Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Քարե «ինստագրամ», կիսալուսին խաչի վրա և Օձունի եկեղեցու այլ գաղտնիքները

2334
(Թարմացված է 10:14 07.01.2020)
Հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 հունվարի - Sputnik, Ժաննա Պողոսյան. 5-րդ դարում կառուցված Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին Հայաստանի ամենահայտնի զբոսաշրջային վայրերից է, բայց այն օտար աչքից վարպետորեն թաքցնում է իր բոլոր առեղծվածները։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եթե Հայաստան այցելող օտարերկրացիները բողոքեն, որ նրանց անդադար ցույց են տալիս իրար նման եկեղեցիներ, ասեք, որ իրենց բախտն ուղղակի չի բերել զբոսավարի հարցում։ Այստեղ յուրաքանչյուր տաճար, յուրաքանչյուր վանք ու մատուռ ունի իր յուրահատուկ մթնոլորտը, իր պատմությունը, իր գաղտնիքները։ Մենք մի քանի ժամ անցկացրինք Օձունի եկեղեցու հոգևոր առջնորդ տեր Վրթանես Բաղալյանի հետ՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի գաղտնիքներ է թաքցնում այս վեհապանծ եկեղեցին։

Քարե «ինստագրամ»

Հաճախ եկեղեցիների պատերին կարելի է տեսնել սրբերի կամ տեղի հերոսների քանդակային պատկերներ։ Սակայն առանձին քարե «ֆոտոշարք» կա միայն Օձունում։ Երկու ահռելի քարե սյուները ստեղծված չեն ո՛չ հավասարակշռության, ո՛չ էլ գեղեցկության համար։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Ի դեպ, հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։ Քարե սյուներին ուշադիր նայելու դեպքում կարելի է տեսնել մարդկանց հստակ պատկերների շարք։ Ըստ էության, սյուները նման են Instagram-ի ժապավենի, ուղղակի այն ներքև թերթելու փոխարեն՝ ինքդ պետք է իջնես։

Ինչու է ոչ միանձնուհի կինը թաղված Օձունի եկեղեցու բակում, կամ հայկական մայր Թերեզան

Քարե «լուսանկարները» կարող են հիանալի վիկտորինա դառնալ Հայաստանի պատմության և քրիստոնեության սիրահարների համար։ Դրանցում պատկերված են Գրիգոր Լուսավորիչը, սուրբ Հռիփսիմեն, որը հրաժարվել է ամուսնանալ հայ հեթանոս արքայի հետ, քրիստոնեություն ընդունած առաջին միապետը՝ Աբգար թագավորը (հատկանշական է, որ նա մենակ է ընդունել քրիստոնությունը, իսկ նրա թագավորությունը՝ Եդեսիան, որպես պետական կրոն թողել է հելլենիզմը) և Հայ առաքելական եկեղեցու այլ սրբեր։

Մահիկ՝ խաչի վրա

Ուշ միջնադարում մահմեդական արշավանքների ժամանակ հայերն ինչպես կարողացել են՝ պաշտպանել են իրենց եկեղեցիները։ Այսպես, որոշ քանդակների վրա Հիսուսի աչքերը նեղ են պատկերել, որպեսզի նա նման լինի թաթար-մոնղոլներին, մյուսում պատկերված է մահմեդական կիսալուսին։ Ցեղերը, տեսնելով իրենց համար սուրբ խորհրդանիշները, ձեռք չեն տվել եկեղեցուն և առաջ են անցել։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու պատերի քանդակները

Օձունի եկեղեցի հետնապատին կարելի է տեսնել հայկական եկեղեցու համար արտառոց բան՝ կիսալուսին՝ խաչի վրա։ Կարելի է ենթադրել, որ ժամանակակից օձունցիների նախնիները փորձել են այդ կերպ փրկել եկեղեցին, բայց պարզվում է, որ այդ մահիկի հետևում այլ պատմություն կա։

Կովերը կարածեն Քոբայրում, քանի դեռ բացակայում է իրավագիտակցությունը

Օձունի եկեղեցին սկսել են կառուցել 5-րդ դարում, գործն ավարտին հասցրել 8-րդ դարում։ Հայաստանում քրիստոնեական ճանապարհի սկզբում եկեղեցիներ են կառուցել հեթանոսական տաճարների տեղերում․ առաջին հերթին՝ ընտրված հեթանոսական տարածքները սրբազան են համարել, երկրորդ՝ ժողովուրդը սովոր է եղել այցելել այդ վայրեր։ Ամենայն հավանականությամբ, Օձունի եկեղեցու տեղում տաճար է եղել՝ նվիրված արևի աստված Միհրին։ Հեթանոս հայերը պատկերել են արևը լուսնի հետ՝ արտացոլելու համար ցերեկը և գիշերը։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Հեթանոսական տաճարը քանդելուց և քրիստոնեական եկեղեցի կառուցելուց հետո ինչ-որ մեկը որոշել է «հավասարակշռել» երկու կրոնների գլխավոր խորհրդանիշները և կիսալուսին է պատկերել խաչի վրա։ Զբոսաշրջիկները հաճախ են լուսանկարվում դրա մոտ՝ կարծելով, որ խորհրդանիշը հանդուրժողականության նշան է և բարեկամության տուրք երկու կրոններին։ Նրանք ընդհանուր առմամբ ճիշտ են, բայց խոսքը ոչ թե քրիստոնեության և մահմեդականության միջև բարեկամության մասին է, այլ քրիստոնեության և հեթանոսության։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եկեղեցու մասին շատ այլ հետաքրքիր փաստեր են հայտնի։ Վաղ միջնադարում գրել-կարդալ են սովորեցրել ոչ միայն տղաներին, այլ նաև աղջիկներին․ չլսված ֆեմինիզմ՝ այդ ժամանակվա Հայաստանի համար։ Եկեղեցում է գտնվում «Ահեղ դատաստանի» աշխարհում ամենահին բարելիեֆը՝ թվագրված 5-րդ դարով։ Բակի շիրիմներից մեկի վրա պատկերված է խորհրդային խաչ, սակայն խաչի տակ հողին է հանձնված ոչ թե Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս, այլ 1918թ.-ի հայ-վրացական պատերազմի զինվոր։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Տապանաքար Օձունի եկեղեցու բակում

Մեծ հաղթանակին հաջորդած օրերին ինչպես ամբողջ ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Օձունում տոնել են պատերազմի ավարտը և հենց այդ ժամանակ որոշել աստղ նկարել շիրիմի վրա՝ խորհրդանշելով ժողովուրդների եղբայրություն և խաչի նկատմամբ աստղի հաղթանակ։ Աստղին մինչև հիմա ձեռք չեն տվել. այն յուրօրինակ արժեք է եկեղեցու համար՝ գրեթե այնպիսի, ինչպիսին 5-րդ դարի մասունքն է։

Օձուն. սելջուկներից փրկված «Աստվածամայրն» ու լեգենդար կաթողիկոսը

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու բակի տապանաքարերը
2334
թեգերը:
քահանա, Լոռի, Հայաստան, խաչքար, խաչ, Հայ Առաքելական Եկեղեցի, Եկեղեցի, Օձուն
Ըստ թեմայի
Համաշխարհային մշակույթի հատուկ օբյեկտ կամ ինչ պետք է իմանալ Գեղարդի բացառիկ վանքի մասին
Ճարտարապետական եզակի ձուլվածք. Tehran Times–ը` Սպահանի հայկական վանքի մասին
Խորանաշատ. առասպել և իրականություն. այցելություն սահմանապահ վանք. տեսանյութ
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից
Արտավազդ Փելեշյան

Փարիզում կկայանա Արտավազդ Փելեշյանի նոր ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան

62
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերային կհաջորդի Փելեշյանի անհատական ցուցահանդեսը, որը կմեկնարկի 2020 թվականի հոկտեմբերի 24-ին և կտևի մինչև 2021թ-ի մարտի 7-ը։

ԵՐԵՎԱՆ, 4 օգոստոսի - Sputnik. Փարիզում հոկտեմբերին կկայանա աշխարհահռչակ հայ ռեժիսոր Արտավազդ Փելեշյանի նոր՝ «Բնություն» ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան։ Տեղեկությունը հայտնում է ֆրանսիական «Fondation Cartier»-ի կայքը։

«Ուրախ ենք տեղեկացնել, որ ներկայացնելու ենք լեգենդար ռեժիսորի ֆիլմի պրեմիերան։ «Բնություն» ֆիլմը նկարահանվել է Ֆրանսիայի «Fondation Cartier» հիմնադրամի և Գերմանիայի «ZKM» ֆիլմարտադրող ընկերության հետ համատեղ»,–գրում է կայքը։

Նշվում է, որ ֆիլմը ռեժիսորի 15 տարվա աշխատանքի գագաթնակետն է։

Ըստ տեղեկության`«Բնությունն» Արտավազդ Փելեշյանի՝ 1993 թվականին նկարահանված «Կյանք» ֆիլմից 27 տարի անց արված առաջին կինոաշխատանքն է, որտեղ անդրադարձ է եղել բնությանը՝ օգտագործելով Բեթհովենի, Մոցարտի, Շոստակովիչի, Տերտերյանի և Համասյանի երաժշտությունը։

Փելեշյանը մրցանակ բերեց գործընկերոջը. «ՏԷՖԻ Համագործակցությունը» ամփոփեց արդյունքները

Ֆիլմի պրեմիերային կհաջորդի Փելեշյանի անհատական ցուցահանդեսը, որը կմեկնարկի 2020 թվականի հոկտեմբերի 24-ին և կտևի մինչև 2021 թ-ի մարտի 7-ը։

Գեղարվեստական, վավերագրական և հեռուստատեսային ֆիլմերի մեծանուն ռեժիսոր, Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանակիր

Արտավազդ Փելեշյանը ծնվել է 1938 թվականին` Վանաձորում։ Ամբողջ աշխարհում նա Հայաստանի ու հայկականության մարմնացումն է։ Արտավազդ Փելեշյանը «Տարածական մոնտաժի» հիմնադիրն է։ Նրա համանուն գիրքը վերածվել է ուսանողների համար դասագրքի։

Փելեշյանի «Բնակիչները» շրջագայում է աշխարհով մեկ

62
թեգերը:
ռեժիսոր, հայ, Ֆրանսիա, Փարիզ, ֆիլմ, Արտավազդ Փելեշյան
Ըստ թեմայի
Արտավազդ Փելեշյանի տիեզերքը ստեղծվել է 40 տարում
Արտավազդ Փելեշյանի «Դրոշմման ժամանակը»
Փելեշյան. բոլոր արվեստներից առաջ ծնվել է կինոն
Փելեշյանական աշխարհի սիմֆոնիան
Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից

Ինչպես գյումրեցի տղամարդը սկսեց յուրօրինակ կտավներ ստեղծել գրչով

509
(Թարմացված է 18:01 03.08.2020)
Երբ պատկերը հայտնվում է աչքի առաջ, Արթուրը կարող է մի կտավը դեռ չավարտած մյուսին անցնել։ Կինը զարմանում է` ինչպես կարող է նման անհանգիստ բնավորություն ունեցող մարդը ժամերով գրչանկար անել։

Դժվարությամբ կարելի է հավատալ, որ ավելի քան 300–ի հասնող կտավները, որոնք պահվում են սեփական տան սենյակներում, ինքնուս արվեստագետի աշխատանքներ են: Գյումրեցի Արթուր Գաբրիելյանը նկարչական կրթություն չի ստացել, բայց ինչ իրեն հիշում է, նկարում է:

Նկարել սկսել է, երբ դեռ 4 տարեկան էր: «Սկսել եմ գրչանկարից, հետո անցել յուղանկարի ու քանդակի, բայց ամեն դեպքում գրիչն ուրիշ է, որովհետև կամակոր է: Եթե յուղանկարում ինչ-որ թերություն կա, ապա շտկել հնարավոր է, իսկ գրչի յուրաքանչյուր շտրիխ վերջնական է»,-Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում պատմում է Արթուրը, որի համար կարևորը նկարին բնավորություն փոխանցելն է: Ասում է` հիմնականում նկարների հետևում իրական մարդիկ են, երբեմն շատերը կռահում են` ով է, երբեմն՝ ոչ:

Артур Габриелян за работой
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արթուր Գաբրիելյան

47–ամյա Արթուրը մասնագիտությամբ խոհարար է, բայց և՛ թիկնապահ է աշխատել, և՛ փականագործ։ Նկարում է, երբ ազատ ժամանակ է ունենում։ Գրիչը ձեռքին է եղել նույնիսկ խրամատների մեջ՝ ծառայության ընթացքում` 1992-1994 թվականներին: Յուրօրինակ կտավներ է ստեղծում սրտի թելադրանքով։

Երբ զենքը գրիչն է. Յուրա Հարությունյանը գիտի ամենաբարդ մասնագիտություններից մեկի գաղտնիքը

«Կարող եմ շատ հանգիստ վերջին շտրիխը չավարտած անցնել այլ նկարի, կարող եմ գրիչով նկար սկսել, իսկ հետո նույն մտքերը յուղաներկով արտահայտել: Եթե մտքումս մի բան ծնվեց, ապա ժամն ու պատարագը կապ չունի, անմիջապես պետք է դա կտավին հանձնեմ: Ոճային նախընտրություն էլ չունեմ՝ ռեալիզմից մինչև սյուրռեալիզ»,- պատմում է Արթուրը և ավելացնում՝ մտքում ծնված պատկերը թղթին հանձնելուց առաջ հայտնվում է աչքի առաջ։

Работа Артура Габриеляна
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից

Դա է պատճառը, որ ձեռքի տակ սովորական գունավոր գրիչներն ու նոթատետրերը շատ են, իսկ տրամադրությանը համահունչ երաժշտությունը՝ պարտադիր այդ պահին:

Работа Артура Габриеляна
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արթուր Գաբրիելյանի գրիչները

Ինքնուս նկարչի գործերը ոմանք նմանեցնում են Դալիի ստեղծագործություններին, բայց Արթուրն ինքը ասում է` այդպես չէ, սիրում է Դալիի գործերը, բայց նրա երկրպագուն չէ։

Работа Артура Габриеляна
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից

Խարիզմատիկ բնավորությունը դեռ դպրոցական տարիներից է՝ լավ է սովորել, բայց կռվարար լինելու պատճառով 4 դպրոց է փոխել: Կինը` Ֆենյան, զարմանում է` նման անհանգիստ բնավորություն ունեցող մարդը ինչպես կարող է ժամերով գրչանկար անել: «Գործերի մեջ պերֆեկցիոնիստ է»,– վստահեցնում է նա:

Работа Артура Габриеляна
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Գրչանկար

«Բոշի մայլա», «Սլաբոտկա», «Թուրքի մայլա»…Գյումրու կոլորիտային թաղամասերի պատմությունը

Արթուրը գրչանկարներ է անում առանց նախնական գծանկարի: Ստեղծագործությունները նվիրում է, բայց միշտ շատ դժվարությամբ է բաժանվում։ Եթե ինչ–որ մեկին էլ նվեր է տալիս, ապա անպայման դրա փոխարեն իր համար ևս մեկն է նկարում:

Работа Артура Габриеляна
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Գրչանկար

Այս պահին Արթուրը 6-7 կիսատ յուղանկար ունի տանը, սակայն այս պահին անընդհատ գրչով է նկարում:

Գյումրեցի տղամարդը բոլորովին էլ դեմ չէ, որ իր ստեղծագործությունները վաճառվեն, բայց նաև շեշտում է` խանդով է վերաբերվում յուրաքանչյուր կտավին, այնպես որ գրիչով նկարելը նրա համար ավելի շատ ինքնարտահայտման ձև է։

  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
  • Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
    © Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
1 / 11
© Sputnik / Armenuhi Mkhoyan
Արթուր Գաբրիելյանի ստեղծագործություններից
509
թեգերը:
Արթուր Գաբրիելյան, Գյումրի, Հայաստան
Ըստ թեմայի
Գյումրեցի երիտասարդը «հեղափոխություն» է անում նորաձևության ոլորտում. լուսանկարներ
Աղջիկն` օրական, բաժինքը՝ տարեկան, կամ ինչ օժիտ են տարել գյումրեցի աղջիկները
Հզոր ձայն և դիապազոն. ինչպես գյումրեցի Միլենը հայտնվեց Ռուսաստանի ռեկորդների գրքում
Ռաֆայել Նադալ

Ռաֆայել Նադալը ոչ միայն թենիս, այլև ֆուտբոլ է լավ խաղում

8
(Թարմացված է 00:06 08.08.2020)
Իսպանացի Ռաֆայել Նադալը մտադիր է մասնակցել հռոմեական Masters մրցաշարին, ինչպես նաև «Ռոլան Գարոսին»։

ԵՐԵՎԱՆ, 8 օգոստոսի- Sputnik. Իսպանացի թենիսիստ Ռաֆայել Նադալը շարունակում է նախապատրաստվել նոր մրցաշրջանին։

Աշխարհի երկրորդ ռակետը հրաժարվել է մասնակցել US Open-ին, բայց միևնույն ժամանակ շարունակում է մարզումները գրունտային ծածկույթի վրա։ Իսպանացին մտադիր է մասնակցել հռոմեական Masters մրցաշարին, ինչպես նաև «Ռոլան Գարոսին»։

Հերթական մարզման ժամանակ Նադալը ցուցադրել է ֆուտբոլային հմտությունները՝ կատարելով ֆանտաստիկ հնարք թենիսի գնդակով։

8
թեգերը:
մարզիկ, Իսպանիա, Ռաֆայել Նադալ, ֆուտբոլ, թենիս
Ըստ թեմայի
Ռաֆայել Նադալը՝ Իսպանիայի վերջին 50 տարիների լավագույն մարզիկ
Ալեքսիս Օհանյանի կինը՝ աշխարհի նախկին առաջին ռակետը, լքել է Մայամիի թենիսի մրցաշարը
Ռաֆայել Նադալ․ Ես ռիսկի եմ դիմում
Կարեն Խաչանովը բացահայտել է թենիսում հաջողության հասնելու գաղտնիքը