Գոռ Ավետիքյանի մայրը

«Դե հիմա ինձ ասեք՝ ինչպես ապրեմ․․․». Գոռից ճառագող լույսով տունը լիքն է անգամ նրանից հետո 

1011
(Թարմացված է 22:24 01.05.2021)
Գոռի ծառայության ավարտին մոտ 4 ամիս էր մնացել։ Սպան ընտանիքին հանձնեց նրա զինվորական գլխարկը, գունապնակն ու վրձինները։

Առաջնեկ որդուն անվանելու է Նոյ, Արտաշատի իրենց ընտանեկան հողում տուն է կառուցելու, ապրելու է 90 տարի, տեսնելու է, թե ինչպես են թոռները վազվզում ու նրանց կոնֆետ է տալու․․․ Գոռ Ավետիքյանը ծրագրել էր իր ապագան բոլոր մանրամասնություններով, գիտեր, թե բանակից վերադառնալու հենց հաջորդ օրվանից ինչով է զբաղվելու, ինչպես է ապրելու, միայն թե պատերազմը հաշվի չէր առել...

Погибший в карабахской войне 20-летний Гор Аветикян в дни войны
© Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
Գոռ Ավետիքյան

Հյուրասենյակը լի է Գոռով․․․ Նրա կտավներն են, նկարչական գունապնակը, կիթառը, պատվոգրերը, մեդալները, լուսանկարները։

«Գոռը կյանք էր, Գոռը սեր էր, համբերություն էր ու հույս, ներողամտություն, Գոռը ուժ էր․․․»,- տիկին Փիրուզան սկսում է պատմել որդու մասին, մեկ-երկու րոպե անց բոլորիս դեմքին ժպիտ է հայտնվում։ Գոռն արև-տղա էր, կյանքը սիրող ու կյանքով լի, նրանից ճառագող լույսն այնքան շատ էր, որ տունն անգամ նրանից հետո է այդ լույսով լի։

 

Уголок памяти погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի հիշատակի անկյունը

Սիրում եմ ձեզ․․․

Տղան դեռ մանկուց արտակարգ ընդունակություններ էր դրսևորում, արագ յուրացնում էր օտար լեզուներ, ընդ որում՝ միայն լսելով։ 4 տարեկանից սկսեց նկարել։ Մայրը մասնագիտությամբ լրագրող, ինքնուս նկարչուհի է, ասում է՝ տպավորիչը ոչ թե պատկերներն էին, այլ համարձակ գույները։ Գոռը նաև իր նշանն էր ստեղծել, իր կնիքը՝ միացող գնդեր։ Այս նշանն ամենուր է՝ կտավներում, շքամուտքի պատին, կիթառի վրա․․․ Նաև նվագում էր։ 

Палитра и кисти погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս նրա ներկապնակն ու վրձինները

Տիկին Փիրուզան հասկացել էր՝ այն, ինչ տեսնում է, մայրական կույր սիրո արդյունք չէ, իր տղան իրոք բացառիկ է։ Սկսեց գրի առնել նրա մտքերը։ Բացում է տետրը, թերթում ու գտնում 12 տարեկանում Գոռի ոչ մանկական ձևակերպումներից մեկը․ «Մարդը չի լինում միայնը լավը կամ միայն վատը, յուրաքանչյուր մարդու մեջ էլ կա բարին ու չարը, միայն թե նրա մեջ պետք է գտնել բարին ու զարգացնել այն»։ Գոռը սիրում էր մարդկանց, ներողամիտ էր, հանդուրժող։

Рисунки погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի նկարներից

«Ինչպես են մեծերը` տարիքն առած, իմաստնացած մարդիկ իրենց տարիքի բարձրությունից ու ներողամտորեն նայում, չեն չարանում, այ այդպիսին էր տղաս»։

Գոռը սիրում էր ու սիրում էր ասել իր սիրո մասին ծնողներին, քրոջը, ընկերներին․․․

«Միշտ զանգի վերջում ասում էր՝ սիրում եմ ձեզ։ Մինչև չասեր, չէր անջատում։ Ծնունդս հոկտեմբերին էր։ Դե պատերազմ էր, կապ չկար։ Մի քանի անգամ զանգեց, անջատվում էր։ Եսիմ ուր էր բարձրացել, որ կարողանար խոսել։ Մի 10 զանգով սրտի ուզածը կարողացավ ասել։ Վերջում չէր հասցրել ասել՝ սիրում եմ քեզ։ Մի 3-4 անգամ էլ զանգեց, որ դա ասի»,- պատմում է ավագ քույրը՝ Միլենան։

Сестра погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна, Милена
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի քույրը` Միլենան

Հիշում է, թե ինչպես էր եղբոր հոգու հետ խաղում։ Գոռը քաղցր շատ էր սիրում, Միլենան էլ հաճախ առավոտյան եղբորն արթնացնում էր՝ վրան կոնֆետներ նետելով։ Քույր ու եղբոր կապն անբացատրելիորեն ուժեղ էր։

Семейные фотографии погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի ընկերների պատրաստած հուշագիրքը

«Որ հոգնում էինք, կանգնում էինք մեջք մեջքի տված, էդպես էինք հանգստանում։ Կամ Գոռն ասում էր՝ Միլ, արի գրկեմ քեզ, էներգիա տամ։ Միլ, հենվի․․․ Անգամ բանակ ճանապարհելուց առաջ ասացի՝ դու իմ զույգ ախպերն ես, չեմ կարող առանց քեզ։ Չգիտեմ, թե ինչու էդպես ասացի՝ «առանց քեզ»․․․ »։

Շնորհակալություն հայրենիքի իսկական պաշտպան դաստիարակելու համար․․․

Թերլեմեզյանն ավարտելուց հետո ծրագրում էր ուսումը Գեղարվեստի ակադեմիայում շարունակել։ Իր ամենամտերիմ ընկերը՝ Լիլիթն ասում է՝ մտածում էին միասին նաև Սանկտ Պետերբուրգ մեկնելու, այնտեղ սովորելու մասին։ Նաև հստակ որոշել էին՝ այնպես պետք է ընտանիք կազմեն, որ իրենց ընկերությունը նաև ընտանիքների ընկերություն դառնա, իրենց երեխաներն էլ միասին մեծանան։ Բոլոր այս ծրագրերը Գոռը երկու տարով հետաձգեց ու կենտրոնացավ զինծառայության վրա։ Օրինակելի էր նաև այստեղ։ Տիկին Փիրուզան ցույց է տալիս բանակից ուղարկված շնորհակալագրերը․ «․․․Արժանապատվությամբ ու հպարտությամբ է կատարում իր պարտքը հայրենիքի նկատմամբ․․․Շնորհակալություն ենք հայտնում Ձեզ՝ Ձեր որդուն որպես հայրենիքի իսկական պաշտպան դաստիարակելու համար»։ Մինչև պատերազմը սկսվելը Գոռն ասել էր, որ շուտով իր կողմից ևս մի շնորհակալագիր ու Բանակի գերազանցության մեդալ է ստանալու։ Խոստացել էր՝ ամեն ինչ անելու է, որ մայրն իրենով հպարտանա։

Мама Гора Аветикяна, Пируза, показывает подаренное погибшим сыном кольцо
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի ստացած շնորհակալագրերից

2021թ.–ի հունվարի 21-ին պետք է տուն գար։ 2020–ի սեպտեմբերի 27-ին սկսվեց պատերազմը։ Թշնամու հարվածներից մեկը զորամասի շենքի ուղղությամբ էր։ Մուտքը փլվեց։ Գոռը ֆիզիկապես շատ ուժեղ էր, ընկերների խոսքով՝ պատուհանից դուրս է բերել վիրավոր ծառայակից ընկերներին, չի հեռացել այնքան ժամանակ, մինչև վերջին մարդը զորամասից դուրս չի եկել։ Գոռի հայրն արցախյան պատերազմի մասնակից է, պատերազմի լուրը ստանալուն պես կամավոր մեկնել է Արցախ։ Որդու ծառայության վայր՝ Մարտունի հասնելը հեշտ գործ չէր, մի քանի օր անց հայրն ի վերջո որդու մոտ է հասնում՝ կողք կողքի հայրենիքը պաշտպանելու համար։ Գոռը որքան էլ հորը կարոտել էր, բայց ամեն ինչ անում է նրան հետ ուղարկելու համար։

Гор Аветикян со своим отцом
© Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
Գոռ Ավետիքյանն ու հայրը

«Ասել էր՝ դու ո՞նց ես երկու կին թողել տանը, եկել, տանը պետք է տղամարդ լինի․․․Պապան էլ եկավ, որ Գոռին չխանգարի․․․ »։ Հրետակոծության ժամանակ Գոռը սկսում էր հոր անվտանգության մասին անհանգստանալ՝ իրեն անտեսելով, հայրն էլ հասկացավ, որ այդպես ավելի շատ վտանգում է որդու կյանքը, քան օգնում նրան։

Погибший в карабахской войне 20-летний Гор Аветикян в дни войны
© Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
Գոռը` խրամատում քնած

«Եկավ ու զղջաց գալու համար։ Ահավոր տառապում էր, թե ոնց թողեց․․․Պատերազմի մասնակից էր, բայց այլ բան է, որ քո երեխային ես տեսնում էդ պայթող ռումբերի մեջ։ Գոռին ասել էր՝ մի բան անեմ, քեզ տանեմ։ Ասում է՝ Գոռն էնպես նայեց ինձ, որ ես ամաչեցի իր հայացքից, իմ ասածից»,- պատմում է տիկին Փիրուզան։

Հոր հետ Գոռն ուղարկում է խոցված ԱԹՍ—ի բեկորներ, պատվիրում՝ լավ կպահեք։ Մարտական ընկերը հետո արդեն ընտանիքի հետ զրույցում բացահայտում է բեկորների իմաստը՝ Գոռը ցանկանում էր հալեցնել, պատերազմից որպես հուշ մի բան սարքել։

Ընտանիքն անգամ չի էլ իմացել, որ Գոռը պատերազմի օրերին մոտ 2 շաբաթ արյան վարակումով հոսպիտալում պառկած է եղել։ Ոչ մեկին չի ասել, որ հանկարծ իր հետևից չգնան ու չփորձեն իրեն տուն տանել։ Հորը միայն վերջին օրն է ասել։

Уголок памяти погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի հիշատակի անկյունը

«Հայրն ասաց՝ գամ, քեզ Երևանի հիվանդանոց տեղափոխեմ, ասաց՝ պապ, ի՞նչ ես խոսում, ընկերներս էնտեղ են, մեքենայի եմ սպասում, որ գնամ»։

Հոսպիտալում էլ հանդիպել է իր բանակի ընկերոջը` Արտաշեսին։ Իրենց գումարտակում զինվորներից շատերը նամակներ էին գրել ու տվել ընկերներին, որ եթե․․․ փոխանցեն հարազատներին։ Արտաշեսն իր «հետմահու նամակը» տվել է Գոռին, սակայն Գոռը հրաժարվել է վերցնել։

«Ասել է՝ նախ` զոհվելու մասին մի մտածիր, չես զոհվելու, երկրորդն էլ` ո՞նց վերցնեմ, ո՞նց եմ քո մամային տալու։ Երբ ընկերն առաջարկել է, որ ինքն էլ գրի, հրաժարվել է, վստահ է եղել, որ հետ է գալու»։

Նոյեմբերի 2-ին Գոռը զանգահարել է մտերիմ ընկերուհուն՝ Լիլիթին ու ասել․ «Մեզ առաջ են տանում»։ Նոյեմբերի 3-ին Գոռը զոհվել է․․․

Самый близкий друг погибшего в карабахской войне Гора Аветикяна, Лилит
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռի մտերիմ ընկերուհին` Լիլիթը

Մի քանի օր անց սպան տուն է բերել Գոռի իրերը՝ նկարչական գունապնակը, վրձիններն ու զինվորական գլխարկը, որի ներսում Գոռի կնիքն է ասեղնագործված։ Տիկին Փիրուզան վերցնում է գլխարկը, սեղմում դեմքին, խորը շնչում․․․

Особый знак Гора Аветикяна на подкладе его военной шапки
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի գլխարկը

«Միակ իրն է, որի մեջ իր հոտը կա․․․ Էնքան եմ փոշմանել, որ շորերը լվացել եմ, մինչև անգամ բարձն եմ լվացել։ Չեք պատկերացնի, թե ինձ ինչպես է դառնացնում, որ ես իմ որդու նկարի վրայից փոշի եմ վերցնում․․․»։

Мама Гора Аветикяна, Пируза, с шапкой погибшего сына в руках
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի մայրը

Գոռը մոտ մեկ տարի տանը չէր եղել։ Վերջին անգամ եկավ 2020 թվականի հունվարին, հետո սկսվեց կարանտինը։ Միլենան ցույց է տալիս արձակուրդի օրերին նկարահանված տեսանյութը․ Գոռը նվագում ու երգում է։ Այդ ժամանակ մտքներով էլ չէր էլ անցնի, որ ինքն իր մասին է երգում․․․

Кто пойдёт по следу одинокому  
Сильные да смелые головы сложили в поле, в бою․․․

Առանց վերջակետի․․․

«Եթե Իմ ոտքը ճղված լինի, բայց պետք է վազել, կվազեմ։ ֆիզիկականը կարևոր չէ, ինձ համար հոգևոր ցավն է կարևոր․․․ Ես կյանքում կարող եմ ապրել առանց ոտք, առանց ձեռք, Աստված չանի, իհարկե, բայց իմ կյանքում բան չի փոխվի։ Ոտք չունեցա, մեկ է՝ հեծանիվ եմ քշելու, ձեռք չունեցա` նկարելու եմ․․․ Մամ, ես քեզ խոստանում եմ, կյանքում էնպիսի մարդ եմ լինելու, որ կարողանաս հպարտանալ ինձնով․․․»։

Սրանք Գոռի խոսքերն են։ Վերջին անգամ տանը եղած ժամանակ բավականին երկար խոսել էր ֆիզիկականի անկարևորության ու հոգևորի գերկարևորության մասին։ Վերջերս մայրը հեռախոսում գտել է այդ ձայնագրությունը։ Հիմա անընդհատ լսում է․․․

–Դե հիմա ինձ ասեք՝ ինչպես ապրեմ․․․

Գոռենց տնից դուրս եմ գալիս՝ չիմանալով տիկին Փիրուզայի հարցի պատասխանը։

Որովհետև ես էլ չգիտեմ` ինչպես ապրել Գոռի ու հազարավոր տղաների չապրած տարիների գնով։

  • Գոռ Ավետիքյանի կիթառը
    Գոռ Ավետիքյանի կիթառը
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու պատկերով կախազարդը
    Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու պատկերով կախազարդը
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու ներկերն ու վրձինները
    Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու ներկերն ու վրձինները
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու պատկերով կախազարդը
    Գոռ Ավետիքյանի մայրը ցույց է տալիս որդու պատկերով կախազարդը
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանի նկարներից
    Գոռ Ավետիքյանի նկարներից
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանը պատերազմի օրերին
    Գոռ Ավետիքյանը պատերազմի օրերին
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
  • Գոռ Ավետիքյանը պատերազմի օրերին
    Գոռ Ավետիքյանը պատերազմի օրերին
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
  • Գոռ Ավետիքյանի մայրը` Փիրուզան
    Գոռ Ավետիքյանի մայրը` Փիրուզան
    © Sputnik / Aram Nersesyan
  • Գոռ Ավետիքյանը` հոր հետ
    Գոռ Ավետիքյանը` հոր հետ
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
  • Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
  • Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
  • Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    Գոռ Ավետիքյանը` պատերազմի օրերին
    © Photo : provided by Gor Avetiqyan's family
1 / 12
© Sputnik / Aram Nersesyan
Գոռ Ավետիքյանի կիթառը
1011
թեգերը:
մայր, Արցախյան պատերազմ, Զոհ, Զինվոր
Ըստ թեմայի
19 օր թշնամու ահն ու սարսափն էր․ Ավագ Նազարյանը չեմպիոն էր, հերոս դարձավ
«Ողջ եմ, ուրեմն հաղթել եմ». 3 վերջույթը կորցրած փոխգնդապետը մարզում է զինհաշմանդամներին
Տղերք, հող չկա տալու... Ներսոյի մարմինը գտան՝ բռունցքի մեջ մի բուռ հայրենի հող սեղմած
Արխիվային լուսանկար

10 հատ ձու, անվճար օղի. պատվաստումը խթանելու ինչ եղանակներ են կիրառվում տարբեր երկրներում

255
(Թարմացված է 21:24 10.05.2021)
​Եկեք անկեղծ լինենք։ Անընդհատ ասում ու ասում ենք, որ կորոնավիրուսին վերջ տալու ամենաճիշտ և արդյունավետ ձևը պատվաստումն է, այնինչ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում այդ գործը ճռռալով է առաջ գնում։
Պատվաստվե՞լ եք… Խնդրեմ՝ 10 հատ ձու կամ մի ըմպանակ անվճար օղի

Ու այս դեպքում մեր, այսպես ասած, առողջապահական այրերը մեծ պատրաստակամությամբ և հաճույքով ընդօրինակում են այն կասկածելի հնարքը, որը տասնամյակներ շարունակ կիրառել են մեր բոլոր իշխանությունները, երբ մեզ հպարտությամբ ասում են՝ տարեվերջին տնտեսության աճը աննախադեպ կլինի և կկազմի 90 տոկոս։

Ընդամենը մի փոքր նրբություն են լռության մատնում՝ ախր անցած տարի տնտեսության վիճակն այնքան անմխիթար է եղել, որ դրա համեմատությամբ այս տարվա ցուցանիշն իրոք ֆանտաստիկ կարող է թվալ։

Միշտ հիշեք այս մասին, երբ հերթական անգամ պաշտոնյաներից կլսեք, թե վերջին օրերին նկատվում է լուրջ դրական տեղաշարժ՝ ավելի շատ մարդ է պատվաստվել, քան, ասենք, նախանցած շաբաթ։

Թվում էր, թե Հայաստանի իշխանությունները, հաշվի առնելով պատվաստումների վիճակագրության իրոք որ խայտառակ վիճակը, օրիգինալ մեթոդներ կմշակեին պատվաստման նկատմամբ հետաքրքրությունը խթանելու համար։

Օրինակ, Ռուսաստանի Խաբարովսկի մարզում մի քանի օր առաջ՝ Զատիկի նախօրեին, 10-ական ձու էին բաժանել բոլոր պատվաստվածներին, որոնց տարիքը 60-ն անց է։ Կասեք՝ ծիծաղելի՞ է։ Դուք պարզապես արդեն մոռացել եք, թե ինչ աժիոտաժ էր տիրում Հայաստանում մեր Զատիկից առաջ, երբ մեկ ձվի գինը 200 դրամի էր հասել։ Բա ձու առաջարկեիք մարդկանց, վազելով կգնային պատվաստվելու։

Որն է հոգեպես ավելի ազնիվ. թույլ տալ` մարդը տանջվի՞, թե՞ վերջին ներարկումն անել նրան

Ի դեպ, պատվաստման խթանման տարբեր եղանակներ են կիրառվում նաև այն երկրներում, որտեղ Հայաստանի նման շատ ցածր չէ պատվաստվածների թիվը։ Իսրայելում մրգերով և բանջարեղենով լի տոպրակներ են բաժանում պատվաստման մասին ապացույցներ ներկայացնելու դեպքում, թեև այդ պետության մեծ հաջողությունները համավարակի դեմ պայքարում ակնհայտ են։

Միացյալ Նահանգներում էլ երկու անգամ պատվաստվել է ավելի քան 100 միլիոն մարդ, բայց միևնույնն է` BBC-ի վկայությամբ՝ պատվաստվելու դեպքում դուք կարող եք որոշ նահանգներում ըմբոշխնել հորթի անվճար խորոված, այլ նահանգներում ձեզ կառաջարկեն գարեջուր կամ առնվազն մի բաժակ թունդ խմիչք։ Մերիլենդ նահանգի ղեկավարն անխտիր բոլոր պետական ծառայողներին առաջարկել է 100 դոլար՝ պատվաստվելու դիմաց։

​Իսկ Դեթրոյթ քաղաքի տեղական իշխանությունները ավելի հեռուն են գնացել՝ նրանք 50 դոլար են առաջարկում ոչ թե պատվաստվածին, այլ այն վարորդին, որն իր մեքենայով քաղաքացուն կբերի պատվաստման։ Մարդ լրջորեն մտածում է՝ չգնա՞մ Ամերիկա և պատվաստվողներին բերելու բիզնես բացեմ։ Պատկերացնո՞ւմ եք՝ օրական 10 մարդ հասցնեմ պատվաստման վայրը՝ 500 դոլար։ Կրկնեմ՝ մեկ օրում։

Հիմա կասեք՝ դե Ամերիկան հարուստ երկիր է, կարող է իրեն նման ճոխություն թույլ տալ։ Բայց շատ երկրներում իշխանություններն ընդամենը գաղափարն են տալիս, մնացածը կարգավորվում է փոխադարձ շահի կանոններով։

Ժպտացեք անծանոթներին ու երջանիկ կլինեք, կամ հայուհիները չե՞ն տարբերվում մյուսներից

Տեսեք։ Ենթադրենք, թե ես ռեստորանի կամ սրճարանի տերն եմ։ Գործերս արդեն երկրորդ տարին է` լավ չեն գնում կորոնավիրուսի պատճառով. կա′մ պետությունն է խիստ սահմանափակումներ մտցնում, նույնիսկ ժամանակավորապես փակում է ռեստորանս, կա′մ էլ մարդիկ են խուսափում այս վտանգավոր ժամանակաշրջանում հավաքվել ռեստորանում։ Եվ երբ ես պատվաստման դիմաց մարդկանց 25-տոկոսանոց զեղչ եմ առաջարկում, կամ ընդհանրապես ձրի ճաշ եմ բաժանում, ես, ախր, միանգամից երկու նապաստակ են խփում՝ մի կողմից նպաստում եմ հայրենի երկրիս քաղաքացիների առողջացմանը, մյուս կողմից էլ իմ օգուտի մասին եմ մտածում՝ որքան ավելի արագ հաղթահարվի կորոնավիրուսը մեր քաղաքում, այնքան ավելի շատ մարդ կհաճախի ռեստորանս, եկամուտս էլ կբարձրանա։

Ինչպես տեսնում եք` պատվաստումը խթանելու ձևերն աշխարհում բազմազան են, մնում է ընդօրինակել, կամ նույնիսկ նորերը մշակել։

Սակայն համաձայնեք` գոնե այս ոլորտում մեր իշխանությունների երևակայության և մտքի փայլատակումներն առանձնապես չեն երևում, իսկ երբեմն նույնիսկ պարտադրանքի սպառնալիքներ են հնչում։ Ինչ վերաբերում է գոնե ուրիշների մշակած ձևերի ընդօրինակմանը, ապա վաղուց արդեն հայտնի է մեր հարազատ իշխանությունների որդեգրած գործելաոճը՝ սեփական անգործությունը և ստեղծագործական մոտեցման իսպառ բացակայությունը բացատրել 1000 ու մի պատճառով։

Օրինակ, եթե առաջարկեմ իշխանություններին գոնե 10 հատ ձու բաժանել, հաստատ կհակադարձեն՝ ի՞նչ է, ուզում եք, որ նախկիններն ասեն՝ տեսեք-տեսեք` ընտրությունների նախօրեին կաշառք են բաժանում։

Այնպես որ, հարգելի′ հայաստանցիներ, մի′ սպասեք, որ ձեզ կխթանեն, ուղղակի գնացեք ու պատվաստվեք։

որոնավիրուսին վերաբերող բազմաթիվ հարցեր դեռ անպատասխան են, կամ հակասական թվեր

255
թեգերը:
Հայաստան, պատվաստումներ, կորոնավիրուս
թեմա:
5 րոպե Դուլյանի հետ
Ըստ թեմայի
Կուբացին 3 որդի ուներ` Վլադիմիրը, Իլյիչը և Լենինը, իսկ Ստալինը Հնդկաստանում օրերս հաղթել է
Ռադիոյի օգտակար և վնասակար կողմերը, կամ ինչպես Էյֆելյան աշտարակը փրկվեց ռադիոյի շնորհիվ
Ես մեղավոր չեմ, նրանք են պատասխանատու, կամ Նապոլեոնի մասին ոչ այնքան հայտնի պատումները
Արցախյան առաջին պատերազմում խփված տանկ Շուշիի մոտ

Այս ամենը ցավոտ է. հիշում են Շուշին ազատագրած կամավորները

217
(Թարմացված է 20:19 09.05.2021)
Շուշիի ազատագրումը հիմք դարձավ Արցախյան առաջին պատերազմում հետագա հաղթանակների համար։ Հիմա քաղաքն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է։ Պատերազմի վետերանները հիշելու շատ բան ունեն, իսկ նշելու բան արդեն չունեն։

Գրեթե 30 տարի շարունակ ամբողջ աշխարհի հայերը մայիսի 9-ին եռատոն են նշել՝ Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակը, Արցախի բանակի ձևավորման օրն ու Շուշիի ազատագրումը։ Ամենք տարի «Հարսանիք լեռներում» գործողության մասնակիցները նախկին հրամանատարի՝ գեներալ-մայոր Արկադի Տեր-Թադևորսյանի (Կոմանդոսի) հետ մեկնում էին Շուշի, նշում էին և անպայման այցելում Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, որի բակում միշտ կարելի էր հանդիպել մարտական ընկերներին։

Այս տարի առաջին անգամ այդ օրը կանցնի առանց Տեր-Թադևոսյանի և առանց Շուշիի։ Արցախյան վերջին պատերազմից հետո քաղաքն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է անցել, բայց վետերանները հիշում են, թե ինչպես էին գրավում այն 1992թ․-ին և գիտեն, թե ինչ են անելու այս տարի։

Танк Տ-72, памятник, ознаменующий победу в Шуши, Нагорный Карабах
© Sputnik / Aram Nersesyan
Շուշիի ազատագրումը խորհրդանշող Տ-72 տանկը

Կյանքի կեսը Շուշիում

Մայիսի 9-ը շուշեցիների սիրելի տոնն էր։ Տոնակատարությունները սկսվում էին վաղ առավոտյան և ավարտվում կեսգիշերից հետո։ Բացի պաշտոնական արարողություններից, նշում էին նաև յուրաքանչյուրի տանը՝ ճոխ սեղանով։ Այդպես էր նաև Սարո Սարյանի ընտանիքում։ Նրա ընտանիքն Արցախ էր տեղափոխվել Բաքվի ջարդերից հետո։

Նա ինքը Արցախյան առաջին և երկրորդ պատերազմների մասնակից է և հիշում է, թե ինչպես էին հայերն ամբողջ աշխարհից գալիս Արցախ՝ հուսալով միանալ Շուշին ազատագրող վաշտերին և անհապաղ մեկնել մարտական գործողությունների։ Սարյանն էլ Ռուսաստանում ուսումն ավարտելուն պես միացավ հայրենիքի պաշտպաններին։ Նա մարտնչել է Ջանասան-Քեսալար ուղղությամբ՝ լեգենդար հրամանատար Յուրա Հովհաննսիյանի 26-րդ դիրքում։ Հովհաննիսյանի պահուստային ստորաբաժանումը պահում էր թիկունքը, և թշնամին չկարողացավ քաղաք մտնել։

«Եթե մինչև Շուշիի ազատագրումը նախատեսում էի ուսումս շարունակել Սանկտ-Պետերբուրգում, ապա հետո ուղղակի սիրահարվեցի քաղաքին, դրա կամարների անկշռությանը։ Ներքին ձայնս ասաց․ «Դու պետք է մնաս»։ 30 տարի մնացի, երեխաներիս մեծացրի և տուն կառուցեցի։ Այն, ինչ տեղի ունեցավ անցած տարի, ամենասարսափելի երազում էլ չէինք կարող պատկերացնել»,-պատմում է նա։

Սարյանին Շուշիի հետ կապում են ոչ միայն վերջին 30 տարիներին և ազատագրման մասին հուշերը, այլև գենետիկ հիշողությունը, քանի որ նրա ընտանիքն այդ քաղաքում ապրել է դեռ 1920թ․-ի ջարդերից առաջ։ Նրա տատիկը հաճախ էր պատմում քաղաքի, շուշեցիների և ջարդերի մասին։ Այն ժամանակ նրա պապը վերադարձել էր ծխացող քաղաք՝ գորգերը փրկելու, իսկ ինքն անգամ ամենաթանկը վերցնել չհասցրեց՝ մարտական դիրքերում էր։ Կինը լքել էր տունը ուժգին ռմբակոծությունից հետո՝ չհասցնելով վերցնել անգամ փաստաթղթերի և զարդերի մի մասը։

-Ի՞նչը կվերցնեիք առաջին հերթին։

-Հորս ձեռագրերն ու լուսանկարները։ Մենք կարողացել էինք դրանք բերել Բաքվից, բայց այս անգամ հավատում էինք, որ կվերադառնանք։

Ադրբեջանցիները գերեզմանաքարերն օգտագործում են Շուշի տանող ճանապարհի շինարարության համար

-Մայիսի 9-ը նշելո՞ւ եք։

-Այո, ինչպես նշել ենք, այդպես էլ շարունակելու ենք։ Դա շատ կարևոր օր է։

Երկու եղբայր՝ Շուշիի համար մարտում

Արարատ Խանդոյանը գրեթե ամեն տարի մարտական ընկերների և ավագ եղբոր՝ Արայիկի հետ, որը հայտնի էր Միայնակ Գայլ անունով, մեկնում էր Շուշի՝ մայիսի 9-ը նշելու։ Միայն 2020թ․-ին չկարողացավ անել դա՝ համավարակի պատճառով։

Մայիսի 9-ը նրա համար ասոցացվում է Շուշիում Պարգև Մարտիրոսյանի առաջին աղոթքի, համընդհանուր ուրախության հետ։ Նրանք տների դարպասներին իրենց անուններն էին գրում, որպեսզի վերադառնան և հաստատվեն քաղաքում։

«Դա կարևոր իրադարձություն էր, քանի որ ջարդի ենթարկված հայն ազատագրում էր իր քաղաքը և բացում թևերը։ Մենք պետք է միշտ հիշենք նրա մասին, որպեսզի վերադառնանք»,-ասաց նա։

«Հարսանիք լեռներում» գործողությունը մայիսի 2-ին էր նախատեսված, բայց ձյուն եկավ, և այն մի քանի օրով հետաձգեցին։ Կամավորներին դա չշփոթեցրեց։ Համընդհանուր ոգևորություն կար։ Կամավորները մարտի էին նետվում, և ոչ ոք մահվան մասին չէր մտածում։ Խանդոյան եղբայրներից յուրաքանչյուրը մյուսին համոզում էր, որ մարտին չմասնակցի, որպեսզի մեկի զոհվելու դեպքում մյուսը հոգ տանի ընտանիքի մասին։

Բայց երկուսն էլ չզիջեցին։ Արարատը հիշում է, որ քաղաքի ազատագրումից հետո մեծագույն ցանկությունը եղբորը ողջ գտնելն էր։ Արայիկը թեթև վիրավոր էր, բայց ողջ էր։ «Վերջին անգամ Շուշիում եղել եմ վանքի ռմբակոծությունից հետո (2020թ․-ի հոկտեմբեր)։ Մարտակերտի մարտական դիրքերից անմիջապես այնտեղ գնացի։ Ցավալի էր տեսնել վնասված վանքը։ Ընդհանրապես, այս ամենը ցավոտ է, բայց բոլորս գիտենք, որ սա ժամանակավոր է»,-ասաց Խանդոյանը։

Պատերազմի վերջին օրերին իր մարտական ընկերների հետ մեկնել է Շոշ գյուղ՝ հրետանիով աջակցելով քաղաքը պաշտպանող ստորաբաժանումներին։ Խանդոյանը խոստովանում է, որ հենց Շուշին է համարում մեծագույն կորուստը, բայց կոչ է անում չհուսահատվել։

-Իսկ դուք նշելո՞ւ եք։

-Այո, անպայման։

-Ինչպե՞ս։

-Երթով դեպի «Եռաբլուր», որտեղ թաղված են եղբայրս և մեր բոլոր հերոսները։

Շուշիի ազատագրումը ապագա հաղթանակների հիմք ծառայեց և կարևոր նշաձող դարձավ հայկական ռազմական փառքի վերածննդի գործում։ 2020թ․-ի աշնանը Արցախում 44-օրյա պատերազմի արդյունքում քաղաքն ադրբեջանական բանակի վերահսկողության տակ անցավ։

217
թեգերը:
Արցախ, կամավոր, Շուշի
Ըստ թեմայի
Շուշին պիտի լինի հայկական վերածննդի կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը. Արարարտ Միրզոյան
Եթե կորցնենք Շուշին վերադարձնելու հույսը, կդավաճանենք զոհվածներին. Շուշիի նախկին քաղաքապետ
Այսօր Շուշին մեզ հետ չէ, մենք սգում ենք նրա գերությունը. Փաշինյանն ուղերձ է հղել
Մոմ

Վարորդի անզգուշության հետևանքով մահացել է ավագ սարկավագ Սիմեոն Ավետիսյանը. մանրամասներ

0
Մոսկվայի Կրիլատսկի շրջանում գտնվող եկեղեցու հոգևորականը մահացել է ավտովթարի հետևանքով։

ԵՐԵՎԱՆ, մայիսի 11 - Sputnik. Մոսկվայի Կրիլատսկի շրջանում գտնվող Աստվածամոր Սուրբծննդյան տաճարի հոգևորական Սիմեոն Ավետիսյանի մահվան պատճառ է դարձել տաքսու վարորդի անզգուշությունը։ Տեղեկությունը հայտնում է «Մոսկովսկի կոմսոմոլեցը»:

Հոգևորականը պետք է կնոջ ու երկու դուստրերի հետ Սանկտ Պետերբուրգ մեկներ՝ երգի փառատոնի մասնակցելու։ Ընտանիքը տարբեր մեքենաներով է կայարան գնացել․ Ավետիսյանն ու կինը տաքսի են կանչել։ Հենց հոգևորականի տան մոտ էլ մեքենան բախվել է ապրանքներ տեղափոխող բեռնատարի, որը փոքր ՃՏՊ-ի մեջ է հայտնվել, իսկ վարորդը դուրս է եկել ստուգելու՝ վթարի մասնակիցը տուժել է, թե ոչ։ Ցավոք, նա չի հասցրել միացնել վթարային ազդանշանը, և տաքսիստը մխրճվել է բեռնատարի մեջ։

​Առջևում նստած Ավետիսյանին ծայրահեղ ծանր վիճակում տեղափոխել են հիվանդանոց։ Մեկ ժամ անց 67-ամյա հոգևորականը մահացել է։ Նրա կնոջը՝ Եկատերինային, ու տաքսու վարորդին ուղեղի ցնցումով և գանգուղեղային վնասվածքներով տեղափոխել են հիվանդանոց։

«Դուստրերը երևի չեն էլ տեսել վթարի պահն ու շարունակել են իրենց ճանապարհը դեպի կայարան», - գրում է պարբերականը:

Ի՞նչ վիճակում են Փաշինյանին ուղեկցող մեքենայի մասնակցությամբ վթարից տուժածները

Ավետիսյանն ունի վեց դուստր և երեք որդի։ Նրանք բոլորը երգում են «Բարի լուր» ընտանեկան համույթում։ 2012 թվականին հոգևորականին պարգևատրել են «Ծնողական փառքի» շքանշանով: Ավետիսյանը նաև դասավանդել է Գնեսինների անվան մանկական երաժշտական դպրոցում։ Գլխավորել է «Մոսկովսկիե կոլոկոլչիկի» մանկական երգչախումբն ու «Մոսկովսկիե կոլոկոլա» երիտասարդական երգչախումբը:

Նա ուժեղ հարվածում էր դռանը. ի՞նչ է հայտնի Կազանի դպրոցում տեղի ունեցած ողբերգության մասին

0
թեգերը:
վարորդ, վթար, հոգևորական, Մահ, Մոսկվա
Ըստ թեմայի
Դժբախտ պատահար Արմավիրում. տղամարդը մեքենան վարելիս հանկարծամահ է եղել
Էջմիածնում սպանված երիտասարդը մենակ չի եղել. ՔԿ–ն նոր մանրամասներ է հայտնում
Ադրբեջանցի բլոգեր Բայրամ Մամադովի դիակը հայտնաբերվել է Ստամբուլում