Ազգային պատկերասրահը զրոյից ստեղծողը. Դրամբյանը 125 տարեկան է
(Թարմացված է 17:25 05.10.2016)
Հայաստանի ազգային պատկերասրահի որմնանկարների դահլիճում կայացավ Ռուբեն Դրամբյանի ծննդյան 125–ամյակին նվիրված գիտաժողով։ Արվեստաբան, թանգարանագետ ու մտավորական Դրամբյանն ազգային պատկերասրահի և հայ թանգարանագիտության հիմնադիրն է։ Գիտաժողովին ներկա էր նաև ՀՀ մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանը։ԵՐԵՎԱՆ, 5 հոկտեմբերի-Sputnik. Մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանը, գտնվելով որմնանկարների փառահեղ դահլիճում, մտովի մի պահ տարիները հետ տվեց՝ պատկերացնելու համար այն տիտանական աշխատանքը, որը կատարել է պատկերասրահի հիմնադիր- տնօրեն Ռուբեն Դրամբյանը։
«Փորձենք պատկերացնել հեռավոր 1925 թվականը. հողաշեն, հոգսաշատ, գաղթականներով լեցուն Երևանը։ Այդ Երևանում կերպարվեստի պետական թանգարանի բացումը մի տեսակ ուտոպիստական և տարօրինակ էր թվում։ Ապա փորձենք պատկերացնել Երևանը մեծ հայրենական պատերազմի տարիներին։ «Ամեն բան ռազմաճակատի համար» կարգախոսը դժվար թե ժամանակ և միջոցներ թողներ մտածելու պատկերասրահի խնդիրների մասին, բայց Դրամբյանը հավատում և տեսնում էր այս օրը»,-ասաց նախարարը։
©
Sputnik / Асатур Есаянц
ԿԳՆ նախարար Արմեն Ամիրյանը Ռուբեն Դրամբյանի 125-ամյակին նվիրված միջոցառման ժամանակ
Նրա խոսքով, Դրամբյանի հայենասիրության և մշակութային անձնազոհ նվիրվածության շնորհիվ է, որ այսօր ունենք պատմության թանգարան։
Նախարարի խոսքը լրացրեց ԳԱ թղթակից անդամ Հենրիկ Հովհաննիսյանը` Դրամբյանի անձը ներկայացնելով մարդկային տեսանկյունից։ Նա նշեց, որ դահլիճում միակ մարդն է, ով եղել է Ռուբեն Դրամբյանի ուսանողը։ Պատմեց իր հիշողությունների մասին։
«Դրամբյանը դասավանդում էր ռուս արվեստի պատմություն։ Նրա առաջին իսկ խոսքից պարզ զգացվում էր, որ ռուս մշաոկույթի խոր գիտակն է։ Արվեստի ինստիտուտում բոլորի մոտ ընդհանուր տպավորություն կար, որ նա, լինելով ռուսագիր ու ռուսախոս, հայերեն չգիտի։ Բայց նրանք սխալվում էին. նա ամենաօրինակելի հայերենով է ներկայացրել ռուս արվեստի պատմությունը՝ առանց բառ որոնելու։ Զուսպ էր, խոսում էր միջին տոնով, երբեք ձայնը չէր բարձարցնում»,-ասաց Հովհաննիսյանը։Նա հատուկ ընդգծեց, որ Դրամբյանն այն տեսակն է, որի պակասն այսօր հանությունը զգում է։
Ռուբեն Դրամբյանը, լինելով արվեստագետ ու կոլեկցիոներ՝ ձեռնամուխ է եղել թանգարանի հավաքածուի ստեղծմանը։ Առաջնակարգ նշանակություն է տրվել հայկական արվեստի հավաքածուն համալրելուն։
Հայ վարպետների աշխատանքները ձեռք են բերվել ոչ միայն Հայաստանից, այլև Թիֆլիսից։ Ռուբեն Դրամբյանը Հայաստանի պատկերասրահը փաստացի ստեղծել է զրոյից։
Արցախի մասին ֆիլմը՝ Բեռլինի կինոփառատոնում. ադրբեջանցիները բողոքում են
ԵՐԵՎԱՆ, 4 մարտի – Sputnik. Բեռլինի միջազգային կինոփառատոնի «Ֆորում» ծրագրում ներառվել է 2021թ․-ի արտադրության «Սև Բախ Արցախ» ֆիլմը, ինչը համացանցում բացասական արձագանքի է արժանացել ադրբեջանցի օգտատերերի կողմից։ Ֆիլմը հիմնված է Արցախի բնակիչների հետ հարցազրույցի վրա։
Ադրբեջանցի օգտատերերը զայրույթով են արձագանքել ֆիլմի վերնագրին և կողմնակալ են համարել Բեռլինալեի կայքում հրապարակված նախնական սցենարը, որը ներկայացրել են ֆիլմի հեղինակները։
Ֆիլմը պատմում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության մասին և հիմնված է Արցախի բնակիչների հարցազրույցների վրա, որոնք նկարահանվել են դեռևս 2007թ․-ին՝ երկու պատերազմների միջև։ Ֆիլմի ռեժիսորներն են Այրին Անաստասը և Ռենե Գաբրին։
Բախի կանտատների ռիթմը կրկնող 13 ակտի բաժանված ֆիլմում բնապատկերները միահյուսված են կադրից դուրս ձայնի հետ, որն արտացոլում է պատերազմի, ինքնության և պատկանելիության բնույթը։
Բեռլինալեի կայքում ֆիլմի նկարագրությունը թուրքերի և ադրբեջանցիների կատաղի արձագանքն է առաջացրել․ նրանք այն անվանում են «քարոզչական ֆիլմ»՝ «միակողմանի պատմությամբ»։
Սկանդալ Արցախի մասին ֆիլմի շուրջ. ինչու Մոսկվայի կինոփառատոնից հանեցին «Դրախտի դարպասը»
1990-ականների Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ֆիլմում անվանում են «պայքար հանուն ազատության և ինքնորոշման», իսկ 2020թ․-ի պատերազմը՝ «Ադրբեջանի բռնապետի ներխուժում»։
Փառատոնը մերժել է ֆիլմը ծրագրից հանելու կոչերը։ Վիրտուալ ցուցադրությունից հետո արդեն ամռանը Բեռլինում ֆիլմը կցուցադրվի օֆլայն ձևաչափով:
Փառատոնի հայտարարության մեջ ասվում է, որ բոլորն անհամբերությամբ են սպասում ամռանը ֆիլմի ցուցադրմանը և պանելային քննարկմանը, որի ընթացքում բոլոր ցանկացողները կկարողանան մասնակցել կառուցողական երկխոսությանը։
6 ֆիլմ` նվիրված արցախյան պատերազմին․ «Ոսկե ծիրանը» ևս կմիանա համազգային դրամահավաքին
Հեռախոսի լույսի ներքո. ինչպես են Շուշիի գորգերը հասել Երևան և ինչ են պատմում դրանք
ԵՐԵՎԱՆ, 2 մարտի – Sputnik. Պատերազմի օրերին հեռախոսի լույսերի ներքո Շուշիի գորգերի թանգարանից դուրս բերած հավաքածուն այժմ ցուցադրվում է Երևանում` Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում: Շուշիի գորգերի թանգարանի հիմնադիր Վարդան Ասծատրյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում հայտնեց` գյուղեգյուղ շրջած, տարիներ շարունակ հավաքած և հիմա էլ թշնամու ձեռքից փրկած 71 գորգ է ցուցադրության հանվել։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
17–րդ դարի ասեղնագործ գորգը
«Եթե քանակական առումով նայենք, ապա մեր հավաքածուի 2/3-րդն ենք փրկել, սակայն որակական առումով` 90 տոկոսից ավելին տարհանել ենք։ Երկու շենք ունեինք Շուշիում` թանգարանը և ֆոնդը. թանգարանում եղած ողջ հավաքածուն` 160 ամենաարժեքավոր գորգերը փրկել ենք։ Սակայն այն, ինչ կար ֆոնդում, այդպես էլ մնացել է այնտեղ»,–ասաց Ասծատրյանը։
Ուղղափառ եկեղեցի Շուշիում. որտեղի՞ց է ծագել հայերի կողմից եկեղեցու յուրացման մասին միֆը
Նա պատմեց, որ հոկտեմբերի 20-ին ինչպես Երևանի, այնպես էլ Արցախի մշակույթի ոլորտի պատասխանատուները զանգահարել և խորհուրդ են տվել, որ գորգերը թանգարանից տարհանեն։ Ասծատրյանը, սակայն, որոշել է մի քիչ էլ սպասել` չի ուզել թանգարանը դատարկել։ Բայց դրան հաջորդող օրերին նկատել է` ադրբեջանական զորքը մոտեցել և Քարինտակ է հասել։ Պատերազմի վերջին օրերին էլ մեծ հրթիռ է պայթել թանգարանի մոտ` կոտրելով դուռ-պատուհանը։ Հենց այդ պահին Ասծատրյանը զանգել է Արցախի մշակույթի նախարարին և խնդրել, որ մեքենա տրամադրի գորգերը տեղափոխելու համար։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը
Շուշիի գորգերի հավաքածուն Ասծատրյանի շնորհիվ է հավաքվել։ Նա անձամբ է շրջել տնետուն ու գնել դրանք։ «Երբ Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում էր, ադրբեջանցիները շրջում էին գյուղերով և հայկական հին գորգերը գնում ու տեղը նորերն էին առաջարկում։ Այդ ամենը տանում էին Բաքվի թանգարան և ցուցադրում որպես ադրբեջանական մշակույթի մի մաս։ Դա տեսնելով` հասկացա, որ փրկության միակ ձևը դրանք գնելն է։ 2000-ականներին սկսեցի գնել գորգերը»,–ասում է Ասծատրյանը։
Ինչ են թողել հայերը Շուշիում. պատմության ավերակներ, թե ավերակների պատմություն
Մարդիկ Ասծատրյանին սիրով են իրենց գորգերը վաճառել, երբ իմացել են, որ նա պատրաստվում է Շուշիում թանգարան բացել։ Ավելին, եղել են դեպքեր, որ մարդիկ պատմել են` նախկինում իրենցից ավելի բարձր գնով էլ ուզել են գորգ գնել, սակայն քանի որ իմացել են, որ այն Արցախից դուրս պետք է հանեն, չեն վաճառել։ Արդյունքում Ասծատրյանը 2011-ին Շուշիում բացել է գորգերի թանգարանը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Վարդան Ասծատրյանը
Ասծատրյանը հավաքածուում բավական հին գորգեր ունի` անգամ 17-րդ դարին վերագրվող։ Հիմնականում 19-րդ դարի գորգեր են, որոնք աչքի են ընկնում իրենց սիմվոլներով, և մասնագետներն առաջին իսկ հայացքից տարբերակում են, որ դրանք արցախյան գորգեր են։
Ասծատրյանն ասում է, որ յուրաքանչյուր գորգ իր պատմությունն ունի։ Արցախյան գորգերի մեջ որպես սիմվոլներ մեծամասամբ նկատելի են ծաղկած խաչերը, մեղուները, արու թռչունները։ Ասծատրյանն ասում է` մեղուները մայրիշխանություն են խորհրդանշում, մայրական սկիզբը, սակայն արցախյան գորգերում մեղուներին զուգահեռ նաև արու թռչուններն են «ներկա», իսկ սա ներդաշնակություն է խորհրդանշում։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը
«Հիմա միակ ցանկությունս է, որ մի տարածք հատկացնեն և Երևանում թանգարան բացենք։ Այստեղ ցուցադրության ժամանակ մարդկանց մոտ ես հետաքրքրություն եմ նկատում։ Ավելին, շատերը գալիս և ասում են, որ ուզում են իրենց տոհմական գորգերը մեզ նվիրեն, որպեսզի հավաքածուն հարստանա»,–ասաց Ասծատրյանը։
©
Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիից բերված գորգերը
Նա կարծում է, որ թանգարանը կարող է հարթակ դառնալ, որպեսզի արցախյան գորգերը գիտականորեն ուսումնասիրվեն։
Նշենք, որ Երևանում գորգերը կցուցադրվեն առաջիկա ամիսներին, իսկ ցուցադրության մուտքն ազատ է։
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Վարդան Ասծատրյանը© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
Շուշիի գորգերի թանգարանից բերած հավաքածուն© Sputnik / Asatur Yesayants
©
Sputnik / Asatur Yesayants
«Բանակի փեշերից են կախվել». Քոչարյանն ասաց` ինչպես է լուծվելու Օնիկ Գասպարյանի հարցը
(Թարմացված է 13:45 05.03.2021)
Անդրանիկ Քոչարյանը պատասխանեց հարցին` ի վերջո Օնիկ Գասպարյանն այժմ աշխատանքից ազատվա՞ծ է համարվում, թե ոչ։
ԵՐԵՎԱՆ, 5 մարտի - Sputnik. ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի խնդիրը պետք է լիներ, որ թույլ չտար որևէ մեկին քիթը խոթել բանակի ներքին խնդիրներին։ Եռաբլուրում լրագրողների հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Անդրանիկ Քոչարյանը` ի պատասխան հարցին, թե ի՞նչ գնահատական է տալիս ԳՇ–ի` վարչապետի հրաժարականի պահանջով հայտարարությանը։
«Մեր խնդիրները թողած` բանակի փեշերից են կախվել բոլորը։ Որևէ մեկի մտքով չի անցել բանակը դարձնել պետական գործիք, անգամ Հոկտեմբերի 27-ից հետո որևէ քայլ չի արվել գործող իշխանության դեմ։ Բանակը պետք է միայն արտաքին թշնամի ունենար, այլ ոչ թե ներքին»,–ասաց Քոչարյանը։
Հարցին, թե բոլորին հետաքրքրում է` Օնիկ Գասպարյանն այժմ ԳՇ պե՞տ է, թե՞ ազատվել է աշխատանքից, Քոչարյանը պատասխանեց, որ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չի ուղարկել վարչապետի միջնորդությունը ՍԴ–ում վիճարկելու, ինչը նշանակում է, որ Գասպարյանը 3 օր հետո համարվում է աշխատանքից ազատված։ Քոչարյանը ենթադրում է, որ այս ընթացքում վարչապետը կա՛մ նախագահին կներկայացնի նոր թեկնածու, կա՛մ ՊՆ–ի հետ կոնսուլտացիաներ կլինեն և գուցե այդ պարտականությունը դրվի տեղակալներից մեկի վրա։
©
Photo : official site of the MoD of RA
Մեկ այլ հարցի, թե ի՞նչ ճակատագիր է սպասում այն զինվորականներին, որոնք միացել են ԳՇ–ի հայտարարությանը` Քոչարյանը պատասխանեց, որ զինվորականների 90 տոկոսն այժմ իրականացնում է իր առջև դրված գործը, բացառությամբ ԳՇ պետի առաջին տեղակալ Տիրան խաչատրյանի, որն ազատվեց աշխատանքից։
Անդրադառնալով Տիրան Խաչատրյանի այն քայլին, որ նա Վարչական դատարան է դիմել` վիճարկելով աշխատանքից ազատման փաստը` Քոչարյանը նշեց, որ Խաչատրյանը վարչական դատարան դիմելուց առաջ թող մտածեր` իր այդ քայլով ինչպիսի՞ վտանգ հասցրեց ՀՀ ներքին անվտանգությանը։
Իրադրությունը սրվեց այն բանից հետո, երբ ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբը փետրվարի 25-ին պահանջեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականը, ասելով, որ քաղաքական ղեկավարությունը պետությունը տանում է դեպի վտանգավոր սահմանագիծ։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ վարչապետը պաշտոնից հեռացրեց Գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալ Տիրան Խաչատրյանին։
Ի պատասխան Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ռազմական հեղաշրջման փորձի մասին և քաղաքացիներին կոչ արեց հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ «հեղափոխությունը պաշտպանելու» համար։
©
Photo : official site of the MoD of RA
Նա հայտնեց նաև, ստորագրել է Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին պաշտոնից հեռացնելու փաստաթուղթը, որը, սակայն, ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը չստորագրեց և հետ ուղարկեց փետրվարի 27–ին։ Նույն օրը վարչապետը կրկին առաջարկությունն ուղարկեց ՀՀ նախագահին։
Գլխավոր շտաբը մարտի 1-ին նոր հայտարարություն տարածեց նշելով, որ կրկին հաստատում է ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ իր գնահատականները և շեշտում, որ, անկախ Զինված ուժերը քաղաքական գործընթացների մեջ ներքաշելու փորձերից, մնում Է անդրդվելի, կշռադատված և հաստատակամ։
Մարտի 2-ին հայտնի դարձավ, որ նախագահը չի ստորագրել Օնիկ Գասպարյանին ԳՇ պետի պաշտոնից ազատելու հրամանագիրը, բայց ՍԴ դիմելու է ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած հրամանագրի նախագծի սահմանադրականության հարցը պարզելու համար, այլ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» 2017թ. նոյեմբերի 15-ի ՀՀ օրենքի՝ Սահմանադրությանը համապատասխանելու հարցը որոշելու խնդրանքով: