Սարյան, 1943

Էրմիտաժի նշանավոր տնօրենը, կամ ինչպես Հովսեփ Օրբելին «ծռեց» թուրքական յաթաղանը

132
(Թարմացված է 18:13 02.02.2021)
Օրբելին հասկանում էր, որ մշակութային հայտնագործություններն ու ցուցադրությունը թուրքական յաթաղանից ավելի հզոր զենքեր են։ Ու նա հաղթեց։

ԵՐԵՎԱՆ, 2 փետրվարի — Sputnik. Այսօր՝ փետրվարի 2-ին, լրանում է Հովսեփ Օրբելիի մահվան 60-րդ տարելիցը։ Նա արևելագետ էր, Հայկական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի առաջին նախագահն ու մի քանի երկրների ակադեմիաների իսկական անդամ, 1934-ից 1951 թվականներին՝ Պետական Էրմիտաժի տնօրեն։ Sputnik Արմենիան ներկայացնում է անվանի գիտնականի կենսագրության վառ էջերը։

Ճանապարհի սկիզբը

Օրբելիները գիտության և մշակույթի ոլորտի գործիչների տոհմ է, որը հայտնի է XII դարից։ Ընտանիքի մի քանի սերունդ ապրել է Ռուսական կայսրությունում և ԽՍՀՄ-ում։

Այդ տոհմի վառ ներկայացուցիչներից Հովսեփ Օրբելին ծնվել է 1887  թվականի մարտի 20-ին (8)։ Միխայիլ Պիատրովսկին ասում էր, որ նա «օրինակելի հայ-ռուսական գիտնական է»։

Посетительница рассматривает портрет академика и директора Эрмитажа Иосифа Абгаровича Орбели (1940 год) на выставке Ленинградская симфония Георгия Верейского (1886-1962) в Третьяковской галерее в Москве.
© Sputnik / Максим Блинов
Հովսեփ Օրբելիի դիմանկարը Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում

Օրբելու հիմնական ուսումնասիրությունները նվիրված են կովկասագիտությանը, Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան մշակույթի պատմությանը։ Նա պեղումներ է իրականացրել Վանա լճի շրջանում։ Օրբելու մի շարք աշխատանքներ նվիրված են միջնադարյան մշակույթին, հայկական էպիգրաֆիկային, ժողովրդական էպոսին, քրդերենին, Հայաստանի և Վրաստանի ճարտարապետությանը: Գիտնականը նաև խորհրդային կովկասագետների դպրոց է ստեղծել։

Ուսանողական տարիներից Օրբելին մասնակցել է Թուրքիայի տարածքում գտնվող Անի հնագույն քաղաքի հնագիտական պեղումներին: Տարածքն այն ժամանակ Ռուսական կայսրության կազմի մեջ էր մտնում։

Անիի պեղումները շարունակվել են մինչև 1917 թվականը, իսկ հաջորդ տարի հայկական հնագույն մայրաքաղաքն անցել է Օսմանյան կայսրությանը։ Հնագետ Ավետիս Քալանթարի ղեկավարությամբ մինչև թուրքական բանակի գալը հասցրել են դուրս բերել և փրկել ավելի քան 6 հազար հնագիտական ցուցանմուշներ, որոնք ավելի ուշ Օրբելու առաջարկով փոխանցվել են Հայաստանի պատմության թանգարանին:

Հետագայում թուրքերը վերացրել են Անիի տարածքում մնացած հնագիտական արժեք ներկայացնող բոլոր իրերը։

Հայկական խորամանկությունն ու Ստալինին ուղղված նամակը

Զբաղեցնելով Էրմիտաժի տնօրենի տեղակալի պաշտոնը՝ Օրբելին բոլոր հնարավոր միջոցներով փորձել է պահպանել Էրմիտաժի գլուխգործոցները, որ դրանք չհայտնվեն միջազգային աճուրդներում։ Այդ տարիներին կար «Անտիկվարիատ» կառույցը, որը ստեղծվել էր դեռևս քսանական թվականներին՝ հատուկ խորհրդային թանգարաններից արվեստի գործեր ընտրելու և դրանք արտասահմանում վաճառելու համար։

Միայն Էրմիտաժից արտասահման արտահանելու համար այդ կազմակերպությունն ընտրել էր 2880 նկար, որոնցից 59-ը համաշխարհային գլուխգործոցներ էին։ Դրանցից մի քանիսը չեն վաճառվել ու վերադարձել են Էրմիտաժ, սակայն աշխարհահռչակ նկարիչների 48 ստեղծագործություններ ընդմիշտ լքել են Ռուսաստանը։ «Անտիկվարիատը» վաճառել է նիդեռլանդական և ֆլամանդական գեղանկարչության ու դրամագիտական հավաքածուներ, գեղարվեստական արծաթ, բրոնզ և այլն:

1932 թվականի հոկտեմբերին Օրբելին որոշում է նամակ գրել անձամբ Ստալինին։ Նամակում նա ահազանգում է Էրմիտաժին սպառնացող «Անտիկվարիատի» գործունեության մասին, հայտնում է, որ այդ կազմակերպության հայտերի տակ է ընկնում նաև Արևելքի բաժինն ու զգուշացնում է, որ դա կարող է անդառնալի վնաս հասցնել ողջ թանգարանային գործին:

Եվ ահա ինչպիսինն էր առաջնորդի պատասխանը. «Հարգելի ընկեր Օրբելի։ Ձեր նամակը ստացել եմ։ Ստուգումը ցույց է տվել, որ «Անտիկվարիատի» հայտերը հիմնավորված չեն։ Այդ կապակցությամբ համապատասխան ատյանը պարտավորեցրել է Նարկոմվնեշտորգին ու դրա արտահանման մարմիններին՝ ձեռք չտալ Էրմիտաժի Արևելքի հատվածը։ Կարծում եմ՝ հարցը կարելի է համարել սպառված»։

Այս նամակից հետո «Անտիկավարիատի» բարբարոսական գործունեությունը թանգարանում սահմանափակվել է։ Արևմտաեվրոպական գլուխգործոցների փրկության համար թանգարանի աշխատակիցները խորամանկության դիմեցին ու դրանք կցեցին Արևելքի բաժնին, քանի որ նամակում միայն այդ բաժինն էր հիշատակվում։

Ինչպես է Օրբելին փրկել Էրմիտաժի ազնվականներին

1934 թվականին Օրբելին նշանակվեց երկրի գլխավոր թանգարանի՝ Պետական Էրմիտաժի տնօրեն, իսկ 1935 թվականին ընտրվեց ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։

Հետաքրքրական է, որ ստալինյան բռնաճնշումների թեժ պահին նա հրաման է ստացել ՆԳՎ-ից տրամադրել ազնվական ծագում ունեցող աշխատակիցների ցուցակը։ Օրբելին կազմել է այն, սակայն ցուցակում առաջինը գրել է իր ազգանունը։ Դրանից հետո Էրմիտաժը հանգիստ թողեցին։

Ելույթը Նյուրնբերգում

Հովսեփ Օրբելին իր ելույթներից մեկին պատրաստվել է որպես կյանքի կարևորագույն իրադարձության։ Դա ելույթն էր Նյուրնբերգյան դատավարությունում՝ 1946 թվականին։

Էրմիտաժը, որի անունից նա որպես տնօրեն պետք է ելույթ ունենար, Օրբելիի գիտակցության մեջ համեմատվում էր համաշխարհային մշակույթի անվերադարձ կորած, ոչնչացված անգին նմուշների հետ։ Եվ նա այնպես ելույթ ունեցավ, ինչպես երբևէ կյանքում։

Երբ նա պատմում էր Էրմիտաժի ռմբակոծությունների մասին, Գյորինգի և այլ նացիստների փաստաբանները փորձում էին նրա ճառի մեջ խոցելի տեղեր գտնել։ Փաստաբանները հետաքրքրվում էին՝ որքան լավ է նա տիրապետում հրետազորի նրբություններին, որպեսզի խոսի հրետակոծությունների միտումնավորության մասին։

«Ես երբեք հրետանավոր չեմ եղել, սակայն Էրմիտաժի վրա երեսուն արկ է ընկել, իսկ դրա կողքի կամրջի վրա`միայն մեկ։ Ակնհայտ է, որ Էրմիտաժը որպես թիրախ է ընտրված եղել։ Այդ սահմաններում ես հրետանավոր եմ», — պատասխանել է Օրբելին, և նրան այլևս հնարավոր չի եղել հակաճառել։

Իսկ դրանից երեք տասնամյակ առաջ հայտնի հայկական տոհմի ժառանգ Օրբելին (քահանա Աբգար Օրբելիի ու իշխանուհի Վարվառա Արգունտինսկայա-Դոլգորուկայայի որդին էր), մեծ դժկամությամբ ռուսական բանակի հետ լքել էր Վանը, որտեղ պեղումներ էր իրականացնում։ Դա նրա համար սգո օր էր, քանի որ տասը դաշտային սեզոնների ընթացքում իր ուսուցիչ Նիկողայոս Մառի հետ տարբեր մշակույթների, առաջին հերթին` հայկական մշակութային շերտի պեղումներով էր զբաղվում։

Օրբելին վաղուց էր հասկացել, որ թուրքական իշխանությունները Օսմանյան կայսրության ամբողջ տարածքում մտածված ոչնչացնում են այլ ազգերի մշակութային հուշարձանները։ Արևմուտքում ոչնչացվում էր հունական ամեն ինչը, արևելքում` հայկականը, ու քանի որ թուրքերը երբեք իրենց հուշարձանները չեն ունեցել, ապա ոչնչացումը համատարած բնույթ էր կրում։

Մի օր թուրք, մի օր՝ աղվանացի, մի օր էլ… Ադրբեջանում փնտրտուքների մեջ են, չեն կողմնորոշվում

Եվ այդ ժամանակ Հովսեփ Օրբելին, որը կյանքում ձեռքում զենք չէր բռնել և չէր պատերազմել, գիտակցեց, որ ինքն էլ է պատերազմում։ Նա գիտակցեց, որ մշակութային ժառանգության (լինի դա հունական, հայկական կամ որևէ այլ ժողովրդի) հայտնաբերումն ու ցուցադրումը թուրքական յաթաղանից ավելի հզոր զենք է։

Ու նա հաղթեց՝ 1945 թվականին Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշանի արժանանալով։

...Այսօր Սանկտ Պետերբուրգի փողոցներից մեկը կրում է գիտնականի անունը, իսկ գիտական հաստատությունների շենքերում, որտեղ նա աշխատել է, նրա պատվին հուշատախտակներ են փակցվել:

...Մեծ գիտնականի պատվին հուշատախտակ է տեղադրվել նաև Երեւանում ՝ Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտայում:

132
թեգերը:
Իոսիֆ Ստալին, Թուրքիա, պեղումներ, Էրմիտաժ, Հովսեփ Օրբելի
Ըստ թեմայի
Ինչպես անվտանգ ու անվճար շրջել Վերսալում կամ Սպիտակ տանը, տեսնել Լուվրն ու Էրմիտաժը
Ազնավուրը, Խանջյանը, Լուկաշենկոն... ինչ սկզբունքով են ընտրվել Երևանի պատվավոր քաղաքացիները
Հետ չմնալով Լուվրից ու Էրմիտաժից. Ձիթողցյանների տունը համալրվեց աուդիոգիդ համակարգով
ՃՏՊ, արխիվային լուսանկար

Վրաերթ Արարատի մարզում. տղամարդը մի քանի մետր շպրտվել է ու տեղում մահացել

0
(Թարմացված է 00:19 01.03.2021)
Վարորդը փախուստի չի դիմել, փորձել է օգնություն ցուցաբերել վրաերթի ենթարկված տղամարդուն։

ԵՐԵՎԱՆ, 28 փետրվարի – Sputnik. Այսօր՝ փետրվարի 28-ին, մահվան ելքով վրաերթ է տեղի ունեցել Արարատի մարզում: Ժամը 20:30–ի սահմանում Նիզամի գյուղի բնակիչ, 38-ամյա Էդուարդ Աբրահամյանը՝ Նիզամի գյուղի կենտրոնական փողոցում իր վարած «Mercedes» մակնիշի ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել համագյուղացուն` 76-ամյա Միրզա Աբրամովին: Տեղեկությունը հայտնում է shamshyan.com–ը։

Ըստ կայքի` վարորդը փախուստի չի դիմել, փորձել է օգնություն ցուցաբերել վրաերթի ենթարկվածին, սակայն վերջինս, որ հարվածից մի քանի մետր շպրտվել է, տեղում մահացել է:

Սպանություն Լոռիում. 35–ամյա տղամարդը մահացել է մինչև հիվանդանոց հասնելը

Փաստի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ ՀՀ ՔՕ 242 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:

Քննիչի հանձնարարականով ավտոմեքենան տեղափոխվել է ոստիկանության Մասիսի բաժնի պահպանվող հատուկ տարածք:

Փարաքար-Մուսալեռ ավտոճանապարհին բախվել են «Mazda»-ն և «Honda Elison»-ը․ կա զոհ

0
թեգերը:
վարորդ, Մահ, Վրաերթ, Արարատի մարզ, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Երկու անգամ նույն տունն է մտել գողության համար, Սևանի ոստիկանները բռնել են դեպքի վայրում
Հրդեհ Աբովյան քաղաքում. այրված կրպակում դիակ են հայտնաբերել
Նուբարաշենի գերեզմանները թալանել են. ոստիկանները հայտնաբերել են գողերին