Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Քարե «ինստագրամ», կիսալուսին խաչի վրա և Օձունի եկեղեցու այլ գաղտնիքները

2463
(Թարմացված է 10:14 07.01.2020)
Հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 հունվարի - Sputnik, Ժաննա Պողոսյան. 5-րդ դարում կառուցված Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին Հայաստանի ամենահայտնի զբոսաշրջային վայրերից է, բայց այն օտար աչքից վարպետորեն թաքցնում է իր բոլոր առեղծվածները։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եթե Հայաստան այցելող օտարերկրացիները բողոքեն, որ նրանց անդադար ցույց են տալիս իրար նման եկեղեցիներ, ասեք, որ իրենց բախտն ուղղակի չի բերել զբոսավարի հարցում։ Այստեղ յուրաքանչյուր տաճար, յուրաքանչյուր վանք ու մատուռ ունի իր յուրահատուկ մթնոլորտը, իր պատմությունը, իր գաղտնիքները։ Մենք մի քանի ժամ անցկացրինք Օձունի եկեղեցու հոգևոր առջնորդ տեր Վրթանես Բաղալյանի հետ՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի գաղտնիքներ է թաքցնում այս վեհապանծ եկեղեցին։

Քարե «ինստագրամ»

Հաճախ եկեղեցիների պատերին կարելի է տեսնել սրբերի կամ տեղի հերոսների քանդակային պատկերներ։ Սակայն առանձին քարե «ֆոտոշարք» կա միայն Օձունում։ Երկու ահռելի քարե սյուները ստեղծված չեն ո՛չ հավասարակշռության, ո՛չ էլ գեղեցկության համար։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Ի դեպ, հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։ Քարե սյուներին ուշադիր նայելու դեպքում կարելի է տեսնել մարդկանց հստակ պատկերների շարք։ Ըստ էության, սյուները նման են Instagram-ի ժապավենի, ուղղակի այն ներքև թերթելու փոխարեն՝ ինքդ պետք է իջնես։

Ինչու է ոչ միանձնուհի կինը թաղված Օձունի եկեղեցու բակում, կամ հայկական մայր Թերեզան

Քարե «լուսանկարները» կարող են հիանալի վիկտորինա դառնալ Հայաստանի պատմության և քրիստոնեության սիրահարների համար։ Դրանցում պատկերված են Գրիգոր Լուսավորիչը, սուրբ Հռիփսիմեն, որը հրաժարվել է ամուսնանալ հայ հեթանոս արքայի հետ, քրիստոնեություն ընդունած առաջին միապետը՝ Աբգար թագավորը (հատկանշական է, որ նա մենակ է ընդունել քրիստոնությունը, իսկ նրա թագավորությունը՝ Եդեսիան, որպես պետական կրոն թողել է հելլենիզմը) և Հայ առաքելական եկեղեցու այլ սրբեր։

Մահիկ՝ խաչի վրա

Ուշ միջնադարում մահմեդական արշավանքների ժամանակ հայերն ինչպես կարողացել են՝ պաշտպանել են իրենց եկեղեցիները։ Այսպես, որոշ քանդակների վրա Հիսուսի աչքերը նեղ են պատկերել, որպեսզի նա նման լինի թաթար-մոնղոլներին, մյուսում պատկերված է մահմեդական կիսալուսին։ Ցեղերը, տեսնելով իրենց համար սուրբ խորհրդանիշները, ձեռք չեն տվել եկեղեցուն և առաջ են անցել։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու պատերի քանդակները

Օձունի եկեղեցի հետնապատին կարելի է տեսնել հայկական եկեղեցու համար արտառոց բան՝ կիսալուսին՝ խաչի վրա։ Կարելի է ենթադրել, որ ժամանակակից օձունցիների նախնիները փորձել են այդ կերպ փրկել եկեղեցին, բայց պարզվում է, որ այդ մահիկի հետևում այլ պատմություն կա։

Կովերը կարածեն Քոբայրում, քանի դեռ բացակայում է իրավագիտակցությունը

Օձունի եկեղեցին սկսել են կառուցել 5-րդ դարում, գործն ավարտին հասցրել 8-րդ դարում։ Հայաստանում քրիստոնեական ճանապարհի սկզբում եկեղեցիներ են կառուցել հեթանոսական տաճարների տեղերում․ առաջին հերթին՝ ընտրված հեթանոսական տարածքները սրբազան են համարել, երկրորդ՝ ժողովուրդը սովոր է եղել այցելել այդ վայրեր։ Ամենայն հավանականությամբ, Օձունի եկեղեցու տեղում տաճար է եղել՝ նվիրված արևի աստված Միհրին։ Հեթանոս հայերը պատկերել են արևը լուսնի հետ՝ արտացոլելու համար ցերեկը և գիշերը։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Հեթանոսական տաճարը քանդելուց և քրիստոնեական եկեղեցի կառուցելուց հետո ինչ-որ մեկը որոշել է «հավասարակշռել» երկու կրոնների գլխավոր խորհրդանիշները և կիսալուսին է պատկերել խաչի վրա։ Զբոսաշրջիկները հաճախ են լուսանկարվում դրա մոտ՝ կարծելով, որ խորհրդանիշը հանդուրժողականության նշան է և բարեկամության տուրք երկու կրոններին։ Նրանք ընդհանուր առմամբ ճիշտ են, բայց խոսքը ոչ թե քրիստոնեության և մահմեդականության միջև բարեկամության մասին է, այլ քրիստոնեության և հեթանոսության։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եկեղեցու մասին շատ այլ հետաքրքիր փաստեր են հայտնի։ Վաղ միջնադարում գրել-կարդալ են սովորեցրել ոչ միայն տղաներին, այլ նաև աղջիկներին․ չլսված ֆեմինիզմ՝ այդ ժամանակվա Հայաստանի համար։ Եկեղեցում է գտնվում «Ահեղ դատաստանի» աշխարհում ամենահին բարելիեֆը՝ թվագրված 5-րդ դարով։ Բակի շիրիմներից մեկի վրա պատկերված է խորհրդային խաչ, սակայն խաչի տակ հողին է հանձնված ոչ թե Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս, այլ 1918թ.-ի հայ-վրացական պատերազմի զինվոր։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Տապանաքար Օձունի եկեղեցու բակում

Մեծ հաղթանակին հաջորդած օրերին ինչպես ամբողջ ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Օձունում տոնել են պատերազմի ավարտը և հենց այդ ժամանակ որոշել աստղ նկարել շիրիմի վրա՝ խորհրդանշելով ժողովուրդների եղբայրություն և խաչի նկատմամբ աստղի հաղթանակ։ Աստղին մինչև հիմա ձեռք չեն տվել. այն յուրօրինակ արժեք է եկեղեցու համար՝ գրեթե այնպիսի, ինչպիսին 5-րդ դարի մասունքն է։

Օձուն. սելջուկներից փրկված «Աստվածամայրն» ու լեգենդար կաթողիկոսը

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու բակի տապանաքարերը
2463
թեգերը:
քահանա, Լոռի, Հայաստան, խաչքար, խաչ, Հայ Առաքելական Եկեղեցի, Եկեղեցի, Օձուն
Ըստ թեմայի
Համաշխարհային մշակույթի հատուկ օբյեկտ կամ ինչ պետք է իմանալ Գեղարդի բացառիկ վանքի մասին
Ճարտարապետական եզակի ձուլվածք. Tehran Times–ը` Սպահանի հայկական վանքի մասին
Խորանաշատ. առասպել և իրականություն. այցելություն սահմանապահ վանք. տեսանյութ
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից
Շուշիի սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցի

Ցեղասպանության օրվա միջոցառումների շրջանակում կներկայացվի նաև Արցախի մշակութային եղեռնը

63
(Թարմացված է 12:54 19.04.2021)
Ցուցահանդեսի բացմանը կմասնակցեն Ցեղասպանության միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով Հայաստան ժամանած դիվանագիտական պատվիրակությունները։

ԵՐԵՎԱՆ, 19 ապրիլի – Sputnik. Հայոց ցեղասպանության 106-րդ տարելիցին ընդառաջ ՀՀ ԱԳՆ–ն կազմակերպում է Արցախում վտանգված հայկական մշակութային ժառանգության ցուցադրություն։

Լուսանկարների ցուցահանդեսը կրելու է «Վտանգված ժառանգություն» խորագիրը և ներկայացված է լինելու Երևանի քաղաքապետարանի նախասրահում։ Մուտքը ազատ է լինելու` Երևանի պատմության թանգարանի մուտքի կողմից։

Ինչպես այսօր հրավիրված մամուլի ասուլիսում հայտնեց ՀՀ ԱԳ նախարարի խորհրդական Մարթա Այվազյանը, ցուցահանդեսի բացմանը կմասնակցեն Ցեղասպանության միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով Հայաստան ժամանած դիվանագիտական պատվիրակությունները։

«Ցուցադրվելու են 100-ից ավելի լուսանկարներ, գրքեր` տպագրված ու մանրանկարազարդված Շուշիում, ձեռագործ կոթողներ` գորգեր, կարպետներ, որոնք ցույց են տալու մեր հարուստ ժառանգությունը, որն այժմ վտանգված է, և այդ երևույթը կոչվում է մշակութային ցեղասպանություն»,– ասաց Այվազյանը։

Կտավ եմ պատվիրել` Ղազանչեցոց վանքը, որ Շուշիի մեր տանը կախենք. զրույց մայոր Իսախանյանի հետ

Ցուցահանդեսը բաց է լինելու ապրիլի 21-ից մինչև մայիսի 2-ը։

63
թեգերը:
ցուցադրություն, մշակույթ, Շուշի, Հայոց ցեղասպանություն
Ըստ թեմայի
4000 հայկական վանքեր և մշակութային հուշարձաններ գտնվում են ոչնչացման վտանգի տակ. Դումանյան
Զախարովան մեկնաբանել է Բաքվի կողմից հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման դեպքերը
Արցախի ՄԻՊ–ն Ամարասից դիմել է միջազգային կառույցներին` փրկելու հայկական դարավոր մշակույթը
«Սա–նրանից–հին» խորագրով ցուցահանդեսի ցուցանմուշներ

Սանահինի ու Հաղպատի գաղտնիքները կներկայացվեն բացառիկ ցուցադրությամբ

46
(Թարմացված է 20:00 17.04.2021)
Ազգային պատկերասրահում Արշակ Ֆեթվաճյանի` Լուվրում և Լոնդոնում ցուցադրված գործերը կներկայացվեն առաջին անգամ։

ԵՐԵՎԱՆ, 17 ապրիլի - Sputnik. Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրվան նվիրված ապրիլի 20-ի Հայաստանի ազգային պատկերասրահում կբացվի «Սա–նրանից–հին» խորագրով ցուցահանդես, որի հիմնական թեմաներն են Հաղպատի և Սանահինի վանքերը: Տեղեկանում ենք պատկերասրահի ֆեյսբուքյան էջից։

Подготовительные работы выставки Одна другой древнее в Национальной картинной галерее Армении, посвященной Международному дню памятников и достопримечательностей
«Սա–նրանից–հին» խորագրով ցուցահանդեսի ցուցանմուշներ

Ըստ ավանդության, Սանահին (Սա-նրանից-հին կամ Սա-քան-զնա-հին) է կոչվել Հաղպատից ավելի հին վանքը:

Ցուցադրության հիմնական մասն են կազմում Արշակ Ֆեթվաճյանի՝ Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանում 1900-1919 թթ. շրջագայությունների ընթացքում բացառիկ ճշգրտությամբ ստեղծված՝ հայկական եկեղեցիների ու տաճարների ճարտարապետական մանրամասների և զարդաքանդակների անկրկնելի մատիտանկար-վավերագրերը:

Подготовительные работы выставки Одна другой древнее в Национальной картинной галерее Армении, посвященной Международному дню памятников и достопримечательностей
«Սա–նրանից–հին» խորագրով ցուցահանդեսի ցուցանմուշներ

Դեռևս 1920–1922 թթ. Լուվրի Դեկորատիվ արվեստների և Լոնդոնի հանրահայտ Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարաններում, բրիտանական Ճարտարապետների արքայական ակադեմիայի ինստիտուտում և այլուր ցուցադրված ու «հայտնություն դարձած» ճարտարապետական այս գծանկարներն Հայաստանում կցուցադրվեն առաջին անգամ։ Մատիտանկարները ներկայացնում են վանական հայտնի համալիրների սյուներն ու խոյակները, զարդագոտիներն ու որմնազարդերը, վարդակներն ու լուսամուտները:

Կներկայացվի նաև Փարաջանովի հանրահայտ «Նռան գույնը» ֆիլմի վերջնական տարբերակ չմտած կադրերն ամփոփող եզակի ինստալացիան:

Դոնի Ռոստովի թանգարաններից մեկում Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված ցուցադրություն կբացվի

Ցուցահանդեսի բացմանը կնախորդի Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի և Հայաստանի ազգային պատկերասրահի միջև համագործակցության հուշագրի ստորագրումը։ Իսկ թե ինչ հուշագրի մասին է խոսքը` մանրամասներ առայժմ չեն հաղորդում։

Նշենք, որ Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրն ապրիլի 18-ին է նշվում։

46
թեգերը:
Լուվր, Լոնդոն, Հաղպատ, Սանահին, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, ցուցադրություն
Ըստ թեմայի
Հետանկախության արվեստի միտումները. «ՀԱՅԱՐՏ»-ից` «Գաֆեսճեան»
Կտավի ու նյութի փոխարեն գյումրեցի արվեստագետը ջինս է օգտագործում
Հին արհեստի նոր լեզուն. գյումրեցի արվեստագետի թաղիքագործական ձեռքբերումները
Նատալյա Եփրիկյանը. արխիվային լուսանկար

Comedy Woman-ի աստղերը եգիպտացորեն են վայելում Դիլիջանում

0
(Թարմացված է 00:00 21.04.2021)
Դիլիջանում են Comedy Woman-ի հեղինակ Նատալյա Եփրիկյանը, ռեզիդենտ Ալեքսանդր Գուդկովը և «Պուտինի նմանակ» Դմիտրի Գրաչովը:

ԵՐԵՎԱՆ, 21 ապրիլի - Sputnik․ Comedy Woman հանրահայտ ռուսական նախագծի աստղերը այժմ Դիլիջանում են։ Նախագծի հեղինակ Նատալյա Եփրիկյանը լուսանկար է հրապարակել Դիլիջանի «պավառոտներից»։

Նկարում իր գործընկերները, այդ թվում՝ հայտնի հումորիստ Ալեքսանդր Գուդկովը եւ «Պուտինի նմանակ» Դմիտրի Գրաչովը, վայելում են եփած եգիպտացորեն։ Եփրիկյանի գրառումից պարզ է դառնում, որ նա այդ օրը նշել է իր ծննդյան օրը։

«Ամեն անգամ ասում եմ ինքս ինձ, որ սա իմ լավագույն ծննդյան օրն էր։ Բոլորին շնորհակալություն շնորհավորանքների համար», - գրել է նա։

Եփրիկյանը նաև Story է տեղադրել Գուդկովի հետ։ Նրանք երկուսով հայկական գորգի ֆոնին են, իսկ նկարը մակագրված է. «Իսկական տժվժիկ»։

«Ես Հայաստանում եմ, «ձետկա»»․ Նատալյա Եփրիկյանը կարանտինն անցկացնում է Ջերմուկում

Comedy Woman հաղորդավարուհի Նատալյա Եփրիկյանը վերջին անգամ հայրենիքում եղել էր անցած տարվա օգոստոսին։ Այն ժամանակ էլ նա ակտիվ հանգիստ էր անցկացնում Հայաստանում և տարբեր տեղերից լուսանկարներ հրապարակում։

Instagram story Натальи Еприкян
Նատալյա Եփրիկյանի «սթորին»
0
թեգերը:
Comedy club, Նատալյա Եփրիկյան, Դիլիջան
Ըստ թեմայի
«Գարիկ Մարտիրոսյան, տար ինձ Comedy Club». հայտնվել է Զելենսկու նմանակը
Ախպերս, փող չկա իրավիճակը թող երբեք մեզ չառնչվի. Comedy Club-ի շնորհավորանքը Ջանիբեկյանին
Կարեն Ադամյանը «հարցաքննել է» Comedy Club-ի անդամներին