Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի 225–ամյակին նվիրված միջոցառումներ Երևանում

Գրիբոյեդովը և հայ-ռուսական բարեկամությունը. հոբելյանական տարի`մեծ գրողի և նրա արձանի համար

136
(Թարմացված է 21:15 15.01.2020)
Գրիբոյեդովի անունով Հայաստանում կա գյուղ, դպրոցներ կան, հուշարձան` մայրաքաղաքի կենտրոնում և կիսանդրի Ռուս-հայկական համալսարանի դիմաց։ 2020թ.-ը մի շարք երկրներում համարվում է Գրիբոյեդովի տարի։

«Խոստովանում եմ ձեզ` այնքան եմ կարդացել, որ ոչ մի բանից չեմ զարմանում։ Դա իմ դժբախտությունն է», – գրել է Ալեքսանդր Գրիբոյեդովը ուսանողության տարիներին։

Ի տարբերություն հայ հասարակության, գրողը, հավանաբար, չէր զարմանա Երևանի կենտրոնում նրա հուշարձանը պղծելու միջադեպից։ Անցած տարվա դեկտեմբերի սկզբին երիտասարդ ակտիվիստ Շահեն Հարությունյանը կարմիր ներկ էր լցրել Գրիբոյեդովի հուշարձանի վրա` հայտարարելով, որ դրանով պատասխանում է Ռուսաստանի Արմավիր քաղաքում Պետդումայի պատգամավոր Ալեքսեյ Վինոգրադովի կողմից Գարեգին Նժդեհի հուշատախտակը ներկելուն։

Возложение цветов к памятнику Александра Грибоедова (15 января 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի 225–ամյակին նվիրված միջոցառումներ Երևանում

Թվում էր, թե ընդհանրապես ինչ կապ ունի Գրիբոյեդովը. հայ ժողովրդի հերոս, ռազմաքաղաքական և պետական գործիչ Գարեգին Նժդեհի անվան շուրջ ստեղծված սկանդալը կապված է 1940–ականներին նացիստական Գերմանիայի և նրա ենթադրյալ համագործակցության հետ, իսկ Գրիբոյեդովը մահացել է խորհրդային իշխանության հաստատումից մեկ դար առաջ։ Ամեն դեպքում պատուհասը ծնվում է հիմարությունից, այլ ոչ թե խելքից։ Շահեն Հարությունյանը մեծ տուգանք է վճարել իր արարքի համար և արժանացել հայ հասարակության սոցիալական և քաղաքական որոշ շերտերի հանդիմանանքին։

Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է Գրիբոյեդովի արձանը պղծելու մասին

Ի դեպ, այդ վանդալիզմը գրողի հուշարձանի մոտ ոչ մի կերպ չի նսեմացնում նրա նշանակությունը հայ ժողովրդի համար։ Այդ կարծիքին է նաև Ազգային ժողովի պատգամավոր Ալեքսեյ Սանդիկովը։

Алексей Сандыков и Павел Курочкин (справа) во время возложения цветов к памятнику Александра Грибоедова (15 января 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի 225–ամյակին նվիրված միջոցառումներ Երևանում

«Հավաստիացնում եմ, որ արմատական հայացքներով ակտիվիստի արարքը չի նվազեցնում ռուս-հայկական բարեկամության բարձր մակարդակը և սիմվոլիզմը, որը երկու ժողովուրդների համար մարմնավորում է Գրիբոյեդովը», – նշել է Սանդիկովը հունվարի 15–ին գրողի 225–ամյակի կապակցությամբ նրա հուշարձանի մոտ ծաղիկներ դնելու ակցիայի ժամանակ։

Գրիբոյեդով գյուղի «կանաչ» և «կապույտ» հյուրերը. երեխաներն արդեն ռուսական կենտրոն ունեն

Հուշարձանը գրողի նման «նշում» է հոբելյանը. այն Երևանի կենտրոնում տեղադրվել է ուղիղ 45 տարի առաջ։ Հուշարձանի քանդակագործը Հովհաննես Բեջանյանն է, ճարտարապետը` Սպարտակ Կնթեղցյանը։ Դրա գրանիտե պատվանդանի վրայի գրությունն ասում է. «Ալեքսանդր Գրիբոյեդովին` երախտագետ հայ ժողովրդից»։

Алексей Сандыков во время возложения цветов к памятнику Александра Грибоедова (15 января 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Алексей Сандыков во время возложения цветов к памятнику Александра Грибоедова (15 января 2020). Еревaн

Գրիբոյեդովը եղել է Պարսկաստանից Արևելյան Հայաստան ավելի քան 40 հազար հայերի հայրենադարձության կազմակերպիչներից մեկը։ Լինելով Պարսկաստանում բանագնաց` նա մեծ դեր է խաղացել 1828թ.-ի Թուրքմենչայի հաշտության պայմանագիրը մշակելու գործում, ըստ որի ռուս–պարսկական պատերազմի արդյունքում (1826-1828թթ.) Արևելյան Հայաստանը հայտնվել է Ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ Ռուս–պարսկական պատերազմի ժամանակ ռուսական զորքերը գրավել են Էրիվանի բերդը, Գրիբոյեդովը մասնակցել է այդ իրադարձություններին և նույնիսկ պարգևատրվել «Էրիվանի գրավելու համար» շքանշանով։

Возложение цветов к памятнику Александра Грибоедова (15 января 2020). Еревaн
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի 225–ամյակին նվիրված միջոցառումներ Երևանում

Էրիվանը հարազատ է դարձել գրողի համար նաև այն պատճառով, որ նրա կյանքի օրոք «Խելքից պատուհասի» առաջին և միակ բեմադրությունը եղել է այստեղ։ Գեներալ Պասկևիչի հրամանատարությամբ ռուսական զորքերի` քաղաքը պարսկական գերիշխանությունից ազատագրելուց երկու ամիս անց Երևանում բեմադրվել է ներկայացման առաջին գործողությունը։

Գաղափարի նախաձեռնողները և դերասանները եղել են Սենատի հրապարակում ապստամբությանը մասնակցելու համար աստիճանազրկված նախկին սպաները` ուղարկված Կովկասում գործող բանակ։ Կանանց դերերը նույնպես տղամարդիկ են կատարել` երիտասարդ զինվորականները։ Հիմա այդ բեմադրության մասին վկայում է «Նոյ» կոնյակի գործարանի արտաքին պատի վրայի գրությունը, որը գտնվում է նախկին Էրիվանի բերդի տեղում։

Памятник Александру Грибоедову
© Sputnik / Asatur Yesayants
Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի 225–ամյակին նվիրված միջոցառումներ Երևանում

Գրիբոյեդովին նվիրված առաջին միջոցառումներից մեկը Արմավիրի մարզի Գրիբոյեդով գյուղում հայ–ռուսական բարեկամության այգու բացումն էր` Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատան և Գիտության և մշակույթի ռուսական կենտրոնի մանսակցությամբ։ Տարվա ընթացքում Գրիբոյեդովի ծննդյան 225–ամյակի կապակցությամբ միջոցառումներ տեղի կունենա Գյումրիում և Վանաձորում։

Գրիբոյեդովի միջազգային տարի հայտարարվել է նաև Ռուսաստանում, Վրաստանում, Իրանում, հայկական տարբեր գաղթօջախներում։

136
թեգերը:
ծնունդ, Ալեքսանդր Գրիբոյեդով, հայ, Ռուսաստան, ռուս, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Վլադիմիր Պուտինը շնորհավորել է 100-ամյակը նշող հայ վետերանին. լուսանկարներ
«Ես առաջին հերթին հայ եմ»․ ռուսական աստղերի դիզայները` ամենակարևորի մասին
Ո՞ւմ են հայերը սատարում փոթորկված Աբխազիայում. պատմում է խորհրդարանի հայ փոխխոսնակը
«Հայֆիլմ» կինոստուդիա

Մեզ պե՞տք է կինոյի մասին օրենք, կամ ինչպես կարելի է դուրս գալ «Հայֆիլմի» ստվերից

70
(Թարմացված է 19:43 26.09.2020)
ՀՀ–ում առաջին անգամ կինոյի մասին օրենք կընդունվի։ Թեև ոլորտը տարիներ շարունակ պետական աջակցություն էր ստանում, բայց ըստ էության ինքն իրենով էր ապրում։ Լուրջ ձեռքբերումների մասին խոսել հնարավոր չէ, շատերի համար հայկական կինոն մնացել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի ստվերում։

ԵՐԵՎԱՆ, 26 սեպտեմբերի – Sputnik. Տասնամյակներ շարունակ տարբեր կարծիքներ էին հնչում` արժե՞ կինոյի մասին օրենք ունենալ, թե՞ ոչ, ի՞նչ կտա այդ օրենքը կինոարտադրությանը, իսկապես կնպաստի՞ ոլորտի զարգացմանը, կկիրառվի՞ գործնականում, քանզի գաղտնիք չէ, որ արվեստը օրենքով չի կարգավորվում։

«Ինքներդ մտածեք` արդյոք թատրոնի կամ նկարչության կամ միջուկային ֆիզիկայի մասին օրենք պե՞տք է։ «Կինեմատոգրաֆիան» ընդհանուր հասկացություն է, տվյալ դեպքում պետք է հասկանալ, որ խոսքը բացառապես կինոարտադրության մասին է, ոչ թե արվեստի։ Արվեստն օրենքներին չի ենթարկվում, նույնիսկ հակառակը` խախտում է դրանք», – կարծում է կինոգետ, «Ֆիլմադարան» հիմնադրամի ղեկավար Գարեգին Զաքոյանը։

Օրենքի քննարկման ժամանակ կարծիքները բաժանվեցին հենց առաջին փուլում` տերմինները սահմանելու։ Էլ չասենք, որ ոմանք դրա անհրաժեշտությունն ընդհանրապես չէին տեսնում։

Ում պատճառով «ջնջեցին» Ֆրունզիկին, կամ ինչ «առակ» է պտտվում Լևոն Տեր–Պետրոսյանի մասին

«Մեկենասության, ինչպես նաև ընդհանուր առմամբ արվեստի և ոչ թե մասնավորապես կինեմատոգրաֆիայի ոլորտում աշխատող ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց աջակցության տրամադրման ու հարկային արտոնությունների մասին ընդհանուր օրենք է պետք», –Զաքոյանի միտքը շարունակում է կինոքննադատ, «Ծիրանի ծառ» կինոփառատոնի ծրագրային տնօրեն Արթուր Վարդիկյանը։

Որոշ փորձագետներ էլ խնդրահարույց են համարում «ազգային կինո» կարգավիճակի սահմանումը, որի առկայությունը որոշակի արտոնություններ է տալիս ֆիլմերին։

Խնդիրն այն է, որ փոփոխվող աշխարհում «ազգային կինո» տերմինը գնալով ավելի հարաբերական ու ոչ միանշանակ է դառնում։ Գործնականում ոչ միշտ է հասկանալի` արդյոք այս կամ այն ֆիլմը ազգային կինոյի նմուշ է, թե ոչ, իսկ դրանից, այնուամենայնիվ, կախված կլինի նրա ճակատագիրը։

Օրենքի գլխավոր առավելություններից մեկը փորձագետները համարում են ԵՄ–ի «Մեդիա» ենթածրագրին (որն ուղղված է մշակութային, ստեղծարար և աուդիովիզուալ հատվածի աջակցությանը) ինտեգրվելու հնարավորությունը կամ անհրաժեշտությունը։

Օրենքի հեղինակները նշում են, որ այն բարենպաստ պայմաններ կստեղծի օտարերկրյա ներդրումների համար ( մասնավորապես ՀՀ տարածքում ֆիլմարտադրության դեպքում` մոտավորապես ոչ պակաս, քան 100 մլն դրամ), ֆիլմի պրոդյուսերը կարող է սերտիֆիկատ ստանալ, որը կնվազեցնի ֆիլմարտադրության հետ կապված որոշ ծառայությունների արժեքը։

«Անկախության տարիներից ի վեր, երբ փլուզվեց ողջ համակարգը, մենք տեսանք, թե հայկական կինոն` որպես արտադրական մեխանիզմ, որքան չկայացած է, և ժամանակի ընթացքում փոխառեցինք մի մոդել, որը մոտ է համատեղ արտադրությանը, բախվեցինք մի շարք խնդիրների, մեր իրավաբանական ներուժը չէր բավականացնում, իսկ հիմա ներդրողների մակարդակը Հայաստանի նկատմամբ, անկասկած, այլ կլինի», – կարծում է կինոքննադատ, հեռուստահաղորդավար Րաֆֆի Մովսիսյանը։

Օրինագծի հեռանկարների մասին խոսելիս` կինոգործիչները նախևառաջ մեջբերում են Ֆրանսիայի, Լեհաստանի, Գերմանիայի, հարևան Վրաստանի և նույնիսկ հեռավոր Վենեսուելայի միջազգային փորձը։

«Հայաստանում կինոարտադրությունը աշխատելու է մի մոդելի հիման վրա, որը ցույց է տվել իր արդյունավետությունը Եվրոպայի մի շարք երկրներում, իսկ անկախ մարմինը` ժյուրին, եռակողմ համակարգելու է հոգաբարձուների խորհուրդը։ Բացի այդ, ժյուրիի կազմում արտասահմանյան մասնագետ կներգրավվի», – նշում է ռեժիսոր, պրոդյուսեր, Հայաստանի անկախ կինոգործիչների ակումբի (IFCA) համահիմնադիր Վիկտորյա Ալեքսանյանը։

Ակնհայտ է, որ նորմատիվային օրենքի առկայությունը որպես գաղափար ցանկալի է, սակայն նույնքան ակնհայտ է, որ այն լրացուցիչ փոփոխությունների կարիք ունի։ Նման հնարավորություն դեռ կա, օրինագիծն ԱԺ–ում ընդունվել է միայն առաջին ընթերցմամբ և կարող է լրամշակվել։

Ինչ վերաբերում է ազգային կինոյի նոր ալիքի և վերելքի, օրենքի ընդունման հետ դրանց անմիջական կապի վերաբերյալ էյֆորիկ տրամադրություններին, ապա այդ հարցը բավականին վիճահարույց է։

1990-ականներից կինոարտադրության ավերակների վրա հայտնված ոլորտի մարդիկ հայրենական կինեմատոգրաֆիայի փրկությունը կապում էին արտաքին գործոնների հետ, լինի դա «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի վերածնունդը, թե կինոյի մասին օրենքը։ Այն դեպքում, երբ հաջող կինեմատոգրաֆիա ունեցող երկրներում կինոյի մասին օրենքը զուտ լրացուցիչ գործոն է կինոյին աջակցելու համար, ոչ թե առանցքային։

Իսկ քանի դեռ մշակութային քաղաքականությունը, կրթական համակարգի խորքային խնդիրները լուծվում են կոսմետիկ ճանապարհով, կինոյի մասին օրենքը ևս կդառնա գեղեցիկ, գրավիչ հանգրվան, բայց ոչ փրկօղակ։

70
թեգերը:
Գարեգին Զաքոյան, Րաֆֆի Հովհաննիսյան, Օրենք, կինոգետ, կինո, Հայաստան
Ըստ թեմայի
«Էնպես կխաղամ, դեռ կտեսնես…»․ անկրկնելի Գայլա Նովենցի կյանքի ու դերերի մասին
Վառ ու տաղանդավոր․ ովքե՞ր են Հոլիվուդի ամենահեռանկարային հայերը
«Սա քաղաքականության հարց չէ». Ստաս Նամինը` նոր ֆիլմի և որդու հետ Արցախ մեկնելու մասին
Արամ MP3

Դե պարի քոչարի. Արամ MP3-ի չելենջին միացել են հայեր աշխարհի տարբեր մասերից

89
(Թարմացված է 23:02 25.09.2020)
Արամ MP3-ին իր նոր տեսահոլովակով մարտահրավեր է նետում աշխարհի հայերին։ Արդեն արձագանքներ կան Ռուսաստանում բնակվող մեր հայրենակիցներից։

Սոցիալական ցանցերի ամենաակտիվ դրսևորումներից մեկը մարտահրավերներն են` չելենջները, որոնք վիրտուալ տիրույթում մեծաթիվ մարդկանց համախմբում են նույն գաղափարի շուրջ։ Համավարակի ընթացքում թրենդի մեջ էին պարային մարտահրավերները։ Դրանք ոչ միայն բարձրացնում են տրամադրությունը, այլև օգնում են մնալ տոնուսի մեջ։

Հայտնի փոփ երգիչ Արամ MP3-ի նոր տեսահոլովակը ձայնագրվել է ռեփեր 3.33-ի հետ համատեղ։ Երգում հաջողությամբ համատեղվել են հայկական դուդուկի հնչողությունն ու ժամանակակից ռեփի բիթերը։ Ֆելիքս Խաչատրյանը (ռեփեր 3.33. - խմբ.) ռեփ է կարդում. «Քոչարի, պարելու կոչ արի...», իսկ Արամ MP3-ին շարունակում է. «Հոգիս երգում է լեռների երգը, էս պարը զենք է, տուր ինձ քո ձեռքը, հաղթողը մենք ենք, դե պարի քոչարի...»։ Ախթալայի եկեղեցական համալիրի մոտ նկարահանված, ազգային պարով ու տարրերով լեցուն տեսահոլովակը գրավել է շատերի ուշադրությունը, իսկ երգից ու տսահոլովակից ոգևորված երգչուհի Սոնա Եսայանը հայտարարել է մարտահրավեր` չելենջ։

View this post on Instagram

A post shared by Sona Yesayan (@sona_yesayan_dance_studio) on

Մարտահրավերին առաջինը հենց մասնակցել է Սոնա Եսայանը` ՄՀՀ–ի մոտ երգի տակ քոչարի պարելով։ Քոչարու չելենջին միացել են մեր հայրենակիցները աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Օրինակ` ամենավառ տեսանյութերից մեկն ուղարկվել է Վորոնեժից Դանիելի և Անի Հայրապետյանը:

Ինչպես իր տեսանյութում ասում է Արամ MP3-ին, մարտահրավերի շրջանակներում բոլոր ցանկացողները կարող են քոչարի պարել, տեսանյութը տեղադրել սոցցանցում, նշել Արամ MP3-ին և Սոնա Եսայանին։ Լավագույն 5 տեսահոլովակների հեղինակները կհրավիրվեն Արամ MP3-ի համերգին։

View this post on Instagram

A post shared by Aram Mp3 (@aram_mp3) on

89
թեգերը:
չելենջ, տեսահոլովակ, Քոչարի, Արամ MP3
Ըստ թեմայի
Արամ MP3–ն բժիշկ է «դարձել», Մկրտիչ Արզումանյանը` զինվոր. նոր տեսահոլովակ կարևորի մասին
Արամեն, Մկոն, Արամ MP3–ն ու մյուսները երգում են «Հերոս տղերքը». նոր տեսահոլովակ
«Այս օրը հավերժ դաջվեց իմ մեջ որպես սև օր»․ մահացել է երգիչ Արամ MP3-ի հայրը

Ինչպես պետք է լուծել Ղարաբաղյան հակամարտությունը

0
0