Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Քարե «ինստագրամ», կիսալուսին խաչի վրա և Օձունի եկեղեցու այլ գաղտնիքները

2396
(Թարմացված է 10:14 07.01.2020)
Հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։

ԵՐԵՎԱՆ, 7 հունվարի - Sputnik, Ժաննա Պողոսյան. 5-րդ դարում կառուցված Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին Հայաստանի ամենահայտնի զբոսաշրջային վայրերից է, բայց այն օտար աչքից վարպետորեն թաքցնում է իր բոլոր առեղծվածները։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եթե Հայաստան այցելող օտարերկրացիները բողոքեն, որ նրանց անդադար ցույց են տալիս իրար նման եկեղեցիներ, ասեք, որ իրենց բախտն ուղղակի չի բերել զբոսավարի հարցում։ Այստեղ յուրաքանչյուր տաճար, յուրաքանչյուր վանք ու մատուռ ունի իր յուրահատուկ մթնոլորտը, իր պատմությունը, իր գաղտնիքները։ Մենք մի քանի ժամ անցկացրինք Օձունի եկեղեցու հոգևոր առջնորդ տեր Վրթանես Բաղալյանի հետ՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի գաղտնիքներ է թաքցնում այս վեհապանծ եկեղեցին։

Քարե «ինստագրամ»

Հաճախ եկեղեցիների պատերին կարելի է տեսնել սրբերի կամ տեղի հերոսների քանդակային պատկերներ։ Սակայն առանձին քարե «ֆոտոշարք» կա միայն Օձունում։ Երկու ահռելի քարե սյուները ստեղծված չեն ո՛չ հավասարակշռության, ո՛չ էլ գեղեցկության համար։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Ի դեպ, հայկական եկեղեցիներում հենց այնպես՝ հանուն գեղեցկության կամ հարմարավետության, ոչինչ չի կառուցվում․ ամեն ինչ իմաստ ունի, ամեն ինչի հետևում որոշակի խորհրդանիշներ կան։ Քարե սյուներին ուշադիր նայելու դեպքում կարելի է տեսնել մարդկանց հստակ պատկերների շարք։ Ըստ էության, սյուները նման են Instagram-ի ժապավենի, ուղղակի այն ներքև թերթելու փոխարեն՝ ինքդ պետք է իջնես։

Ինչու է ոչ միանձնուհի կինը թաղված Օձունի եկեղեցու բակում, կամ հայկական մայր Թերեզան

Քարե «լուսանկարները» կարող են հիանալի վիկտորինա դառնալ Հայաստանի պատմության և քրիստոնեության սիրահարների համար։ Դրանցում պատկերված են Գրիգոր Լուսավորիչը, սուրբ Հռիփսիմեն, որը հրաժարվել է ամուսնանալ հայ հեթանոս արքայի հետ, քրիստոնեություն ընդունած առաջին միապետը՝ Աբգար թագավորը (հատկանշական է, որ նա մենակ է ընդունել քրիստոնությունը, իսկ նրա թագավորությունը՝ Եդեսիան, որպես պետական կրոն թողել է հելլենիզմը) և Հայ առաքելական եկեղեցու այլ սրբեր։

Մահիկ՝ խաչի վրա

Ուշ միջնադարում մահմեդական արշավանքների ժամանակ հայերն ինչպես կարողացել են՝ պաշտպանել են իրենց եկեղեցիները։ Այսպես, որոշ քանդակների վրա Հիսուսի աչքերը նեղ են պատկերել, որպեսզի նա նման լինի թաթար-մոնղոլներին, մյուսում պատկերված է մահմեդական կիսալուսին։ Ցեղերը, տեսնելով իրենց համար սուրբ խորհրդանիշները, ձեռք չեն տվել եկեղեցուն և առաջ են անցել։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու պատերի քանդակները

Օձունի եկեղեցի հետնապատին կարելի է տեսնել հայկական եկեղեցու համար արտառոց բան՝ կիսալուսին՝ խաչի վրա։ Կարելի է ենթադրել, որ ժամանակակից օձունցիների նախնիները փորձել են այդ կերպ փրկել եկեղեցին, բայց պարզվում է, որ այդ մահիկի հետևում այլ պատմություն կա։

Կովերը կարածեն Քոբայրում, քանի դեռ բացակայում է իրավագիտակցությունը

Օձունի եկեղեցին սկսել են կառուցել 5-րդ դարում, գործն ավարտին հասցրել 8-րդ դարում։ Հայաստանում քրիստոնեական ճանապարհի սկզբում եկեղեցիներ են կառուցել հեթանոսական տաճարների տեղերում․ առաջին հերթին՝ ընտրված հեթանոսական տարածքները սրբազան են համարել, երկրորդ՝ ժողովուրդը սովոր է եղել այցելել այդ վայրեր։ Ամենայն հավանականությամբ, Օձունի եկեղեցու տեղում տաճար է եղել՝ նվիրված արևի աստված Միհրին։ Հեթանոս հայերը պատկերել են արևը լուսնի հետ՝ արտացոլելու համար ցերեկը և գիշերը։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերի քանդակները

Հեթանոսական տաճարը քանդելուց և քրիստոնեական եկեղեցի կառուցելուց հետո ինչ-որ մեկը որոշել է «հավասարակշռել» երկու կրոնների գլխավոր խորհրդանիշները և կիսալուսին է պատկերել խաչի վրա։ Զբոսաշրջիկները հաճախ են լուսանկարվում դրա մոտ՝ կարծելով, որ խորհրդանիշը հանդուրժողականության նշան է և բարեկամության տուրք երկու կրոններին։ Նրանք ընդհանուր առմամբ ճիշտ են, բայց խոսքը ոչ թե քրիստոնեության և մահմեդականության միջև բարեկամության մասին է, այլ քրիստոնեության և հեթանոսության։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Եկեղեցու մասին շատ այլ հետաքրքիր փաստեր են հայտնի։ Վաղ միջնադարում գրել-կարդալ են սովորեցրել ոչ միայն տղաներին, այլ նաև աղջիկներին․ չլսված ֆեմինիզմ՝ այդ ժամանակվա Հայաստանի համար։ Եկեղեցում է գտնվում «Ահեղ դատաստանի» աշխարհում ամենահին բարելիեֆը՝ թվագրված 5-րդ դարով։ Բակի շիրիմներից մեկի վրա պատկերված է խորհրդային խաչ, սակայն խաչի տակ հողին է հանձնված ոչ թե Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս, այլ 1918թ.-ի հայ-վրացական պատերազմի զինվոր։

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Տապանաքար Օձունի եկեղեցու բակում

Մեծ հաղթանակին հաջորդած օրերին ինչպես ամբողջ ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Օձունում տոնել են պատերազմի ավարտը և հենց այդ ժամանակ որոշել աստղ նկարել շիրիմի վրա՝ խորհրդանշելով ժողովուրդների եղբայրություն և խաչի նկատմամբ աստղի հաղթանակ։ Աստղին մինչև հիմա ձեռք չեն տվել. այն յուրօրինակ արժեք է եկեղեցու համար՝ գրեթե այնպիսի, ինչպիսին 5-րդ դարի մասունքն է։

Օձուն. սելջուկներից փրկված «Աստվածամայրն» ու լեգենդար կաթողիկոսը

Таинства Одзунского монастыря
© Sputnik / Janna Poghosyan
Օձունի հոգևոր հովիվ տեր Վրթանես քահանա Բաղալյանը ցույց է տալիս եկեղեցու բակի տապանաքարերը
2396
թեգերը:
քահանա, Լոռի, Հայաստան, խաչքար, խաչ, Հայ Առաքելական Եկեղեցի, Եկեղեցի, Օձուն
Ըստ թեմայի
Համաշխարհային մշակույթի հատուկ օբյեկտ կամ ինչ պետք է իմանալ Գեղարդի բացառիկ վանքի մասին
Ճարտարապետական եզակի ձուլվածք. Tehran Times–ը` Սպահանի հայկական վանքի մասին
Խորանաշատ. առասպել և իրականություն. այցելություն սահմանապահ վանք. տեսանյութ
Վանքի անվտանգությունը հսկող քահանան. տեր Հովհաննեսը փորձում է փրկել Դադիվանքը փլուզումից
Արմեն Սարգսյան

Հորդանանի թագավորը կաջակցի հայկական Սուրբ Կարապետ եկեղեցու վերանորոգմանը. Արմեն Սարգսյան

47
(Թարմացված է 18:08 24.11.2020)
Եկեղեցին կառուցվել է 2009 թվականին, օծվել` 2014-ին։ Այն գտնվում է Հորդանան գետի ափին` Հիսուս Քրիստոսի մկրտության վայրում։

ԵՐԵՎԱՆ, 24 նոյեմբերի - Sputnik. Հորդանանի թագավոր Աբդալլահ երկրորդը կաջակցի երկրում գործող հայկական Սբ Կարապետ եկեղեցու վերանորոգմանը։ Այս մասին հայտնել է Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը Հորդանանի հայ համայնքի հետ հանդիպման ժամանակ։ Տեղեկությունը հայտնում է ՀՀ նախագահի մամուլի ծառայությունը։

Նախագահը Հորդանանի թագավորի հետ խոսել է նաև հայկական մշակութային և հոգևոր արժեքների պահպանության մասին։

Սուրբ Կարապետ եկեղեցին կառուցվել է 2009 թվականին, օծվել` 2014-ին։ Այն գտնվում է Հորդանան գետի ափին` Հիսուս Քրիստոսի մկրտության վայրում։ Այն կառուցվել է Երուսաղեմի հայ համայնքի և Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության շնորհիվ։

Եկեղեցին կոչվում է Սուրբ Կարապետ՝ ի հիշատակ բանաստեղծ Կարո Կարապետյանի։

Դադիվանքի այցելուների մտահոգությունը, խաղաղապահներն ու տեր Հովհաննեսը. մոմ արդեն չկար...

47
թեգերը:
թագավոր, Եկեղեցի, Հորդանան, Արմեն Սարգսյան
Ըստ թեմայի
Հայկական պատասխան բարբարոսությանը. բելգիահայ երաժիշտը նվագում է Ղազանչեցոց կիսավեր վանքում
Փայլանը Ստամբուլի Խորա վանքում կատարվածի հարցով դիմել է Թուրքիայի մշակույթի նախարարությանը
«Մեր ձեռքով տվեցինք, հետ եկանք...». Դադիվանքի վանահայրը չգիտի` ոնց են լքելու վանքը
Արխիվային լուսանկար

Մոսկվայում Արմեն Ջիգարխանյանի հիմնադրած դրամատիկական թատրոնը կկոչվի իր անունով

108
(Թարմացված է 18:41 22.11.2020)
Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնը ստեղծվել է 1996–ի մարտի 12-ին ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արմեն Բորիսովիչ Ջիգարխանյանի նախաձեռնությամբ։

ԵՐԵՎԱՆ, 22 նոյեմբերի - Sputnik. Արմեն Ջիգարխանյանի հիմնադրած Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնը կկոչվի իր անունով։ Այս մասին հայտնում է ՌԻԱ Նովոստին։

Գործակալությունը գրում է, որ Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնի կոլեկտիվը ընդհանուր ժողովում կայացրել է միաձայն որոշում`դիմելու Մոսկվայի մշակույթի վարչությանը` թատրոնն իր հիմնադրի անունով կոչելու խնդրանքով: Հաստատման դեպքում թատրոնը կկոչվի «Մոսկվայի Արմեն Ջիգարխանյանի անվան թատրոն»։

Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնը ստեղծվել է 1996–ի մարտի 12-ին ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Արմեն Բորիսովիչ Ջիգարխանյանի նախաձեռնությամբ։

Արմեն Ջիգարխանյանը մահացել է նոյեմբերի 14–ին, 85 տարեկան հասակում։ Հայտնի արտիստի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել էր 2017 թվականի հոկտեմբերին։ Ջիգարխանյանն այն ժամանակ բաժանվում էր Վիտալինա Ցիմբալյուկ–Ռոմանովսկայայից։ Նրանք ամուսնալուծվեցին, և դատական ծանր գործընթաց սկսվեց։ Անցած տարվա աշնանը Ջիգարխանյանը վերակենդանացման բաժանմունքում հայտնվեց առողջական վիճակի հերթական վատթարացման պատճառով։

Ջիգարխանյանի մահը հսկայական կորուստ է բոլորիս համար. Պուտինը ցավակցական ուղերձ է հղել

Բժիշկներին հաջողվեց նրան դուրս բերել ծանր վիճակից։ Արտիստի մասին վերջին շրջանում հոգ էր տանում նրա նախկին կինը` Տատյանա Վլասովան, որի հետ նրանք ապրել են 48 տարի` 1967-2015 թվականներին։

Վլասովան նախկին ամուսնու մոտ է վերադարձել 2019 թվականի դեկտեմբերին։ Նրանք միասին են անցկացրել ամանորյա տոները։

Մարդ–նվագախումբ, որին սիրահարվում էին կանայք․ գործընկերները հիշում են Արմեն Ջիգարխանյանին

108
թեգերը:
Արմեն Ջիգարխանյան, Մոսկվա, Թատրոն
Ըստ թեմայի
Մահացել է Արմեն Ջիգարխանյանը
Հայի բացառիկ կերպար. Փաշինյանը ցավակցական ուղերձ է հղել Ջիգարխանյանի մահվան կապակցությամբ
Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնում հրաժեշտ են տալիս Արմեն Ջիգարխանյանին
Հրանտ Բագրատյան

«Այս ռեգիոնում մենք կա՛մ թուրքերի հետ պետք է լինենք, կա՛մ ռուսների». Հրանտ Բագրատյան

0
(Թարմացված է 17:40 25.11.2020)
ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը լրագրողների հետ հանդիպմանը խոսել է արցախյան պատերազմում Հայաստանի իշխանության թույլ տված արտաքին քաղաքական սխալների մասին։

ԵՐԵՎԱՆ, 25 նոյեմբերի – Sputnik. Սա պարտություն չէ, սա ջախջախում է։ Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը, մեկնաբանելով արցախյան պատերազմի ընթացքն ու ավարտը, ասաց ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը։

Նրա տեղեկություններով`հայկական բանակի տեխնիկայի 85 տոկոսը ջարդված է։

Խոսելով ՀՀ իշխանությունների ստրատեգիական սխալների մասին` Բագրատյանը շեշտեց Արցախի անկախությունը չճանաչելու փաստը` հիշեցնելով, որ որպես ԱԺ պատգամավոր ինքը տարիներ առաջ այդ հարցը բարձրացրել էր, բայց մերժվել։

Հաջորդ սխալն, ըստ նրա, արտաքին քաղաքականությունն էր։

«20 տարի առաջ` Արցախյան ազատամարտի տարիներին, ԱՄՆ–ն ու Ռուսաստանն իրար մոտ էին։ Բայց վերջին տարիներին, հատկապես 2014թ–ից հետո, դժբախտաբար, պրոբլեմներ առաջացան։ Հիմա ԱՄՆ–ն և Ռուսաստանը տարբեր բևեռներում են։ Երբ մենք այս վիճակին են անդրադառնում, չենք կարող ասել` կոմպլեմենտար քաղաքականություն ենք վարում։ Չկա տենց բան։ Մենք պետք է մնանք պրոռուսական ծիրում, ինչքան էլ սիրենք կամ չսիրենք։ Քանի որ աշխարհում դեգլոբալիզացիա է ընթանում, այս ռեգիոնում մենք կա՛մ թուրքերի հետ պետք է լինենք, կա՛մ ռուսների»,– ասաց Բագրատյանը։

Նախկին վարչապետը ստրատեգիական սխալ որակեց նաև «Իրանին նեղացնելը»։ «Այնպես, ինչպես մենք ենք Իրանին նեղացրել, ոչ ոք չի նեղացրել։ Այն աստիճան, որ Իրանը չէր ուզում թույլ տալ, որ պատերազմի ընթացքում իր տարածքով բեռներ տեղափոխեինք»,– ասաց Բագրատյանը` նեղացած երկրների շարքում հիշատակելով նաև Վրաստանը։

Իսկ Չինաստանին, նրա բնորոշմամբ, Հայաստանը` Տիգրան Ավինյանի մակարդակով ուղղակի ապտակել է` միանալով Չինաստանի դեմ ույղուրների պրոթուրքական դաշինքին։

Հիշեցնենք` նոյեմբերի 9-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը համատեղ հայտարարություն են ընդունել ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ։

Եռակողմ հայտարարության համաձայն` Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծի և Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվել է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմ ՝ 1960 զինծառայողներով, հրաձգային զենքով, 90 զրահամեքենաներով, 380 միավոր ավտոմոբիլային և հատուկ տեխնիկայով:

Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախումբը տեղակայմանը զուգահեռ դուրս են բերվում հայկական զինված ուժերը։ Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը տեղակայվում է 5 տարի ժամկետով` 5 տարվա ժամանակահատվածով ավտոմատ երկարաձգմամբ, եթե կողմերից որևէ մեկը ժամկետի ավարտից 6 ամիս առաջ չհայտարարի այդ դրույթի կիրառումը դադարեցնելու մտադրության մասին:

Ղարաբաղում խաղաղապահ գործողության գինն ու վարկանիշը. թվերն ավելի քան խոսուն են

0
թեգերը:
Հրանտ Բագրատյան, Հայաստան